Bộ Vị Trí: Nhị Đề Vị Trí – Phần 01

PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY
LUẬN TẠNG – VI DIỆU PHÁP TẠNG

BỘ VỊ TRÍ (PAṬṬHĀNA)

Dịch giả: Ðại Trưởng Lão TỊNH SỰ SANTAKICCA Mahā Thera
—o0o—

NAMO TASSA BHAGAVATO ARAHATO SAMMĀSAMBUDDHASSA
KÍNH LỄ ÐỨC THẾ TÔN, BẬC ỨNG CÚNG, CHÁNH BIẾNTRI

TIỀN VỊ TRÍ NHỊ ÐỀ THUẬN TÙNG
(Anulomadukapaṭṭhānaṃ purimaṃ)

-ooOoo-

NHỊ ÐỀ NHÂN (Hetudukaṃ)

PHẦN LIÊN QUAN (Paṭiccavāro)

[1] Pháp nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do nhân duyên: vô sân, vô si liên quan vô tham; vô tham, vô si liên quan vô sân; vô tham, vô sân liên quan vô si; si liên quan tham; tham liên quan si; si liên quan sân; sân liên quan si; vào sát na tái tục … trùng …

Pháp phi nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do nhân duyên: các uẩn tương ưng và sắc sở y tâm liên quan pháp nhân; vào sát na tái tục … trùng …

Các pháp nhân và phi nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do nhân duyên: vô sân, vô si, các uẩn tương ưng và sắc sở y tâm liên quan vô tham. Nên kết hợp xoay vòng. Si, các uẩn tương ưng và sắc sở y tâm liên quan tham … trùng … vào sát na tái tục … trùng …

Pháp phi nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn và sắc sở y tâm liên quan một uẩn phi nhân … trùng … hai uẩn và sắc sở y tâm liên quan hai uẩn; vào sát na tái tục, ý vật liên quan các danh uẩn, các danh uẩn liên quan ý vật; một sắc đại hiển … trùng …

Pháp nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do nhân duyên: các nhân liên quan các uẩn phi nhân; vào sát na tái tục các nhân liên quan ý vật.

Các pháp nhân và phi nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn, các nhân và sắc sở y tâm liên quan một uẩn phi nhân … trùng … hai uẩn, nhân và sắc sở y tâm liên quan hai uẩn; vào sát na tái tục các nhân và các uẩn tương ưng liên quan ý vật.

Pháp nhân liên quan pháp nhân và phi nhân sanh khởi do nhân duyên: vô sân và vô si liên quan vô tham và các uẩn tương ưng. Nên kết hợp xoay vòng. Si liên quan tham và các uẩn tương ưng; si liên quan sân và các uẩn tương ưng; vào sát na tái tục, vô sân và vô si liên quan vô tham và ý vật … trùng …

Pháp phi nhân liên quan pháp nhân và phi nhân sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn và sắc sở y tâm liên quan một uẩn phi nhân và nhân … trùng … hai uẩn và sắc sở y tâm liên quan hai uẩn và nhân; vào sát na tái tục các uẩn tương ưng liên quan ý vật và nhân.

Các pháp nhân và phi nhân liên quan pháp nhân và phi nhân sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn, vô sân, vô si và sắc sở y tâm liên quan một uẩn phi nhân và vô tham … trùng … hai uẩn, vô sân, vô si và sắc sở y tâm liên quan hai uẩn và vô tham. Nên kết hợp xoay vòng. Ba uẩn, si và sắc sở y tâm liên quan một uẩn phi nhân và tham … trùng… hai uẩn … trùng … vào sát na tái tục vô sân, vô si và các uẩn tương ưng liên quan vô tham … trùng …

[2] Pháp nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do cảnh duyên: bỏ qua cõi sắc, còn trong vô sắc thì có chín vấn đề.

… Do trưởng duyên: hoàn toàn không có thời tái tục; … trùng … liên quan một đại hiển; sắc sở y tâm, sắc y sinh liên quan các đại hiển, điều này khác biệt nhau.

… Do vô gián duyên … do đẳng vô gián duyên … do câu sanh duyên: có tất cả sắc đại hiển luôn đến cõi vô tưởng.

… Do hỗ tương duyên … do y chỉ duyên … do cận y duyên … do tiền sanh duyên … do trùng dụng duyên: trong cả hai cõi không có thời tái tục.

… Do nghiệp duyên … do quả duyên … tóm lược … do bất ly duyên …

[3] Trong nhân có chín cách; trong cảnh có chín cách … tất cả đều có chín cách; trong bất ly có chín cách. Nên tính toán như vậy.

DỨT THUẬN TÙNG.

[4] Pháp phi nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do phi nhân duyên: ba uẩn và sắc sở y tâm liên quan một uẩn phi nhân vô nhân … trùng … hai uẩn … vào sát na tái tục vô nhân ý vật liên quan các danh uẩn, các danh uẩn liên quan ý vật; … trùng … một đại hiển; đối với sắc ngoại … đối với sắc sở y vật thực … đối với sắc sở y quý tiết … đối với chúng sanh vô tưởng … trùng …

Pháp nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do phi nhân duyên: si câu hành hoài nghi câu hành trạo cử liên quan các uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử.

[5] Pháp phi nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do phi cảnh duyên: sắc sở y tâm liên quan nhân; vào sát na tái tục … trùng …

Pháp phi nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do phi cảnh duyên: sắc sở y tâm liên quan các uẩn phi nhân; vào sát na tái tục có tất cả sắc đại hiển.

