[T1444] Căn Bổn Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại Da Xuất Gia Sự (phiên âm)

TUỆ QUANG 慧光 FOUNDATION http://www.vnbaolut.com/daitangvietnam
Nguyên Tánh Trần Tiễn Khanh & Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến
Phiên Âm Mon Oct 22 08:32:21 2018
============================================================

No. 1444
No. 1444

根本說一切有部毘奈耶出家事卷第一
Căn Bổn Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ nại da xuất gia sự quyển đệ nhất

大唐三藏義淨奉 制譯
Đại Đường Tam Tạng NghĩaTịnh phụng  chế dịch

總攝頌曰:
tổng nhiếp tụng viết :

舍利子出家、
Xá-lợi-tử xuất gia 、

并外道二人、
tinh ngoại đạo nhị nhân 、

及驅烏少兒、
cập khu ô thiểu nhi 、

阿羅漢病女。
A-la-hán bệnh nữ 。

別攝頌曰:
biệt nhiếp tụng viết :

舍利子出家,
Xá-lợi-tử xuất gia ,

許受近圓法;
hứa thọ/thụ cận viên Pháp ;

調伏謂小軍,
điều phục vị tiểu quân ,

外道并五種。
ngoại đạo tinh ngũ chủng 。

爾時有占波國王,名曰央伽,復有隣國摩揭陀王,號大蓮華,兩境相接,並皆人民熾盛、豐樂安隱、兵馬精強,互相攻伐一得一失,已歷多年。後於異時,其央伽王以國充人實,追計舊怨,即繕甲治兵、盛興軍旅,誡期誓眾,共來誅滅。于時邊人先覺,馳使報王,其王既聞,出師禦捍,交兵對戰。蓮華敗績,收軍入城,閉關固拒。時央伽王志在平剋,遣使報曰:「若也出降為善;如其不者,終不相容。假使騰空,飛羅掩取;設令入水,沈網牽來;乃至登山竄林,亦無逃路。」其蓮華王聞已大懼,即告群臣曰:「今央伽兵盛,嚴使又來,國難既深,何方免釋?」諸臣答王,說伽他曰:
nhĩ thời hữu chiêm ba Quốc Vương ,danh viết ương già ,phục hưũ lân quốc ma yết đà Vương ,hiệu đại liên hoa ,lượng (lưỡng) cảnh tướng tiếp ,tịnh giai nhân dân sí thịnh 、phong lạc/nhạc an ổn 、binh mã tinh cường ,hỗ tương công phạt nhất đắc nhất thất ,dĩ lịch đa niên 。hậu ư dị thời ,kỳ ương già Vương dĩ quốc sung nhân thật ,truy kế cựu oán ,tức thiện giáp trì binh 、thịnh hưng quân lữ ,giới kỳ thệ chúng ,cọng lai tru diệt 。vu thời biên nhân tiên giác ,trì sử báo Vương ,kỳ Vương ký văn ,xuất sư ngữ hãn ,giao binh đối chiến 。liên hoa bại tích ,thu quân nhập thành ,bế quan cố cự 。thời ương già Vương chí tại bình khắc ,khiển sử báo viết :「nhược dã xuất hàng vi thiện ;như kỳ bất giả ,chung bất tướng dung 。giả sử đằng không ,phi La yểm thủ ;thiết lệnh nhập thủy ,trầm võng khiên lai ;nãi chí đăng sơn thoán lâm ,diệc vô đào lộ 。」kỳ liên hoa Vương văn dĩ Đại cụ ,tức cáo quần thần viết :「kim ương già binh thịnh ,nghiêm sử hựu lai ,quốc nạn/nan ký thâm ,hà phương miễn thích ?」chư Thần đáp Vương ,thuyết già tha viết :

「有王便有國,
「hữu Vương tiện hữu quốc ,

無王國不存;
vô Vương quốc bất tồn ;

國破可還興,
quốc phá khả hoàn hưng ,

命殞終難續。
mạng vẫn chung nạn/nan tục 。

國命兩相違,
quốc mạng lượng (lưỡng) tướng vi ,

人應善護命;
nhân ưng thiện hộ mạng ;

國破還成立,
quốc phá hoàn thành lập ,

命斷更難期。」
mạng đoạn cánh nạn/nan kỳ 。」

時諸臣等勸王出降,王從其義,便自鎖頸,詣央伽處,相與立盟,永供輸稅。其事既畢,遂即放還。
thời chư Thần đẳng khuyến Vương xuất hàng ,Vương tùng kỳ nghĩa ,tiện tự tỏa cảnh ,nghệ ương già xứ/xử ,tướng dữ lập minh ,vĩnh cung/cúng du thuế 。kỳ sự ký tất ,toại tức phóng hoàn 。

爾時菩薩在覩史天宮,觀察世界有五事具處,將欲下生。時六欲諸天,辦所應辦,於迦維羅衛國閱頭檀家,三淨摩耶夫人胎中,乃令獲大吉夢,見菩薩作白象形,降神母胎。當此之時,大地震動,光明晃耀,映奪金色,周遍世界,過日月輪,乃至上極三十三天,朗然洞徹,一切幽暗,無不皆除。設使日月威光先所遺漏,不自分辯長處晦冥,一遇神光,普皆相見。然聖人示相,非世間所知。于時有四大國王:第一王舍城,有大蓮華王;第二室羅伐城,有摩羅大王;第三鄔舍尼城,奢多彌大王;第四驕奢彌城,阿難多泥彌大王。此之四王,當菩薩降生之日,各於內宮俱誕太子。其大蓮華王,以誕子遇光,便謂子瑞,作是念言:「我子威德,如日出時。我子威光,能照世界。」以其光影殊勝,用表休祥,因遂名為影勝太子。
nhĩ thời Bồ Tát tại đổ sử Thiên cung ,quan sát thế giới hữu ngũ sự cụ xứ/xử ,tướng dục hạ sanh 。thời lục dục chư Thiên ,biện/bạn sở ưng biện/bạn ,ư Ca-duy-la-vệ quốc duyệt đầu đàn gia ,tam tịnh Ma Da Phu nhân thai trung ,nãi lệnh hoạch Đại cát mộng ,kiến Bồ Tát tác bạch tượng hình ,hàng thần mẫu thai 。đương thử chi thời ,Đại địa chấn động ,quang minh hoảng diệu ,ánh đoạt kim sắc ,chu biến thế giới ,quá/qua nhật nguyệt luân ,nãi chí thượng cực tam thập tam thiên ,lãng nhiên đỗng triệt ,nhất thiết u ám ,vô bất giai trừ 。thiết sử nhật nguyệt uy quang tiên sở di lậu ,bất tự phần biện trường/trưởng xứ/xử hối minh ,nhất ngộ thần quang ,phổ giai tướng kiến 。nhiên Thánh nhân thị tướng ,phi thế gian sở tri 。vu thời hữu tứ đại Quốc Vương :đệ nhất Vương-Xá thành ,hữu đại liên hoa Vương ;đệ nhị thất la phạt thành ,hữu ma la Đại Vương ;đệ tam ổ xá ni thành ,xa đa di Đại Vương ;đệ tứ kiêu xa di thành ,A-nan đa nê di Đại Vương 。thử chi tứ vương ,đương Bồ Tát hàng sanh chi nhật ,các ư nội cung câu đản Thái-Tử 。kỳ đại liên hoa Vương ,dĩ đản tử ngộ quang ,tiện vị tử thụy ,tác thị niệm ngôn :「ngã tử uy đức ,như nhật xuất thời 。ngã tử uy quang ,năng chiếu thế giới 。」dĩ kỳ quang ảnh thù thắng ,dụng biểu hưu tường ,nhân toại danh vi ảnh thắng Thái-Tử 。

時摩羅大王亦同彼王,以彼光明而為子瑞,便作是言:「我今此子初生,休徵殊勝,光明遍滿,國界清夷,宜可表德立名。」因遂名為勝軍太子。
thời ma la Đại Vương diệc đồng bỉ Vương ,dĩ bỉ quang minh nhi vi tử thụy ,tiện tác thị ngôn :「ngã kim thử tử sơ sanh ,hưu trưng thù thắng ,quang minh biến mãn ,quốc giới thanh di ,nghi khả biểu đức lập danh 。」nhân toại danh vi thắng quân Thái-Tử 。

時奢多彌王亦同彼王,將為子瑞,而作是言:「我子有德,出現光明,宜可立名,表彰休祥。」因遂名為出光太子。
thời xa đa di Vương diệc đồng bỉ Vương ,tướng vi tử thụy ,nhi tác thị ngôn :「ngã tử hữu đức ,xuất hiện quang minh ,nghi khả lập danh ,biểu chương hưu tường 。」nhân toại danh vi xuất quang Thái-Tử 。

時阿難多泥彌王亦同彼王,以為子瑞,而作是言:「我子誕生,如日初出,揚光破暗,光輝轉昇,用表嘉祥。」因遂名為日初太子。
thời A-nan đa nê di Vương diệc đồng bỉ Vương ,dĩ vi tử thụy ,nhi tác thị ngôn :「ngã tử đản sanh ,như nhật sơ xuất ,dương quang phá ám ,quang huy chuyển thăng ,dụng biểu gia tường 。」nhân toại danh vi nhật sơ Thái-Tử 。

爾時四國王等各各為子標瑞立名,咸悉不知並是釋迦菩薩大威神力之所顯現。然諸王子並久積勝因,有大願力,各將眷屬,隨聖來生。所以影勝應期,亦是異人間出,遂使初生之日,五百大臣皆生一子,隨其族姓而為立名。其影勝太子,置八乳母而保養之。日就月將,如蓮華出水,其所習學,經書技藝、曆數算計,及一切剎利灌頂王法,無所不解,更復留心工巧之處,及調象馭馬、乘車等法,彎弓走箭、搭索之方,擊劍治瘡,眾術皆盡;四種明處,貫練無遺。并五百大臣之子,亦悉通達。
nhĩ thời tứ Quốc Vương đẳng các các vi tử tiêu thụy lập danh ,hàm tất bất tri tịnh thị Thích-Ca Bồ-tát Đại uy thần lực chi sở hiển hiện 。nhiên chư Vương tử tịnh cửu tích thắng nhân ,hữu đại nguyện lực ,các tướng quyến thuộc ,tùy Thánh lai sanh 。sở dĩ ảnh thắng ưng kỳ ,diệc thị dị nhân gian xuất ,toại sử sơ sanh chi nhật ,ngũ bách đại thần giai sanh nhất tử ,tùy kỳ tộc tính nhi vi lập danh 。kỳ ảnh thắng Thái-Tử ,trí bát nhũ mẫu nhi bảo dưỡng chi 。nhật tựu nguyệt tướng ,như liên hoa xuất thủy ,kỳ sở tập học ,Kinh thư kỹ nghệ 、lịch số toán kế ,cập nhất thiết sát lợi quán đảnh vương pháp ,vô sở bất giải ,cánh phục lưu tâm công xảo chi xứ/xử ,cập điều tượng ngự mã 、thừa xa đẳng Pháp ,彎cung tẩu tiến 、đáp tác/sách chi phương ,kích kiếm trì sang ,chúng thuật giai tận ;tứ chủng minh xứ ,quán luyện vô di 。tinh ngũ bách đại thần chi tử ,diệc tất thông đạt 。

後於異時,太子監國,因於暇日,乘象遊行,乃見人間徵斂賦稅。便問從者:「此輩何故有所徵求?」答曰:「彼是隣國央伽王使,遠來收索。」太子問曰:「我國何故輸稅與他?」答曰:「久來若此。」是時太子即召使人問曰:「彼國是剎利灌頂王,我國亦是剎利灌頂王,統化不同,人民各異。何緣越國踰限,就此徵求?宜可即還,從茲永絕。」其使聞已,便作是念:「今此太子,稟性剛獷,意欲違盟,令我空返。我等今者可就大蓮華而為徵索。」既見王已,還勅依舊徵收。太子却歸,還逢此使如前徵索不止,太子告曰:「我已發遣,何得尚留?即還為善,若不去者必加嚴罰。」諸人懷懼,相率俱還,至國具奏王知:「其影勝太子,為人獷暴,違盟負信,不受徵科,幸願大王早為先策。如其不爾,恐招後患。」時王即以伽他答使臣曰:
hậu ư dị thời ,Thái-Tử giam quốc ,nhân ư hạ nhật ,thừa tượng du hạnh/hành/hàng ,nãi kiến nhân gian trưng liễm phú thuế 。tiện vấn tùng giả :「thử bối hà cố hữu sở trưng cầu ?」đáp viết :「bỉ thị lân quốc ương già Vương sử ,viễn lai thu tác/sách 。」Thái-Tử vấn viết :「ngã quốc hà cố du thuế dữ tha ?」đáp viết :「cửu lai nhược/nhã thử 。」Thị thời Thái-Tử tức triệu sử nhân vấn viết :「bỉ quốc thị sát lợi quán đảnh Vương ,ngã quốc diệc thị sát lợi quán đảnh Vương ,thống hóa bất đồng ,nhân dân các dị 。hà duyên việt quốc du hạn ,tựu thử trưng cầu ?nghi khả tức hoàn ,tùng tư vĩnh tuyệt 。」kỳ sử văn dĩ ,tiện tác thị niệm :「kim thử Thái-Tử ,bẩm tánh cương quánh ,ý dục vi minh ,lệnh ngã không phản 。ngã đẳng kim giả khả tựu đại liên hoa nhi vi trưng tác/sách 。」ký kiến Vương dĩ ,hoàn sắc y cựu trưng thu 。Thái-Tử khước quy ,hoàn phùng thử sử như tiền trưng tác/sách bất chỉ ,Thái-Tử cáo viết :「ngã dĩ phát khiển ,hà đắc thượng lưu ?tức hoàn vi thiện ,nhược/nhã bất khứ giả tất gia nghiêm phạt 。」chư nhân hoài cụ ,tướng suất câu hoàn ,chí quốc cụ tấu Vương tri :「kỳ ảnh thắng Thái-Tử ,vi nhân quánh bạo ,vi minh phụ tín ,bất thọ/thụ trưng khoa ,hạnh nguyện Đại Vương tảo vi tiên sách 。như kỳ bất nhĩ ,khủng chiêu hậu hoạn 。」thời Vương tức dĩ già tha đáp sử Thần viết :

「樹木在萌芽,
「thụ/thọ mộc tại manh nha ,

爪甲便能斷;
trảo giáp tiện năng đoạn ;

扶踈大連抱,
phù 踈Đại liên bão ,

斤斧莫能摧。」
cân phủ mạc năng tồi 。」

爾時央伽王大怒,便發使致書大蓮華王曰:「影勝逆命,繫頸送來。若不然者,我當自往就彼屠戮。宜知朕意。」蓮華聞已,君臣恐懼,唯憂亡國。便召影勝,責其違拒,并遣與書。影勝白言:「彼是剎利灌頂王,我國亦是剎利灌頂王,境界各殊,何緣供稅?唯願大王與我四兵,自共對決。」時蓮華王即自思忖,知其影勝堪謀大事,遂乃復書央伽王曰:「辱書賜追影勝,仍令繫頸馳送將來。但我此子,欲令紹繼先王,嚴告雖加,未敢從命。大王必欲雄力掩覆、猛氣相陵,橫野列兵,唯知待罪。」央伽披奏,忿怒非常,便勅合國徵兵,鍊磨器械:「我將親往,破滅蓮華,誅斬影勝。」遂興萬眾千軍,兵馬騰躍,旌旗蔽地,鍾鼓聒天,直入摩揭陀國。時蓮華大怖,即召影勝,付授四兵。于時太子既受王教,率大臣子,而宣令曰:「央伽與國宿讎,我今報復,寇賊入境,佇濟嘉謀。汝等世積功勳,受國恩寵,何方助我,破賊安人?」答曰:「某等雖無計略,敢竭股肱侍從太子。」爾時影勝說伽他曰:
nhĩ thời ương già Vương Đại nộ ,tiện phát sử trí thư đại liên hoa Vương viết :「ảnh thắng nghịch mạng ,hệ cảnh tống lai 。nhược/nhã bất nhiên giả ,ngã đương tự vãng tựu bỉ đồ lục 。nghi tri Trẫm ý 。」liên hoa văn dĩ ,quân Thần khủng cụ ,duy ưu vong quốc 。tiện triệu ảnh thắng ,trách kỳ vi cự ,tinh khiển dữ thư 。ảnh thắng bạch ngôn :「bỉ thị sát lợi quán đảnh Vương ,ngã quốc diệc thị sát lợi quán đảnh Vương ,cảnh giới các thù ,hà duyên cung/cúng thuế ?duy nguyện Đại Vương dữ ngã tứ binh ,tự cọng đối quyết 。」thời liên hoa Vương tức tự tư thốn ,tri kỳ ảnh thắng kham mưu Đại sự ,toại nãi phục thư ương già Vương viết :「nhục thư tứ truy ảnh thắng ,nhưng lệnh hệ cảnh trì tống tướng lai 。đãn ngã thử tử ,dục lệnh thiệu kế tiên Vương ,nghiêm cáo tuy gia ,vị cảm tùng mạng 。Đại Vương tất dục hùng lực yểm phước 、mãnh khí tướng lăng ,hoạnh dã liệt binh ,duy tri đãi tội 。」ương già phi tấu ,phẫn nộ phi thường ,tiện sắc hợp quốc trưng binh ,luyện ma khí giới :「ngã tướng thân vãng ,phá diệt liên hoa ,tru trảm ảnh thắng 。」toại hưng vạn chúng thiên quân ,binh mã đằng dược ,tinh kỳ tế địa ,chung cổ quát Thiên ,trực nhập ma yết đà quốc 。thời liên hoa Đại bố/phố ,tức triệu ảnh thắng ,phó thụ tứ binh 。vu thời Thái-Tử ký thọ/thụ Vương giáo ,suất đại thần tử ,nhi tuyên lệnh viết :「ương già dữ quốc tú thù ,ngã kim báo phục ,khấu tặc nhập cảnh ,trữ tế gia mưu 。nhữ đẳng thế tích công huân ,thọ/thụ quốc ân sủng ,hà phương trợ ngã ,phá tặc an nhân ?」đáp viết :「mỗ đẳng tuy vô kế lược ,cảm kiệt cổ quăng thị tòng Thái-Tử 。」nhĩ thời ảnh thắng thuyết già tha viết :

「治國養黎人,
「trì quốc dưỡng lê nhân ,

應當善守護;
ứng đương thiện thủ hộ ;

為他所侵奪,
vi tha sở xâm đoạt ,

萬姓失歸依。」
vạn tính thất quy y 。」

是時太子告諸人曰:「汝等同心共力衛護於我。」作是語已,號令三軍,兵馬咸發。時大蓮華王登高樓上,與諸侍衛前後圍遶觀望軍眾,謂諸臣曰:「此是誰兵?」答曰:「此是影勝太子兵。」王曰:「汝等應知,兵眾甚大。宜可號為兵眾影勝。」其中或稱此是大梯影勝,如是種種歎美太子威德盛相。
Thị thời Thái-Tử cáo chư nhân viết :「nhữ đẳng đồng tâm cọng lực vệ hộ ư ngã 。」tác thị ngữ dĩ ,hiệu lệnh tam quân ,binh mã hàm phát 。thời đại liên hoa Vương đăng cao lâu thượng ,dữ chư thị vệ tiền hậu vi nhiễu quán vọng quân chúng ,vị chư Thần viết :「thử thị thùy binh ?」đáp viết :「thử thị ảnh thắng Thái-Tử binh 。」Vương viết :「nhữ đẳng ứng tri ,binh chúng thậm đại 。nghi khả hiệu vi binh chúng ảnh thắng 。」kỳ trung hoặc xưng thử thị Đại thê ảnh thắng ,như thị chủng chủng thán mỹ Thái-Tử uy đức thịnh tướng 。

爾時太子告諸人曰:「吾聞善戰者,不勞軍陣。今央伽王有大兵馬,其數甚多,不可爭鋒,致傷我眾。權謀祕決,擒獲為先。」即募驍雄,伺其無備,遂殺央伽。三軍六師,一時退散,爰整兵士,逐北前臨。彼國之人,不知王死,安城固守。時影勝太子即令鎗彼王頭,示於城內,仍宣令曰:「此是汝國央伽王頭,汝等可急開門。若不爾者,同時喪命。」眾聞大怖,即為開門,諸有大臣繫頸歸款,所有百姓無不順伏。是時影勝太子既入城已,遣使聞奏,還白父王:「幸承大王威嚴、臣人盡力,央伽逆命,今已斬除,合境無虞,遠安邇肅。」蓮華聞已,慶悅無量,即以種種衣服瓔珞嚴身之具,及七寶蓋送與影勝。即便令彼占波為王,以代央伽。其國百姓,因共號為影勝大王。後時聖德神功,通被幽顯,人民豐樂,寇賊屏除,威德嘉聲,流布遐邇。
nhĩ thời Thái-Tử cáo chư nhân viết :「ngô văn thiện chiến giả ,bất lao quân trận 。kim ương già Vương hữu Đại binh mã ,kỳ số thậm đa ,bất khả tranh phong ,trí thương ngã chúng 。quyền mưu bí quyết ,cầm hoạch vi tiên 。」tức mộ kiêu hùng ,tý kỳ vô bị ,toại sát ương già 。tam quân lục sư ,nhất thời thoái tán ,viên chỉnh binh sĩ ,trục Bắc tiền lâm 。bỉ quốc chi nhân ,bất tri Vương tử ,an thành cố thủ 。thời ảnh thắng Thái-Tử tức lệnh sanh bỉ Vương đầu ,thị ư thành nội ,nhưng tuyên lệnh viết :「thử thị nhữ quốc ương già Vương đầu ,nhữ đẳng khả cấp khai môn 。nhược/nhã bất nhĩ giả ,đồng thời tang mạng 。」chúng văn Đại bố/phố ,tức vi khai môn ,chư hữu đại thần hệ cảnh quy khoản ,sở hữu bách tính vô bất thuận phục 。Thị thời ảnh thắng Thái-Tử ký nhập thành dĩ ,khiển sử văn tấu ,hoàn bạch Phụ Vương :「hạnh thừa Đại Vương uy nghiêm 、Thần nhân tận lực ,ương già nghịch mạng ,kim dĩ trảm trừ ,hợp cảnh vô ngu ,viễn an nhĩ túc 。」liên hoa văn dĩ ,khánh duyệt vô lượng ,tức dĩ chủng chủng y phục anh lạc nghiêm thân chi cụ ,cập thất bảo cái tống dữ ảnh thắng 。tức tiện lệnh bỉ chiêm ba vi Vương ,dĩ đại ương già 。kỳ quốc bách tính ,nhân cọng hiệu vi ảnh thắng Đại Vương 。hậu thời Thánh đức Thần công ,thông bị u hiển ,nhân dân phong lạc/nhạc ,khấu tặc bình trừ ,uy đức gia thanh ,lưu bố hà nhĩ 。

後於異時,蓮華王崩,摩揭陀國諸群臣等告哀請還,統治本國。是時影勝即以占波國事付彼舊臣,嚴駕星馳,赴哀歸國。服制既畢,紹繼父王,以法化人,風調雨順,百穀豐熟,兆庶又安。立德轉高,隣國慕化,無諸怨賊。
hậu ư dị thời ,liên hoa Vương băng ,ma yết đà quốc chư quần thần đẳng cáo ai thỉnh hoàn ,thống trì bổn quốc 。Thị thời ảnh thắng tức dĩ chiêm ba quốc sự phó bỉ cựu Thần ,nghiêm giá tinh trì ,phó ai quy quốc 。phục chế ký tất ,thiệu kế Phụ Vương ,dĩ pháp hóa nhân ,phong điều vũ thuận ,bách cốc phong thục ,triệu thứ hựu an 。lập đức chuyển cao ,lân quốc mộ hóa ,vô chư oán tặc 。

