Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 29. Kinh Điềm Lành Tối Thượng

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

29. KINH ĐIỀM LÀNH TỐI THƯỢNG

Bài kinh “Điềm lành tối thượng” nói về nếp sống học pháp và hành pháp của người Phật tử, một nếp sống thiết thực, có cân nhắc chọn lựa giữa thiện và bất thiện: một nếp sống cung kính khiêm tốn, biết làm tròn các bổn phận; một nếp sống không phóng dật, biết điều phục thân tâ, hướng đến Thiền định và trí tuệ.

Bài kinh này (kinh số IV, Phẩm Nhỏ, Kinh Tập) do đức Phật thuyết giảng cho một vị này đến hỏi Ngài về ý nghĩa của điềm lành. Sau đây là câu hỏi của vị Thiên nhân:

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 29. Kinh Điềm Lành Tối Thượng

Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 28. Một Nếp Sống An Lành

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

28. MỘT NẾP SỐNG AN LÀNH

Đây là bài học kinh nói lên một đề tài quán tưởng, đức Phật dạy cho các đệ tử đầu tay của Ngài, một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà-lâm), giảng đường Ông Anathapindika (Cấp Cô Độc), Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và nói Ngài sẽ thuyết giảng Tổng thuyết và Biệt thuyết của bài kệ tên là “Kinh Một Nếp Sống An Lành”. Chữ Pàli là Bhaddekaratta, Bhaddeke có thể dịch là hiền, là an lành, Đây là một bài kệ đem lại sự an lành cho người quán. Trước hết, là Tổng thuyết bài kệ:

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 28. Một Nếp Sống An Lành

Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 27. Kinh Ví Dụ Tấm Vải

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

27. KINH VÍ DỤ TẤM VẢI

Việc huấn luyện tâm và cải thiện tâm là vấn đề được đức Phật quan tâm hàng đầu. Chúng ta có thể thấy có rất nhiều phương thức được đức Phật trình bày như là pháp môn tu tập nhằm huấn luyện và cải thiện tâm. Ở đây, chúng tôi muốn giới thiệu một pháp môn tu tập rất thiết thực, cụ thể, đơn giản nhưng đầy đủ, đó là pháp môn tu tập qua kinh Ví Dụ Tấm Vải.

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 27. Kinh Ví Dụ Tấm Vải

Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 26. Kinh Đa Giới

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

26. KINH ĐA GIỚI

Đây là một bài kinh đức Phật dạy:

“Phàm những sợ hãi (behayàni) gì khởi lên, chỉ khởi lên cho người ngu, không khởi lên cho người trí; phàm có những thất vọng (upaddavà) gì khởi lên, thất vọng ấy khởi lên cho người ngu, không khởi lên cho người trí; phàm có những hoạn nạn (upa-saggà) gì khởi lên, những hoạn nạn ấy khởi lên cho người ngu, không khởi lên cho người trí”.

Rồi đức Phật dùng ví dụ tia lửa từ ngôi nhà bằng cây lau, ngôi nhà bằng cỏ, có thể lây lan thiêu cháy ngôi nhà có lầu gác, được trét trong trét ngoài, được che chở khỏi gió, có chốt khóa gài kỹ, có cửa sổ gài kỹ. Như vậy đức Phật đi đến kết luận:

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 26. Kinh Đa Giới

Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 25. Kinh Bánh Mật

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

25. KINH BÁNH MẬT

Bài kinh nêu rõ mục đích hòa bình của đạo Phật là Kinh Bánh Mật (Xác định rõ thái độ không tranh chấp với một ai ở đời). Hơn thế nữa, kinh này lại giới thiệu phương pháp giải quyết các tranh chấp, chấp trượng, chấp kiếm, đưa đến tiêu diệt các bất thiện pháp, không còn dư tàn.

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 25. Kinh Bánh Mật

Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 24. Kinh Tống Thuyết Và Biệt Thuyết

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

24. KINH TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT

Kinh này đáng chú ý vì đề cập đến một lời dạy của đức Phật, trong ấy tóm thâu gọn ghẽ tiến trình tu tập của một người xuất gia đưa đến thánh quả. Kinh này cũng giới thiệu một phương pháp đức Phật hay thường dùng để thuyết pháp. Phần đầu gọi là tổng thuyết (Uddesa) tóm thâu tất cả một vài câu súc tích, rồi phân tích giải thích rộng ra (Vibhanga). Có khi đức Phật chỉ nói lên phần tổng thuyết, rồi để một Đại đệ tử của mình phân tích phần biệt thuyết. Như trong kinh này, chính Ngài Mahà Kàccana (Đại Ca Chiên Diên) giải thích phần biệt thuyết rồi được đức Phật xác chứng là đúng với Chánh pháp. Có khi đức Phật giải thích cả phần tổng thuyết và biệt thuyết, nhờ vậy bài kinh được trình bày gọn ghẽ và súc tích hơn. Một điều đáng chú ý nữa là kinh này diễn tả tiến trình giải thoát và dùng một số danh từ chuyên môn có thể ghi chép sai lạc, cả tiếng Pàli và chữ Hán, bắt buộc chúng ta phải suy nghĩ và lựa chọn. Chính nhờ phải suy nghĩ và lựa chọn, chúng ta có khả năng tiến gần đến chính xác hơn.