Pháp phi nhân liên quan pháp nhân và phi nhân sanh khởi do phi cảnh duyên: sắc sở y tâm liên quan nhân và các uẩn phi nhân; vào sát na tái tục … trùng …

… Do phi trưởng duyên: nên làm đầy đủ.

… Do phi vô gián duyên … do phi đẳng vô gián duyên … do phi hỗ tương duyên … do phi cận y duyên …

[6] Pháp nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do phi tiền sanh duyên: vô sân, vô si liên quan vô tham cõi vô sắc. Nên kết hợp xoay vòng. Si liên quan tham, tham liên quan si … trùng … vào sát na tái tục … trùng …

Pháp phi nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do phi tiền sanh duyên: các uẩn tương ưng liên quan nhân cõi vô sắc; sắc sở y tâm liên quan nhân; vào sát na tái tục … trùng …

Các pháp nhân và phi nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do phi tiền sanh duyên: vô sân, vô si và các uẩn tương ưng liên quan vô tham cõi vô sắc. Nên kết hợp xoay vòng. Si và các uẩn tương ưng liên quan tham. Nên kết hợp xoay vòng. Vào sát na tái tục … trùng …

Pháp phi nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do phi tiền sanh duyên: ba uẩn liên quan một uẩn phi nhân cõi vô sắc … trùng … hai uẩn liên quan hai uẩn; sắc sở y tâm liên quan các uẩn phi nhân; vào sát na tái tục … trùng …

Pháp nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do phi tiền sanh duyên: các nhân liên quan các uẩn phi nhân cõi vô sắc; vào sát na tái tục … trùng …

Các pháp nhân và phi nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do phi tiền sanh duyên: ba uẩn và các nhân liên quan một uẩn phi nhân cõi vô sắc … trùng … hai uẩn … trùng … vào sát na tái tục … trùng …

Pháp nhân liên quan pháp nhân và phi nhân sanh khởi do phi tiền sanh duyên: vô sân, vô si liên quan vô tham và các uẩn tương ưng cõi vô sắc. Nên kết hợp xoay vòng. Si liên quan tham và các uẩn tương ưng cõi vô sắc. Nên kết hợp xoay vòng. Vào sát na tái tục … trùng …

Pháp phi nhân liên quan pháp nhân và phi nhân sanh khởi do phi tiền sanh duyên: ba uẩn liên quan một uẩn phi nhân và nhân cõi vô sắc … trùng … hai uẩn; sắc sở y tâm liên quan các uẩn phi nhân và nhân; vào sát na tái tục … trùng …

Các pháp nhân và phi nhân liên quan pháp nhân và phi nhân sanh khởi do phi tiền sanh duyên: ba uẩn, vô sân và vô si liên quan một uẩn phi nhân và vô tham cõi vô sắc … trùng … hai uẩn. Nên kết hợp xoay vòng. Ba uẩn và si liên quan một uẩn phi nhân và tham. Nên kết hợp xoay vòng. Vào sát na tái tục … trùng …

[7] Pháp nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do phi hậu sanh duyên … do phi trùng dụng duyên…

[8] Pháp phi nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do phi nghiệp duyên: Tư tương ưng liên quan nhân.

Pháp phi nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do phi nghiệp duyên: Tư tương ưng liên quan các uẩn phi nhân; đối với sắc ngoại … sắc sở y vật thực … sắc sở y quý tiết …

Pháp phi nhân liên quan pháp nhân và phi nhân sanh khởi do phi nghiệp duyên: Tư tương ưng liên quan nhân và các uẩn tương ưng.

[9] Pháp nhân liên quan pháp nhân sanh khởi do phi quả duyên: chín câu.

[10] Pháp phi nhân liên quan pháp phi nhân sanh khởi do phi vật thực duyên: đối với sắc ngoại … sắc sở y quý tiết … đối với chúng sanh vô tưởng, ba đại hiển liên quan một đại hiển … trùng … sắc nghiệp, sắc y sinh liên quan các sắc đại hiển.

[11] … Do phi quyền duyên: đối với sắc ngoại … đối với sắc sở y vật thực … đối với sắc sở y quý tiết … trùng … một đại hiển; sắc y sinh liên quan các đại hiển; đối với chúng sanh vô tưởng, sắc mạng quyền liên quan các đại hiển.

[12]… Do phi thiền na duyên: … trùng … một uẩn câu hành năm thức; đối với sắc ngoại … đối với sắc sở y vật thực … đối với sắc sở y quý tiết … đối với chúng sanh vô tưởng … trùng …

[13] … Do phi đồ đạo duyên: … trùng … liên quan một uẩn phi nhân vô nhân; vào sát na tái tục vô nhân … đối với sắc ngoại … đối với sắc sở y vật thực … đối với sắc sở y quý tiết … đối với chúng sanh vô tưởng … trùng …

… Do phi tương ưng duyên … do phi bất tương ưng duyên: giống như phi tiền sanh duyên, chỉ có vấn đề cõi vô sắc.

