Bộ Vị Trí: Tam Đề Vị Trí – Tam Đề Hữu Cảnh Nội Phần (Ajjhattārammaṇattikaṃ)

PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY
LUẬN TẠNG – VI DIỆU PHÁP TẠNG

BỘ VỊ TRÍ (PAṬṬHĀNA)

Dịch giả: Ðại Trưởng Lão TỊNH SỰ SANTAKICCA Mahā Thera
—o0o—

NAMO TASSA BHAGAVATO ARAHATO SAMMĀSAMBUDDHASSA
KÍNH LỄ ÐỨC THẾ TÔN, BẬC ỨNG CÚNG, CHÁNH BIẾNTRI

TAM ÐỀ HỮU NHÂN KIẾN ÐẠO ƯNG TRỪ

TAM ÐỀ HỮU CẢNH NỘI PHẦN (Ajjhattārammaṇattikaṃ)

PHẦN LIÊN QUAN (paṭiccavāro)

THUẬN TÙNG

[2127] Pháp hữu cảnh nội phần liên quan pháp hữu cảnh nội phần sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn liên quan một uẩn hữu cảnh nội phần, … hai uẩn; vào sát na tái tục ba uẩn liên quan một uẩn hữu cảnh nội phần, … hai uẩn.

[2128] Pháp hữu cảnh ngoại phần liên quan pháp hữu cảnh ngoại phần sanh khởi do nhân duyên: ba uẩn liên quan một uẩn hữu cảnh ngoại phần, … hai uẩn; vào sát na tái tục ba uẩn liên quan một uẩn hữu cảnh ngoại phần, … hai uẩn.

[2129] Pháp hữu cảnh nội phần liên quan pháp hữu cảnh nội phần sanh khởi do cảnh duyên: … Tóm lược … do bất ly duyên.

[2130] Trong nhân có hai cách; trong cảnh có hai cách … Tóm lược … Tất cả đều có hai cách; trong bất ly có hai cách. Nên tính toán như vậy.

ÐỐI LẬP

[2131] Pháp hữu cảnh nội phần liên quan pháp hữu cảnh nội phần sanh khởi do phi nhân duyên: ba uẩn liên quan một uẩn vô nhân hữu cảnh nội phần, … hai uẩn; vào sát na tái tục vô nhân … liên quan một uẩn nội phần, … hai uẩn; si câu hành hoài nghi, câu hành trạo cử liên quan các uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử.

[2132] Pháp hữu cảnh ngoại phần liên quan pháp hữu cảnh ngoại phần sanh khởi do phi nhân duyên: ba uẩn liên quan một uẩn vô nhân hữu cảnh ngoại phần, … hai uẩn; vào sát na tái tục vô nhân, si câu hành hoài nghi câu hành trạo cử liên quan các uẩn câu hành hoài nghi câu hành trạo cử.

[2133] Pháp hữu cảnh nội phần liên quan pháp hữu cảnh nội phần sanh khởi do phi trưởng duyên: giống như thuận tùng câu sanh, không chi khác.

… do phi tiền sanh duyên: … liên quan một uẩn hữu cảnh nội phần cõi vô sắc … vào sát na tái tục …

[2134] Pháp hữu cảnh ngoại phần liên quan pháp hữu cảnh ngoại phần sanh khởi do phi tiền sanh duyên: … liên quan một uẩn hữu cảnh ngoại phần cõi vô sắc … vào sát na tái tục …

… do phi hậu sanh duyên … do phi trùng dụng duyên. Giống như câu sanh duyên.

… do phi nghiệp duyên: tư hữu cảnh nội phần liên quan các uẩn hữu cảnh nội phần.

[2135] Pháp hữu cảnh ngoại phần liên quan pháp hữu cảnh ngoại phần sanh khởi do phi nghiệp duyên: tư hữu cảnh ngoại phần liên quan các uẩn hữu cảnh ngoại phần.

[2136] … liên quan hữu cảnh nội phần sanh khởi do phi quả duyên: không có thời tái tục.

… do phi thiền na duyên: … một uẩn hữu cảnh nội phần câu hành ngũ thức.