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 24. Kinh Tống Thuyết Và Biệt Thuyết

Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 23. Kinh Sáu Sáu

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

23. KINH SÁU SÁU

Đây là một kinh được xem là rất đặc biệt, vì sau khi đức Phật thuyết pháp kinh này, có 60 vị Tỷ-kheo được chứng quả A-la-hán.

Như thường lệ, đức Phật tổng thuyết phân biệt 36 pháp cần phải được hiểu biết, tức là sáu nội xứ, sáu ngoại xứ, sáu thức thân, sáu xúc thân, sáu thọ thân và sáu ái thân cần phải được biết.

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 23. Kinh Sáu Sáu

Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 22. Năm Uẩn Trong Kinh Xà Dụ

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

22. NĂM UẨN TRONG KINH XÀ DỤ

Trong Kinh Trung Bộ, có nhiều kinh đề cập đến năm uẩn như Đại Kinh Mãn Nguyệt (Số 9, Trung Bộ Kinh), cũng rất quan trọng không kém. Nhưng nay, chỉ lựa Kinh Xà Dụ, vì muốn nhấn mạnh những tai hại do chấp năm thủ uẩn là tự ngã và đường hướng giải thoát là sự thoát ly khỏi sự chấp thủ năm thủ uẩn.

Như chúng ta đã biết, nói đến năm thủ uẩn là nói đến con người của chúng ta, gồm có sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn, cũng có khi được phân tích thành sáu giới, tức là địa giới, thủy giới, phong giới, không giới và thức giới. Dùng danh từ “thủ uẩn” hàm nghĩa sự tập họp tác thành con người của chúng ta, và sự tập họp chỉ có thể tác thành, nhờ sự nắm giữ, chấp thủ.

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 22. Năm Uẩn Trong Kinh Xà Dụ

Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 21. Năm Hạ Phần Kiết Sử Hay Đại Kinh Malunkyaputta

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

21. NĂM HẠ PHẦN KIẾT SỬ HAY ĐẠI KINH MALUNKYAPUTTA

Năm hạ phần kiết sử (Olambhàgiyàsam-yoyanà) — thân kiến, nghi, giới cấm thủ, tham dục và sân — là những kiết sử trói buộc con người vào sanh tử luân hồi. Có thoát ly khỏi các hạ phần kiết sử, mới mong đạt được Thánh quả.

Thế Tôn hỏi các Tỷ-kheo có ai thọ trì năm hạ phần kiết sử này thời Tôn giả Màlunkyaputta đáp là có thọ trì năm pháp này nhưng bị ngoại đạo dùng ví dụ đứa con nít ngây thơ đang nằm ngửa, không có tự thân, thời đâu có thân kiến; không biết đến các pháp, thời từ đâu có thể khởi lên các nghi hoặc đối với các pháp; không có giới, thời từ đâu có thể khởi lên giới cấm thủ trong các giới; không có dục vọng, thời từ đâu nó có thể khởi lên tham dục trong các dục; nếu đứa con nít nằm ngửa không có biết các loài hữu tình, thời từ đâu nó có thể khởi lên lòng sân?

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 21. Năm Hạ Phần Kiết Sử Hay Đại Kinh Malunkyaputta

Đạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 20. Đại Kinh Ví Dụ Lõi Cây

ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO
VÀ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI
Hòa thượng Thích Minh Châu

20. ĐẠI KINH VÍ DỤ LÕI CÂY

Kinh này được Thế Tôn thuyết giảng khi xảy ra sự kiện Devadatta phá hòa hợp Tăng, đem 500 vị Tỷ-kheo đi Gayàsisa, vì Thế Tôn không chấp nhận cho Devadatta lãnh đạo hội chúng Tỷ-kheo.

Đức Phật dạy có năm hạng người xuất gia sống Phạm hạnh cùng một tâm nguyện giải thoát khỏi khổ đau, vượt ngoài sự chi phối của sanh già chết:

Read moreĐạo đức Phật giáo và hạnh phúc con người – 20. Đại Kinh Ví Dụ Lõi Cây