… Do phi vô hữu duyên … do phi ly khứ duyên …

[14] Trong phi nhân có hai cách; trong phi cảnh có ba cách; trong phi trưởng có chín cách; trong phi vô gián có ba cách; trong phi đẳng vô gián có ba cách; trong phi hỗ tương có ba cách; trong phi cận y có ba cách; trong phi tiền sanh có chín cách; trong phi hậu sanh có chín cách; trong phi trùng dụng có chín cách; trong phi nghiệp có ba cách; trong phi quả có hai cách; trong phi vật thực có một cách; trong phi quyền có một cách; trong phi thiền na có một cách; trong phi đồ đạo có một cách; trong phi tương ưng có ba cách; trong phi bất tương ưng có chín cách; trong phi vô hữu có ba cách; trong phi ly khứ có ba cách. Nên tính toán như vậy.

DỨT ÐỐI LẬP.

[15] Trong phi cảnh từ nhân duyên có ba cách; trong phi trưởng … chín cách; trong phi vô gián … ba cách. Tóm lược. Trong phi cận y … ba cách; trong phi tiền sanh … chín cách; trong phi trùng dụng … chín cách; trong phi nghiệp … ba cách; trong phi quả… chín cách; trong phi tương ưng … ba cách; trong phi bất tương ưng … chín cách; trong phi vô hữu … ba cách; trong phi ly khứ … ba cách.

DỨT THUẬN TÙNG ÐỐI LẬP.

[16] Trong cảnh từ phi nhân duyên có hai cách; trong vô gián … hai cách. Tóm lược. Trong nghiệp … hai cách; trong quả… một cách; trong vật thực … hai cách; trong quyền … hai cách; trong thiền na … hai cách; trong đồ đạo … một cách; trong tương ưng … hai cách. Tóm lược. Trong bất ly … hai cách.

DỨT ÐỐI LẬP THUẬN TÙNG.

Phần câu sanh (sahajātavāro) giống như phần liên quan (paṭiccavāro).

Phần duyên sở (paccayavāro), phần y chỉ (nis-sayavāro) cũng giống như phần liên quan; trong những câu kết thúc có sắc đại hiển, nên làm thành vấn đề là “ý vật nương”; các câu năm xứ, trong phần thuận và phần nghịch như thế nào thì nên sắp như thế ấy.

Phần Hòa Hợp (Saṃsaṭṭhavāro) và phần tương ưng (sampayuttavāro) đều cần được làm đầy đủ, không có sắc giới, chỉ có trong vô sắc.

PHẦN YẾU TRI (Pañhāvāro)

[17] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng nhân duyên: vô tham trợ vô sân, trợ vô si bằng nhân duyên. Nên kết hợp xoay vòng. Tham trợ si bằng nhân duyên; sân trợ si bằng nhân duyên; vào sát na tái tục … trùng …

Pháp nhân trợ pháp phi nhân bằng nhân duyên: nhân trợ các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng nhân duyên; vào sát na tái tục … trùng…

Pháp nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng nhân duyên: vô tham trợ vô sân, vô si, các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng nhân duyên. Nên kết hợp xoay vòng. Tham trợ si … trùng … vào sát na tái tục … trùng …

[18] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng cảnh duyên: các nhân dựa vào nhân mà sanh khởi.

Pháp nhân trợ pháp phi nhân bằng cảnh duyên: các uẩn phi nhân dựa nhân mà sanh khởi.

Pháp nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng cảnh duyên: Các nhân và các uẩn tương ưng dựa theo nhân mà sanh khởi.

Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng cảnh duyên: sau khi bố thí, trì giới, hành bố tát, xét lại việc ấy, xét lại các thiện hạnh đã từng làm; sau khi xuất thiền, phản khán thiền; các bậc Thánh sau khi xuất tâm đạo, phản khán tâm đạo … quả … Níp bàn; Níp bàn trợ tâm chuyển tộc, trợ tâm dũ tịnh, trợ tâm đạo, trợ tâm quả (phala), trợ tâm khai môn bằng cảnh duyên; các bậc Thánh phản khán phiền não phi nhân đã đoạn trừ, … phiền não đã dứt tuyệt; biết rõ phiền não đã từng chất chứa; quán vô thường khổ não vô ngã đối với mắt … trùng … đối với ý vật … đối với các uẩn phi nhân … trùng … nên ưu sanh khởi; dùng thiên nhãn thấy cảnh sắc; dùng thiên nhĩ nghe tiếng; dùng tha tâm thông biết tâm của người có tâm phi nhân; tâm tố không vô biên xứ trợ tâm tố thức vô biên xứ, tâm tố vô sở hữu xứ trợ tâm tố phi tưởng phi phi tưởng xứ; sắc xứ trợ nhãn thức … trùng … xúc xứ trợ thân thức bằng cảnh duyên; các uẩn phi nhân trợ biến hóa thông, trợ tha tâm thông, trợ túc mạng thông, trợ như nghiệp vãng thông, trợ vị lai phần thông, trợ tâm khai môn bằng cảnh duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân bằng cảnh duyên: sau khi bố thí … chỉ có đường lối thứ nhất, không có tâm khai môn; sắc xứ trợ nhãn thức … trùng … xúc xứ trợ thân thức, đây cũng không có.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng cảnh duyên: sau khi bố thí … trì giới … bố tát, xét lại việc ấy, dựa theo đó mà các nhân và các uẩn tương ưng sanh khởi. Nên làm câu này theo cách sắp đặt như vậy, như vậy, cho giống với câu thứ hai.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân bằng cảnh duyên: Các nhân sanh khởi dựa theo nhân và các uẩn tương ưng.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp phi nhân bằng cảnh duyên: các uẩn phi nhân sanh khởi do dựa theo nhân và các uẩn tương ưng.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng cảnh duyên: các nhân và các uẩn tương ưng sanh khởi do dựa theo nhân và các uẩn tương ưng.