爾時中方有一婆羅門子,欲學法術,遍行諸處,漸至南方。其南天竺,有大婆羅門名曰地師,善明四論,世號大師。即便詣彼師所,頂禮其足,叉手白言:「我於師所,為弟子禮。」彼即問曰:「欲何所學?」答曰:「我今學四明大論。」師曰:「任隨所學。」即便學諸事法。婆羅門法,每月三日,諸事皆悉不作,或時洗浴、或入城市、或火中燒木。既到是日,諸婆羅門子,共往取木欲燒,隨路而去。便即相問種姓生處,犢子等四姓,隨一而說。復相問言:「汝是何方?」一即說言:「我是東方。」或有說言:「我是南方。」或有說言:「我是西方。」或有說言:「我是北方。」復作是言:「彼諸國土,我悉見聞。」即伽他曰:
nhĩ thời trung phương hữu nhất Bà-la-môn tử ,dục học Pháp thuật ,biến hạnh/hành/hàng chư xứ/xử ,tiệm chí Nam phương 。kỳ Nam Thiên Trúc ,hữu đại Bà la môn danh viết địa sư ,thiện minh tứ luận ,thế hiệu Đại sư 。tức tiện nghệ bỉ sư sở ,đảnh lễ kỳ túc ,xoa thủ bạch ngôn :「ngã ư sư sở ,vi đệ-tử lễ 。」bỉ tức vấn viết :「dục hà sở học ?」đáp viết :「ngã kim học tứ minh đại luận 。」sư viết :「nhâm tùy sở học 。」tức tiện học chư sự pháp 。Bà-la-môn Pháp ,mỗi nguyệt tam nhật ,chư sự giai tất bất tác ,hoặc thời tẩy dục 、hoặc nhập thành thị 、hoặc hỏa trung thiêu mộc 。ký đáo thị nhật ,chư Bà-la-môn tử ,cọng vãng thủ mộc dục thiêu ,tùy lộ nhi khứ 。tiện tức tướng vấn chủng tính sanh xứ ,độc tử đẳng tứ tính ,tùy nhất nhi thuyết 。phục tướng vấn ngôn :「nhữ thị hà phương ?」nhất tức thuyết ngôn :「ngã thị Đông phương 。」hoặc hữu thuyết ngôn :「ngã thị Nam phương 。」hoặc hữu thuyết ngôn :「ngã thị Tây phương 。」hoặc hữu thuyết ngôn :「ngã thị Bắc phương 。」phục tác thị ngôn :「bỉ chư quốc độ ,ngã tất kiến văn 。」tức già tha viết :

「智慧出東方,
「trí tuệ xuất Đông phương ,

兩舌在西國,
lưỡng thiệt tại Tây quốc ,

敬順生南國,
kính thuận sanh Nam quốc ,

惡口居北方。」
ác khẩu cư Bắc phương 。」

婆羅門子等作如是言:「諸處悉知,不知中國如何?」諸弟子等諮其師曰:「鄔波馱耶!我今欲往中國見彼國土,復欲於彼水中洗浴,承事參禮彼方諸師。彼國論師,我欲伏之,我等名稱,必遠知聞,多獲珍財,而為利益。」彼婆羅門,於弟子處甚生愛念,所有衣物分給弟子,資緣既辦,共往中國。隨路而行,或有諸餘智人來者,與其言論悉皆得勝,或有得服、以瓶盛灰打其頭上;或有諸人,來學騎術弓箭戰具,咸悉教之;或有諸人,以香花等幢幡寶蓋,而來迎之。復有無量諸人皆悉來至,而師事之。漸漸遊行所經諸國,城邑村落悉皆得勝,方至中國。時婆羅門作是念曰:「我聞諸有智人並在王門。我等今日亦應往彼,而當伏之,猶如何等?譬如大樹根及枝葉,我所經諸處論議得勝者,猶如枝葉,若於王邊而得勝者,猶如罰根,我今宜往王所。」即便往去。既至其所,呪願王曰:「長壽無諸災障。」立住一面,而白王言:「我於師所,承得少多學問,願欲與王國內諸師共為談論。」王即告曰:「任自隨意。」王又告諸臣曰:「我此國中,有如是婆羅門,能與彼人論議不?」諸臣答曰:「有那羅村中婆羅門,解四明論,智慧如火。彼自造論,題名摩吒羅。」王曰:「喚彼鄔波馱耶來。」大臣依命請至王所,同前呪願。王即告曰:「汝能與彼婆羅門,於我前論議不?」彼答曰:「承王威命,盡其力能,敢為酬對。」當即依法作曼荼羅,兩邊施座。王即勅曰:「誰當先與?」大臣答曰:「客婆羅門名曰地師,可令先首。」彼既先與,誦五百頌已便住默然。時摩吒羅覆誦其頌,出多過失,即便告言:「其誦言義甚不相當,不合道理。」地師聞已,便即默然,無所言說。論議之法,默然不答便是墮負。王告臣曰:「誰為得勝?誰是不如?」大臣答言:「摩吒囉論議得勝。」其王心悅,作如是言:「我國界內,亦有如是聰明大智慧人。」王問:「鄔波馱耶住何聚落?」答曰:「那羅村。」王即賞賜:「那羅村,任汝受用。」
Bà-la-môn tử đẳng tác như thị ngôn :「chư xứ/xử tất tri ,bất tri Trung Quốc như hà ?」chư đệ-tử đẳng ti kỳ sư viết :「ổ ba Đà da !ngã kim dục vãng Trung Quốc kiến bỉ quốc độ ,phục dục ư bỉ thủy trung tẩy dục ,thừa sự tham lễ bỉ phương chư sư 。bỉ quốc Luận sư ,ngã dục phục chi ,ngã đẳng danh xưng ,tất viễn tri văn ,đa hoạch trân tài ,nhi vi lợi ích 。」bỉ Bà-la-môn ,ư đệ-tử xứ/xử thậm sanh ái niệm ,sở hữu y vật phần cấp đệ-tử ,tư duyên ký biện/bạn ,cọng vãng Trung Quốc 。tùy lộ nhi hạnh/hành/hàng ,hoặc hữu chư dư trí nhân lai giả ,dữ kỳ ngôn luận tất giai đắc thắng ,hoặc hữu đắc phục 、dĩ bình thịnh hôi đả kỳ đầu thượng ;hoặc hữu chư nhân ,lai học kị thuật cung tiến chiến cụ ,hàm tất giáo chi ;hoặc hữu chư nhân ,dĩ hương hoa đẳng tràng phan bảo cái ,nhi lai nghênh chi 。phục hưũ vô lượng chư nhân giai tất lai chí ,nhi sư sự chi 。tiệm tiệm du hạnh/hành/hàng sở kinh chư quốc ,thành ấp thôn lạc tất giai đắc thắng ,phương chí Trung Quốc 。thời Bà-la-môn tác thị niệm viết :「ngã văn chư hữu trí nhân tịnh tại Vương môn 。ngã đẳng kim nhật diệc ưng vãng bỉ ,nhi đương phục chi ,do như hà đẳng ?thí như Đại thụ/thọ căn cập chi diệp ,ngã sở Kinh chư xứ/xử luận nghị đắc thắng giả ,do như chi diệp ,nhược/nhã ư Vương biên nhi đắc thắng giả ,do như phạt căn ,ngã kim nghi vãng Vương sở 。」tức tiện vãng khứ 。ký chí kỳ sở ,chú nguyện Vương viết :「trường thọ vô chư tai chướng 。」lập trụ nhất diện ,nhi bạch Vương ngôn :「ngã ư sư sở ,thừa đắc thiểu đa học vấn ,nguyện dục dữ Vương quốc nội chư sư cọng vi đàm luận 。」Vương tức cáo viết :「nhâm tự tùy ý 。」Vương hựu cáo chư Thần viết :「ngã thử quốc trung ,hữu như thị Bà-la-môn ,năng dữ bỉ nhân luận nghị bất ?」chư Thần đáp viết :「hữu na la thôn trung Bà-la-môn ,giải tứ minh luận ,trí tuệ như hỏa 。bỉ tự tạo luận ,đề danh ma trá La 。」Vương viết :「hoán bỉ ổ ba Đà da lai 。」đại thần y mạng thỉnh chí Vương sở ,đồng tiền chú nguyện 。Vương tức cáo viết :「nhữ năng dữ bỉ Bà-la-môn ,ư ngã tiền luận nghị bất ?」bỉ đáp viết :「thừa Vương uy mạng ,tận kỳ lực năng ,cảm vi thù đối 。」đương tức y Pháp tác mạn-đà-la ,lượng (lưỡng) biên thí tọa 。Vương tức sắc viết :「thùy đương tiên dữ ?」đại thần đáp viết :「khách Bà-la-môn danh viết địa sư ,khả lệnh tiên thủ 。」bỉ ký tiên dữ ,tụng ngũ bách tụng dĩ tiện trụ/trú mặc nhiên 。thời ma trá La phước tụng kỳ tụng ,xuất đa quá thất ,tức tiện cáo ngôn :「kỳ tụng ngôn nghĩa thậm bất tướng đương ,bất hợp đạo lý 。」địa sư văn dĩ ,tiện tức mặc nhiên ,vô sở ngôn thuyết 。luận nghị chi Pháp ,mặc nhiên bất đáp tiện thị đọa phụ 。Vương cáo Thần viết :「thùy vi đắc thắng ?thùy thị bất như ?」đại thần đáp ngôn :「ma trá La luận nghị đắc thắng 。」kỳ Vương tâm duyệt ,tác như thị ngôn :「ngã quốc giới nội ,diệc hữu như thị thông minh đại trí tuệ nhân 。」Vương vấn :「ổ ba Đà da trụ/trú hà tụ lạc ?」đáp viết :「na la thôn 。」Vương tức thưởng tứ :「na la thôn ,nhâm nhữ thọ dụng 。」

世人常法,悉欲求樂。有諸婆羅門女,比求夫婿,竟未能得。時摩吒羅便於自類取妻,共住歡娛。不久乃生一子,廣為設會。其子體長,便與立字名為長體。以種種供給養育,漸漸長大,教其藝業,所謂算計手印、婆羅門行、洗淨取灰取土、讚歎四薜陀書、祭祀讀誦,施受六種悉得成就。後於異時,復誕一女,其女眼目如鸜鵒鳥。諸親會集,建立名字,號為鸜鵒。其女養育,漸長成已,父教文字論義之法。後於異時,共兄論義,互相擊難。妹得勝時,父告子言:「汝是男子,被女論勝。我若無後,所有受用,必輸失他。」
thế nhân thường Pháp ,tất dục cầu lạc/nhạc 。hữu chư Bà-la-môn nữ ,bỉ cầu phu tế ,cánh vị năng đắc 。thời ma trá La tiện ư tự loại thủ thê ,cộng trụ hoan ngu 。bất cửu nãi sanh nhất tử ,quảng vi thiết hội 。kỳ tử thể trường/trưởng ,tiện dữ lập tự danh vi trường/trưởng thể 。dĩ chủng chủng cung cấp dưỡng dục ,tiệm tiệm trường đại ,giáo kỳ nghệ nghiệp ,sở vị toán kế thủ ấn 、Bà-la-môn hạnh/hành/hàng 、tẩy tịnh thủ hôi thủ độ 、tán thán tứ bệ đà thư 、tế tự độc tụng ,thí thọ/thụ lục chủng tất đắc thành tựu 。hậu ư dị thời ,phục đản nhất nữ ,kỳ nữ nhãn mục như cù dục điểu 。chư thân hội tập ,kiến lập danh tự ,hiệu vi cù dục 。kỳ nữ dưỡng dục ,tiệm trường/trưởng thành dĩ ,phụ giáo văn tự luận nghĩa chi Pháp 。hậu ư dị thời ,cọng huynh luận nghĩa ,hỗ tương kích nạn/nan 。muội đắc thắng thời ,phụ cáo tử ngôn :「nhữ thị nam tử ,bị nữ luận thắng 。ngã nhược/nhã vô hậu ,sở hữu thọ dụng ,tất du thất tha 。」

於後有南天竺國,有婆羅門童子名曰底沙,善明無後世論。為求法故,從南方來至摩吒羅所,禮其足已,白言:「大師!我欲於鄔波馱耶處學問。」問曰:「欲學何藝?」白言:「欲學無後世論。」報曰:「任汝所作。」既受法已,若放學時,論說之事,如前廣說。其童子底沙後在王前共師論,各立兩宗。此摩吒羅最為年尊,可應先舉。其摩吒囉便作是念:「彼婆羅門子,新學論成,恐難不得,今應捉彼錯處。」作是念已,時摩吒囉即先舉出長五百頌。彼婆羅門子復頌答已,便捉過失:「此是非言,此言非類,此說不可。」彼遂默然而住。凡論難不如,無言答者,是為墮負。于時國王問大臣曰:「此誰得勝?」臣白王曰:「底沙婆羅門為勝。」時王告言:「勝者賜其村邑。」時諸大臣前白王言:「若來論難得勝,即賜村邑,其摩揭陀國不久總盡。應取摩吒囉村,與彼受用。」時王告言:「如是。」即奪摩吒囉受用所封,與彼底沙。其摩吒囉即命妻曰:「賢首!宜速裝束,往詣餘方。」其妻問曰:「何故?」時夫答言:「我久承事國王,今論難之時不護於我,奪我村邑。」其妻裝束欲去。時諸親族既聞此事,即來問曰:「鄔波馱耶!何故裝束?」答言:「我久承事國王,論難之時不護於我,是故餘去。」親族報言:「此住甚好,於親族中,請住於此。」彼即頌曰:
ư hậu hữu Nam Thiên Trúc quốc ,hữu Bà-la-môn Đồng tử danh viết Để Sa ,thiện minh vô hậu thế luận 。vi cầu Pháp cố ,tùng Nam phương lai chí ma trá La sở ,lễ kỳ túc dĩ ,bạch ngôn :「Đại sư !ngã dục ư ổ ba Đà da xứ/xử học vấn 。」vấn viết :「dục học hà nghệ ?」bạch ngôn :「dục học vô hậu thế luận 。」báo viết :「nhâm nhữ sở tác 。」ký thọ/thụ Pháp dĩ ,nhược/nhã phóng học thời ,luận thuyết chi sự ,như tiền quảng thuyết 。kỳ Đồng tử Để Sa hậu tại Vương tiền cọng sư luận ,các lập lưỡng tông 。thử ma trá La tối vi niên tôn ,khả ưng tiên cử 。kỳ ma trá La tiện tác thị niệm :「bỉ Bà-la-môn tử ,tân học luận thành ,khủng nạn/nan bất đắc ,kim ưng tróc bỉ thác/thố xứ/xử 。」tác thị niệm dĩ ,thời ma trá La tức tiên cử xuất trường/trưởng ngũ bách tụng 。bỉ Bà-la-môn tử phục tụng đáp dĩ ,tiện tróc quá thất :「thử thị phi ngôn ,thử ngôn phi loại ,thử thuyết bất khả 。」bỉ toại mặc nhiên nhi trụ/trú 。phàm luận nạn/nan bất như ,vô ngôn đáp giả ,thị vi đọa phụ 。vu thời Quốc Vương vấn đại thần viết :「thử thùy đắc thắng ?」Thần bạch Vương viết :「Để Sa Bà-la-môn vi thắng 。」thời Vương cáo ngôn :「thắng giả tứ kỳ thôn ấp 。」thời chư đại thần tiền bạch Vương ngôn :「nhược/nhã lai luận nan đắc thắng ,tức tứ thôn ấp ,kỳ ma yết đà quốc bất cửu tổng tận 。ưng thủ ma trá La thôn ,dữ bỉ thọ dụng 。」thời Vương cáo ngôn :「như thị 。」tức đoạt ma trá La thọ dụng sở phong ,dữ bỉ Để Sa 。kỳ ma trá La tức mạng thê viết :「Hiền Thủ !nghi tốc trang thúc ,vãng nghệ dư phương 。」kỳ thê vấn viết :「hà cố ?」thời phu đáp ngôn :「ngã cửu thừa sự Quốc Vương ,kim luận nạn/nan chi thời bất hộ ư ngã ,đoạt ngã thôn ấp 。」kỳ thê trang thúc dục khứ 。thời chư thân tộc ký văn thử sự ,tức lai vấn viết :「ổ ba Đà da !hà cố trang thúc ?」đáp ngôn :「ngã cửu thừa sự Quốc Vương ,luận nạn/nan chi thời bất hộ ư ngã ,thị cố dư khứ 。」thân tộc báo ngôn :「thử trụ thậm hảo ,ư thân tộc trung ,thỉnh trụ/trú ư thử 。」bỉ tức tụng viết :

「本國被人欺,
「bổn quốc bị nhân khi ,

外國住最勝;
ngoại quốc trụ/trú tối thắng ;

不被欺之處,
bất bị khi chi xứ/xử ,

是本國親族。」
thị bổn quốc thân tộc 。」

時底沙婆羅門聞已,報言:「鄔波馱耶!我是客人,暫住即去;其邑受用,還當相與。」時摩吒囉,雖蒙恩惠亦不肯住。底沙又言:「且宜住此,分取半邑,我亦取半。」報曰:「善哉!」摩吒囉即命妻曰:「賢首!我久承事國王,不護於我,今底沙極大恩造,與我半邑。我以此女,與彼為妻。」妻曰:「待長子俱瑟恥羅。」其父即命子曰:「我久事王,於論難時不能護我。此底沙婆羅門,有大恩惠,分半邑與我。今嫁舍利,與彼為妻。」子白父言:「此之底沙,是父怨讎,奪邑將去,豈合為親?」父便報曰:「汝是愚癡,無所識知。」父母正意,子不敢違,即依禮法,嫁女與彼底沙。
thời Để Sa Bà-la-môn văn dĩ ,báo ngôn :「ổ ba Đà da !ngã thị khách nhân ,tạm trụ tức khứ ;kỳ ấp thọ dụng ,hoàn đương tướng dữ 。」thời ma trá La ,tuy mông ân huệ diệc bất khẳng trụ/trú 。Để Sa hựu ngôn :「thả nghi trụ/trú thử ,phần thủ bán ấp ,ngã diệc thủ bán 。」báo viết :「Thiện tai !」ma trá La tức mạng thê viết :「Hiền Thủ !ngã cửu thừa sự Quốc Vương ,bất hộ ư ngã ,kim Để Sa cực đại ân tạo ,dữ ngã bán ấp 。ngã dĩ thử nữ ,dữ bỉ vi thê 。」thê viết :「đãi trưởng tử câu sắt sỉ La 。」kỳ phụ tức mạng tử viết :「ngã cửu sự vương ,ư luận nạn/nan thời bất năng hộ ngã 。thử Để Sa Bà-la-môn ,hữu đại ân huệ ,phần bán ấp dữ ngã 。kim giá xá lợi ,dữ bỉ vi thê 。」tử bạch phụ ngôn :「thử chi Để Sa ,thị phụ oán thù ,đoạt ấp tướng khứ ,khởi hợp vi thân ?」phụ tiện báo viết :「nhữ thị ngu si ,vô sở thức tri 。」phụ mẫu chánh ý ,tử bất cảm vi ,tức y lễ Pháp ,giá nữ dữ bỉ Để Sa 。

時俱瑟恥羅便作是念:「我今被欺,但由少學寡聞。然此底沙婆羅門,為解無後世論,今時得勝,我亦應學。」作是念已即問:「諸人何處方國明解無後世論?」有人報曰:「南方最善。」彼即漸次而行,至南天竺,遍問國內:「誰明無後世論?」有人報曰:「某甲梵志。」彼既聞已,即詣梵志處,白言:「尊者,我欲事仁為師,願哀納受。」彼師即問言:「欲求何事?」答曰:「欲學無後世論。」梵志報言:「我不教授俗人居士。」彼即答言:「若如是者,我今出家。」梵志即與出家,便自要期:「我若不解此論者,終不剪爪。」爪既漸長,時人皆號長爪梵志。
thời câu sắt sỉ La tiện tác thị niệm :「ngã kim bị khi ,đãn do thiểu học quả văn 。nhiên thử Để Sa Bà-la-môn ,vi giải vô hậu thế luận ,kim thời đắc thắng ,ngã diệc ưng học 。」tác thị niệm dĩ tức vấn :「chư nhân hà xứ/xử phương quốc minh giải vô hậu thế luận ?」hữu nhân báo viết :「Nam phương tối thiện 。」bỉ tức tiệm thứ nhi hạnh/hành/hàng ,chí Nam Thiên Trúc ,biến vấn quốc nội :「thùy minh vô hậu thế luận ?」hữu nhân báo viết :「mỗ giáp Phạm-chí 。」bỉ ký văn dĩ ,tức nghệ Phạm-chí xứ/xử ,bạch ngôn :「Tôn-Giả ,ngã dục sự nhân vi sư ,nguyện ai nạp thọ 。」bỉ sư tức vấn ngôn :「dục cầu hà sự ?」đáp viết :「dục học vô hậu thế luận 。」Phạm-chí báo ngôn :「ngã bất giáo thọ tục nhân Cư-sĩ 。」bỉ tức đáp ngôn :「nhược như thị giả ,ngã kim xuất gia 。」Phạm-chí tức dữ xuất gia ,tiện tự yếu kỳ :「ngã nhược/nhã bất giải thử luận giả ,chung bất tiễn trảo 。」trảo ký tiệm trường/trưởng ,thời nhân giai hiệu Trường trảo Phạm-chí 。