[2137] … liên quan pháp hữu cảnh ngoại phần sanh khởi do phi thiền na duyên: … một uẩn hữu cảnh ngoại phần.

… do phi đồ đạo duyên, giống như phi nhân duyên không có si.

… do phi bất tương ưng duyên: … một uẩn hữu cảnh nội phần cõi vô sắc …

[2138] … liên quan pháp hữu cảnh ngoại phần … do phi bất tương ưng duyên: … một uẩn hữu cảnh ngoại phần cõi vô sắc.

[2139] Trong phi nhân có hai cách; trong phi trưởng có hai cách; trong phi tiền sanh có hai cách; trong phi hậu sanh có hai cách; trong phi trùng dụng, phi nghiệp, phi quả, phi thiền na, phi đồ đạo, phi bất tương ưng có hai cách. Nên tính toán như vậy.

THUẬN TÙNG ÐỐI LẬP

[2140]Trong phi trưởng từ nhân duyên có hai cách; trong phi quả … hai cách; trong phi bất tương ưng … hai cách. Nên tính toán như vậy.

ÐỐI LẬP THUẬN TÙNG

[2141] Trong cảnh từ nhân duyên có hai cách; trong vô gián … hai cách; trong đẳng vô gián … hai cách. Tóm lược. Trong đồ đạo … hai cách; trong bất ly … hai cách. Nên tính toán như vậy.

DỨT PHẦN LIÊN QUAN .

PHẦN CÂU SANH (sahajātavāro), PHẦN DUYÊN SỞ (paccayavāro) PHẦN Y CHỈ (nissaya-vāro), PHẦN HÒA HỢP (saṃsaṭṭhavāro), PHẦN TƯƠNG ƯNG (sampayuttavāro), giống như PHẦN LIÊN QUAN (paṭiccavāra).

PHẦN YẾU TRI (pañhāvāro)

THUẬN TÙNG

[2142] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng nhân duyên: các nhân hữu cảnh nội phần trợ các uẩn tương ưng bằng nhân duyên; vào sát na tái tục các nhân hữu cảnh nội phần trợ các uẩn tương ưng.

[2143] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng nhân duyên: các nhân hữu cảnh ngoại phần … vào sát na tái tục …

[2144] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng cảnh duyên: phản khán thiền thức vô biên xứ hữu cảnh nội phần, phản khán thiền phi tưởng phi phi tưởng xứ; phản khán thiên nhãn nội phần hữu cảnh nội phần, phản khán thiên nhĩ … Biến Hóa Thông … Túc Mạng Thông … Như Nghiệp Vãng Thông … Vị Lai Phần Thông; các bậc Thánh phản khán phiền não hữu cảnh nội phần đã đoạn trừ, phản khán phiền não đã dứt tuyệt, … đã khởi sanh trước kia; quán vô thường đối với các uẩn nội phần hữu cảnh nội phần, hoan hỷ thỏa thích rồi dựa theo đó mà ái tham hữu cảnh nội phần … ưu sanh khởi; các uẩn nội phần hữu cảnh nội phần trợ Túc Mạng Thông, trợ Như Nghiệp Vãng Thông, trợ Vị Lai Phần Thông, trợ tâm khai môn bằng cảnh duyên.

[2145] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng cảnh duyên: người khác phản khán thiền thức vô biên xứ hữu cảnh nội phần … thiền phi tưởng phi phi tưởng xứ; người khác phản khán thiên nhãn nội phần hữu cảnh nội phần, phản khán thiên nhĩ … Biến Hóa Thông … Túc Mạng Thông … Như Nghiệp Vãng Thông … Vị Lai Phần Thông; quán vô thường, khổ não, vô ngã đối với các uẩn nội phần hữu cảnh nội phần; dùng Tha Tâm Thông biết tâm của người có tâm nội phần hữu cảnh nội phần; các uẩn ngoại phần hữu cảnh nội phần trợ Tha Tâm Thông, trợ Túc Mạng Thông, trợ Như Nghiệp Vãng Thông, trợ Vị Lai Phần Thông, trợ tâm khai môn bằng cảnh duyên.