[19] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng trưởng duyên: có cảnh trưởng và câu sanh trưởng.

Cảnh trưởng: chú tâm đến nhân nên các uẩn sanh khởi.

Câu sanh trưởng: Pháp trưởng nhân trợ các nhân tương ưng bằng trưởng duyên.

Pháp nhân trợ pháp phi nhân bằng trưởng duyên: có cảnh trưởng và câu sanh trưởng.

Cảnh trưởng: chú tâm đến nhân mà các uẩn phi nhân sanh khởi.

Câu sanh trưởng: pháp trưởng nhân trợ các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng trưởng duyên.

Pháp nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng trưởng duyên: có cảnh trưởng và câu sanh trưởng .

Cảnh trưởng: chú tâm đến nhân nên các nhân và các uẩn tương ưng sanh khởi.

Câu sanh trưởng: trưởng nhân trợ các uẩn tương ưng và các nhân và các sắc sở y tâm bằng trưởng duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng trưởng duyên: có cảnh trưởng và câu sanh trưởng.

Cảnh trưởng: sau khi bố thí … cần giải rộng như thế cho đến các uẩn phi nhân.

Câu sanh trưởng: trưởng nhân trợ các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng trưởng duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân bằng trưởng duyên: có cảnh trưởng và câu sanh trưởng.

Cảnh trưởng: sau khi bố thí … tóm lược, nên sắp xếp từ ý vật cho đến các uẩn phi nhân.

Câu sanh trưởng: trưởng phi nhân trợ các nhân tương ưng bằng trưởng duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng trưởng duyên: có cảnh trưởng và câu sanh trưởng.

Cảnh trưởng: sau khi bố thí … trì giới … bố tát, xét lại một cách khăng khít, chú tâm cảnh ấy nên các uẩn phi nhân và các nhân sanh khởi; nên sắp đặt câu xét lại các thiện hạnh từng làm, cho đến câu ý vật và các uẩn phi nhân.

Câu sanh trưởng: trưởng phi nhân trợ các uẩn tương ưng và các nhân và các sắc sở y tâm bằng trưởng duyên.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân bằng trưởng duyên, chỉ có cảnh trưởng: chú tâm đến nhân và các uẩn tương ưng nên các nhân sanh khởi.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp phi nhân bằng trưởng duyên, chỉ có cảnh trưởng: chú tâm đến nhân và các uẩn tương ưng nên các uẩn phi nhân sanh khởi.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng trưởng duyên, chỉ có cảnh trưởng: chú tâm đến nhân và các uẩn tương ưng nên các nhân và các uẩn tương ưng sanh khởi.

[20] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng vô gián duyên: các nhân kế trước trợ các nhân kế sau bằng vô gián duyên.

Pháp nhân trợ pháp phi nhân bằng vô gián duyên: các nhân kế trước trợ các uẩn phi nhân kế sau bằng vô gián duyên.

Pháp nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng vô gián duyên: các nhân kế trước trợ các nhân và các uẩn tương ưng kế sau bằng vô gián duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng vô gián duyên: các uẩn phi nhân kế trước trợ các uẩn phi nhân kế sau bằng vô gián duyên; tâm thuận thứ trợ tâm chuyển tộc. Tóm lược. Thiền phi tưởng phi phi tưởng xứ trợ tâm quả thiền nhập bằng vô gián duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng vô gián duyên: căn phi nhân cũng có ba câu giống nhau như một.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân bằng vô gián duyên: các nhân và các uẩn tương ưng kế trước trợ các nhân kế sau bằng vô gián duyên.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp phi nhân bằng vô gián duyên: các nhân và các uẩn tương ưng kế trước trợ các uẩn phi nhân bằng vô gián duyên. Các phi nhân và phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng vô gián duyên: các nhân và các uẩn tương ưng kế trước trợ các nhân và các uẩn tương ưng kế sau bằng vô gián duyên.

[21] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng đẳng vô gián duyên: giống như vô gián.

… Bằng câu sanh duyên … bằng hỗ tương duyên: hai duyên này giống như trong phần liên quan (paṭiccavāra).

… Bằng y chỉ duyên: giống như y chỉ trong phần liên quan.

[22] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng cận y duyên: có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y … trùng …

Thường cận y: các nhân trợ các nhân bằng cận y duyên.

Pháp nhân trợ pháp phi nhân bằng cận y duyên: có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y … trùng …

Thường cận y: các nhân trợ các uẩn phi nhân bằng cận y duyên.