于時舍利與底沙婆羅門,歡娛欲樂。時有淨天,久種善根,當受最後身,不樂生死,專求涅槃,不求後有。持最後身,從淨天沒,便於舍利腹中受胎。當受胎時,其母夢有人持炬入己腹中;復登大山、騰在虛空;又見大眾而禮己身。是時舍利於夢覺已,即向夫說如是等夢。其底沙婆羅門,雖解夢書,不閑此事。即往明解夢書婆羅門處,說言:「我妻昨夜作如是夢。」彼即答言:「其夢甚善。」婆羅門記曰:「當生善子,年至十四,即能善誦天帝等論。復於一切論難問答,得為最勝。所言登大山、騰虛空、眾禮等者,當得出家。有大威德,成就大戒,天人所敬。」作是記已,後於異時,底沙婆羅門而與舍利論難,舍利得勝。時底沙作如是念:「昔時論難,我已得勝。今時不如,此有何緣?」復作是念:「此應由胎,是彼威德。」乃於後時,十月滿足,生一男子,形貌端嚴,色相具足,身紫金色、頂圓若蓋、垂手過膝、額廣平正、鼻高修直,廣說如餘。乃至宗親集會,欲與立字,當作何名?父曰:「此兒宜可將詣外翁,當與立字。」既至翁處,白言:「大翁!此子當立何字?」其翁告曰:「既是底沙之子,宜可名為鄔波底沙。」使將兒還,底沙問曰:「子立何名?」報曰:「名為鄔波底沙。」于時底沙便作是念:「此子既與父族為名,我今更與母族為字,名舍利子。」時人或云「舍利子」或云「鄔波底沙」。即以孩兒,付八乳母。時母養育,以上乳酪,及以醍醐,而供給之,速得長成,如蓮出水。既漸長大,令修學業,世間技藝悉皆通達,四薜陀論總蘊在懷。至年十六,善解帝釋聲明,能伏他論。後於異時,遂於父前誦薜陀等論,子白父言:「向所誦者,是何義趣?」父曰:「我今不知。」答曰:「此所誦者,是古昔仙人所作讚誦。時人雖不知義,仙人讚頌非無義理。」其舍利子,學既勝於諸人,其父先有五百弟子悉歸舍利子。爾時舍利子教諸弟子,所有明論,無不周悉。
vu thời xá lợi dữ Để Sa Bà-la-môn ,hoan ngu dục lạc/nhạc 。thời hữu tịnh thiên ,cửu chủng thiện căn ,đương thọ/thụ tối hậu thân ,bất lạc/nhạc sanh tử ,chuyên cầu Niết-Bàn ,bất cầu hậu hữu 。trì tối hậu thân ,tùng tịnh thiên một ,tiện ư xá lợi phước trung thụ thai 。đương thụ thai thời ,kỳ mẫu mộng hữu nhân trì cự nhập kỷ phước trung ;phục đăng Đại sơn 、đằng tại hư không ;hựu kiến Đại chúng nhi lễ kỷ thân 。Thị thời xá lợi ư mộng giác dĩ ,tức hướng phu thuyết như thị đẳng mộng 。kỳ Để Sa Bà-la-môn ,tuy giải mộng thư ,bất nhàn thử sự 。tức vãng minh giải mộng thư Bà-la-môn xứ/xử ,thuyết ngôn :「ngã thê tạc dạ tác như thị mộng 。」bỉ tức đáp ngôn :「kỳ mộng thậm thiện 。」Bà-la-môn kí viết :「đương sanh thiện tử ,niên chí thập tứ ,tức năng thiện tụng Thiên đế đẳng luận 。phục ư nhất thiết luận nạn/nan vấn đáp ,đắc vi tối thắng 。sở ngôn đăng Đại sơn 、đằng hư không 、chúng lễ đẳng giả ,đương đắc xuất gia 。hữu đại uy đức ,thành tựu đại giới ,Thiên Nhân sở kính 。」tác thị kí dĩ ,hậu ư dị thời ,Để Sa Bà-la-môn nhi dữ xá lợi luận nạn/nan ,xá lợi đắc thắng 。thời Để Sa tác như thị niệm :「tích thời luận nạn/nan ,ngã dĩ đắc thắng 。kim thời bất như ,thử hữu hà duyên ?」phục tác thị niệm :「thử ưng do thai ,thị bỉ uy đức 。」nãi ư hậu thời ,thập Nguyệt mãn túc ,sanh nhất nam tử ,hình mạo đoan nghiêm ,sắc tướng cụ túc ,thân tử kim sắc 、đảnh/đính viên nhược/nhã cái 、thùy thủ quá/qua tất 、ngạch quảng bình chánh 、Tỳ cao tu trực ,quảng thuyết như dư 。nãi chí tông thân tập hội ,dục dữ lập tự ,đương tác hà danh ?phụ viết :「thử nhi nghi khả tướng nghệ ngoại ông ,đương dữ lập tự 。」ký chí ông xứ/xử ,bạch ngôn :「Đại ông !thử tử đương lập hà tự ?」kỳ ông cáo viết :「ký thị Để Sa chi tử ,nghi khả danh vi ổ ba Để Sa 。」sử tướng nhi hoàn ,Để Sa vấn viết :「tử lập hà danh ?」báo viết :「danh vi ổ ba Để Sa 。」vu thời Để Sa tiện tác thị niệm :「thử tử ký dữ phụ tộc vi danh ,ngã kim cánh dữ mẫu tộc vi tự ,danh Xá-lợi-tử 。」thời nhân hoặc vân 「Xá-lợi-tử 」hoặc vân 「ổ ba Để Sa 」。tức dĩ hài nhi ,phó bát nhũ mẫu 。thời mẫu dưỡng dục ,dĩ thượng nhũ lạc ,cập dĩ thể hồ ,nhi cung cấp chi ,tốc đắc trường/trưởng thành ,như liên xuất thủy 。ký tiệm trường đại ,lệnh tu học nghiệp ,thế gian kỹ nghệ tất giai thông đạt ,tứ bệ đà luận tổng uẩn tại hoài 。chí niên thập lục ,thiện giải Đế Thích thanh minh ,năng phục tha luận 。hậu ư dị thời ,toại ư phụ tiền tụng bệ đà đẳng luận ,tử bạch phụ ngôn :「hướng sở tụng giả ,thị hà nghĩa thú ?」phụ viết :「ngã kim bất tri 。」đáp viết :「thử sở tụng giả ,thị cổ tích Tiên nhân sở tác tán tụng 。thời nhân tuy bất tri nghĩa ,Tiên nhân tán tụng phi vô nghĩa lý 。」kỳ Xá-lợi-tử ,học ký thắng ư chư nhân ,kỳ phụ tiên hữu ngũ bách đệ-tử tất quy Xá-lợi-tử 。nhĩ thời Xá-lợi-tử giáo chư đệ-tử ,sở hữu minh luận ,vô bất châu tất 。

爾時林圍聚落,有一大臣名曰形影,於此而住,大富多財,受用豐足。娶妻雖久,了無子息,常希男子,在處祈求,所有山林樹神,無不祈請,如是廣說。時有最後生人,從天沒已,來託母腹,廣說如上。既誕子已,廣設親會,欲立名字,諸人報言:「既是天抱將來,可名天抱,亦名目乾連。」時彼長者即以孩兒,付八乳母,養育長成,如蓮出水,乃至廣說,六種法事,四薜陀論,悉皆通達。
nhĩ thời lâm vi tụ lạc ,hữu nhất đại thần danh viết hình ảnh ,ư thử nhi trụ/trú ,Đại phú đa tài ,thọ dụng phong túc 。thú thê tuy cửu ,liễu vô tử tức ,thường hy nam tử ,tại xứ/xử kì cầu ,sở hữu sơn lâm thụ/thọ Thần ,vô bất kì thỉnh ,như thị quảng thuyết 。thời hữu tối hậu sanh nhân ,tùng Thiên một dĩ ,lai thác mẫu phước ,quảng thuyết như thượng 。ký đản tử dĩ ,quảng thiết thân hội ,dục lập danh tự ,chư nhân báo ngôn :「ký thị Thiên bão tướng lai ,khả danh Thiên bão ,diệc danh Mục-kiền-liên 。」thời bỉ Trưởng-giả tức dĩ hài nhi ,phó bát nhũ mẫu ,dưỡng dục trường/trưởng thành ,như liên xuất thủy ,nãi chí quảng thuyết ,lục chủng pháp sự ,tứ bệ đà luận ,tất giai thông đạt 。

時彼天抱教五百弟子,學罷之時,五百弟子誦讚入城。其鄔波底沙諸弟子等,亦誦讚入城。爾時底沙弟子報目連弟子曰:「仁等何故錯誦論文?」彼問:「如何?」復問:「仁等於何處學?」答曰:「我之師主,猶如日月,具一切智。在林圍聚落,有大臣子名目乾連,我於彼學。」鄔波底沙弟子,學問具足,無有畏懼,情懷喜悅,即往親教師邊。師既見來,問曰:「何故喜悅?」答言:「無事。」師即以頌曰:
thời bỉ Thiên bão giáo ngũ bách đệ-tử ,học bãi chi thời ,ngũ bách đệ-tử tụng tán nhập thành 。kỳ ổ ba Để Sa chư đệ-tử đẳng ,diệc tụng tán nhập thành 。nhĩ thời Để Sa đệ-tử báo Mục liên đệ-tử viết :「nhân đẳng hà cố thác/thố tụng luận văn ?」bỉ vấn :「như hà ?」phục vấn :「nhân đẳng ư hà xứ/xử học ?」đáp viết :「ngã chi sư chủ ,do như nhật nguyệt ,cụ nhất thiết trí 。tại lâm vi tụ lạc ,hữu đại thần tử danh Mục-kiền-liên ,ngã ư bỉ học 。」ổ ba Để Sa đệ-tử ,học vấn cụ túc ,vô hữu úy cụ ,Tình hoài hỉ duyệt ,tức vãng thân giáo sư biên 。sư ký kiến lai ,vấn viết :「hà cố hỉ duyệt ?」đáp ngôn :「vô sự 。」sư tức dĩ tụng viết :

「所有內情意,
「sở hữu nội Tình ý ,

亦應准可知;
diệc ưng chuẩn khả tri ;

以聲色根形,
dĩ thanh sắc căn hình ,

知隱不可得。」
tri ẩn bất khả đắc 。」

說是頌已,告弟子曰:「必應有事。」時諸弟子以緣具說,師即報曰:「彼所誦者,是我迴文,並皆不錯。」弟子聞已,默而不喜。
thuyết thị tụng dĩ ,cáo đệ-tử viết :「tất ưng hữu sự 。」thời chư đệ-tử dĩ duyên cụ thuyết ,sư tức báo viết :「bỉ sở tụng giả ,thị ngã hồi văn ,tịnh giai bất thác/thố 。」đệ-tử văn dĩ ,mặc nhi bất hỉ 。

爾時目乾連弟子等,往詣師處,悉皆不喜,師見問曰:「何故不樂?」答曰:「無事。」師即報言:「必應有事,何故不說?」是時弟子以緣具說,師言:「彼所誦者,然彼師主聰明智慧,所是長論短論、促文引文,極甚巧妙。」爾時二師互相知聞,欲求相見。時鄔波底沙詣其父所白言:「我欲暫往林圍聚落。」父問:「何故?」答言:「彼有大臣名曰形影,有子名為俱哩多,我欲相見。」父曰:「彼人智慧,可勝於汝。」子報父曰:「智慧不勝,然彼大富多財,眾人歎美。」時鄔波底沙說伽他曰:
nhĩ thời Mục-kiền-liên đệ-tử đẳng ,vãng nghệ sư xứ/xử ,tất giai bất hỉ ,sư kiến vấn viết :「hà cố bất lạc/nhạc ?」đáp viết :「vô sự 。」sư tức báo ngôn :「tất ưng hữu sự ,hà cố bất thuyết ?」Thị thời đệ-tử dĩ duyên cụ thuyết ,sư ngôn :「bỉ sở tụng giả ,nhiên bỉ sư chủ thông minh trí tuệ ,sở thị trường/trưởng luận đoản luận 、xúc văn dẫn văn ,cực thậm xảo diệu 。」nhĩ thời nhị sư hỗ tương tri văn ,dục cầu tướng kiến 。thời ổ ba Để Sa nghệ kỳ phụ sở bạch ngôn :「ngã dục tạm vãng lâm vi tụ lạc 。」phụ vấn :「hà cố ?」đáp ngôn :「bỉ hữu đại thần danh viết hình ảnh ,hữu tử danh vi câu lý đa ,ngã dục tướng kiến 。」phụ viết :「bỉ nhân trí tuệ ,khả thắng ư nhữ 。」tử báo phụ viết :「trí tuệ bất thắng ,nhiên bỉ Đại phú đa tài ,chúng nhân thán mỹ 。」thời ổ ba Để Sa thuyết già tha viết :

「年長是為尊,
「niên trường/trưởng thị vi tôn ,

多財人亦尊;
đa tài nhân diệc tôn ;

若有多聞者,
nhược hữu đa văn giả ,

咸共尊承事。」
hàm cọng tôn thừa sự 。」

父聞子語,而告子曰:「彼若來此,當可教授,不應往就。」時俱哩多詣父白言:「我欲往那剌陀聚落。」父言:「何故?」子白父言:「彼有婆羅門名曰底沙,有子名鄔波底沙,欲往相見。」父告子曰:「彼富於汝。」子言:「不富於我,然彼智慧勝於我故。」時俱哩多說伽他曰:
phụ văn tử ngữ ,nhi cáo tử viết :「bỉ nhược/nhã lai thử ,đương khả giáo thọ ,bất ưng vãng tựu 。」thời câu lý đa nghệ phụ bạch ngôn :「ngã dục vãng na lạt đà tụ lạc 。」phụ ngôn :「hà cố ?」tử bạch phụ ngôn :「bỉ hữu Bà-la-môn danh viết Để Sa ,hữu tử danh ổ ba Để Sa ,dục vãng tướng kiến 。」phụ cáo tử viết :「bỉ phú ư nhữ 。」tử ngôn :「bất phú ư ngã ,nhiên bỉ trí tuệ thắng ư ngã cố 。」thời câu lý đa thuyết già tha viết :

「年長是為尊,
「niên trường/trưởng thị vi tôn ,

多聞人亦尊;
đa văn nhân diệc tôn ;

若有多財者,
nhược hữu đa tài giả ,

咸共尊承事。」
hàm cọng tôn thừa sự 。」

父告子曰:「彼若來此,應與財物,不應往就。」後於異時,王舍城中有大節會。時王常法,或自往詣、或使太子。王有別緣,不獲自出,即遣太子未生怨去,出城遊戲。于時形影聞太子出遊,便作是念:「影勝王死,未生太子當繼王位,我俱哩多承事為臣。」作是念已,而告子曰:「汝可往彼遊戲之處,安四高座,所為:王座、大臣座、音聲座、婆羅門座。」復告子曰:「汝宜於大臣座上坐。」聞父語已,即詣往坐。是時底沙,亦聞影勝王遣太子出城遊戲,即告子曰:「汝應往彼看四高座,汝將瓶鉢及以錫杖置第三座,汝於第四高座上坐,日出日沒所有論師,非與汝等。」子聞依教,即詣往坐。時諸人等,種種音樂歌詠讚歎,鄔波底沙默然而住。諸人見已,各相謂曰:「此人必應大愚,非愚大智,所以默然。」時諸音樂,悉皆停住。于時俱哩多問鄔波底沙曰:「汝見音樂歌詠人不?」答曰:「我整內觀,不見斯事。」報曰:「不見,耳可不聞?」鄔波底沙以伽他答曰:
phụ cáo tử viết :「bỉ nhược/nhã lai thử ,ưng dữ tài vật ,bất ưng vãng tựu 。」hậu ư dị thời ,Vương-Xá thành trung hữu đại tiết hội 。thời Vương thường Pháp ,hoặc tự vãng nghệ 、hoặc sử Thái-Tử 。Vương hữu biệt duyên ,bất hoạch tự xuất ,tức khiển Thái-Tử vị sanh oán khứ ,xuất thành du hí 。vu thời hình ảnh văn Thái-Tử xuất du ,tiện tác thị niệm :「ảnh thắng Vương tử ,vị sanh Thái-Tử đương kế Vương vị ,ngã câu lý đa thừa sự vi Thần 。」tác thị niệm dĩ ,nhi cáo tử viết :「nhữ khả vãng bỉ du hí chi xứ/xử ,an tứ cao tọa ,sở vi :Vương tọa 、đại thần tọa 、âm thanh tọa 、Bà-la-môn tọa 。」phục cáo tử viết :「nhữ nghi ư đại thần tọa Thượng tọa 。」văn phụ ngữ dĩ ,tức nghệ vãng tọa 。Thị thời Để Sa ,diệc văn ảnh thắng Vương khiển Thái-Tử xuất thành du hí ,tức cáo tử viết :「nhữ ưng vãng bỉ khán tứ cao tọa ,nhữ tướng bình bát cập dĩ tích trượng trí đệ tam tọa ,nhữ ư đệ tứ cao tọa Thượng tọa ,nhật xuất nhật một sở hữu Luận sư ,phi dữ nhữ đẳng 。」tử văn y giáo ,tức nghệ vãng tọa 。thời chư nhân đẳng ,chủng chủng âm lạc/nhạc ca vịnh tán thán ,ổ ba Để Sa mặc nhiên nhi trụ/trú 。chư nhân kiến dĩ ,các tướng vị viết :「thử nhân tất ưng Đại ngu ,phi ngu đại trí ,sở dĩ mặc nhiên 。」thời chư âm lạc/nhạc ,tất giai đình trụ/trú 。vu thời câu lý đa vấn ổ ba Để Sa viết :「nhữ kiến âm lạc/nhạc ca vịnh nhân bất ?」đáp viết :「ngã chỉnh nội quán ,bất kiến tư sự 。」báo viết :「bất kiến ,nhĩ khả bất văn ?」ổ ba Để Sa dĩ già tha đáp viết :

「死皮筋作樂,
「tử bì cân tác lạc/nhạc ,

令眾有歡喜;
lệnh chúng hữu hoan hỉ ;

無常急若輪,
vô thường cấp nhược/nhã luân ,

智者知非樂。」
trí giả tri phi lạc/nhạc 。」

時俱哩多及以眾人聞說頌已,便即問曰:「汝是鄔波底沙不?」報曰:「大眾當知!我是鄔波底沙。」即問俱哩多曰:「汝見如上音樂等不?」答曰:「不見。」又復報曰:「汝貪內觀,耳可不聞。」時俱哩多以伽他答曰:「一切瓔珞等,莊嚴身受重,作舞動形軀,皆是虛誑攝。歌詠作戲者,譬如號叫聲,此等皆無常,思之有何樂。」
thời câu lý đa cập dĩ chúng nhân văn thuyết tụng dĩ ,tiện tức vấn viết :「nhữ thị ổ ba Để Sa bất ?」báo viết :「Đại chúng đương tri !ngã thị ổ ba Để Sa 。」tức vấn câu lý đa viết :「nhữ kiến như thượng âm lạc/nhạc đẳng bất ?」đáp viết :「bất kiến 。」hựu phục báo viết :「nhữ tham nội quán ,nhĩ khả bất văn 。」thời câu lý đa dĩ già tha đáp viết :「nhất thiết anh lạc đẳng ,trang nghiêm thân thọ trọng ,tác vũ động hình khu ,giai thị hư cuống nhiếp 。ca vịnh tác hí giả ,thí như hiệu khiếu thanh ,thử đẳng giai vô thường ,tư chi hữu hà lạc/nhạc 。」

爾時鄔波底沙告言:「汝是俱哩多耶?」眾人答曰:「如是。」鄔波底沙報曰:「我為汝來,共汝出家。」俱哩多答曰:「所為諸祭祀,及祭祀火神,求福修苦行,斯其果報皆在手中。家是大臣之種,我常乘象,何為出家?」爾時鄔波底沙說伽他曰:
nhĩ thời ổ ba Để Sa cáo ngôn :「nhữ thị câu lý đa da ?」chúng nhân đáp viết :「như thị 。」ổ ba Để Sa báo viết :「ngã vi nhữ lai ,cọng nhữ xuất gia 。」câu lý đa đáp viết :「sở vi chư tế tự ,cập tế tự hỏa thần ,cầu phước tu khổ hạnh ,tư kỳ quả báo giai tại thủ trung 。gia thị đại thần chi chủng ,ngã thường thừa tượng ,hà vi xuất gia ?」nhĩ thời ổ ba Để Sa thuyết già tha viết :

「樹若欲倒時,
「thụ/thọ nhược/nhã dục đảo thời ,

枝葉不相濟;
chi diệp bất tướng tế ;

死時亦如是,
tử thời diệc như thị ,

受用不能救。」
thọ dụng bất năng cứu 。」

爾時鄔波底沙說伽他已,告曰:「仁來!同共出家。」答曰:「我問父母。」告言:「好去。」如是語時,此俱哩多即至父所,白言:「願父放我,清信出家,從家出家。」其父告曰:「所為諸祭祀,及祭火神法,求苦修行所得果報,汝今已獲。復是大臣之子、乘象之士,當作大臣,何為出家?」時俱哩多即於父前,說伽他曰:
nhĩ thời ổ ba Để Sa thuyết già tha dĩ ,cáo viết :「nhân lai !đồng cộng xuất gia 。」đáp viết :「ngã vấn phụ mẫu 。」cáo ngôn :「hảo khứ 。」như thị ngữ thời ,thử câu lý đa tức chí phụ sở ,bạch ngôn :「nguyện phụ phóng ngã ,thanh tín xuất gia ,tùng gia xuất gia 。」kỳ phụ cáo viết :「sở vi chư tế tự ,cập tế hỏa thần Pháp ,cầu khổ tu hành sở đắc quả báo ,nhữ kim dĩ hoạch 。phục thị đại thần chi tử 、thừa tượng chi sĩ ,đương tác đại thần ,hà vi xuất gia ?」thời câu lý đa tức ư phụ tiền ,thuyết già tha viết :

「寧於林內樹皮衣,
「ninh ư lâm nội thụ/thọ bì y ,

共獸同居食諸果;
cọng thú đồng cư thực/tự chư quả ;

不緣國事禁閉縛,
bất duyên quốc sự cấm bế phược ,

智者不為恐懼事。」
trí giả bất vi khủng cụ sự 。」

父聞頌已,告曰:「唯汝一子,如初月輪,愛之若此,如前廣說。凡是兒子,皆依父母,志願不移,從汝出家。」既蒙許已,于時同侶咸並到來,時俱哩多即發勝心,策勵身意,往那剌陀村。其鄔波底沙,常樂寂靜,在阿蘭若處,領諸弟子有五百人,令誦梵靜神呪。時俱哩多漸次而行,至那剌陀聚落,問諸人曰:「鄔波底沙今在何處?」村人答曰:「今在阿蘭若處,領五百眾,誦梵靜神呪。」時俱哩多即往阿蘭若處,既相見已,報鄔波底沙曰:「出家之事,今正是時。」鄔波底沙曰:「仁得父命放出家耶?」答曰:「得也。」鄔波底沙語俱哩多曰:「仁今暫住,我亦問父,令我出家不?」俱哩多曰:「仁今去問,何時得來?」答曰:「暫去即來。」鄔波底沙至父母處,白父母曰:「今有啟請,願垂哀愍,我意欲求清淨出家。」父母報曰:「甚為善事,如汝所願任汝出家。」爾時鄔波底沙還至俱哩多處,白言:「俱哩多!父母已聽,來共出家。」又問:「眾人!汝等父母放出家不?」眾人答曰:「已聽。」時俱哩多曰:「我問父母,已淹日月,仁作何計,來去速還?」答曰:「汝家因緣,厚重牢禁,所以來遲。我家累輕,是故來早。非但今日,乃至五百生來,曾已出家。又常發願,願當生處非貴非賤,處中而生。緣此縛輕,所以來速。」時俱哩多告眾人曰:「我宗高貴,今欲出家,豈得隨宜?共往王城,問諸淨梵。」
phụ văn tụng dĩ ,cáo viết :「duy nhữ nhất tử ,như sơ nguyệt luân ,ái chi nhược/nhã thử ,như tiền quảng thuyết 。phàm thị nhi tử ,giai y phụ mẫu ,chí nguyện bất di ,tùng nhữ xuất gia 。」ký mông hứa dĩ ,vu thời đồng lữ hàm tịnh đáo lai ,thời câu lý đa tức phát thắng tâm ,sách lệ thân ý ,vãng na lạt đà thôn 。kỳ ổ ba Để Sa ,thường lạc/nhạc tịch tĩnh ,tại A-lan-nhã xứ/xử ,lĩnh chư đệ-tử hữu ngũ bách nhân ,lệnh tụng phạm tĩnh Thần chú 。thời câu lý đa tiệm thứ nhi hạnh/hành/hàng ,Chí na lạt đà tụ lạc ,vấn chư nhân viết :「ổ ba Để Sa kim tại hà xứ/xử ?」thôn nhân đáp viết :「kim tại A-lan-nhã xứ/xử ,lĩnh ngũ bách chúng ,tụng phạm tĩnh Thần chú 。」thời câu lý đa tức vãng A-lan-nhã xứ/xử ,ký tướng kiến dĩ ,báo ổ ba Để Sa viết :「xuất gia chi sự ,kim chánh Thị thời 。」ổ ba Để Sa viết :「nhân đắc phụ mạng phóng xuất gia da ?」đáp viết :「đắc dã 。」ổ ba Để Sa ngữ câu lý đa viết :「nhân kim tạm trụ ,ngã diệc vấn phụ ,lệnh ngã xuất gia bất ?」câu lý đa viết :「nhân kim khứ vấn ,hà thời đắc lai ?」đáp viết :「tạm khứ tức lai 。」ổ ba Để Sa chí phụ mẫu xứ/xử ,bạch phụ mẫu viết :「kim hữu khải thỉnh ,nguyện thùy ai mẩn ,ngã ý dục cầu thanh tịnh xuất gia 。」phụ mẫu báo viết :「thậm vi thiện sự ,như nhữ sở nguyện nhâm nhữ xuất gia 。」nhĩ thời ổ ba Để Sa hoàn chí câu lý đa xứ/xử ,bạch ngôn :「câu lý đa !phụ mẫu dĩ thính ,lai cọng xuất gia 。」hựu vấn :「chúng nhân !nhữ đẳng phụ mẫu phóng xuất gia bất ?」chúng nhân đáp viết :「dĩ thính 。」thời câu lý đa viết :「ngã vấn phụ mẫu ,dĩ yêm nhật nguyệt ,nhân tác hà kế ,lai khứ tốc hoàn ?」đáp viết :「nhữ gia nhân duyên ,hậu trọng lao cấm ,sở dĩ lai trì 。ngã gia luy khinh ,thị cố lai tảo 。phi đãn kim nhật ,nãi chí ngũ bách sanh lai ,tằng dĩ xuất gia 。hựu thường phát nguyện ,nguyện đương sanh xứ phi quý phi tiện ,xứ trung nhi sanh 。duyên thử phược khinh ,sở dĩ lai tốc 。」thời câu lý đa cáo chúng nhân viết :「ngã tông cao quý ,kim dục xuất gia ,khởi đắc tùy nghi ?cọng vãng vương thành ,vấn chư tịnh phạm 。」