[2146] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng cảnh duyên: người khác phản khán thiên nhĩ ngoại phần hữu cảnh ngoại phần, phản khán thiên nhĩ … Biến Hóa Thông … Tha Tâm Thông … Túc Mạng Thông … Như Nghiệp Vãng Thông …Vị Lai Phần Thông; người khác quán vô thường, khổ não, vô ngã đối với các uẩn ngoại phần hữu cảnh ngoại phần; dùng Tha Tâm Thông biết tâm của người có tâm ngoại phần hữu cảnh ngoại phần; các uẩn ngoại phần hữu cảnh ngoại phần trợ Tha Tâm Thông, trợ Túc Mạng Thông, trợ Như Nghiệp Vãng Thông, trợ Vị Lai Phần Thông, trợ tâm khai môn bằng cảnh duyên.

[2147] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng cảnh duyên: sau khi bố thí trì giới hành bố tát, xét lại việc ấy, xét lại các thiện hạnh từng làm; sau khi xuất thiền phản khán tâm thiền; các bậc Thánh sau khi xuất tâm đạo phản khán tâm đạo … phản khán tâm quả, phản khán phiền não đã đoạn trừ, … phiền não đã dứt tuyệt, … phiền não đã từng khởi sanh … trùng … phản khán thiên nhãn nội phần hữu cảnh ngoại phần, phản khán thiên nhĩ … Biến Hóa Thông … Tha Tâm Thông … Túc Mạng Thông … Như Nghiệp Vãng Thông … Vị Lai Phần Thông; quán vô thường … đối với các uẩn nội phần hữu cảnh ngoại phần, hoan hỷ thỏa thích rồi dựa theo đó mà ái tham hữu cảnh nội phần … ưu sanh khởi; các uẩn nội phần hữu cảnh ngoại phần trợ Biến Hóa Thông, trợ Túc Mạng Thông trợ Như Nghiệp Vãng Thông, trợ Vị Lai Phần Thông, trợ tâm khai môn bằng cảnh duyên.

[2148] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng trưởng duyên. Có cảnh trưởng và câu sanh trưởng.

Cảnh trưởng: phản khán một cách khăng khít, với thiền thức vô biên xứ nội phần hữu cảnh nội phần, … một cách khăng khít với thiền phi tưởng phi phi tưởng xứ …. một cách khăng khít với thiên nhãn nội phần hữu cảnh nội phần, … một cách khăng khít với thiên nhĩ … Biến Hóa Thông … Túc Mạng Thông … Như Nghiệp Vãng Thông … Vị Lai Phần Thông, hoan hỷ thỏa thích một cách khăng khít với các uẩn nội phần hữu cảnh nội phần, chú tâm cảnh ấy nên ái tham hữu cảnh nội phần … tà kiến sanh khởi.

Câu sanh: trưởng hữu cảnh nội phần trợ các uẩn tương ưng bằng trưởng duyên.

[2149] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng trưởng duyên. Chỉ có câu sanh trưởng: trưởng hữu cảnh ngoại phần trợ các uẩn tương ưng bằng trưởng duyên.

[2150]Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng trưởng duyên. Chỉ có cảnh trưởng: Sau khi bố thí, trì giới, hành bố tát, xét lại việc ấy một cách khăng khít, … các thiện hạnh trước đây … sau khi xuất thiền … các bậc Thánh sau khi xuất tâm đạo phản khán đạo … quả một cách khăng khít … phản khán một cách khăng khít với thiên nhãn nội phần biết cảnh ngoại phần … thiên nhĩ … Biến Hóa Thông … Tha Tâm Thông… Túc Mạng Thông … Như Nghiệp Vãng Thông … Vị Lai Phần Thông; hoan hỷ một cách khăng khít với các uẩn nội phần biết cảnh ngoại phần, chú tâm cảnh ấy nên ái tham hữu cảnh nội phần … tà kiến sanh khởi.

[2151] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng vô gián duyên: các uẩn nội phần kế trước trợ các uẩn hữu cảnh nội phần kế sau bằng vô gián duyên.