Pháp nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng cận y duyên: có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y … trùng …

Thường cận y: các nhân trợ các nhân và các uẩn tương ưng bằng cận y duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng cận y duyên: có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y … trùng …

Thường cận y: do nương đức tin mà bố thí … trùng … nhập thiền, khởi kiêu mạn, chấp tà kiến; do nương giới hạnh … trùng … sàng tọa mà bố thí … trùng … chia rẽ tăng; đức tin … trùng … sàng tọa trợ cho đức tin … trùng … vọng cầu, trợ tâm đạo, trợ tâm quả thiền nhập bằng cận y duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân bằng cận y duyên: có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y … trùng …

Thường cận y: do nương đức tin … trùng … sàng tọa mà bố thí … trùng … chia rẽ tăng; đức tin … trùng … sàng tọa trợ cho đức tin … trùng … vọng cầu, trợ tâm đạo, trợ tâm quả thiền nhập bằng cận y duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng cận y duyên: có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y … trùng …

Thường cận y: giống như cận y đoạn thứ hai.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân bằng cận y duyên: có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y … trùng …

Thường cận y: các nhân và các uẩn tương ưng trợ các nhân và thường cận y.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp phi nhân bằng cận y duyên: có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y … trùng …

Thường cận y: Các nhân và các uẩn tương ưng trợ các uẩn phi nhân bằng cận y duyên.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng cận y duyên: có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y … trùng …

Thường cận y: các nhân và các uẩn tương ưng trợ các nhân và các uẩn tương ưng bằng cận y duyên.

[23] Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng tiền sanh duyên: Có cảnh tiền sanh và vật tiền sanh.

Cảnh tiền sanh: quán vô thường khổ não vô ngã đối với mắt … trùng … ý vật … trùng … ưu sanh khởi; dùng thiên nhãn thấy sắc; dùng thiên nhĩ nghe tiếng; sắc xứ trợ nhãn thức … trùng … xúc xứ trợ thân thức bằng tiền sanh duyên.

Vật tiền sanh: nhãn xứ trợ nhãn thức bằng tiền sanh duyên… trùng … thân xứ trợ thân thức bằng tiền sanh duyên; ý vật trợ các uẩn phi nhân bằng tiền sanh duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân bằng tiền sanh duyên: có cảnh tiền sanh và vật tiền sanh.

Cảnh tiền sanh: quán vô thường … trùng … đối với mắt … ý vật … ưu sanh khởi; dùng thiên nhãn thấy sắc, dùng thiên nhĩ nghe tiếng.

Vật tiền sanh: ý vật trợ các nhân bằng tiền sanh duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng tiền sanh duyên: có cảnh tiền sanh và vật tiền sanh.

Cảnh tiền sanh: quán vô thường … trùng … đối với mắt … ý vật … ưu …; dùng thiên nhãn … trùng …

Vật tiền sanh: ý vật trợ các nhân và các uẩn tương ưng bằng tiền sanh duyên.

[24] Pháp nhân trợ pháp phi nhân bằng hậu sanh duyên: các nhân sanh sau trợ thân sanh trước này bằng hậu sanh duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng hậu sanh duyên: các uẩn phi nhân sanh sau trợ thân sanh trước này bằng hậu sanh duyên.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp phi nhân bằng hậu sanh duyên: các nhân và các uẩn tương ưng sanh sau trợ thân sanh trước này bằng hậu sanh duyên.

[25] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng trùng dụng duyên: giống như vô gián duyên.

[26] Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng nghiệp duyên: có câu sanh và dị thời.

Câu sanh: Tư (cetanā) phi nhân trợ các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng nghiệp duyên.

Dị thời: Tư (cetanā) phi nhân trợ các uẩn quả và các sắc nghiệp bằng nghiệp duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân bằng nghiệp duyên: có câu sanh và dị thời.

Câu sanh: Tư (cetanā) phi nhân trợ các nhân tương ưng bằng nghiệp duyên.

Dị thời: Tư (cetanā) phi nhân trợ các nhân dị thục (quả) bằng nghiệp duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng nghiệp duyên. Có câu sanh và dị thời.

Câu sanh: Tư (cetanā) phi nhân trợ các uẩn tương ưng, các nhân, và các sắc sở y tâm bằng nghiệp duyên.

Dị thời: Tư (cetanā) phi nhân trợ các uẩn quả, các nhân, và các sắc nghiệp bằng nghiệp duyên.

[27] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng quả duyên: vô tham dị thục quả trợ vô sân, trợ vô si bằng quả duyên. Có chín vấn đề giống như phần liên quan (paticcavāra) trong phần phân tích quả.

[28] Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng vật thực duyên: các danh thực phi nhân trợ các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng vật thực duyên; vào sát na tái tục đoàn thực trợ thân này bằng vật thực duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân bằng vật thực duyên: các danh thực phi nhân trợ các nhân tương ưng bằng vật thực duyên; vào sát na tái tục … trùng …

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng vật thực duyên: các danh thực phi nhân trợ các uẩn tương ưng, các nhân, và các sắc sở y tâm bằng vật thực duyên; vào sát na tái tục tái tục … trùng …

[29] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng quyền duyên: trong căn nhân có ba câu.

Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng quyền duyên: các danh quyền phi nhân trợ các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng quyền duyên; vào sát na tái tục sắc mạng quyền trợ các sắc nghiệp bằng quyền duyên. Quyền duyên cần được giải rộng như vậy. Có chín câu.

[30] Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng thiền na duyên: có ba câu.

[31] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng đồ đạo duyên … bằng tương ưng duyên: trong hai duyên này đều có chín câu.

[32] Pháp nhân trợ pháp phi nhân bằng bất tương ưng duyên: có câu sanh và hậu sanh.

Câu sanh: các nhân trợ các sắc sở y tâm bằng bất tương ưng duyên; vào sát na tái tục các nhân trợ các sắc nghiệp bằng bất tương ưng duyên, các nhân trợ ý vật bằng bất tương ưng duyên.

Hậu sanh: các nhân trợ thân sanh trước này bằng bất tương ưng duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng bất tương ưng duyên. Có câu sanh, tiền sanh và hậu sanh.