于時六師外道在彼城中,皆悉自謂俱得神通自在無礙。其鄔波底沙、俱哩多等,即問六師脯剌拏曰:「行何法眼?習何教法?復得何果?若持梵行獲何殊勝?」彼師答曰:「我如是見、我如是說:『無與、無愛、無見、無祭祀、無善行、無惡行、無善惡業報異熟果、無今世、無後世、無父、無母、無化生有情;世間無阿羅漢、正行正成就、若見此世後世者,於此自法證明神通,說得圓成:我生已盡,梵行已立,所作已辦,不受後有。唯受此生,斷後世有,命終即壞。四大共成,假為人身。是命斷時,四大各歸本處,第五空界。諸根即轉,將此死屍,於林間焚燒,既變為灰,骸骨鴿色,即無人也。乃知了已,智者行施及受施者,所是說有之人,悉空妄說,虛叫之言,並皆愚夫。若是智者,了俱斷壞,知無後身。』」爾時俱哩多及鄔波底沙,作如是念:「此師住於非道、行於非智,仁者不應隨彼而學,修行嶮道。」說伽他曰:
vu thời lục sư ngoại đạo tại bỉ thành trung ,giai tất tự vị câu đắc thần thông tự tại vô ngại 。kỳ ổ ba Để Sa 、câu lý đa đẳng ,tức vấn lục sư Bô lạt nã viết :「hạnh/hành/hàng hà pháp nhãn ?tập hà giáo pháp ?phục đắc hà quả ?nhược/nhã trì phạm hạnh hoạch hà thù thắng ?」bỉ sư đáp viết :「ngã như thị kiến 、ngã như thị thuyết :『vô dữ 、vô ái 、vô kiến 、vô tế tự 、vô thiện hạnh/hành/hàng 、vô ác hạnh/hành/hàng 、vô thiện ác nghiệp báo dị thục quả 、vô kim thế 、vô hậu thế 、vô phụ 、vô mẫu 、vô hóa sanh hữu Tình ;thế gian vô A-la-hán 、chánh hạnh chánh thành tựu 、nhược/nhã kiến thử thế hậu thế giả ,ư thử tự Pháp chứng minh thần thông ,thuyết đắc viên thành :ngã sanh dĩ tận ,phạm hạnh dĩ lập ,sở tác dĩ biện ,bất thọ/thụ hậu hữu 。duy thọ/thụ thử sanh ,đoạn hậu thế hữu ,mạng chung tức hoại 。tứ đại cọng thành ,giả vi nhân thân 。thị mạng đoạn thời ,tứ đại các quy bản xứ/xử ,đệ ngũ không giới 。chư căn tức chuyển ,tướng thử tử thi ,ư lâm gian phần thiêu ,ký biến vi hôi ,hài cốt cáp sắc ,tức vô nhân dã 。nãi tri liễu dĩ ,trí giả hạnh/hành/hàng thí cập thọ/thụ thí giả ,sở thị thuyết hữu chi nhân ,tất không vọng thuyết ,hư khiếu chi ngôn ,tịnh giai ngu phu 。nhược/nhã thị trí giả ,liễu câu đoạn hoại ,tri vô hậu thân 。』」nhĩ thời câu lý đa cập ổ ba Để Sa ,tác như thị niệm :「thử sư trụ/trú ư phi đạo 、hạnh/hành/hàng ư phi trí ,nhân giả bất ưng tùy bỉ nhi học ,tu hành hiểm đạo 。」thuyết già tha viết :

「邪解非善說,
「tà giải phi thiện thuyết ,

情樂下劣法;
Tình lạc/nhạc hạ liệt Pháp ;

善教若如是,
thiện giáo nhược như thị ,

非法當云何?」
phi pháp đương vân hà ?」

說是語已,當知彼是如擊空器,擊已而去。次詣末羯利瞿闍離子處,白言:「仁者行何法眼?習何教法?復得何果?若持梵行獲何殊勝?」答曰:「我如是說,如是見:無因無緣。有情受苦無因無緣,得淨不由因緣,自然得淨無因無緣。有情無智慧、無見,無因無緣有情自然智慧有見。無力、無精進、無丈夫、無世力、無我形、無他形、無我作、無他作。一切有情、一切有命、一切有類,無處無居無觀。決定正道,有情歸依,苦樂覺悟,所謂六道眾生。」時俱哩多及鄔波底沙,作如是念:「此師住於非道、乘於邪道,智者遠離,此是嶮道。」如是知已,說伽他曰:
thuyết thị ngữ dĩ ,đương tri bỉ thị như kích không khí ,kích dĩ nhi khứ 。thứ nghệ mạt yết lợi Cồ xà/đồ ly tử xứ/xử ,bạch ngôn :「nhân giả hạnh/hành/hàng hà pháp nhãn ?tập hà giáo pháp ?phục đắc hà quả ?nhược/nhã trì phạm hạnh hoạch hà thù thắng ?」đáp viết :「ngã như thị thuyết ,như thị kiến :vô nhân vô duyên 。hữu tình thọ khổ vô nhân vô duyên ,đắc tịnh bất do nhân duyên ,tự nhiên đắc tịnh vô nhân vô duyên 。hữu tình vô trí tuệ 、vô kiến ,vô nhân vô duyên hữu tình tự nhiên trí tuệ hữu kiến 。vô lực 、vô tinh tấn 、vô trượng phu 、vô thế lực 、vô ngã hình 、vô tha hình 、vô ngã tác 、vô tha tác 。nhất thiết hữu tình 、nhất thiết hữu mạng 、nhất thiết hữu loại ,vô xứ/xử vô cư vô quán 。quyết định chánh đạo ,hữu tình quy y ,khổ lạc/nhạc giác ngộ ,sở vị lục đạo chúng sanh 。」thời câu lý đa cập ổ ba Để Sa ,tác như thị niệm :「thử sư trụ/trú ư phi đạo 、thừa ư tà đạo ,trí giả viễn ly ,thử thị hiểm đạo 。」như thị tri dĩ ,thuyết già tha viết :

「邪解非善說,
「tà giải phi thiện thuyết ,

情樂下劣法;
Tình lạc/nhạc hạ liệt Pháp ;

正法若如此,
chánh pháp nhược như thử ,

非法當云何?」
phi pháp đương vân hà ?」

作是語已,如擊空器,知非而去。次往珊逝移毘剌知子處,白言:「仁者行何法眼?習何教法?復得何果?有何殊勝?修何梵行?」答言:「摩納婆!我於此處,作如是見、作如是說:汝應如是,為殺命故,應如是作,及教他作。應以自燒,及命他燒斫截害等。亦如是作,不與應取,於欲應行、妄語應作、酒等應飲。多積人山,利刀應殺、應剉為聚。如是種種殺害,無有罪業,亦無有報。於恒河南岸種種殺生,於北種種設會祭祀,無罪無福。若行布施持戒精進等法,及以四攝,如不作者,得大果報。」爾時俱哩多、鄔波底沙共相謂曰:「此說非理,並是邪教,應當恐怖,智者遠離。」作是語已,說伽他曰:
tác thị ngữ dĩ ,như kích không khí ,tri phi nhi khứ 。thứ vãng san thệ di Tì lạt tri tử xứ/xử ,bạch ngôn :「nhân giả hạnh/hành/hàng hà pháp nhãn ?tập hà giáo pháp ?phục đắc hà quả ?hữu hà thù thắng ?tu hà phạm hạnh ?」đáp ngôn :「ma nạp Bà !ngã ư thử xứ/xử ,tác như thị kiến 、tác như thị thuyết :nhữ ưng như thị ,vi sát mạng cố ,ưng như thị tác ,cập giáo tha tác 。ưng dĩ tự thiêu ,cập mạng tha thiêu chước tiệt hại đẳng 。diệc như thị tác ,bất dữ ưng thủ ,ư dục ưng hạnh/hành/hàng 、vọng ngữ ưng tác 、tửu đẳng ưng ẩm 。đa tích nhân sơn ,lợi đao ưng sát 、ưng tỏa vi tụ 。như thị chủng chủng sát hại ,vô hữu tội nghiệp ,diệc vô hữu báo 。ư hằng hà Nam ngạn chủng chủng sát sanh ,ư Bắc chủng chủng thiết hội tế tự ,vô tội vô phước 。nhược/nhã hạnh/hành/hàng bố thí trì giới tinh tấn đẳng Pháp ,cập dĩ tứ nhiếp ,như bất tác giả ,đắc Đại quả báo 。」nhĩ thời câu lý đa 、ổ ba Để Sa cộng tướng vị viết :「thử thuyết phi lý ,tịnh thị tà giáo ,ứng đương khủng bố ,trí giả viễn ly 。」tác thị ngữ dĩ ,thuyết già tha viết :

「邪解非善說,
「tà giải phi thiện thuyết ,

情樂下劣法;
Tình lạc/nhạc hạ liệt Pháp ;

正法既如是,
chánh pháp ký như thị ,

非法當云何?」
phi pháp đương vân hà ?」

作是語已,如擊空器,捨之而去。次詣阿市多雞舍甘跋羅子處,白言:「仁者行何法眼?作何教示?有何殊勝?修何梵行?復得何果?」彼便答曰:「摩納婆!我有如是見、如是說:復有七身。何等為七?所謂地、水、火、風、苦、樂及命,彼皆無作無所作、無化所化、無有損害,積聚安住,猶如木梢更互相持,彼皆不生,無變易故,至不相害。若福若罪、若以罪福、若苦若樂、若以苦樂,於彼七中,誰是丈夫能相殺害?能殺所殺皆無主宰,不壞世間。命於六身,居竅而住、與六為主,終無損害,於中亦無能相害者,亦無鬪諍。無有悟者,亦無發悟、亦無憶念、無有省者,亦無表者,無表示者,凡有一萬四千六百發趣度門,以為上首。復有五業:三是應作、二是所作,亦有全業亦有半業。六萬四千觀屬,六十中劫,一百三十那剌迦諸根。復有一百三十六病界,四萬九千龍眷屬、四萬九千妙翅鳥、四萬九千尼揵子眷屬、四萬九千外道眷屬。七有名劫、七無名劫、七阿蘇羅世、七毘舍遮世、七天居、七人間、七大池、七小池、七大夢、七百小夢、七大巔坑、七百小巔坑、七大悟、七百小悟,六端嚴生、十增長以大丈夫。此是八萬四千大劫,於中愚夫智者,莫不流轉已而得苦盡,然始解脫。譬如以線纏繫重物,從高擲下,而轉線盡。愚夫智者,亦復如是,經於八萬四千劫中流轉生死,至劫終已而得解脫。於中若沙門婆羅門,能作如是語:『我以此禁戒,勤苦修梵行。未成熟者,令成熟。其成熟者,苦盡獲果。』作此說者,無有是處。然苦樂當住,無有增減,不可得知。我如是說:『了知生死,是實不虛。』」作此說已,時俱哩多及鄔波底沙,咸作是念:「然此教師,住於非道,猶如嶮路,智者應當遠離於彼。」作是念已,說伽他曰:
tác thị ngữ dĩ ,như kích không khí ,xả chi nhi khứ 。thứ nghệ a thị đa kê xá cam bạt La tử xứ/xử ,bạch ngôn :「nhân giả hạnh/hành/hàng hà pháp nhãn ?tác hà giáo thị ?hữu hà thù thắng ?tu hà phạm hạnh ?phục đắc hà quả ?」bỉ tiện đáp viết :「ma nạp Bà !ngã hữu như thị kiến 、như thị thuyết :phục hưũ thất thân 。hà đẳng vi thất ?sở vị địa 、thủy 、hỏa 、phong 、khổ 、lạc/nhạc cập mạng ,bỉ giai vô tác vô sở tác 、vô hóa sở hóa 、vô hữu tổn hại ,tích tụ an trụ ,do như mộc sao cánh hỗ tương trì ,bỉ giai bất sanh ,vô biến dịch cố ,chí bất tướng hại 。nhược/nhã phước nhược/nhã tội 、nhược/nhã dĩ tội phước 、nhược/nhã khổ nhược/nhã lạc/nhạc 、nhược/nhã dĩ khổ lạc/nhạc ,ư bỉ thất trung ,thùy thị trượng phu năng tướng sát hại ?năng sát sở sát giai vô chủ tể ,bất hoại thế gian 。mạng ư lục thân ,cư khiếu nhi trụ/trú 、dữ lục vi chủ ,chung vô tổn hại ,ư trung diệc vô năng tướng hại giả ,diệc vô đấu tranh 。vô hữu ngộ giả ,diệc vô phát ngộ 、diệc vô ức niệm 、vô hữu tỉnh giả ,diệc vô biểu giả ,vô biểu thị giả ,phàm hữu nhất vạn tứ thiên lục bách phát thú độ môn ,dĩ vi thượng thủ 。phục hưũ ngũ nghiệp :tam thị ưng tác 、nhị thị sở tác ,diệc hữu toàn nghiệp diệc hữu bán nghiệp 。lục vạn tứ thiên quán chúc ,lục thập trung kiếp ,nhất bách tam thập na lạt Ca chư căn 。phục hưũ nhất bách tam thập lục bệnh giới ,tứ vạn cửu thiên long quyến thuộc 、tứ vạn cửu thiên diệu sí điểu 、tứ vạn cửu thiên ni kiền tử quyến thuộc 、tứ vạn cửu thiên ngoại đạo quyến thuộc 。thất hữu danh kiếp 、thất vô danh kiếp 、thất A-tô-la thế 、thất Tỳ xá già thế 、thất Thiên cư 、thất nhân gian 、thất đại trì 、thất tiểu trì 、thất đại mộng 、thất bách tiểu mộng 、thất đại điên khanh 、thất bách tiểu điên khanh 、thất đại ngộ 、thất bách tiểu ngộ ,lục đoan nghiêm sanh 、thập tăng trưởng dĩ đại trượng phu 。thử thị bát vạn tứ thiên Đại kiếp ,ư trung ngu phu trí giả ,mạc bất lưu chuyển dĩ nhi đắc khổ tận ,nhiên thủy giải thoát 。thí như dĩ tuyến triền hệ trọng vật ,tùng cao trịch hạ ,nhi chuyển tuyến tận 。ngu phu trí giả ,diệc phục như thị ,Kinh ư bát vạn tứ thiên kiếp trung lưu chuyển sanh tử ,chí kiếp chung dĩ nhi đắc giải thoát 。ư trung nhược/nhã Sa môn Bà la môn ,năng tác như thị ngữ :『ngã dĩ thử cấm giới ,cần khổ tu phạm hạnh 。vị thành thục giả ,lệnh thành thục 。kỳ thành thục giả ,khổ tận hoạch quả 。』tác thử thuyết giả ,vô hữu thị xứ 。nhiên khổ lạc/nhạc đương trụ/trú ,vô hữu tăng giảm ,bất khả đắc tri 。ngã như thị thuyết :『liễu tri sanh tử ,thị thật bất hư 。』」tác thử thuyết dĩ ,thời câu lý đa cập ổ ba Để Sa ,hàm tác thị niệm :「nhiên thử giáo sư ,trụ/trú ư phi đạo ,do như hiểm lộ ,trí giả ứng đương viễn ly ư bỉ 。」tác thị niệm dĩ ,thuyết già tha viết :

「邪解非善說,
「tà giải phi thiện thuyết ,

情樂下劣法,
Tình lạc/nhạc hạ liệt Pháp ,

正法既如是,
chánh pháp ký như thị ,

非法當云何?」
phi pháp đương vân hà ?」

說是頌已,如擊空器等,廣說如前。次詣昵揭爛陀子處,白言:「仁者行何法眼?作何教示?有何殊勝?有何梵行?復得何果?」答曰:「我如是見、我如是說:一切有情所受果報,皆由宿業。過去惡業,今修梵行而得苦盡。今修善業因緣獲果,更不造惡,當得漏盡。漏既盡已,苦業俱盡。苦果既盡,得至邊際。」爾時俱哩多、鄔波底沙聞是語已,便作是念:「此師說者,亦住非道,猶如險道,智者應離。」說伽他曰:
thuyết thị tụng dĩ ,như kích không khí đẳng ,quảng thuyết như tiền 。thứ nghệ nật yết lạn/lan đà tử xứ/xử ,bạch ngôn :「nhân giả hạnh/hành/hàng hà pháp nhãn ?tác hà giáo thị ?hữu hà thù thắng ?hữu hà phạm hạnh ?phục đắc hà quả ?」đáp viết :「ngã như thị kiến 、ngã như thị thuyết :nhất thiết hữu tình sở thọ quả báo ,giai do tú nghiệp 。quá khứ ác nghiệp ,kim tu phạm hạnh nhi đắc khổ tận 。kim tu thiện nghiệp nhân duyên hoạch quả ,cánh bất tạo ác ,đương đắc lậu tận 。lậu ký tận dĩ ,khổ nghiệp câu tận 。khổ quả ký tận ,đắc chí biên tế 。」nhĩ thời câu lý đa 、ổ ba Để Sa văn thị ngữ dĩ ,tiện tác thị niệm :「thử sư thuyết giả ,diệc trụ/trú phi đạo ,do như hiểm đạo ,trí giả ưng ly 。」thuyết già tha viết :

「邪解非善說,
「tà giải phi thiện thuyết ,

情樂下劣法,
Tình lạc/nhạc hạ liệt Pháp ,

正法既如是,
chánh pháp ký như thị ,

非法當云何?」
phi pháp đương vân hà ?」

說是頌已,如擊空器等,廣如前說,便即捨去。
thuyết thị tụng dĩ ,như kích không khí đẳng ,quảng như tiền thuyết ,tiện tức xả khứ 。

根本說一切有部毘奈耶出家事卷第一
Căn Bổn Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ nại da xuất gia sự quyển đệ nhất

根本說一切有部毘奈耶出家事卷第二
Căn Bổn Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ nại da xuất gia sự quyển đệ nhị

大唐三藏義淨奉 制譯
Đại Đường Tam Tạng NghĩaTịnh phụng  chế dịch

此有度舍利目連緣。
thử hữu độ xá lợi Mục liên duyên 。

爾時有教師名曰珊逝移,即便詣彼,問諸人曰:「此教師何處宴坐?」其教師先在房中,聞是語已便作是念:「我久在此,不聞說此宴坐之語。」時俱哩多等復作是念:「彼人宴坐,我等不應輒令起動,待坐起已,即應相見。」作是念已,便隱屏處。爾時珊逝移從宴坐起,諸根清淨。彼二知已,即便詣彼,白言:「仁者有何法眼?作何教示?有何殊勝?修何梵行?復得何果?」答曰:「我如是見、我如是說:實不妄語、不害眾生、常不生不死、不墮不滅,當生二梵天。」爾時彼二問曰:「所說何義?」答曰:「不妄語者,名為出家;不害生者,與一切法以為根本;常不生不死不墮不滅等處,是為涅槃;生二梵者,諸婆羅門等所修梵行,皆求彼處。」聞是語已,白言:「尊者,願與我等攝受出家、修行梵行。」即俱與彼二人出家。既出家已,四遠皆聞俱哩多等於珊逝移處而得出家。于時珊逝移多獲利養,即作是念:「我昔族望憍陳種姓,今時亦為憍陳種姓。今獲利養,莫不由彼二人福德,非我福故。」作是念已,時珊逝移先有五百弟子,常教論典。即命彼二,各領二百五十弟子,受其教法。時珊逝移便染時患,時鄔波底沙告俱哩多曰:「師今染患,汝求醫藥,為看侍耶?」答曰:「仁有智慧,宜應看侍,我當求藥。」時俱哩多求得諸藥根莖花等,與師噉服,其病轉加。于時教師即便微笑,底沙白言:「大人無緣,必不應笑。師今微笑,有何因緣?」師便告曰:「如汝所言。我向所笑,金洲有王名曰金主,命終欲焚,其妻悲惱亦自焚身。眾生愚癡,由慾所牽,欲情染故,受斯苦惱。」鄔波底沙白言:「何年日月有如是事?」答曰:「某年月日,及以時節。」其二弟子即便錄記。又白師曰:「我所出家,求斷生死。師既獲已,願今教我得斷生死。」師即答言:「我意出家,亦求此事。如汝所請,我不獲得。然十五日褒灑陀時,有諸天眾在於虛空,作如是語:『於釋種中,有童子生,於雪山所有河名曰分路,於彼河側有劫比羅仙人住處,有婆羅門善解天文及能占相。彼記童子當作轉輪聖王,彼若出家當證如來、應、正等覺,名聞十方。』」告弟子曰:「汝等於彼教中出家,修持梵行,不應自恃族種尊高,應修梵行,調伏諸根。汝等於彼,當得妙果,不受生死。」說先語已,而說伽他曰:
nhĩ thời hữu giáo sư danh viết san thệ di ,tức tiện nghệ bỉ ,vấn chư nhân viết :「thử giáo sư hà xứ/xử yến tọa ?」kỳ giáo sư tiên tại phòng trung ,văn thị ngữ dĩ tiện tác thị niệm :「ngã cửu tại thử ,bất văn thuyết thử yến tọa chi ngữ 。」thời câu lý đa đẳng phục tác thị niệm :「bỉ nhân yến tọa ,ngã đẳng bất ưng triếp lệnh khởi động ,đãi tọa khởi dĩ ,tức ưng tướng kiến 。」tác thị niệm dĩ ,tiện ẩn bình xứ/xử 。nhĩ thời san thệ di tùng yến tọa khởi ,chư căn thanh tịnh 。bỉ nhị tri dĩ ,tức tiện nghệ bỉ ,bạch ngôn :「nhân giả hữu hà pháp nhãn ?tác hà giáo thị ?hữu hà thù thắng ?tu hà phạm hạnh ?phục đắc hà quả ?」đáp viết :「ngã như thị kiến 、ngã như thị thuyết :thật bất vọng ngữ 、bất hại chúng sanh 、thường bất sanh bất tử 、bất đọa bất diệt ,đương sanh nhị Phạm Thiên 。」nhĩ thời bỉ nhị vấn viết :「sở thuyết hà nghĩa ?」đáp viết :「bất vọng ngữ giả ,danh vi xuất gia ;bất hại sanh giả ,dữ nhất thiết pháp dĩ vi căn bản ;thường bất sanh bất tử bất đọa bất diệt đẳng xứ/xử ,thị vi Niết-Bàn ;sanh nhị phạm giả ,chư Bà-la-môn đẳng sở tu phạm hạnh ,giai cầu bỉ xứ 。」văn thị ngữ dĩ ,bạch ngôn :「Tôn-Giả ,nguyện dữ ngã đẳng nhiếp thọ xuất gia 、tu hành phạm hạnh 。」tức câu dữ bỉ nhị nhân xuất gia 。ký xuất gia dĩ ,tứ viễn giai văn câu lý đa đẳng ư san thệ di xứ/xử nhi đắc xuất gia 。vu thời san thệ di đa hoạch lợi dưỡng ,tức tác thị niệm :「ngã tích tộc vọng kiêu/kiều trần chủng tính ,kim thời diệc vi kiêu/kiều trần chủng tính 。kim hoạch lợi dưỡng ,mạc bất do bỉ nhị nhân phước đức ,phi ngã phước cố 。」tác thị niệm dĩ ,thời san thệ di tiên hữu ngũ bách đệ-tử ,thường giáo luận điển 。tức mạng bỉ nhị ,các lĩnh nhị bách ngũ thập đệ tử ,thọ/thụ kỳ giáo pháp 。thời san thệ di tiện nhiễm thời hoạn ,thời ổ ba Để Sa cáo câu lý đa viết :「sư kim nhiễm hoạn ,nhữ cầu y dược ,vi khán thị da ?」đáp viết :「nhân hữu trí tuệ ,nghi ưng khán thị ,ngã đương cầu dược 。」thời câu lý đa cầu đắc chư dược căn hành hoa đẳng ,dữ sư đạm phục ,kỳ bệnh chuyển gia 。vu thời giáo sư tức tiện vi tiếu ,Để Sa bạch ngôn :「đại nhân vô duyên ,tất bất ưng tiếu 。sư kim vi tiếu ,hữu hà nhân duyên ?」sư tiện cáo viết :「như nhữ sở ngôn 。ngã hướng sở tiếu ,kim châu hữu Vương danh viết kim chủ ,mạng chung dục phần ,kỳ thê bi não diệc tự phần thân 。chúng sanh ngu si ,do dục sở khiên ,dục Tình nhiễm cố ,thọ/thụ tư khổ não 。」ổ ba Để Sa bạch ngôn :「hà niên nhật nguyệt hữu như thị sự ?」đáp viết :「mỗ niên nguyệt nhật ,cập dĩ thời tiết 。」kỳ nhị đệ-tử tức tiện lục kí 。hựu bạch sư viết :「ngã sở xuất gia ,cầu đoạn sanh tử 。sư ký hoạch dĩ ,nguyện kim giáo ngã đắc đoạn sanh tử 。」sư tức đáp ngôn :「ngã ý xuất gia ,diệc cầu thử sự 。như nhữ sở thỉnh ,ngã bất hoạch đắc 。nhiên thập ngũ nhật bao sái đà thời ,hữu chư Thiên Chúng tại ư hư không ,tác như thị ngữ :『ư Thích chủng trung ,hữu Đồng tử sanh ,ư tuyết sơn sở hữu hà danh viết phần lộ ,ư bỉ hà trắc hữu Kiếp-bỉ-la Tiên nhân trụ xứ ,hữu Bà-la-môn thiện giải Thiên văn cập năng chiêm tướng 。bỉ kí Đồng tử đương tác Chuyển luân Thánh Vương ,bỉ nhược/nhã xuất gia đương chứng Như Lai 、ưng 、chánh đẳng giác ,danh văn thập phương 。』」cáo đệ-tử viết :「nhữ đẳng ư bỉ giáo trung xuất gia ,tu trì phạm hạnh ,bất ưng tự thị tộc chủng tôn cao ,ưng tu phạm hạnh ,điều phục chư căn 。nhữ đẳng ư bỉ ,đương đắc diệu quả ,bất thọ sanh tử 。」thuyết tiên ngữ dĩ ,nhi thuyết già tha viết :