[2152] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng vô gián duyên: tâm tử hữu cảnh nội phần trợ tâm tục sinh hữu cảnh ngoại phần bằng vô gián duyên; tâm hữu phần biết cảnh nội phần trợ tâm khai môn hữu cảnh ngoại phần bằng vô gián duyên; các uẩn hữu cảnh nội phần trợ tâm xuất lộ hữu cảnh ngoại phần bằng vô gián duyên; tâm Thuận thứ hữu cảnh nội phần trợ tâm Chuyển tộc; tâm Thuận thứ trợ tâm Dũ tịnh; tâm Thuận thứ trợ tâm quả thiền nhập; khi xuất thiền diệt tâm thiền phi tưởng phi phi tưởng xứ trợ tâm quả thiền nhập bằng vô gián duyên.

[2153]Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng vô gián duyên: các uẩn hữu cảnh ngoại phần kế trước trợ các uẩn hữu cảnh ngoại phần kế sau bằng vô gián duyên; tâm Thuận thứ hữu cảnh ngoại phần trợ tâm Chuyển tộc; tâm Thuận thứ trợ tâm Dũ tịnh; tâm Chuyển tộc trợ tâm đạo, tâm Dũ tịnh trợ tâm đạo, tâm đạo trợ tâm quả, tâm quả trợ tâm quả, tâm Thuận thứ trợ tâm quả thiền nhập bằng vô gián duyên .

[2154] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng vô gián duyên: tâm tử hữu cảnh ngoại phần trợ tâm tục sinh hữu cảnh nội phần bằng vô gián duyên, tâm hữu phần biết cảnh ngoại phần trợ tâm khai môn biết cảnh nội phần bằng vô gián duyên; các uẩn hữu cảnh ngoại phần trợ tâm xuất lộ hữu cảnh nội phần bằng vô gián duyên.

[2155] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng đẳng vô gián duyên … bằng câu sanh duyên … bằng hỗ tương duyên … bằng y chỉ duyên … bằng cận y duyên. Có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y.

Thường cận y: sự tùy quán vô thường, tùy quán khổ não, tùy quán vô ngã hữu cảnh nội phần trợ sự tùy quán vô thường tùy quán khổ não tùy quán vô ngã hữu cảnh nội phần bằng cận y duyên.

[2156] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng cận y duyên. Có vô gián cận y và thường cận y.

Thường cận y: sự tùy quán vô thường tùy quán khổ não tùy quán vô ngã hữu cảnh nội phần trợ sự tùy quán vô thường, tùy quán khổ não, tùy quán vô ngã hữu cảnh ngoại phần bằng cận y duyên.

[2157] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng cận y duyên. Có vô gián cận y và thường cận y.

Thường cận y: sự tùy quán vô thuờng, tùy quán khổ não, tùy quán vô ngã hữu cảnh ngoại phần trợ sự tùy quán vô thường, tùy quán khổ não, tùy quán vô ngã hữu cảnh ngoại phần bằng cận y duyên.

[2158] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng cận y duyên. Có cảnh cận y, vô gián cận y và thường cận y.

Thường cận y: sự tùy quán vô thường, tùy quán khổ não, tùy quán vô ngã hữu cảnh ngoại phần trợ sự tùy quán vô thường, tùy quán khổ não, tùy quán vô ngã hữu cảnh nội phần bằng cận y duyên.

[2159] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng trùng dụng duyên: các uẩn hữu cảnh nội phầntrợ các uẩn hữu cảnh nội phần kế sau bằng trùng dụng duyên.

[2160] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng trùng dụng duyên: tâm Thuận thứ hữu cảnh nội phần trợ tâm Chuyển tộc, tâm Thuận thứ trợ tâm Dũ tịnh bằng trùng dụng duyên.

[2161] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng trùng dụng duyên: tâm Thuận thứ hữu cảnh ngoại phần trợ tâm Chuyển tộc, tâm Thuận thứ trợ tâm Dũ tịnh, tâm Chuyển tộc trợ tâm đạo, tâm Dũ tịnh trợ tâm đạo bằng trùng dụng duyên.

[2162] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng nghiệp duyên. Có câu sanh và dị thời.