Câu sanh: các uẩn phi nhân trợ các sắc sở y tâm bằng bất tương ưng duyên; vào sát na tái tục các uẩn phi nhân trợ các sắc nghiệp bằng bất tương ưng duyên, các danh uẩn trợ ý vật, ý vật trợ các danh uẩn bằng bất tương ưng duyên.

Tiền sanh: nhãn xứ … trùng … thân xứ trợ thân thức; ý vật trợ các uẩn phi nhân bằng bất tương ưng duyên.

Hậu sanh: các uẩn phi nhân trợ thân sanh trước này bằng bất tương ưng duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân bằng bất tương ưng duyên: có câu sanh và tiền sanh.

Câu sanh: vào sát na tái tục ý vật trợ các nhân bằng bất tương ưng duyên.

Tiền sanh: ý vật trợ các nhân bằng bất tương ưng duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng bất tương ưng duyên: có câu sanh và tiền sanh.

Câu sanh: vào sát na tái tục ý vật trợ các nhân và các uẩn tương ưng bằng bất tương ưng duyên.

Tiền sanh: ý vật trợ các nhân và các uẩn tương ưng bằng bất tương ưng duyên.

Các pháp nhân và phi nhân trợ pháp phi nhân bằng bất tương ưng duyên: có câu sanh và hậu sanh.

Câu sanh: các nhân và các uẩn tương ưng trợ các sắc sở y tâm bằng bất tương ưng duyên; vào sát na tái tục các nhân và các uẩn tương ưng trợ các sắc nghiệp bằng bất tương ưng duyên.

Hậu sanh: các nhân và các uẩn tương ưng trợ thân sanh trước này bằng bất tương ưng duyên.

[33] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng hiện hữu duyên: vô tham trợ vô sân, vô si bằng hiện hữu duyên. Nên kết hợp xoay vòng.

Tham trợ si bằng hiện hữu duyên. Nên kết hợp xoay vòng. Vào sát na tái tục … trùng …

Pháp nhân trợ pháp phi nhân bằng hiện hữu duyên: có câu sanh và hậu sanh.

Câu sanh: các nhân trợ các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng hiện hữu duyên; vào sát na tái tục … trùng …

Hậu sanh: các nhân trợ thân sanh trước này bằng hiện hữu duyên.

Pháp nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng hiện hữu duyên: vô tham trợ vô sân vô si, các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng hiện hữu duyên. Nên kết hợp xoay vòng. Tham trợ si, các uẩn tương ưng và các sắc sở y tâm bằng hiện hữu duyên. Nên kết hợp xoay vòng. Vào sát na tái tục … trùng …

Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân bằng hiện hữu duyên: có câu sanh, tiền sanh, hậu sanh, vật thực và quyền.

Câu sanh: một uẩn phi nhân trợ ba uẩn và các sắc sở y tâm bằng hiện hữu duyên … trùng … hai uẩn … trùng … vào sát na tái tục một uẩn phi nhân trợ ba uẩn và các sắc nghiệp. Nên kết hợp xoay vòng. Các danh uẩn trợ ý vật bằng hiện hữu duyên; ý vật trợ các danh uẩn bằng hiện hữu duyên; một đại hiển … trùng … đối với sắc ngoại … sắc sở y vật thực … sắc sở y quý tiết … đối với chúng sanh vô tưởng … trùng … Tiền sanh: … đối với mắt … ý vật … trùng … dùng thiên nhãn thấy sắc, dùng thiên nhĩ nghe tiếng; sắc xứ … trùng … xúc xứ trợ thân thức; nhãn xứ … trùng … thân xứ trợ thân thức bằng hiện hữu duyên; ý vật trợ các uẩn phi nhân bằng hiện hữu duyên. Hậu sanh: các uẩn phi nhân trợ thân sanh trước này bằng hiện hữu duyên đoàn thực trợ thân này bằng hiện hữu duyên sắc mạng quyền trợ các sắc nghiệp bằng hiện hữu duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân bằng hiện hữu duyên: có câu sanh và tiền sanh. Câu sanh: các uẩn phi nhân trợ các nhân tương ưng bằng hiện hữu duyên; vào sát na tái tục ý vật trợ các nhân bằng hiện hữu duyên. Tiền sanh: quán vô thường … đối với mắt … ý vật … ưu sanh khởi; dùng thiên nhãn thấy sắc; dùng thiên nhĩ nghe tiếng; ý vật trợ các nhân bằng hiện hữu duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng hiện hữu duyên: có câu sanh và tiền sanh.

Câu sanh: một uẩn phi nhân trợ ba uẩn, các nhân, và các sắc sở y tâm bằng hiện hữu duyên; vào sát na tái tục ý vật trợ các nhân và các uẩn tương ưng bằng hiện hữu duyên.

Tiền sanh: quán vô thường … đối với mắt … ý vật … ưu sanh khởi; dùng thiên nhãn thấy sắc; dùng thiên nhĩ nghe tiếng; ý vật trợ các nhân và các uẩn tương ưng bằng hiện hữu duyên.

Pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân bằng hiện hữu duyên: có câu sanh và tiền sanh.