「積聚皆消散,
「tích tụ giai tiêu tán ,

崇高必墮落;
sùng cao tất đọa lạc ;

會合終別離,
hội hợp chung biệt ly ,

有命咸歸死。」
hữu mạng hàm quy tử 。」

爾時教師不久命終,諸弟子等以青黃赤白繒綵纏已,將向林中以禮焚訖。于時金洲有婆羅門名曰金髮,從彼來至王舍城中,到鄔波底沙處。時鄔波底沙問:「汝從何來?」答曰:「從金洲來。」「汝彼曾見希有事不?」答曰:「不見餘事,然金主王命終焚燒,其妻悲念亦自焚身。」便即問曰:「何年日月?」答曰:「某年月日,及以時節。」其鄔波底沙自撿私記,誠如師言。時俱哩多告鄔波底沙曰:「我之教師已證妙法,然師祕法不教我等。師若不證天耳法眼,寧知他方有如是事?」時俱哩多便作是念:「鄔波底沙聰明智慧,於教師處應得妙法,不教於我。」作是念已便即告曰:「共立誓言:『若先證得上妙法者,應相度脫。』」作是誓已,俱遊人間。
nhĩ thời giáo sư bất cửu mạng chung ,chư đệ-tử đẳng dĩ thanh hoàng xích bạch tăng thải triền dĩ ,tướng hướng lâm trung dĩ lễ phần cật 。vu thời kim châu hữu Bà-la-môn danh viết kim phát ,tòng bỉ lai chí Vương-Xá thành trung ,đáo ổ ba Để Sa xứ/xử 。thời ổ ba Để Sa vấn :「nhữ tùng hà lai ?」đáp viết :「tùng kim châu lai 。」「nhữ bỉ tằng kiến hy hữu sự bất ?」đáp viết :「bất kiến dư sự ,nhiên kim chủ Vương mạng chung phần thiêu ,kỳ thê bi niệm diệc tự phần thân 。」tiện tức vấn viết :「hà niên nhật nguyệt ?」đáp viết :「mỗ niên nguyệt nhật ,cập dĩ thời tiết 。」kỳ ổ ba Để Sa tự kiểm tư kí ,thành như sư ngôn 。thời câu lý đa cáo ổ ba Để Sa viết :「ngã chi giáo sư dĩ chứng diệu pháp ,nhiên sư bí pháp bất giáo ngã đẳng 。sư nhược/nhã bất chứng thiên nhĩ pháp nhãn ,ninh tri tha phương hữu như thị sự ?」thời câu lý đa tiện tác thị niệm :「ổ ba Để Sa thông minh trí tuệ ,ư giáo sư xứ/xử ưng đắc diệu pháp ,bất giáo ư ngã 。」tác thị niệm dĩ tiện tức cáo viết :「cọng lập thệ ngôn :『nhược/nhã tiên chứng đắc thượng diệu Pháp giả ,ưng tướng độ thoát 。』」tác thị thệ dĩ ,câu du nhân gian 。

爾時菩薩年二十九,欲在王宮受五欲樂。既見生老病死,心生厭離,中夜踰城,往詣林藪。六年苦行,都無所獲,隨意喘息,便飡美味乳酪等食,酥油塗身,以香湯浴,便即往詣軍營聚落,受歡喜、歡喜力二牧牛女十六倍乳糜。菩薩食已,時有黑色龍王,讚言:「善哉!」復有一人名曰常住,授與菩薩吉祥草已,即詣菩提樹下自敷斯草,其草不亂,便即右旋,於此草上結跏趺坐,端身正念,便即發要期之心:「我若諸漏不盡,終不起于此座。」
nhĩ thời Bồ Tát niên nhị thập cửu ,dục tại vương cung thọ/thụ ngũ dục lạc/nhạc 。ký kiến sanh lão bệnh tử ,tâm sanh yếm ly ,trung dạ du thành ,vãng nghệ lâm tẩu 。lục niên khổ hạnh ,đô vô sở hoạch ,tùy ý suyễn tức ,tiện thực mỹ vị nhũ lạc đẳng thực/tự ,tô du đồ thân ,dĩ hương thang dục ,tiện tức vãng nghệ quân doanh tụ lạc ,thọ/thụ hoan hỉ 、hoan hỉ lực nhị mục ngưu nữ thập lục bội nhũ mi 。Bồ Tát thực/tự dĩ ,thời hữu hắc sắc long Vương ,tán ngôn :「Thiện tai !」phục hưũ nhất nhân danh viết thường trụ ,thụ dữ Bồ Tát cát tường thảo dĩ ,tức nghệ Bồ-đề thụ hạ tự phu tư thảo ,kỳ thảo bất loạn ,tiện tức hữu toàn ,ư thử thảo thượng kết già phu tọa ,đoan thân chánh niệm ,tiện tức phát yếu kỳ chi tâm :「ngã nhược/nhã chư lậu bất tận ,chung bất khởi vu thử tọa 。」

爾時菩薩應未證悟,便即降伏三十六萬俱胝惡魔,其魔各有百千鬼神眷屬。爾時菩薩以慈鎧仗降伏魔已,便證無上正等菩提。時有梵天來請世尊,於波羅痆斯三轉法輪。時會聽者,有大臣子五十餘人,既聞法已,並請出家,及受近圓。
nhĩ thời Bồ Tát ưng vị chứng ngộ ,tiện tức hàng phục tam thập lục vạn câu-chi ác ma ,kỳ ma các hữu bách thiên quỷ thần quyến thuộc 。nhĩ thời Bồ Tát dĩ từ khải trượng hàng phục ma dĩ ,tiện chứng Vô thượng chánh đẳng bồ-đề 。thời hữu Phạm Thiên lai thỉnh Thế Tôn ,ư ba la nhiếp tư tam chuyển pháp luân 。thời hội thính giả ,hữu đại thần tử ngũ thập dư nhân ,ký văn Pháp dĩ ,tịnh thỉnh xuất gia ,cập thọ/thụ cận viên 。

爾時世尊復詣聚落,名白(疊*毛)林。有六十人同為善伴,聞佛說已便得正信。復詣聚落名曰軍住,其聚落主有二女人:一字難陀、二名難陀波羅,聞佛說法,同前正信。復有一池名憂樓頻螺,其處有一大仙名曰迦攝,并諸弟子一千人俱,聞佛說法,咸請出家及受近圓。佛到伽耶頂制底所,有伽耶迦攝,示現三種神變事已,遂令迦攝住圓寂處。後往杖林,令摩揭陀主影勝大王得見真諦。與八萬天眾,及摩揭陀國婆羅門居士,至王舍城,住於竹林。
nhĩ thời Thế Tôn phục nghệ tụ lạc ,danh bạch (điệp *mao )lâm 。hữu lục thập nhân đồng vi thiện bạn ,văn Phật thuyết dĩ tiện đắc chánh tín 。phục nghệ tụ lạc danh viết quân trụ/trú ,kỳ tụ lạc chủ hữu nhị nữ nhân :nhất tự Nan-đà 、nhị danh Nan-đà ba la ,văn Phật thuyết Pháp ,đồng tiền chánh tín 。phục hưũ nhất trì danh ưu lâu tần loa ,kỳ xứ/xử hữu nhất đại tiên danh viết Ca nhiếp ,tinh chư đệ-tử nhất thiên nhân câu ,văn Phật thuyết Pháp ,hàm thỉnh xuất gia cập thọ/thụ cận viên 。Phật đáo già da đảnh/đính chế để sở ,hữu già da Ca nhiếp ,thị hiện tam chủng thần biến sự dĩ ,toại lệnh Ca nhiếp trụ viên tịch xứ/xử 。hậu vãng Trượng lâm ,lệnh ma yết đà chủ ảnh thắng Đại Vương đắc kiến chân đế 。dữ bát vạn Thiên Chúng ,cập ma yết đà quốc Bà-la-môn Cư-sĩ ,chí Vương-Xá thành ,trụ/trú ư Trúc Lâm 。

爾時世尊在竹林園羯蘭鐸迦池側。時鄔波底沙與俱哩多遊行人間,至王舍城,乃見城中寂靜,便作是念:「有二事因,令彼大城得寂靜住:或為有他怨怖;或緣有大威德沙門婆羅門。」作是念已,即行觀星,無他怨怖,面點三畫,漸次遊從。復有無量百千萬人,隨後而去。後於異時,面粧畫已,漸次遊從,隨後無有一人,便作是念:「我先遊從,乃有無量百千人眾隨從,今無一人,是事云何?」爾時諸佛常法如餘,佛即作念:「此異學人,一名地師、一名拘哩多,已於過去諸佛之所,多種善根、久修福業。猶如熱腫,時節若熟,逢緣發破,即得除愈。此人根熟,今正是時。」佛又觀其根器,云何得度?復於誰處而得有緣?觀知此人當於具足律儀人所而得發心,世尊即令馬勝苾芻往彼而度。時馬勝苾芻威儀庠序,諸天人眾見者發心。佛告馬勝:「汝可攝受二人。」既受勅已歡喜默然,頂禮佛足,便即往去。爾時馬勝至明食時,著衣持鉢,入王舍城,次第乞食,威儀庠序,顧若牛王。時鄔波底沙梵志出遊,乃見尊者馬勝,威儀具足,與世希奇,歎未曾有。于時鄔波底沙便作是念:「所有城中諸出家者,非與此等,我應問彼:『誰邊出家?所學何法?教師是誰?』」作是念已,便往近路而候尊者。于時尊者從彼而來,鄔波底沙見已,便即問曰:「誰是汝師?所學何法?誰邊出家?」馬勝答言:「我之大師,是釋迦種,沙門喬答摩,今證無上正等菩提。彼是我師,我依於彼,剃除鬢髮而為出家,修行梵行,讀誦教法。」爾時鄔波底沙告言:「具壽!願與我說,令我得聞。」馬勝報曰:「如來教法,甚深微妙,難解難知。我近出家,不能廣說。然我今者不能記文,略說其義。」底沙告曰:「願說其義。」爾時馬勝便以伽他而告之曰:
nhĩ thời Thế Tôn tại Trúc Lâm viên yết lan đạc ca trì trắc 。thời ổ ba Để Sa dữ câu lý đa du hạnh/hành/hàng nhân gian ,chí Vương-Xá thành ,nãi kiến thành trung tịch tĩnh ,tiện tác thị niệm :「hữu nhị sự nhân ,lệnh bỉ đại thành đắc tịch tĩnh trụ/trú :hoặc vi hữu tha oán bố/phố ;hoặc duyên hữu đại uy đức Sa môn Bà la môn 。」tác thị niệm dĩ ,tức hạnh/hành/hàng quán tinh ,vô tha oán bố/phố ,diện điểm tam họa ,tiệm thứ du tùng 。phục hưũ vô lượng bách thiên vạn nhân ,tùy hậu nhi khứ 。hậu ư dị thời ,diện trang họa dĩ ,tiệm thứ du tùng ,tùy hậu vô hữu nhất nhân ,tiện tác thị niệm :「ngã tiên du tùng ,nãi hữu vô lượng bách thiên nhân chúng tùy tùng ,kim vô nhất nhân ,thị sự vân hà ?」nhĩ thời chư Phật thường Pháp như dư ,Phật tức tác niệm :「thử dị học nhân ,nhất danh địa sư 、nhất danh câu lý đa ,dĩ ư quá khứ chư Phật chi sở ,đa chủng thiện căn 、cửu tu phước nghiệp 。do như nhiệt thũng ,thời tiết nhược/nhã thục ,phùng duyên phát phá ,tức đắc trừ dũ 。thử nhân căn thục ,kim chánh Thị thời 。」Phật hựu quán kỳ căn khí ,vân hà đắc độ ?phục ư thùy xứ/xử nhi đắc hữu duyên ?quán tri thử nhân đương ư cụ túc luật nghi nhân sở nhi đắc phát tâm ,Thế Tôn tức lệnh Mã thắng Bí-sô vãng bỉ nhi độ 。thời Mã thắng Bí-sô uy nghi tường tự ,chư Thiên Nhân chúng kiến giả phát tâm 。Phật cáo Mã thắng :「nhữ khả nhiếp thọ nhị nhân 。」ký thọ/thụ sắc dĩ hoan hỉ mặc nhiên ,đảnh lễ Phật túc ,tiện tức vãng khứ 。nhĩ thời Mã thắng chí minh thực thời ,trước y trì bát ,nhập Vương-Xá thành ,thứ đệ khất thực ,uy nghi tường tự ,cố nhược/nhã ngưu vương 。thời ổ ba Để Sa Phạm-chí xuất du ,nãi kiến Tôn-Giả Mã thắng ,uy nghi cụ túc ,dữ thế hy kì ,thán vị tằng hữu 。vu thời ổ ba Để Sa tiện tác thị niệm :「sở hữu thành trung chư xuất gia giả ,phi dữ thử đẳng ,ngã ưng vấn bỉ :『thùy biên xuất gia ?sở học hà Pháp ?giáo sư thị thùy ?』」tác thị niệm dĩ ,tiện vãng cận lộ nhi hậu Tôn-Giả 。vu thời Tôn-Giả tòng bỉ nhi lai ,ổ ba Để Sa kiến dĩ ,tiện tức vấn viết :「thùy thị nhữ sư ?sở học hà Pháp ?thùy biên xuất gia ?」Mã thắng đáp ngôn :「ngã chi Đại sư ,thị Thích Ca chủng ,Sa Môn kiều đáp ma ,kim chứng Vô thượng chánh đẳng bồ-đề 。bỉ thị ngã sư ,ngã y ư bỉ ,thế trừ tấn phát nhi vi xuất gia ,tu hành phạm hạnh ,độc tụng giáo pháp 。」nhĩ thời ổ ba Để Sa cáo ngôn :「cụ thọ !nguyện dữ ngã thuyết ,lệnh ngã đắc văn 。」Mã thắng báo viết :「Như Lai giáo pháp ,thậm thâm vi diệu ,nạn/nan giải nạn/nan tri 。ngã cận xuất gia ,bất năng quảng thuyết 。nhiên ngã kim giả bất năng kí văn ,lược thuyết kỳ nghĩa 。」Để Sa cáo viết :「nguyện thuyết kỳ nghĩa 。」nhĩ thời Mã thắng tiện dĩ già tha nhi cáo chi viết :

「諸法從緣起,
「chư Pháp tùng duyên khởi ,

如來說是因;
Như Lai thuyết thị nhân ;

彼法因緣盡,
bỉ Pháp nhân duyên tận ,

是大沙門說。」
thị đại sa môn thuyết 。」

說是頌已,時鄔波底沙即便離垢,證得法眼,法中之眼。得見法已,心無疑惑,情無畏懼,忽便起立,恭敬合掌,作如是言:「此是我師,此是正法。住此法者,更不墜墮,是無憂處。我從無量曠大劫來,未曾聞此甚深要法。」即告具壽:「大師世尊,今在何處?」答曰:「我之大師,在王舍城羯蘭鐸迦池側。」時鄔波底沙聞是語已,歡喜踊躍,恭敬合掌,右遶三匝,奉辭而去,便即往詣俱哩多處。時俱哩多遙見而來,告鄔波底沙曰:「汝今容貌,異常鮮潔,諸根清淨,為得甘露上妙法耶?」鄔波底沙答曰:「如是,如是!如汝所言。」時鄔波底沙具申上事,說伽他曰:
thuyết thị tụng dĩ ,thời ổ ba Để Sa tức tiện ly cấu ,chứng đắc pháp nhãn ,Pháp trung chi nhãn 。đắc kiến Pháp dĩ ,tâm vô nghi hoặc ,Tình vô úy cụ ,hốt tiện khởi lập ,cung kính hợp chưởng ,tác như thị ngôn :「thử thị ngã sư ,thử thị chánh pháp 。trụ/trú thử pháp giả ,cánh bất trụy đọa ,thị Vô ưu xứ/xử 。ngã tùng vô lượng khoáng Đại kiếp lai ,vị tằng văn thử thậm thâm yếu Pháp 。」tức cáo cụ thọ :「Đại sư Thế Tôn ,kim tại hà xứ/xử ?」đáp viết :「ngã chi Đại sư ,tại Vương-Xá thành yết lan đạc ca trì trắc 。」thời ổ ba Để Sa văn thị ngữ dĩ ,hoan hỉ dũng dược ,cung kính hợp chưởng ,hữu nhiễu tam tạp ,phụng từ nhi khứ ,tiện tức vãng nghệ câu lý đa xứ/xử 。thời câu lý đa dao kiến nhi lai ,cáo ổ ba Để Sa viết :「nhữ kim dung mạo ,dị thường tiên khiết ,chư căn thanh tịnh ,vi đắc cam lồ thượng diệu Pháp da ?」ổ ba Để Sa đáp viết :「như thị ,như thị !như nhữ sở ngôn 。」thời ổ ba Để Sa cụ thân thượng sự ,thuyết già tha viết :

「諸法從緣起,
「chư Pháp tùng duyên khởi ,

如來說是因;
Như Lai thuyết thị nhân ;

彼法因緣盡,
bỉ Pháp nhân duyên tận ,

是大沙門說。」
thị đại sa môn thuyết 。」

爾時俱哩多聞是法已,告言:「具壽!更為我說。」時鄔波底沙復為重說:
nhĩ thời câu lý đa văn thị pháp dĩ ,cáo ngôn :「cụ thọ !cánh vi ngã thuyết 。」thời ổ ba Để Sa phục vi trọng thuyết :

「諸法從緣起,
「chư Pháp tùng duyên khởi ,

如來說是因;
Như Lai thuyết thị nhân ;

彼法因緣盡,
bỉ Pháp nhân duyên tận ,

是大沙門說。」
thị đại sa môn thuyết 。」

說是法已,時俱哩多便得離垢,證得法眼,法中之眼。既見法已,恭敬合掌,歡喜頂禮,作如是言:「此是正法,若住此者,不墮落處。我從無量俱胝劫來,未聞此法。」時俱哩多告鄔波底沙曰:「大師世尊今在何處?」答曰:「在王舍城羯蘭鐸迦池側。」聞是語已,又告鄔波底沙:「今宜共往,於彼出家,修行梵行。」答言:「甚善!」俱哩多曰:「問諸弟子,共許以不?」鄔波底沙報言:「善哉,善哉!汝是名德,眾所知識,應問弟子。」爾時俱哩多告諸弟子曰:「我與鄔波底沙,今欲往詣佛世尊所,出家學道,修行梵行。汝等云何?」弟子答曰:「我等所學,皆依師授。今鄔波馱耶隨佛出家,我等亦願隨佛出家。」師告言:「善!今正是時。」爾時鄔波底沙與俱哩多,各與二百五十弟子,即出王城,欲往羯蘭鐸迦竹林池所。
thuyết thị pháp dĩ ,thời câu lý đa tiện đắc ly cấu ,chứng đắc pháp nhãn ,Pháp trung chi nhãn 。ký kiến Pháp dĩ ,cung kính hợp chưởng ,hoan hỉ đảnh lễ ,tác như thị ngôn :「thử thị chánh pháp ,nhược/nhã trụ/trú thử giả ,bất đọa lạc xứ/xử 。ngã tùng vô lượng câu-chi kiếp lai ,vị văn thử pháp 。」thời câu lý đa cáo ổ ba Để Sa viết :「Đại sư Thế Tôn kim tại hà xứ/xử ?」đáp viết :「tại Vương-Xá thành yết lan đạc ca trì trắc 。」văn thị ngữ dĩ ,hựu cáo ổ ba Để Sa :「kim nghi cọng vãng ,ư bỉ xuất gia ,tu hành phạm hạnh 。」đáp ngôn :「thậm thiện !」câu lý đa viết :「vấn chư đệ-tử ,cộng hứa dĩ bất ?」ổ ba Để Sa báo ngôn :「Thiện tai ,Thiện tai !nhữ thị danh đức ,chúng sở tri thức ,ưng vấn đệ-tử 。」nhĩ thời câu lý đa cáo chư đệ-tử viết :「ngã dữ ổ ba Để Sa ,kim dục vãng nghệ Phật Thế tôn sở ,xuất gia học đạo ,tu hành phạm hạnh 。nhữ đẳng vân hà ?」đệ-tử đáp viết :「ngã đẳng sở học ,giai y sư thọ/thụ 。kim ổ ba Đà da tùy Phật xuất gia ,ngã đẳng diệc nguyện tùy Phật xuất gia 。」sư cáo ngôn :「thiện !kim chánh Thị thời 。」nhĩ thời ổ ba Để Sa dữ câu lý đa ,các dữ nhị bách ngũ thập đệ tử ,tức xuất vương thành ,dục vãng yết lan đạc ca Trúc Lâm trì sở 。

爾時具壽馬勝苾芻,去世尊不遠,在一樹下寂然宴坐。鄔波底沙既遙見已,告俱哩多曰:「為當先去禮世尊耶?為先於鄔波馱耶處而為聽法?」俱哩多曰:「應聽法處。」作是語已,俱詣尊者馬勝苾芻處,頭面禮足,退坐一面。爾時如來眾中有一婆羅門,先事月神,世尊為彼婆羅門而說伽他曰:
nhĩ thời cụ thọ Mã thắng Bí-sô ,khứ Thế Tôn bất viễn ,tại nhất thụ hạ tịch nhiên yến tọa 。ổ ba Để Sa ký dao kiến dĩ ,cáo câu lý đa viết :「vi đương tiên khứ lễ Thế Tôn da ?vi tiên ư ổ ba Đà da xứ/xử nhi vi thính pháp ?」câu lý đa viết :「ưng thính pháp xứ/xử 。」tác thị ngữ dĩ ,câu nghệ Tôn-Giả Mã thắng Bí-sô xứ/xử ,đầu diện lễ túc ,thoái tọa nhất diện 。nhĩ thời Như Lai chúng trung hữu nhất Bà-la-môn ,tiên sự nguyệt Thần ,Thế Tôn vi bỉ Bà-la-môn nhi thuyết già tha viết :