Câu sanh: Tư hữu cảnh nội phần trợ các uẩn tương ưng bằng nghiệp duyên.

Dị thời: Tư hữu cảnh nội phần trợ các uẩn quả hữu cảnh nội phần bằng nghiệp duyên.

[2163] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng nghiệp duyên. Chỉ có dị thời: Tư hữu cảnh nội phần trợ các uẩn quả hữu cảnh ngoại phần bằng nghiệp duyên.

[2164] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng nghiệp duyên. Có câu sanh và dị thời.

Câu sanh: Tư hữu cảnh ngoại phần trợ các uẩn tương ưng bằng nghiệp duyên.

Dị thời: Tư hữu cảnh ngoại phần trợ các uẩn quả hữu cảnh ngoại phần bằng nghiệp duyên.

[2165] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng nghiệp duyên. Chỉ có dị thời: Tư hữu cảnh ngoại thời trợ các uẩn quả hữu cảnh nội phần bằng nghiệp duyên.

[2166] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng quả duyên … bằng vật thực duyên … bằng quyền duyên … bằng thiền na duyên … bằng đồ đạo duyên … bằng tương ưng duyên … bằng hiện hữu duyên … bằng vô hữu duyên … bằng ly khứ duyên … bằng bất ly duyên.

[2167] Trong nhân có hai cách; trong cảnh có bốn cách; trong trưởng có ba cách; trong vô gián có bốn cách; trong đẳng vô gián có bốn cách; trong câu sanh có hai cách; trong hỗ tương có hai cách; trong y chỉ có hai cách, trong cận y có bốn cách; trong trùng dụng có ba cách; trong nghiệp có bốn cách; trong quả có hai cách … tóm lược. Tất cả đều có hai cách; trong tương ưng, có hai cách, trong hiện hữu có hai cách; trong vô hữu có bốn cách; trong ly khứ có bốn cách; trong bất ly có hai cách. Nên tính toán như vậy.

ÐỐI LẬP

[2168] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên … bằng nghiệp duyên …

[2169] Pháp hữu cảnh nội phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng cảnh duyên … bằng cận y duyên … bằng nghiệp duyên …

[2170] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh ngoại phần bằng cảnh duyên … bằng câu sanh duyên … bằng cận y duyên … bằng nghiệp duyên …

[2171] Pháp hữu cảnh ngoại phần trợ pháp hữu cảnh nội phần bằng cảnh duyên … bằng cận y duyên … bằng nghiệp duyên.

[2172] Trong phi nhân có bốn cách; trong phi cảnh có bốn cách; trong phi trưởng có bốn cách; trong phi vô gián có bốn cách. Tóm lược. Tất cả có bốn cách; trong phi tiền sanh; phi hậu sanh, phi trùng dụng … tóm lược … phi tương ưng có bốn cách … tóm lược … trong phi bất ly có bốn cách. Nên tính toán như vậy.

THUẬN TÙNG ÐỐI LẬP

[2173] Trong phi cảnh từ nhân duyên có hai cách; trong phi vô gián, phi đẳng vô gián, phi cận y, phi trùng dụng, phi nghiệp, phi vô hữu, phi ly khứ … hai cách; tất cả đều hai cách. Nên tính toán như vậy.

ÐỐI LẬP THUẬN TÙNG

[2174] Trong cảnh từ phi nhân duyên có bốn cách; trong trưởng … ba cách; trong vô gián … bốn cách; trong đẳng vô gián … bốn cách; trong câu sanh, hỗ tương, y chỉ … hai cách; trong cận y … bốn cách; trong trùng dụng … ba cách; trong nghiệp … bốn cách; trong quả … hai cách. Tóm lược. Trong tương ưng… hai cách; trong vô hữu… hai cách; trong hiện hữu … bốn cách; trong ly khứ … bốn cách; trong bất ly … hai cách. Nên tính toán như vậy.

DỨT PHẦN YẾU TRI.

KẾT THÚC ÐỀ THỨ HAI MƯƠI MỐT: TAM ÐỀ HỮU CẢNH NỘI PHẦN.



  • Leave a Comment