Câu sanh: vô tham và các uẩn tương ưng trợ vô sân vô si bằng hiện hữu duyên. Nên kết hợp xoay vòng. Tham và các uẩn tương ưng trợ si bằng hiện hữu duyên. Nên kết hợp xoay vòng. Vào sát na tái tục vô tham và ý vật trợ vô sân vô si bằng hiện hữu duyên. Nên kết hợp xoay vòng.

Pháp nhân và phi nhân trợ pháp phi nhân bằng hiện hữu duyên: có câu sanh, hậu sanh, vật thực và quyền.

Câu sanh: một uẩn phi nhân và nhân trợ ba uẩn và các sắc sở y tâm bằng hiện hữu duyên … trùng … hai uẩn vào sát na tái tục nhân và ý vật trợ các uẩn phi nhân bằng hiện hữu duyên; các nhân đồng sanh và các sắc đại hiển trợ các sắc sở y tâm bằng hiện hữu duyên.

Hậu sanh: các nhân và đoàn thực trợ thân này bằng hiện hữu duyên.

Hậu sanh: các nhân và sắc mạng quyền trợ các sắc nghiệp bằng hiện hữu duyên.

Pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân bằng hiện hữu duyên: có câu sanh và tiền sanh.

Câu sanh: một uẩn phi nhân và vô tham trợ ba uẩn, vô sân, vô si, và các sắc sở y tâm bằng hiện hữu duyên. Nên kết hợp xoay vòng. Một uẩn phi nhân và tham trợ ba uẩn, si, và các sắc sở y tâm bằng hiện hữu duyên. Nên kết hợp xoay vòng. Vào sát na tái tục một uẩn phi nhân và vô tham … nên kết hợp xoay vòng. Vào sát na tái tục vô tham và ý vật trợ vô sân, vô si và các uẩn tương ưng bằng hiện hữu duyên; tham và ý vật trợ si và các uẩn tương ưng bằng hiện hữu duyên.

… bằng vô hữu duyên … bằng ly khứ duyên … bất ly duyên …

[34] Trong nhân có ba cách; trong cảnh có chín cách; trong trưởng có chín cách; trong vô gián có chín cách; trong đẳng vô gián có chín cách; trong câu sanh có chín cách; trong hỗ tương có chín cách; trong y chỉ có chín cách, trong cận y có chín cách; trong tiền sanh có ba cách; trong hậu sanh có ba cách; trong trùng dụng có chín cách; trong nghiệp có ba cách; trong quả có chín cách; trong vật thực có ba cách; trong quyền có chín cách; trong thiền na có ba cách; trong đồ đạo có chín cách; trong tương ưng có chín cách, trong bất tương ưng có năm cách; trong hiện hữu có chín cách; trong vô hữu có chín cách; trong ly khứ có chín cách; trong bất ly có chín cách. Nên tính toán một cách rõ ràng như vậy.

DỨT THUẬN TÙNG.

[35] Pháp nhân trợ pháp nhân bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên.

Pháp nhân trợ pháp phi nhân … bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên … bằng tiền sanh duyên … bằng hậu sanh duyên.

Pháp nhân trợ pháp nhân và phi nhân … bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên.

Pháp phi nhân trợ pháp phi nhân … bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên … bằng tiền sanh duyên … bằng hậu sanh duyên … bằng nghiệp duyên … bằng vật thực duyên … bằng quyền duyên …

Pháp phi nhân trợ pháp nhân … bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên … bằng tiền sanh duyên … bằng hậu sanh duyên … bằng tiền sanh duyên … bằng nghiệp duyên …

Pháp phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân … bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên … bằng tiền sanh duyên … bằng nghiệp duyên.

Pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân … bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên.

Pháp nhân và phi nhân trợ pháp phi nhân … bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên … bằng hậu sanh duyên …

Pháp nhân và phi nhân trợ pháp nhân và phi nhân … bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên.

[36] Trong phi nhân có chín cách; trong phi cảnh có chín cách … Tóm lược … trong phi bất ly có chín cách. Nên tính toán như vậy.

DỨT ÐỐI LẬP.

[37] Trong phi cảnh từ nhân duyên có ba cách; trong phi trưởng … ba cách; trong phi vô gián … ba cách; trong phi đẳng vô gián … ba cách; trong phi hỗ tương … một cách; trong phi cận y … ba cách. Tóm lược. Trong phi đồ đạo … ba cách; trong phi tương ưng … một cách; trong phi bất tương ưng … ba cách; trong phi vô hữu … ba cách; trong phi ly khứ … ba cách. Nên tính toán như vậy.

DỨT THUẬN TÙNG ÐỐI LẬP.

[38] Trong cảnh từ phi nhân duyên có chín cách; trong trưởng … chín cách; trong vô gián … chín cách; trong đẳng vô gián … chín cách; trong câu sanh … ba cách; trong hỗ tương … ba cách; trong y chỉ … ba cách; trong cận y … chín cách; trong tiền sanh … ba cách; trong hậu sanh … ba cách; trong trùng dụng … chín cách; trong nghiệp … ba cách; trong quả… ba cách; trong vật thực … ba cách; trong quyền … ba cách; trong thiền na … ba cách; trong đồ đạo … ba cách; trong tương ưng … ba cách; trong bất tương ưng … ba cách; trong hiện hữu … ba cách; trong vô hữu … chín cách; trong ly khứ … chín cách; trong bất ly … ba cách. Nên tính toán như vậy.

DỨT ÐỐI LẬP THUẬN TÙNG

KẾT THÚC NHỊ ÐỀ NHÂN.