「若人能了法,
「nhược/nhã nhân năng liễu Pháp ,

無論老與少,
vô luận lão dữ thiểu ,

當須起恭敬,
đương tu khởi cung kính ,

猶如月初出。」
do như nguyệt sơ xuất 。」

爾時會中,有一事火婆羅門,世尊復為而說頌曰:
nhĩ thời hội trung ,hữu nhất sự hỏa Bà-la-môn ,Thế Tôn phục vi nhi thuyết tụng viết :

「若人能了法,
「nhược/nhã nhân năng liễu Pháp ,

無論老與少,
vô luận lão dữ thiểu ,

當須起恭敬,
đương tu khởi cung kính ,

如火能淨穢。」
như hỏa năng tịnh uế 。」

爾時鄔波底沙與俱哩多等,頂禮尊者馬勝足已,即詣佛所。爾時世尊與無量百千苾芻眾等前後圍遶,而為說法。世尊遙見俱哩多等,便告諸苾芻曰:「汝等見此二人,大眾圍遶而為上首不?」答言:「如是!我等已見。」世尊復言:「汝等當知,此二人等,於我法中,出家學道,於聲聞中,神通、智慧最為第一。」時俱哩多及鄔波底沙,至世尊所,頂禮佛足,退坐一面,白佛言:「世尊!願與我等,於善法中,出家近圓,成苾芻性,修持梵行。」
nhĩ thời ổ ba Để Sa dữ câu lý đa đẳng ,đảnh lễ Tôn-Giả Mã thắng túc dĩ ,tức nghệ Phật sở 。nhĩ thời Thế Tôn dữ vô lượng bách thiên Bí-sô chúng đẳng tiền hậu vi nhiễu ,nhi vi thuyết Pháp 。Thế Tôn dao kiến câu lý đa đẳng ,tiện cáo chư Bí-sô viết :「nhữ đẳng kiến thử nhị nhân ,Đại chúng vi nhiễu nhi vi thượng thủ bất ?」đáp ngôn :「như thị !ngã đẳng dĩ kiến 。」Thế Tôn phục ngôn :「nhữ đẳng đương tri ,thử nhị nhân đẳng ,ư ngã pháp trung ,xuất gia học đạo ,ư Thanh văn trung ,thần thông 、trí tuệ tối vi đệ nhất 。」thời câu lý đa cập ổ ba Để Sa ,chí Thế Tôn sở ,đảnh lễ Phật túc ,thoái tọa nhất diện ,bạch Phật ngôn :「Thế Tôn !nguyện dữ ngã đẳng ,ư thiện Pháp trung ,xuất gia cận viên ,thành Bí-sô tánh ,tu trì phạm hạnh 。」

爾時世尊命彼二人:「善來苾芻!修行梵行。」佛既語已,時彼二人,鬚髮自落,袈裟著身,如曾剃髮已經七日,威儀具足如百歲苾芻,而攝頌曰:
nhĩ thời Thế Tôn mạng bỉ nhị nhân :「thiện lai Bí-sô !tu hành phạm hạnh 。」Phật ký ngữ dĩ ,thời bỉ nhị nhân ,tu phát tự lạc ,ca sa trước/trứ thân ,như tằng thế phát dĩ Kinh thất nhật ,uy nghi cụ túc như bách tuế Bí-sô ,nhi nhiếp tụng viết :

世尊命善來,
Thế Tôn mạng thiện lai ,

諸根得寂靜,
chư căn đắc tịch tĩnh ,

髮落衣著身,
phát lạc y trước/trứ thân ,

威儀如百夏。
uy nghi như bách hạ 。

時有眾多苾芻,食時著衣持鉢,入王舍城,次第乞食。於其城內所是珊逝移諸弟子等,見諸苾芻,共相譏笑而說伽他曰:
thời hữu chúng đa Bí-sô ,thực thời trước y trì bát ,nhập Vương-Xá thành ,thứ đệ khất thực 。ư kỳ thành nội sở thị san thệ di chư đệ-tử đẳng ,kiến chư Bí-sô ,cộng tướng ky tiếu nhi thuyết già tha viết :

「佛於王舍城,
「Phật ư Vương-Xá thành ,

摩揭陀最勝;
ma yết đà tối thắng ;

珊逝悉度訖,
san thệ tất độ cật ,

汝今當度誰?」
nhữ kim đương độ thùy ?」

時諸苾芻聞是語已,便失威德,情不歡喜。乞食得已,還至本處,飯食已訖,收衣洗足,至世尊所,頂禮佛足,退坐一面。時諸苾芻白佛言:「世尊!我等食時,王城乞食,所有珊逝移弟子等種種譏嫌,具說上事。我等默然,無有威德,情懷不樂。」佛言:「彼若作如是語,汝應此答:
thời chư Bí-sô văn thị ngữ dĩ ,tiện thất uy đức ,Tình bất hoan hỉ 。khất thực đắc dĩ ,hoàn chí bản xứ ,phạn thực dĩ cật ,thu y tẩy túc ,chí Thế Tôn sở ,đảnh lễ Phật túc ,thoái tọa nhất diện 。thời chư Bí-sô bạch Phật ngôn :「Thế Tôn !ngã đẳng thực thời ,vương thành khất thực ,sở hữu san thệ di đệ-tử đẳng chủng chủng ky hiềm ,cụ thuyết thượng sự 。ngã đẳng mặc nhiên ,vô hữu uy đức ,Tình hoài bất lạc/nhạc 。」Phật ngôn :「bỉ nhược/nhã tác như thị ngữ ,nhữ ưng thử đáp :

「凡度應如法,
「phàm độ ưng như pháp ,

世尊教是正;
thế tôn giáo thị chánh ;

汝等有何知,
nhữ đẳng hữu hà tri ,

彼度是依法?
bỉ độ thị y Pháp ?

「若作此答,彼無威德,默然而去。」時諸苾芻著衣持鉢,入王舍城,次第乞食。時珊逝移諸弟子等如上譏嫌,說伽他曰:
「nhược/nhã tác thử đáp ,bỉ vô uy đức ,mặc nhiên nhi khứ 。」thời chư Bí-sô trước y trì bát ,nhập Vương-Xá thành ,thứ đệ khất thực 。thời san thệ di chư đệ-tử đẳng như thượng ky hiềm ,thuyết già tha viết :

「佛於王舍城,
「Phật ư Vương-Xá thành ,

摩揭陀最勝;
ma yết đà tối thắng ;

珊逝悉度訖,
san thệ tất độ cật ,

汝今當度誰?」
nhữ kim đương độ thùy ?」

時諸苾芻聞是語已,便說伽他答曰:
thời chư Bí-sô văn thị ngữ dĩ ,tiện thuyết già tha đáp viết :

「凡度應如法,
「phàm độ ưng như pháp ,

世尊教是正;
thế tôn giáo thị chánh ;

汝等有何知,
nhữ đẳng hữu hà tri ,

彼度是依法?」
bỉ độ thị y Pháp ?」

時珊逝移弟子,聞是語已,威德俱失,默然退散。後於異時,摩吒羅婆羅門夫妻俱亡,底沙婆羅門及妻舍利,命亦終歿。俱瑟恥羅從南方還,將無後世論至那剌陀聚落。有守門人問曰:「具壽!汝是俱瑟恥囉不?」答言:「如是。眾人得知。」問守門人曰:「摩吒囉婆羅門今在何處?」答言:「已死。」又問:「其妻及底沙等。」具答如前。又問:「舍利子今在何處?」答言:「在王舍城。有一大師名曰珊逝移,近出世間,於彼出家。」俱瑟恥羅便作是言:「婆羅門法,不應出家,此非善事。」作是語已,漸次而行至王舍城,問諸人曰:「珊逝移大師今在何處?」諸人答言:「大師已死。所有弟子悉於沙門喬答摩處,於彼出家。」歎言:「甚善!彼既記言:『當作轉輪聖王,彼若作王,舍利子應為大臣。』」
thời san thệ di đệ-tử ,văn thị ngữ dĩ ,uy đức câu thất ,mặc nhiên thoái tán 。hậu ư dị thời ,ma trá La Bà-la-môn phu thê câu vong ,Để Sa Bà-la-môn cập thê xá lợi ,mạng diệc chung một 。câu sắt sỉ La tùng Nam phương hoàn ,tướng vô hậu thế luận Chí na lạt đà tụ lạc 。hữu thủ môn nhân vấn viết :「cụ thọ !nhữ thị câu sắt sỉ La bất ?」đáp ngôn :「như thị 。chúng nhân đắc tri 。」vấn thủ môn nhân viết :「ma trá La Bà-la-môn kim tại hà xứ/xử ?」đáp ngôn :「dĩ tử 。」hựu vấn :「kỳ thê cập Để Sa đẳng 。」cụ đáp như tiền 。hựu vấn :「Xá-lợi-tử kim tại hà xứ/xử ?」đáp ngôn :「tại Vương-Xá thành 。hữu nhất Đại sư danh viết san thệ di ,cận xuất thế gian ,ư bỉ xuất gia 。」câu sắt sỉ La tiện tác thị ngôn :「Bà-la-môn Pháp ,bất ưng xuất gia ,thử phi thiện sự 。」tác thị ngữ dĩ ,tiệm thứ nhi hạnh/hành/hàng chí Vương-Xá thành ,vấn chư nhân viết :「san thệ di Đại sư kim tại hà xứ/xử ?」chư nhân đáp ngôn :「Đại sư dĩ tử 。sở hữu đệ-tử tất ư Sa Môn kiều đáp ma xứ/xử ,ư bỉ xuất gia 。」thán ngôn :「thậm thiện !bỉ ký kí ngôn :『đương tác Chuyển luân Thánh Vương ,bỉ nhược/nhã tác Vương ,Xá-lợi-tử ưng vi đại thần 。』」

爾時長爪梵志聞是說已,即詣佛所,作如是語:「沙門喬答摩!一切我法,所有見等,皆我不欲。所有事火,作如是見、作如是說:『我所見者,悉離悉除,亦離變易。若離此見、不取相續,更不取餘見。』沙門喬答摩!我如是見,我如是解。世人所見,多與事火相違。又說如是見解,皆住此道。汝喬答摩!作如是見、如是解不?又事火論曰:『若沙門婆羅門等,能捨此見,不取餘見,如是此等,真沙門婆羅門,是微妙處。又事火者,皆住三見。云何為三?一者一切不欲、二者一切欲、三者一切願不欲,乃至出家。』」
nhĩ thời Trường trảo Phạm-chí văn thị thuyết dĩ ,tức nghệ Phật sở ,tác như thị ngữ :「Sa Môn kiều đáp ma !nhất thiết ngã pháp ,sở hữu kiến đẳng ,giai ngã bất dục 。sở hữu sự hỏa ,tác như thị kiến 、tác như thị thuyết :『ngã sở kiến giả ,tất ly tất trừ ,diệc ly biến dịch 。nhược/nhã ly thử kiến 、bất thủ tướng tục ,cánh bất thủ dư kiến 。』Sa Môn kiều đáp ma !ngã như thị kiến ,ngã như thị giải 。thế nhân sở kiến ,đa dữ sự hỏa tướng vi 。hựu thuyết như thị kiến giải ,giai trụ/trú thử đạo 。nhữ kiều đáp ma !tác như thị kiến 、như thị giải bất ?hựu sự hỏa luận viết :『nhược/nhã Sa môn Bà la môn đẳng ,năng xả thử kiến ,bất thủ dư kiến ,như thị thử đẳng ,chân Sa môn Bà la môn ,thị vi diệu xứ/xử 。hựu sự hỏa giả ,giai trụ/trú tam kiến 。vân hà vi tam ?nhất giả nhất thiết bất dục 、nhị giả nhất thiết dục 、tam giả nhất thiết nguyện bất dục ,nãi chí xuất gia 。』」

佛告諸苾芻:「於我聲聞弟子之中,明解聰利,俱瑟恥羅苾芻,最為第一。」
Phật cáo chư Bí-sô :「ư ngã Thanh văn đệ-tử chi trung ,minh giải thông lợi ,câu sắt sỉ La Bí-sô ,tối vi đệ nhất 。」

時具壽舍利子,斷諸煩惱,證阿羅漢果。時諸苾芻咸皆有疑,請世尊曰:「此舍利子先作何業?由彼業故,感得利智、深智、無疑惑智。」
thời cụ thọ Xá-lợi-tử ,đoạn chư phiền não ,chứng A-la-hán quả 。thời chư Bí-sô hàm giai hữu nghi ,thỉnh Thế Tôn viết :「thử Xá-lợi-tử tiên tác hà nghiệp ?do bỉ nghiệp cố ,cảm đắc lợi trí 、thâm trí 、vô nghi hoặc trí 。」

佛言:「諸苾芻!汝等應聽。其舍利子,先所作業,還應自得,非於餘處,廣說乃至果報還自受等。乃往古昔,於一聚落有婆羅門,娶妻未久便誕一息。不經多年復生一女,俱漸長大。父母遇病,皆悉身亡。時彼童子既遭憂慼,念往山林,即携其妹共至林所,採拾花果以自支持。汝等苾芻!如大黑蛇,有五過患。云何為五?一者多瞋、二者多恨、三者作惡、四者無恩、五者利毒。應知女人亦有五過:一者多瞋、二者多恨、三者作惡、四者無恩、五者利毒。云何名為女人利毒?凡諸女人,多懷猛利染欲之心。是時童女既至成人,欲心漸盛,告其兄曰:『我今不能常飡花果以自存命,可往人間求請飲食。』時兄將妹共出山林,往婆羅門家而行乞食。兩俱齊喚,主人出看,見而告曰:『隱居之人亦畜妻室?』兄曰:『此非我妻,是親妹也。』即問兄曰:『曾娉人未?』彼報言:『未。』『若如是者,何不與我?』答曰:『此已遠離世間惡法。』女心欲盛,報其兄曰:『豈我林中食諸花果不能活耶?然我不堪煩惱所逼,共辭林野遠至人間,今可以我與婆羅門。』兄曰:『我實不能嫁娶於汝,此是惡法,非我所為。汝有俗心,任情所欲。』時婆羅門知女心已,延入家中,大會宗親,納以為婦,報其兄曰:『今與我同宅而居,別為一室。』兄曰:『我不求欲,當樂出家。』妹曰:『共立要契,方可隨情。』兄曰:『是何言要?』妹曰:『若其證得殊勝果者,可來相見。』兄曰:『善哉!如汝所願。』即便辭去,至隱士所而為出家。由彼宿世善根力故,遂於三十七品菩提分法,無師自悟,證獨覺果,便作是念:『我先與妹,共立要契,今可往看。』便至其所,上昇虛空,身現神變,上出火光,下流清水,奇相非一,縱身而下。諸凡夫人見神通時,心疾迴轉,猶如大樹崩倒於地,頂禮尊足,白言:『大兄!今得如是殊妙勝德。』答言:『我證。』白言:『兄為資身,須得飲食。我為求福,願興供養,可住於此。』答曰:『汝無自在,可入報夫。』即白夫言:『仁今知不?我兄出家,成就禁戒,得上妙果,世間第一。我欲供養,不敢自專。若見許者,於三月中,飲食資給。』答言:『賢首!彼不出家,我雖不欲,終須供濟;況已出家,獲殊勝道。今隨汝意,供養三月。』其三月中,種種上妙供給其兄。三月既滿,即以上(疊*毛)刀子及針,即便奉施。兄既受已,以刀割截,刀子善利,裁割迅疾。其妹見已,便即蹲踞,作如是言:『願我根性,如此刀子,得善迅利,乃至未來,成就利智。』于時獨覺取衣縫刺,善用針線,縫刺無礙。妹便發願:『願我今身,乃至未來,令我智慧,猶若此針,智慧深遠,通達無礙。』」
Phật ngôn :「chư Bí-sô !nhữ đẳng ưng thính 。kỳ Xá-lợi-tử ,tiên sở tác nghiệp ,hoàn ưng tự đắc ,phi ư dư xứ ,quảng thuyết nãi chí quả báo hoàn tự thọ đẳng 。nãi vãng cổ tích ,ư nhất tụ lạc hữu Bà-la-môn ,thú thê vị cửu tiện đản nhất tức 。bất Kinh đa niên phục sanh nhất nữ ,câu tiệm trường đại 。phụ mẫu ngộ bệnh ,giai tất thân vong 。thời bỉ Đồng tử ký tao ưu Thích ,niệm vãng sơn lâm ,tức huề kỳ muội cọng chí lâm sở ,thải thập hoa quả dĩ tự chi trì 。nhữ đẳng Bí-sô !như Đại hắc xà ,hữu ngũ quá hoạn 。vân hà vi ngũ ?nhất giả đa sân 、nhị giả đa hận 、tam giả tác ác 、tứ giả vô ân 、ngũ giả lợi độc 。ứng tri nữ nhân diệc hữu ngũ quá/qua :nhất giả đa sân 、nhị giả đa hận 、tam giả tác ác 、tứ giả vô ân 、ngũ giả lợi độc 。vân hà danh vi nữ nhân lợi độc ?phàm chư nữ nhân ,đa hoài mãnh lợi nhiễm dục chi tâm 。Thị thời đồng nữ ký chí thành nhân ,dục tâm tiệm thịnh ,cáo kỳ huynh viết :『ngã kim bất năng thường thực hoa quả dĩ tự tồn mạng ,khả vãng nhân gian cầu thỉnh ẩm thực 。』thời huynh tướng muội cọng xuất sơn lâm ,vãng Bà-la-môn gia nhi hạnh/hành/hàng khất thực 。lượng (lưỡng) câu tề hoán ,chủ nhân xuất khán ,kiến nhi cáo viết :『ẩn cư chi nhân diệc súc thê thất ?』huynh viết :『thử phi ngã thê ,thị thân muội dã 。』tức vấn huynh viết :『tằng phinh nhân vị ?』bỉ báo ngôn :『vị 。』『nhược như thị giả ,hà bất dữ ngã ?』đáp viết :『thử dĩ viễn ly thế gian ác pháp 。』nữ tâm dục thịnh ,báo kỳ huynh viết :『khởi ngã lâm trung thực chư hoa quả bất năng hoạt da ?nhiên ngã bất kham phiền não sở bức ,cọng từ lâm dã viễn chí nhân gian ,kim khả dĩ ngã dữ Bà-la-môn 。』huynh viết :『ngã thật bất năng giá thú ư nhữ ,thử thị ác pháp ,phi ngã sở vi 。nhữ hữu tục tâm ,nhâm Tình sở dục 。』thời Bà-la-môn tri nữ tâm dĩ ,duyên nhập gia trung ,đại hội tông thân ,nạp dĩ vi phụ ,báo kỳ huynh viết :『kim dữ ngã đồng trạch nhi cư ,biệt vi nhất thất 。』huynh viết :『ngã bất cầu dục ,đương lạc/nhạc xuất gia 。』muội viết :『cọng lập yếu khế ,phương khả tùy tình 。』huynh viết :『thị hà ngôn yếu ?』muội viết :『nhược/nhã kỳ chứng đắc thù thắng quả giả ,khả lai tướng kiến 。』huynh viết :『Thiện tai !như nhữ sở nguyện 。』tức tiện từ khứ ,chí ẩn sĩ sở nhi vi xuất gia 。do bỉ tú thế thiện căn lực cố ,toại ư tam thập thất phẩm Bồ-đề phần Pháp ,vô sư tự ngộ ,chứng độc giác quả ,tiện tác thị niệm :『ngã tiên dữ muội ,cọng lập yếu khế ,kim khả vãng khán 。』tiện chí kỳ sở ,thượng thăng hư không ,thân hiện thần biến ,thượng xuất hỏa quang ,hạ lưu thanh thủy ,kì tướng phi nhất ,túng thân nhi hạ 。chư phàm phu nhân kiến thần thông thời ,tâm tật hồi chuyển ,do như Đại thụ/thọ băng đảo ư địa ,đảnh lễ tôn túc ,bạch ngôn :『Đại huynh !kim đắc như thị thù diệu Thắng đức 。』đáp ngôn :『ngã chứng 。』bạch ngôn :『huynh vi tư thân ,tu đắc ẩm thực 。ngã vi cầu phước ,nguyện hưng cúng dường ,khả trụ/trú ư thử 。』đáp viết :『nhữ vô tự tại ,khả nhập báo phu 。』tức bạch phu ngôn :『nhân kim tri bất ?ngã huynh xuất gia ,thành tựu cấm giới ,đắc thượng diệu quả ,thế gian đệ nhất 。ngã dục cúng dường ,bất cảm tự chuyên 。nhược/nhã kiến hứa giả ,ư tam nguyệt trung ,ẩm thực tư cấp 。』đáp ngôn :『Hiền Thủ !bỉ bất xuất gia ,ngã tuy bất dục ,chung tu cung/cúng tế ;huống dĩ xuất gia ,hoạch thù thắng đạo 。kim tùy nhữ ý ,cúng dường tam nguyệt 。』kỳ tam nguyệt trung ,chủng chủng thượng diệu cung cấp kỳ huynh 。tam nguyệt ký mãn ,tức dĩ thượng (điệp *mao )đao tử cập châm ,tức tiện phụng thí 。huynh ký thọ/thụ dĩ ,dĩ đao cát tiệt ,đao tử thiện lợi ,tài cát tấn tật 。kỳ muội kiến dĩ ,tiện tức tồn cứ ,tác như thị ngôn :『nguyện ngã căn tánh ,như thử đao tử ,đắc thiện tấn lợi ,nãi chí vị lai ,thành tựu lợi trí 。』vu thời độc giác thủ y phùng thứ ,thiện dụng châm tuyến ,phùng thứ vô ngại 。muội tiện phát nguyện :『nguyện ngã kim thân ,nãi chí vị lai ,lệnh ngã trí tuệ ,do nhược thử châm ,trí tuệ thâm viễn ,thông đạt vô ngại 。』」

爾時佛告諸苾芻:「勿生異念。往昔婆羅門女者,豈異人乎?今舍利弗是。由彼過去供養獨覺,奉施刀子及白(疊*毛)等,廣發誓願。由此善根,今得利智聰明第一。汝等苾芻!當知黑業,還得黑報。若行白業,還得白報,乃至廣說,如上應知。」
nhĩ thời Phật cáo chư Bí-sô :「vật sanh dị niệm 。vãng tích Bà-la-môn nữ giả ,khởi dị nhân hồ ?kim Xá-lợi-phất thị 。do bỉ quá khứ cúng dường độc giác ,phụng thí đao tử cập bạch (điệp *mao )đẳng ,quảng phát thệ nguyện 。do thử thiện căn ,kim đắc lợi trí thông minh đệ nhất 。nhữ đẳng Bí-sô !đương tri hắc nghiệp ,hoàn đắc hắc báo 。nhược/nhã hạnh/hành/hàng bạch nghiệp ,hoàn đắc bạch báo ,nãi chí quảng thuyết ,như thượng ứng tri 。」

時諸苾芻咸皆有疑,白世尊曰:「具壽舍利弗,昔作何業?今得非貴族種,非極下賤,處中而生,數數出家。」
thời chư Bí-sô hàm giai hữu nghi ,bạch Thế Tôn viết :「cụ thọ Xá-lợi-phất ,tích tác hà nghiệp ?kim đắc phi quý tộc chủng ,phi cực hạ tiện ,xứ trung nhi sanh ,sát sát xuất gia 。」

佛告諸苾芻:「汝等應聽!乃往過去,有一國王,娶妻不久,自恣慾樂乃至遊獵,不經多年便誕一息。其子長大,見其父王非法化世,便作是念:『我父滅度,當墮地獄。我紹王位,亦同斯苦。我應往於善法律中,出家修道乃至梵行。』作是念已,即詣父所,白言:『大王!願王放我出家。』王告子曰:『所有種種祭祠天等,皆求富貴。汝是太子,乘象之種,王位在即。汝今何故而求出家?』種種呵責,不放出家。後於異時,太子乘象出城遊觀,見一貧人持葉乞食,告曰:『賢首!我是貴種,不得出家。汝非貴種,何不出家?』答言:『我無衣鉢,云何出家?』報言:『賢首!我當與汝三衣鉢等,汝應出家。』答言:『極善!』于時太子如上付與。時有五通仙人,在一樹下樂寂宴坐。于時太子及與乞士,俱詣仙人處。太子下象,至仙人處,白言:『聖者!願與出家。』時彼仙人即與出家。太子告言:『我今欲去,汝若得道及與證果,願令相報。』彼即答言:『如仁所言。』既出家已,即往靜處宴坐修定,遂於三十七品菩提分法無師自悟,證獨覺果,便作是念:『我所證果,皆由太子。我應於彼今可往看,示現神變。』作是念已,便至其所,上昇虛空,種種神變,乃至火光,下流水等,廣如上說。時諸人等見神變已,心疾迴轉,猶如大樹崩倒於地,咸皆頂禮,白言:『聖者!今證如是殊勝果耶?』答言:『我證。』太子見已,作如是念:『彼所獲者皆悉由我,我不出家證斯果者,莫不皆由高族家生?』作是念已,便發誓願:『唯願我等,生生世世,勿於高族家生及以下賤,處中而生,令我無障,易得出家。』汝等苾芻,勿生異念,往太子者,豈異人乎?今舍利弗是。由彼昔時誓願力故,今生出家,自在無礙。當知果報,自作自受。若作白業還得白報,若作黑業還得黑報,乃至善惡,廣說如前。汝等苾芻!當如是學。」
Phật cáo chư Bí-sô :「nhữ đẳng ưng thính !nãi vãng quá khứ ,hữu nhất Quốc Vương ,thú thê bất cửu ,Tự Tứ dục lạc/nhạc nãi chí du liệp ,bất Kinh đa niên tiện đản nhất tức 。kỳ tử trường đại ,kiến kỳ Phụ Vương phi pháp hóa thế ,tiện tác thị niệm :『ngã phụ diệt độ ,đương đọa địa ngục 。ngã thiệu Vương vị ,diệc đồng tư khổ 。ngã ưng vãng ư thiện pháp luật trung ,xuất gia tu đạo nãi chí phạm hạnh 。』tác thị niệm dĩ ,tức nghệ phụ sở ,bạch ngôn :『Đại Vương !nguyện Vương phóng ngã xuất gia 。』Vương cáo tử viết :『sở hữu chủng chủng tế từ Thiên đẳng ,giai cầu phú quý 。nhữ thị Thái-Tử ,thừa tượng chi chủng ,Vương vị tại tức 。nhữ kim hà cố nhi cầu xuất gia ?』chủng chủng ha trách ,bất phóng xuất gia 。hậu ư dị thời ,Thái-Tử thừa tượng xuất thành du quán ,kiến nhất bần nhân trì diệp khất thực ,cáo viết :『Hiền Thủ !ngã thị quý chủng ,bất đắc xuất gia 。nhữ phi quý chủng ,hà bất xuất gia ?』đáp ngôn :『ngã vô y bát ,vân hà xuất gia ?』báo ngôn :『Hiền Thủ !ngã đương dữ nhữ tam y bát đẳng ,nhữ ưng xuất gia 。』đáp ngôn :『cực thiện !』vu thời Thái-Tử như thượng phó dữ 。thời hữu ngũ thông tiên nhân ,tại nhất thụ hạ lạc/nhạc tịch yến tọa 。vu thời Thái-Tử cập dữ khất sĩ ,câu nghệ Tiên nhân xứ/xử 。Thái-Tử hạ tượng ,chí Tiên nhân xứ/xử ,bạch ngôn :『Thánh Giả !nguyện dữ xuất gia 。』thời bỉ Tiên nhân tức dữ xuất gia 。Thái-Tử cáo ngôn :『ngã kim dục khứ ,nhữ nhược/nhã đắc đạo cập dữ chứng quả ,nguyện lệnh tướng báo 。』bỉ tức đáp ngôn :『như nhân sở ngôn 。』ký xuất gia dĩ ,tức vãng tĩnh xứ/xử yến tọa tu định ,toại ư tam thập thất phẩm Bồ-đề phần Pháp vô sư tự ngộ ,chứng độc giác quả ,tiện tác thị niệm :『ngã sở chứng quả ,giai do Thái-Tử 。ngã ưng ư bỉ kim khả vãng khán ,thị hiện thần biến 。』tác thị niệm dĩ ,tiện chí kỳ sở ,thượng thăng hư không ,chủng chủng thần biến ,nãi chí hỏa quang ,hạ lưu thủy đẳng ,quảng như thượng thuyết 。thời chư nhân đẳng kiến thần biến dĩ ,tâm tật hồi chuyển ,do như Đại thụ/thọ băng đảo ư địa ,hàm giai đảnh lễ ,bạch ngôn :『Thánh Giả !kim chứng như thị thù thắng quả da ?』đáp ngôn :『ngã chứng 。』Thái-Tử kiến dĩ ,tác như thị niệm :『bỉ sở hoạch giả giai tất do ngã ,ngã bất xuất gia chứng tư quả giả ,mạc bất giai do cao tộc gia sanh ?』tác thị niệm dĩ ,tiện phát thệ nguyện :『duy nguyện ngã đẳng ,sanh sanh thế thế ,vật ư cao tộc gia sanh cập dĩ hạ tiện ,xứ trung nhi sanh ,lệnh ngã Vô chướng ,dịch đắc xuất gia 。』nhữ đẳng Bí-sô ,vật sanh dị niệm ,vãng Thái-Tử giả ,khởi dị nhân hồ ?kim Xá-lợi-phất thị 。do bỉ tích thời thệ nguyện lực cố ,kim sanh xuất gia ,tự tại vô ngại 。đương tri quả báo ,tự tác tự thọ 。nhược/nhã tác bạch nghiệp hoàn đắc bạch báo ,nhược/nhã tác hắc nghiệp hoàn đắc hắc báo ,nãi chí thiện ác ,quảng thuyết như tiền 。nhữ đẳng Bí-sô !đương như thị học 。」

時諸苾芻咸皆有疑,唯佛世尊能斷疑惑,諸苾芻等白世尊言:「此具壽舍利弗,作何福業成熟善根,於聲聞中,智慧第一?」
thời chư Bí-sô hàm giai hữu nghi ,duy Phật Thế tôn năng đoạn nghi hoặc ,chư Bí-sô đẳng bạch Thế Tôn ngôn :「thử cụ thọ Xá-lợi-phất ,tác hà phước nghiệp thành thục thiện căn ,ư Thanh văn trung ,trí tuệ đệ nhất ?」

佛言:「由昔過去發願力故。」諸苾芻等白言:「世尊!作何誓願?唯佛慈悲,為我廣說。」佛告諸苾芻:「汝等應聽!乃往過去,此賢劫中人壽二萬歲時,有佛出世號曰迦攝波,十號具足。此舍利弗有一教師,迦葉佛所而得出家。迦攝波佛記舍利師:『汝於聲聞眾中,聰明智慧最為第一,乃至梵行而無虧缺。然無果報,非獲於果。』至師命終時廣發誓願:『我所修行梵行功德,以此善根,願迦葉波佛與彼嗢怛囉婆羅門,當來世時,人壽百歲有佛出世,號曰釋迦牟尼應正等覺,十號具足,於彼教中而得出家,斷諸煩惱乃至漏盡,證阿羅漢果。』爾時舍利弗,今所獲果,一如師願。由彼願力故,今舍利弗,諸聲聞中智慧第一。」
Phật ngôn :「do tích quá khứ phát nguyện lực cố 。」chư Bí-sô đẳng bạch ngôn :「Thế Tôn !tác hà thệ nguyện ?duy Phật từ bi ,vi ngã quảng thuyết 。」Phật cáo chư Bí-sô :「nhữ đẳng ưng thính !nãi vãng quá khứ ,thử hiền kiếp trung nhân thọ nhị vạn tuế thời ,hữu Phật xuất thế hiệu viết Ca nhiếp ba ,thập hiệu cụ túc 。thử Xá-lợi-phất hữu nhất giáo sư ,Ca-diếp Phật sở nhi đắc xuất gia 。Ca nhiếp ba Phật kí xá lợi sư :『nhữ ư Thanh văn chúng trung ,thông minh trí tuệ tối vi đệ nhất ,nãi chí phạm hạnh nhi vô khuy khuyết 。nhiên vô quả báo ,phi hoạch ư quả 。』chí sư mạng chung thời quảng phát thệ nguyện :『ngã sở tu hành phạm hạnh công đức ,dĩ thử thiện căn ,nguyện Ca-diếp-ba Phật dữ bỉ ốt đát La Bà-la-môn ,đương lai thế thời ,nhân thọ bách tuế hữu Phật xuất thế ,hiệu viết Thích-Ca Mâu Ni Ứng Chánh Đẳng Giác ,thập hiệu cụ túc ,ư bỉ giáo trung nhi đắc xuất gia ,đoạn chư phiền não nãi chí lậu tận ,chứng A-la-hán quả 。』nhĩ thời Xá-lợi-phất ,kim sở hoạch quả ,nhất như sư nguyện 。do bỉ nguyện lực cố ,kim Xá-lợi-phất ,chư Thanh văn trung trí tuệ đệ nhất 。」

時諸苾芻咸皆有疑,唯佛能斷,白世尊曰:「彼具壽大目乾連,先作何業?成熟善根,諸聲聞中,神通第一。」
thời chư Bí-sô hàm giai hữu nghi ,duy Phật năng đoạn ,bạch Thế Tôn viết :「bỉ cụ thọ Đại Mục kiền liên ,tiên tác hà nghiệp ?thành thục thiện căn ,chư Thanh văn trung ,thần thông đệ nhất 。」

佛告諸苾芻:「汝等應聽!彼大目乾連,乃往過去,善行善業,積聚善根,乃至果報,廣說如前。」
Phật cáo chư Bí-sô :「nhữ đẳng ưng thính !bỉ Đại Mục kiền liên ,nãi vãng quá khứ ,thiện hạnh/hành/hàng thiện nghiệp ,tích tụ thiện căn ,nãi chí quả báo ,quảng thuyết như tiền 。」

佛告諸苾芻:「乃往過去波羅奈城,去斯不遠,有一仙人於彼居止,心行慈悲,憐愍有情。于時有一採樵貧人,負薪至彼,疲極偃息。仙人見已,極生憐愍,遂作是念:『此貧窮人,先世不種修行善根,雖得人身,受斯辛苦而得衣食。我今應度此人出家,令修梵行。』作是念已,告言:『賢子!汝受辛苦,何不出家?』答言:『大仙!我是貧人,採樵活命,誰能見是度我出家?』告言:『賢首!我當度汝,令得出家。儻若獲果,願當相報。』答言:『聖者!必若證果,必當相報。』時彼仙人即與出家。既出家已,而逐靜處修禪習定,遂於三十七品菩提分法無師自悟,證獨覺果,便作是念:『我所證果,皆由仙人。我應覆誓,往看相報。』作是念已,至其仙所,上昇虛空,下流清水,乃至火光,十八變等,如前廣說。其仙見已,心疾迴轉,猶如大樹,崩倒於地,便發願言:『願我所修無量功德,於當來世所有威德如汝所有,神通第一。』汝等苾芻!勿生異念。往仙人者,豈異人乎?即大目乾連是也。當知果報黑白業等,廣如上說。汝等苾芻!應如是學。」
Phật cáo chư Bí-sô :「nãi vãng quá khứ Ba-la-nại thành ,khứ tư bất viễn ,hữu nhất Tiên nhân ư bỉ cư chỉ ,tâm hành từ bi ,liên mẫn hữu tình 。vu thời hữu nhất thải tiều bần nhân ,phụ tân chí bỉ ,bì cực yển tức 。Tiên nhân kiến dĩ ,cực sanh liên mẫn ,toại tác thị niệm :『thử bần cùng nhân ,tiên thế bất chủng tu hành thiện căn ,tuy đắc nhân thân ,thọ/thụ tư tân khổ nhi đắc y thực 。ngã kim ưng độ thử nhân xuất gia ,lệnh tu phạm hạnh 。』tác thị niệm dĩ ,cáo ngôn :『hiền tử !nhữ thọ/thụ tân khổ ,hà bất xuất gia ?』đáp ngôn :『đại tiên !ngã thị bần nhân ,thải tiều hoạt mạng ,thùy năng kiến thị độ ngã xuất gia ?』cáo ngôn :『Hiền Thủ !ngã đương độ nhữ ,lệnh đắc xuất gia 。thảng nhược/nhã hoạch quả ,nguyện đương tướng báo 。』đáp ngôn :『Thánh Giả !tất nhược/nhã chứng quả ,tất đương tướng báo 。』thời bỉ Tiên nhân tức dữ xuất gia 。ký xuất gia dĩ ,nhi trục tĩnh xứ/xử tu Thiền tập định ,toại ư tam thập thất phẩm Bồ-đề phần Pháp vô sư tự ngộ ,chứng độc giác quả ,tiện tác thị niệm :『ngã sở chứng quả ,giai do Tiên nhân 。ngã ưng phước thệ ,vãng khán tướng báo 。』tác thị niệm dĩ ,chí kỳ tiên sở ,thượng thăng hư không ,hạ lưu thanh thủy ,nãi chí hỏa quang ,thập bát biến đẳng ,như tiền quảng thuyết 。kỳ tiên kiến dĩ ,tâm tật hồi chuyển ,do như Đại thụ/thọ ,băng đảo ư địa ,tiện phát nguyện ngôn :『nguyện ngã sở tu vô lượng công đức ,ư đương lai thế sở hữu uy đức như nhữ sở hữu ,thần thông đệ nhất 。』nhữ đẳng Bí-sô !vật sanh dị niệm 。vãng Tiên nhân giả ,khởi dị nhân hồ ?tức Đại Mục kiền liên thị dã 。đương tri quả báo hắc bạch nghiệp đẳng ,quảng như thượng thuyết 。nhữ đẳng Bí-sô !ưng như thị học 。」

時諸苾芻咸皆有疑,唯佛能斷,來白佛言:「此大目乾連,復作何業,於大德中,神通第一?」
thời chư Bí-sô hàm giai hữu nghi ,duy Phật năng đoạn ,lai bạch Phật ngôn :「thử Đại Mục kiền liên ,phục tác hà nghiệp ,ư Đại Đức trung ,thần thông đệ nhất ?」

佛告諸苾芻:「汝等應聽!乃往過去,此賢劫中迦攝波佛出現世時,以誓願故,廣如上說。」
Phật cáo chư Bí-sô :「nhữ đẳng ưng thính !nãi vãng quá khứ ,thử hiền kiếp trung Ca nhiếp ba Phật xuất hiện thế thời ,dĩ thệ nguyện cố ,quảng như thượng thuyết 。」

時諸苾芻咸皆有疑,唯佛能斷,來白世尊:「具壽憍陳如,先世作何善業?成熟善根,能四如意解,今時利根明了。」佛告諸苾芻:「於此賢劫中,過去有佛出現,名迦攝波,有教師修持梵行不獲果報,臨命終時發誓願故,如前廣說。」
thời chư Bí-sô hàm giai hữu nghi ,duy Phật năng đoạn ,lai bạch Thế Tôn :「cụ thọ Kiều-trần-như ,tiên thế tác hà thiện nghiệp ?thành thục thiện căn ,năng tứ như ý giải ,kim thời lợi căn minh liễu 。」Phật cáo chư Bí-sô :「ư thử hiền kiếp trung ,quá khứ hữu Phật xuất hiện ,danh Ca nhiếp ba ,hữu giáo sư tu trì phạm hạnh bất hoạch quả báo ,lâm mạng chung thời phát thệ nguyện cố ,như tiền quảng thuyết 。」

於佛住世之時,若有出家近圓者,皆來於世尊所,佛言:「善來苾芻!」鬚髮自落,袈裟著身,自然持鉢,即為出家近圓。別有一人,在外遠國,於苾芻處來求出家。彼苾芻將此人,來於佛所,欲與出家近圓。其人在路身亡,乃不得出家。時諸苾芻緣此事故,來白佛言,具如上說。爾時世尊便作是念:「疲乏我聲聞,若有人求出家近圓,在遠國者,我許於苾芻僧眾與彼出家近圓。」時佛世尊集諸苾芻,告言:「緣此事故,從今已後,若有求出家者,許苾芻僧眾與出家與近圓。」佛許此事已,彼苾芻眾不知云何與出家與近圓?以緣白佛。時世尊告諸苾芻:「但有人來求出家者,當問諸難。若無障難者,然後與受三歸。即令合掌(跍*月)跪,當自稱名,盡一形世,歸依佛兩足尊、歸依法離欲尊、歸依僧眾中尊。後與受五學處、十戒、二百五十戒。廣如餘說。」
ư Phật trụ/trú thế chi thời ,nhược hữu xuất gia cận viên giả ,giai lai ư Thế Tôn sở ,Phật ngôn :「thiện lai Bí-sô !」tu phát tự lạc ,ca sa trước/trứ thân ,tự nhiên trì bát ,tức vi xuất gia cận viên 。biệt hữu nhất nhân ,tại ngoại viễn quốc ,ư Bí-sô xứ/xử lai cầu xuất gia 。bỉ Bí-sô tướng thử nhân ,lai ư Phật sở ,dục dữ xuất gia cận viên 。kỳ nhân tại lộ thân vong ,nãi bất đắc xuất gia 。thời chư Bí-sô duyên thử sự cố ,lai bạch Phật ngôn ,cụ như thượng thuyết 。nhĩ thời Thế Tôn tiện tác thị niệm :「bì phạp ngã Thanh văn ,nhược hữu nhân cầu xuất gia cận viên ,tại viễn quốc giả ,ngã hứa ư Bí-sô tăng chúng dữ bỉ xuất gia cận viên 。」thời Phật Thế tôn tập chư Bí-sô ,cáo ngôn :「duyên thử sự cố ,tùng kim dĩ hậu ,nhược hữu cầu xuất gia giả ,hứa Bí-sô tăng chúng dữ xuất gia dữ cận viên 。」Phật hứa thử sự dĩ ,bỉ Bí-sô chúng bất tri vân hà dữ xuất gia dữ cận viên ?dĩ duyên bạch Phật 。thời Thế Tôn cáo chư Bí-sô :「đãn hữu nhân lai cầu xuất gia giả ,đương vấn chư nạn 。nhược/nhã Vô chướng nạn/nan giả ,nhiên hậu dữ thọ/thụ tam quy 。tức lệnh hợp chưởng (跍*nguyệt )quỵ ,đương tự xưng danh ,tận nhất hình thế ,quy y Phật lượng túc tôn 、quy y pháp ly dục tôn 、quy y tăng chúng trung tôn 。hậu dữ thọ/thụ ngũ học xứ 、thập giới 、nhị bách ngũ thập giới 。quảng như dư thuyết 。」

既出家近圓已,於阿遮離、鄔波馱耶處,無怕懼心,所作之事,皆無所問。時諸苾芻以緣白佛。
ký xuất gia cận viên dĩ ,ư a già ly 、ổ ba Đà da xứ/xử ,vô phạ cụ tâm ,sở tác chi sự ,giai vô sở vấn 。thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật 。

爾時世尊告諸苾芻:「我今為諸弟子,制其學處:若諸弟子所作事業,以水洒地,及瞿摩耶塗壇掃地,及修理衣鉢,食噉等事,不告白師,及有客苾芻,先不相識,來至房中,應白師知。唯除五事,餘悉皆白。若不如是,得越法罪。言五事者,所謂嚼齒木、飲淨水、大小便利,及四十九尋內禮制底,此不應白二師。所有縫衣等事,弟子應白:『師勿自勞,我當代作。』若如是者善;不如是者,得越法罪。師若為福及眾作,不代無犯。二師有病,須勤看侍,應白師言;所須醫藥及以飲食,應隨師意,不得違情。若如是者善;若不如是,同前得罪。若二師有犯,同住弟子應善方便白二師言:『師犯如是惡作之罪,師應發露。』廣說如上。二師邪見,大眾為作驅擯等令出住處。弟子應須於大眾處,慇懃求謝,令眾歡喜。又須白師:『勿作惡見。』方便正諫令捨是事,令眾及師,和合樂住。若不如是,得越法罪,乃至廣說,如上應知,若二師犯僧伽伐尸沙罪,弟子應須令師發露。若復僧伽與其二師行遍住法及以意喜,不得與善苾芻同室眠臥等事。若如法悔,罪根及業,悉皆除滅,同善苾芻,乃至復本等,廣如上說。若如是者善;若不依行者,得越法罪。其弟子等慇懃諫悔;弟子有過,師亦慇懃呵責令改。」
nhĩ thời Thế Tôn cáo chư Bí-sô :「ngã kim vi chư đệ-tử ,chế kỳ học xứ :nhược/nhã chư đệ-tử sở tác sự nghiệp ,dĩ thủy sái địa ,cập Cồ Ma Da đồ đàn tảo địa ,cập tu lý y bát ,thực đạm đẳng sự ,bất cáo bạch sư ,cập hữu khách Bí-sô ,tiên bất tướng thức ,lai chí phòng trung ,ưng bạch sư tri 。duy trừ ngũ sự ,dư tất giai bạch 。nhược/nhã bất như thị ,đắc việt Pháp tội 。ngôn ngũ sự giả ,sở vị tước xỉ mộc 、ẩm tịnh thủy 、Đại tiểu tiện lợi ,cập tứ thập cửu tầm nội lễ chế để ,thử bất ưng bạch nhị sư 。sở hữu phùng y đẳng sự ,đệ-tử ưng bạch :『sư vật tự lao ,ngã đương đại tác 。』nhược như thị giả thiện ;bất như thị giả ,đắc việt Pháp tội 。sư nhược/nhã vi phước cập chúng tác ,bất đại vô phạm 。nhị sư hữu bệnh ,tu cần khán thị ,ưng bạch sư ngôn ;sở tu y dược cập dĩ ẩm thực ,ưng tùy sư ý ,bất đắc vi Tình 。nhược như thị giả thiện ;nhược/nhã bất như thị ,đồng tiền đắc tội 。nhược/nhã nhị sư hữu phạm ,đồng trụ/trú đệ-tử ưng thiện phương tiện bạch nhị sư ngôn :『sư phạm như thị ác tác chi tội ,sư ưng phát lộ 。』quảng thuyết như thượng 。nhị sư tà kiến ,Đại chúng vi tác khu bấn đẳng lệnh xuất trụ xứ 。đệ-tử ưng tu ư Đại chúng xứ/xử ,ân cần cầu tạ ,lệnh chúng hoan hỉ 。hựu tu bạch sư :『vật tác ác kiến 。』phương tiện chánh gián lệnh xả thị sự ,lệnh chúng cập sư ,hòa hợp lạc/nhạc trụ/trú 。nhược/nhã bất như thị ,đắc việt Pháp tội ,nãi chí quảng thuyết ,như thượng ứng tri ,nhược/nhã nhị sư phạm tăng già phạt thi sa tội ,đệ-tử ưng tu lệnh sư phát lộ 。nhược phục tăng già dữ kỳ nhị sư hạnh/hành/hàng biến trụ pháp cập dĩ ý hỉ ,bất đắc dữ thiện Bí-sô đồng thất miên ngọa đẳng sự 。nhược như Pháp hối ,tội căn cập nghiệp ,tất giai trừ diệt ,đồng thiện Bí-sô ,nãi chí phục bổn đẳng ,quảng như thượng thuyết 。nhược như thị giả thiện ;nhược/nhã bất y hành giả ,đắc việt Pháp tội 。kỳ đệ-tử đẳng ân cần gián hối ;đệ-tử hữu quá ,sư diệc ân cần ha trách lệnh cải 。」

根本說一切有部毘奈耶出家事卷第二
Căn Bổn Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ nại da xuất gia sự quyển đệ nhị

根本說一切有部毘奈耶出家事卷第三
Căn Bổn Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ nại da xuất gia sự quyển đệ tam