-ooOoo-

NHỊ ÐỀ HỮU NHÂN (Sahetukadukaṃ)

PHẦN LIÊN QUAN (Paṭiccavāro)

[39] Pháp hữu nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn liên quan một uẩn hữu nhân, hai uẩn liên quan hai uẩn; vào sát na tái tục …

Pháp vô nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do nhân duyên: sắc sở y tâm liên quan các uẩn hữu nhân; vào sát na tái tục …

Pháp hữu nhân và vô nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn và sắc sở y tâm liên quan một uẩn hữu nhân … hai uẩn; vào sát na tái tục …

Pháp vô nhân liên quan pháp vô nhân sanh khởi do nhân duyên: sắc sở y tâm liên quan si câu hành hoài nghi câu hành trạo cử; ba đại hiển liên quan một đại hiển; sắc sở y tâm, sắc nghiệp, sắc y sinh liên quan các đại hiển.

Pháp hữu nhân liên quan pháp vô nhân sanh khởi do nhân duyên: các uẩn tương ưng liên quan si câu hành hoài nghi câu hành trạo cử; vào sát na tái tục các uẩn hữu nhân liên quan ý vật.

Pháp hữu nhân và vô nhân liên quan pháp vô nhân sanh khởi do nhân duyên: các uẩn tương ưng và sắc sở y tâm liên quan si câu hành hoài nghi câu hành trạo cử; vào sát na tái tục các uẩn hữu nhân liên quan ý vật; sắc nghiệp liên quan các đại hiển.

Pháp hữu nhân liên quan pháp hữu nhân và vô nhân sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn liên quan một uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử và si … hai uẩn; vào sát na tái tục ba uẩn liên quan một uẩn hữu nhân và ý vật … hai uẩn.

Pháp vô nhân liên quan pháp hữu nhân và vô nhân sanh khởi do nhân duyên: sắc sở y tâm liên quan các uẩn hữu nhân và các đại hiển; sắc sở y tâm liên quan các uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử và si.

Pháp hữu nhân và vô nhân liên quan pháp hữu nhân và vô nhân sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn và sắc sở y tâm liên quan một uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử và si … hai uẩn; vào sát na tái tục ba uẩn liên quan một uẩn hữu nhân và ý vật … hai uẩn; sắc nghiệp liên quan các uẩn hữu nhân và các đại hiển.

[40] Pháp hữu nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do cảnh duyên: ba uẩn liên quan một uẩn hữu nhân, hai uẩn … vào sát na tái tục …

Pháp vô nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do cảnh duyên: si câu hành hoài nghi câu hành trạo cử liên quan các uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử.

Pháp hữu nhân và vô nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do cảnh duyên: ba uẩn và si liên quan một uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử, hai uẩn …

Pháp vô nhân liên quan pháp vô nhân sanh khởi do cảnh duyên: ba uẩn liên quan một uẩn vô nhân, hai uẩn … vào sát na tái tục các uẩn vô nhân liên quan ý vật.

Pháp hữu nhân liên quan pháp vô nhân sanh khởi do cảnh duyên: các uẩn tương ưng liên quan si câu hành hoài nghi câu hành trạo cử; vào sát na tái tục các uẩn hữu nhân liên quan ý vật.

Pháp hữu nhân liên quan pháp hữu nhân và vô nhân sanh khởi do cảnh duyên: ba uẩn liên quan một uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử và si; hai uẩn … vào sát na tái tục ba uẩn liên quan một uẩn vô nhân và ý vật, hai uẩn…

[41] Pháp hữu nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do trưởng duyên: ba uẩn liên quan một uẩn hữu nhân, hai uẩn…

Pháp vô nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do trưởng duyên: sắc sở y tâm liên quan các uẩn hữu nhân.

Pháp hữu nhân và vô nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do trưởng duyên: ba uẩn và sắc sở y tâm liên quan một uẩn hữu nhân, hai uẩn …

Pháp vô nhân liên quan pháp vô nhân sanh khởi do trưởng duyên: … một đại hiển; sắc sở y tâm, sắc y sinh liên quan các sắc đại hiển.

Pháp vô nhân liên quan hữu nhân và vô nhân sanh khởi do trưởng duyên: sắc sở y tâm liên quan các uẩn hữu nhân và các sắc đại hiển.

[42] Pháp hữu nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do vô gián duyên … do đẳng vô gián duyên …

[43] … Do câu sanh duyên: … một uẩn hữu nhân; vào sát na tái tục …

Pháp vô nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do câu sanh duyên: sắc sở y tâm liên quan các uẩn hữu nhân; si câu hành hoài nghi câu hành trạo cử và sắc sở y tâm liên quan các uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử; vào sát na tái tục …

Pháp hữu nhân và vô nhân liên quan pháp hữu nhân sanh khởi do câu sanh duyên: ba uẩn và sắc sở y tâm liên quan một uẩn hữu nhân … hai uẩn … ba uẩn và si và sắc sở y tâm liên quan một uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử … hai uẩn; vào sát na tái tục …

Pháp vô nhân liên quan pháp vô nhân sanh khởi do câu sanh duyên: ba uẩn và sắc sở y tâm liên quan một uẩn vô nhân … hai uẩn; sắc sở y tâm liên quan si câu hành hoài nghi câu hành trạo cử; vào sát na tái tục ý vật liên quan các danh uẩn, các danh uẩn liên quan ý vật; một đ