大唐三藏義淨奉 制譯
Đại Đường Tam Tạng NghĩaTịnh phụng  chế dịch

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。時具壽近軍苾芻遊行人間,三月坐雨安居已,度一弟子,與彼漸行至室羅筏城。爾時具壽近軍洗足已,往詣佛所,頂禮佛足,退坐一面。諸佛常法,若有客苾芻來,先唱:「善來!從何處來?復於何方三月坐雨安居?」爾時佛告近軍苾芻:「汝從何方來?何處三月坐雨安居?」近軍苾芻白言:「世尊!我從餘國來,於彼三月坐雨安居。」佛問言:「此善男子,是誰弟子?」近軍答曰:「是我弟子。」佛言:「汝出家幾時?」答曰:「經今二年,其弟子度經一年。」爾時佛告諸苾芻曰:「此近軍已起過為首,我今制諸苾芻,不應出家經年,度餘弟子,及授近圓不與同住,應自依止。若出家未滿十夏,不度求寂及授近圓。有客僧來,先不相識,不與依止。若滿十夏,於別解脫戒經善知通塞,應度求寂,依止等事皆悉應作。自未調伏,調伏於他,無有是處。如是愚小亦不應度,自未證悟解脫寂定及以涅槃,為他說者,亦無是處。自墮淤泥,猶未得出,擬欲度他,此亦非理。」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。thời cụ thọ cận quân Bí-sô du hạnh/hành/hàng nhân gian ,tam nguyệt tọa vũ an cư dĩ ,độ nhất đệ-tử ,dữ bỉ tiệm hạnh/hành/hàng chí Thất La Phiệt thành 。nhĩ thời cụ thọ cận quân tẩy túc dĩ ,vãng nghệ Phật sở ,đảnh lễ Phật túc ,thoái tọa nhất diện 。chư Phật thường Pháp ,nhược hữu khách Bí-sô lai ,tiên xướng :「thiện lai !tùng hà xứ/xử lai ?phục ư hà phương tam nguyệt tọa vũ an cư ?」nhĩ thời Phật cáo cận quân Bí-sô :「nhữ tùng hà phương lai ?hà xứ/xử tam nguyệt tọa vũ an cư ?」cận quân Bí-sô bạch ngôn :「Thế Tôn !ngã tùng dư quốc lai ,ư bỉ tam nguyệt tọa vũ an cư 。」Phật vấn ngôn :「thử Thiện nam tử ,thị thùy đệ-tử ?」cận quân đáp viết :「thị ngã đệ tử 。」Phật ngôn :「nhữ xuất gia kỷ thời ?」đáp viết :「Kinh kim nhị niên ,kỳ đệ-tử độ Kinh nhất niên 。」nhĩ thời Phật cáo chư Bí-sô viết :「thử cận quân dĩ khởi quá/qua vi thủ ,ngã kim chế chư Bí-sô ,bất ưng xuất gia Kinh niên ,độ dư đệ-tử ,cập thọ/thụ cận viên bất dữ đồng trụ/trú ,ưng tự y chỉ 。nhược/nhã xuất gia vị mãn thập hạ ,bất độ cầu tịch cập thọ/thụ cận viên 。hữu khách tăng lai ,tiên bất tướng thức ,bất dữ y chỉ 。nhược/nhã mãn thập hạ ,ư biệt giải thoát giới Kinh thiện tri thông tắc ,ưng độ cầu tịch ,y chỉ đẳng sự giai tất ưng tác 。tự vị điều phục ,điều phục ư tha ,vô hữu thị xứ 。như thị ngu tiểu diệc bất ưng độ ,tự vị chứng ngộ giải thoát tịch định cập dĩ Niết-Bàn ,vi tha thuyết giả ,diệc vô thị xứ 。tự đọa ứ nê ,do vị đắc xuất ,nghĩ dục độ tha ,thử diệc phi lý 。」

時有年老無知苾芻,不閑戒律,度一外道及授近圓。既近圓已,白鄔波馱耶曰:「今教授我。」其師不解,默然無對,遂生譏嫌。諸苾芻知,以緣白佛。佛言:「我今許十夏苾芻,許度弟子,近圓如前,不於他依止。而成就五法。何等為五?一者近圓經十夏已上;二者弟子患,能為看養;三者有惡作疑犯,隨事舉勗;四者若有邪見,教令正見;五者若不樂法,勤攝受令樂住。是名五法。復有五種。何等為五?一者具戒、二者多聞、三者持經、四者持律、五者善持母論,是名為五。復有五種。何等為五?一者具戒無缺、二者多聞、三者善明經義、四者於毘奈耶善知通塞、五者磨窒哩迦藏善明義趣,是名為五。復有五種。何等為五?一者具戒、二者多聞、三者持經知義、四者善通毘奈耶、五者善明摩窒哩迦藏,是名為五,廣如前說。復有五種。云何為五?此五同前,於一一上,唯加極言,廣說如上。復有五種,此五亦同,於一一上,更加勝字。復有五種,亦同上說,於上加能,廣說如前。復有五種。云何為五?一者戒成就、二者多聞成就、三者勝解脫成就、四者證智勝解脫成就、五者智慧成就,是名為五。復有五種:一者信成就、二者戒成就、三者多聞成就、四者捨成就、五者智成就,廣說如前。復有五種。云何為五?一者具戒、二者多聞、三者精進、四者念、五者慧,是名為五,廣說同前。復有五種。何等為五?一者具戒、二者多聞、三者精進、四者定、五者般若。是為五。復有五種,四者同上,第五為是樂寂靜坐。復有五種:一者有學戒蘊成就、二者有學定蘊成就、三者有學慧蘊成就、四者有學解脫蘊成就、五者有學解脫知見蘊成就,廣說如餘。復有五種無學成就,同有學說。復有五種:一者知有過、二者表示、三者意表示、四者捨棄、五者隨解。復有五種。何者為五?一者知有留難、二者知無留難、三者隨說教示、四者與依止弟子、五者攝受,廣說如前。復有五種。云何為五?一者知有犯、二者知無犯、三者知輕、四者知重、五者知波羅底木叉廣解演說。成就五法、滿十夏者,得與人出家近圓,與依止及教示,如自不具上五法成就者,應依止他。」
thời hữu niên lão vô tri Bí-sô ,bất nhàn giới luật ,độ nhất ngoại đạo cập thọ/thụ cận viên 。ký cận viên dĩ ,bạch ổ ba Đà da viết :「kim giáo thọ ngã 。」kỳ sư bất giải ,mặc nhiên vô đối ,toại sanh ky hiềm 。chư Bí-sô tri ,dĩ duyên bạch Phật 。Phật ngôn :「ngã kim hứa thập hạ Bí-sô ,hứa độ đệ-tử ,cận viên như tiền ,bất ư tha y chỉ 。nhi thành tựu ngũ pháp 。hà đẳng vi ngũ ?nhất giả cận viên Kinh thập hạ dĩ thượng ;nhị giả đệ-tử hoạn ,năng vi khán dưỡng ;tam giả hữu ác tác nghi phạm ,tùy sự cử húc ;tứ giả nhược hữu tà kiến ,giáo lệnh chánh kiến ;ngũ giả nhược/nhã bất lạc/nhạc Pháp ,cần nhiếp thọ lệnh lạc/nhạc trụ/trú 。thị danh ngũ pháp 。phục hưũ ngũ chủng 。hà đẳng vi ngũ ?nhất giả cụ giới 、nhị giả đa văn 、tam giả trì Kinh 、tứ giả trì luật 、ngũ giả thiện trì mẫu luận ,thị danh vi ngũ 。phục hưũ ngũ chủng 。hà đẳng vi ngũ ?nhất giả cụ giới vô khuyết 、nhị giả đa văn 、tam giả thiện minh Kinh nghĩa 、tứ giả ư Tỳ nại da thiện tri thông tắc 、ngũ giả ma trất lý Ca tạng thiện minh nghĩa thú ,thị danh vi ngũ 。phục hưũ ngũ chủng 。hà đẳng vi ngũ ?nhất giả cụ giới 、nhị giả đa văn 、tam giả trì Kinh tri nghĩa 、tứ giả thiện thông Tỳ nại da 、ngũ giả thiện minh ma trất lý Ca tạng ,thị danh vi ngũ ,quảng như tiền thuyết 。phục hưũ ngũ chủng 。vân hà vi ngũ ?thử ngũ đồng tiền ,ư nhất nhất thượng ,duy gia cực ngôn ,quảng thuyết như thượng 。phục hưũ ngũ chủng ,thử ngũ diệc đồng ,ư nhất nhất thượng ,cánh gia thắng tự 。phục hưũ ngũ chủng ,diệc đồng thượng thuyết ,ư thượng gia năng ,quảng thuyết như tiền 。phục hưũ ngũ chủng 。vân hà vi ngũ ?nhất giả giới thành tựu 、nhị giả đa văn thành tựu 、tam giả thắng giải thoát thành tựu 、tứ giả chứng trí thắng giải thoát thành tựu 、ngũ giả trí tuệ thành tựu ,thị danh vi ngũ 。phục hưũ ngũ chủng :nhất giả tín thành tựu 、nhị giả giới thành tựu 、tam giả đa văn thành tựu 、tứ giả xả thành tựu 、ngũ giả trí thành tựu ,quảng thuyết như tiền 。phục hưũ ngũ chủng 。vân hà vi ngũ ?nhất giả cụ giới 、nhị giả đa văn 、tam giả tinh tấn 、tứ giả niệm 、ngũ giả tuệ ,thị danh vi ngũ ,quảng thuyết đồng tiền 。phục hưũ ngũ chủng 。hà đẳng vi ngũ ?nhất giả cụ giới 、nhị giả đa văn 、tam giả tinh tấn 、tứ giả định 、ngũ giả Bát-nhã 。thị vi ngũ 。phục hưũ ngũ chủng ,tứ giả đồng thượng ,đệ ngũ vi thị lạc/nhạc tịch tĩnh tọa 。phục hưũ ngũ chủng :nhất giả hữu học giới uẩn thành tựu 、nhị giả hữu học định uẩn thành tựu 、tam giả hữu học tuệ uẩn thành tựu 、tứ giả hữu học giải thoát uẩn thành tựu 、ngũ giả hữu học giải thoát tri kiến uẩn thành tựu ,quảng thuyết như dư 。phục hưũ ngũ chủng vô học thành tựu ,đồng hữu học thuyết 。phục hưũ ngũ chủng :nhất giả tri hữu quá 、nhị giả biểu thị 、tam giả ý biểu thị 、tứ giả xả khí 、ngũ giả tùy giải 。phục hưũ ngũ chủng 。hà giả vi ngũ ?nhất giả tri hữu lưu nạn/nan 、nhị giả tri vô lưu nạn/nan 、tam giả tùy thuyết giáo thị 、tứ giả dữ y chỉ đệ-tử 、ngũ giả nhiếp thọ ,quảng thuyết như tiền 。phục hưũ ngũ chủng 。vân hà vi ngũ ?nhất giả tri hữu phạm 、nhị giả tri vô phạm 、tam giả tri khinh 、tứ giả tri trọng 、ngũ giả tri ba la để mộc xoa quảng giải diễn thuyết 。thành tựu ngũ pháp 、mãn thập hạ giả ,đắc dữ nhân xuất gia cận viên ,dữ y chỉ cập giáo thị ,như tự bất cụ thượng ngũ pháp thành tựu giả ,ưng y chỉ tha 。」

爾時具壽鄔波離白佛言:「世尊!如佛所說:『已五法成就,滿十夏,應度弟子,自不應依止他。』若苾芻近圓,經六十夏,不解別解脫,若不成就五法者,應依止他住不?」佛言:「應依止他住。」白言:「云何依止?」佛言:「依止老者。」白言:「若無老者,云何當住?」佛言:「當依止少者,唯除禮拜,餘皆取教示。」
nhĩ thời cụ thọ ổ ba ly bạch Phật ngôn :「Thế Tôn !như Phật sở thuyết :『dĩ ngũ pháp thành tựu ,mãn thập hạ ,ưng độ đệ-tử ,tự bất ưng y chỉ tha 。』nhược/nhã Bí-sô cận viên ,Kinh lục thập hạ ,bất giải biệt giải thoát ,nhược/nhã bất thành tựu ngũ pháp giả ,ưng y chỉ tha trụ/trú bất ?」Phật ngôn :「ưng y chỉ tha trụ/trú 。」bạch ngôn :「vân hà y chỉ ?」Phật ngôn :「y chỉ lão giả 。」bạch ngôn :「nhược/nhã vô lão giả ,vân hà đương trụ/trú ?」Phật ngôn :「đương y chỉ thiểu giả ,duy trừ lễ bái ,dư giai thủ giáo thị 。」

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。有一苾芻愚癡無智,不閑善惡,遂度外道令受近圓。乃共諸苾芻,常為諍論,遂便歸俗,種種謗毀,遂生譏嫌。時諸苾芻以緣白佛,佛言:「何有斯事?愚癡無智,棄善法律,而就邪見?譬如有人,飢火所逼,棄好飲食,噉諸穢惡。如是之人,亦復如是,由彼愚癡,棄善法律,愛樂外道邪見。是故苾芻不應輒度外道以為弟子,唯度釋子。若有釋子,持外道服來求出家及近圓者,如此應度成苾芻性。除斯釋種,自餘外道,皆應四月共住。」佛已許度外道,四月共住,承事供養不捨本衣。時諸苾芻不知共住及以度法,以緣白佛,佛言:「若有外道來求出家,先可應問身無障難。若無障難已,與受三歸及五學處。將向眾中,於僧伽前,蹲踞合掌,教彼作如是言:『大德僧伽聽!我是外道,名字某甲,今求出家。於四月中,以我本服,供養僧伽,願眾許我。』已著眼見耳不聞處,應可差一苾芻,謂作羯磨,作如是說:『大德僧伽聽!此外道某甲,今求出家,以本服於四月中,供養鄔波馱耶及以僧伽。若僧伽時至聽者,僧伽應許;若不許者說。』如是三說。『僧伽已聽許,由其默然故,我今如是持。』於四月中所有事業,一同求寂,著親教師衣,食僧伽食。於四月中,若舊見改,應與出家;若心樂外道者,應驅令出。」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。hữu nhất Bí-sô ngu si vô trí ,bất nhàn thiện ác ,toại độ ngoại đạo lệnh thọ/thụ cận viên 。nãi cọng chư Bí-sô ,thường vi tranh luận ,toại tiện quy tục ,chủng chủng báng hủy ,toại sanh ky hiềm 。thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật ,Phật ngôn :「hà hữu tư sự ?ngu si vô trí ,khí thiện pháp luật ,nhi tựu tà kiến ?thí như hữu nhân ,cơ hỏa sở bức ,khí hảo ẩm thực ,đạm chư uế ác 。như thị chi nhân ,diệc phục như thị ,do bỉ ngu si ,khí thiện pháp luật ,ái lạc ngoại đạo tà kiến 。thị cố Bí-sô bất ưng triếp độ ngoại đạo dĩ vi đệ-tử ,duy độ Thích tử 。nhược hữu Thích tử ,trì ngoại đạo phục lai cầu xuất gia cập cận viên giả ,như thử ưng độ thành Bí-sô tánh 。trừ tư Thích chủng ,tự dư ngoại đạo ,giai ưng tứ nguyệt cộng trụ 。」Phật dĩ hứa độ ngoại đạo ,tứ nguyệt cộng trụ ,thừa sự cúng dường bất xả bổn y 。thời chư Bí-sô bất tri cộng trụ cập dĩ độ Pháp ,dĩ duyên bạch Phật ,Phật ngôn :「nhược hữu ngoại đạo lai cầu xuất gia ,tiên khả ưng vấn thân Vô chướng nạn/nan 。nhược/nhã Vô chướng nạn/nan dĩ ,dữ thọ/thụ tam quy cập ngũ học xứ 。tướng hướng chúng trung ,ư tăng già tiền ,tồn cứ hợp chưởng ,giáo bỉ tác như thị ngôn :『Đại Đức tăng già thính !ngã thị ngoại đạo ,danh tự mỗ giáp ,kim cầu xuất gia 。ư tứ nguyệt trung ,dĩ ngã bổn phục ,cúng dường tăng già ,nguyện chúng hứa ngã 。』dĩ trước/trứ nhãn kiến nhĩ bất văn xứ/xử ,ưng khả sái nhất Bí-sô ,vị tác Yết-ma ,tác như thị thuyết :『Đại Đức tăng già thính !thử ngoại đạo mỗ giáp ,kim cầu xuất gia ,dĩ bổn phục ư tứ nguyệt trung ,cúng dường ổ ba Đà da cập dĩ tăng già 。nhược/nhã tăng già thời chí thính giả ,tăng già ưng hứa ;nhược/nhã bất hứa giả thuyết 。』như thị tam thuyết 。『tăng già dĩ thính hứa ,do kỳ mặc nhiên cố ,ngã kim như thị trì 。』ư tứ nguyệt trung sở hữu sự nghiệp ,nhất đồng cầu tịch ,trước/trứ thân giáo sư y ,thực/tự tăng già thực/tự 。ư tứ nguyệt trung ,nhược/nhã cựu kiến cải ,ưng dữ xuất gia ;nhược/nhã tâm lạc/nhạc ngoại đạo giả ,ưng khu lệnh xuất 。」

爾時具壽鄔波離問佛世尊:「如佛所說:『改舊見』者,云何得知改於舊見?」佛言:「應於彼前,讚歎三寶,說佛功德,應毀外道,種種毀訾。若聞讚歎佛法與僧,聞毀本族,心生歡喜,應與出家。若讚三寶心則不喜,聞毀訾外道心生憂慼,即不應度,應驅擯出。若聞毀訾外道之種,心不瞋恨,便生歡喜,是改舊見。」佛言:「若有事火外道,來求出家,應與彼度及授近圓。何以故?此事火種類,信三種業。何等為三?所謂有業及所作業與作因業,是故應度。汝等苾芻!應如是學。此等有業與有所作業及所作因業,汝等當學。」
nhĩ thời cụ thọ ổ ba ly vấn Phật Thế tôn :「như Phật sở thuyết :『cải cựu kiến 』giả ,vân hà đắc tri cải ư cựu kiến ?」Phật ngôn :「ưng ư bỉ tiền ,tán thán Tam Bảo ,thuyết Phật công đức ,ưng hủy ngoại đạo ,chủng chủng hủy tí 。nhược/nhã văn tán thán Phật Pháp dữ tăng ,văn hủy bổn tộc ,tâm sanh hoan hỉ ,ưng dữ xuất gia 。nhược/nhã tán Tam Bảo tâm tức bất hỉ ,văn hủy tí ngoại đạo tâm sanh ưu Thích ,tức bất ưng độ ,ưng khu bấn xuất 。nhược/nhã văn hủy tí ngoại đạo chi chủng ,tâm bất sân hận ,tiện sanh hoan hỉ ,thị cải cựu kiến 。」Phật ngôn :「nhược hữu sự hỏa ngoại đạo ,lai cầu xuất gia ,ưng dữ bỉ độ cập thọ/thụ cận viên 。hà dĩ cố ?thử sự hỏa chủng loại ,tín tam chủng nghiệp 。hà đẳng vi tam ?sở vị hữu nghiệp cập sở tác nghiệp dữ tác nhân nghiệp ,thị cố ưng độ 。nhữ đẳng Bí-sô !ưng như thị học 。thử đẳng hữu nghiệp dữ hữu sở tác nghiệp cập sở tác nhân nghiệp ,nhữ đẳng đương học 。」

佛在王舍城羯蘭鐸迦池竹林園,三月坐雨安居已。時王舍城耆宿苾芻數少,年少者多。爾時世尊欲往南山遊行人間,告阿難陀曰:「汝應告諸苾芻:『欲隨世尊者,應修營支伐羅。』」時阿難陀受教勅已,即詣諸處告諸苾芻曰:「世尊欲往人間遊行,若欲隨世尊者,應修營支伐羅。」時耆宿苾芻告具壽阿難陀:「我不能隨世尊遊行。」阿難陀告言:「何故不能?」答曰:「我等年老。」時少年者:「我等不去。」問曰:「何故?」答言:「我之師主既不隨去,我今須為看侍鄔波馱耶。」爾時世尊與少弟子,具持衣鉢,即往人間在路遊行,左右顧望如大象王,恐諸苾芻執持瓶鉢有不如法。世尊迴顧,乃見苾芻其數不多。世尊知而故問告阿難陀曰:「何故苾芻,徒眾減少?」時阿難陀以如上事具答世尊。佛告諸苾芻:「我今應許五夏已上苾芻、成就五法,得隨處學,遊行人間不依止住。何等五法?一者知有犯、二者知無犯、三者知重罪、四者知輕罪、五者善持鉢唎底木叉廣能宣說,是名五法遊行人間隨處受學,得往勿疑。」
Phật tại Vương-Xá thành yết lan đạc ca trì Trúc Lâm viên ,tam nguyệt tọa vũ an cư dĩ 。thời Vương-Xá thành kì tú Bí-sô số thiểu ,niên thiểu giả đa 。nhĩ thời Thế Tôn dục vãng Nam sơn du hạnh/hành/hàng nhân gian ,cáo A-nan-đà viết :「nhữ ưng cáo chư Bí-sô :『dục tùy thế Tôn-Giả ,ưng tu doanh chi phạt la 。』」thời A-nan-đà thọ giáo sắc dĩ ,tức nghệ chư xứ/xử cáo chư Bí-sô viết :「Thế Tôn dục vãng nhân gian du hạnh/hành/hàng ,nhược/nhã dục tùy thế Tôn-Giả ,ưng tu doanh chi phạt la 。」thời kì tú Bí-sô cáo cụ thọ A-nan-đà :「ngã bất năng tùy Thế Tôn du hạnh/hành/hàng 。」A-nan-đà cáo ngôn :「hà cố bất năng ?」đáp viết :「ngã đẳng niên lão 。」thời thiểu niên giả :「ngã đẳng bất khứ 。」vấn viết :「hà cố ?」đáp ngôn :「ngã chi sư chủ ký bất tùy khứ ,ngã kim tu vi khán thị ổ ba Đà da 。」nhĩ thời Thế Tôn dữ thiểu đệ-tử ,cụ trì y bát ,tức vãng nhân gian tại lộ du hạnh/hành/hàng ,tả hữu cố vọng như Đại Tượng Vương ,khủng chư Bí-sô chấp trì bình bát hữu bất như pháp 。Thế Tôn hồi cố ,nãi kiến Bí-sô kỳ số bất đa 。Thế Tôn tri nhi cố vấn cáo A-nan-đà viết :「hà cố Bí-sô ,đồ chúng giảm thiểu ?」thời A-nan-đà dĩ như thượng sự cụ đáp Thế Tôn 。Phật cáo chư Bí-sô :「ngã kim ưng hứa ngũ hạ dĩ thượng Bí-sô 、thành tựu ngũ pháp ,đắc tùy xử học ,du hạnh/hành/hàng nhân gian bất y chỉ trụ/trú 。hà đẳng ngũ pháp ?nhất giả tri hữu phạm 、nhị giả tri vô phạm 、tam giả tri trọng tội 、tứ giả tri khinh tội 、ngũ giả thiện trì bát lợi để mộc xoa quảng năng tuyên thuyết ,thị danh ngũ pháp du hạnh/hành/hàng nhân gian tùy xử thọ học ,đắc vãng vật nghi 。」

具壽鄔波離問佛:「世尊!六年已去、成就五法,遊行人間受學,得不?」佛言:「得。」又白世尊:「三夏、成就五法,得往以不?」佛言:「不得。」佛言:「我今當制,五夏已上、成就五法,得隨意去。若未滿者,縱閑三藏,亦不應往遊行受學。」
cụ thọ ổ ba ly vấn Phật :「Thế Tôn !lục niên dĩ khứ 、thành tựu ngũ pháp ,du hạnh/hành/hàng nhân gian thọ học ,đắc bất ?」Phật ngôn :「đắc 。」hựu bạch Thế Tôn :「tam hạ 、thành tựu ngũ pháp ,đắc vãng dĩ bất ?」Phật ngôn :「bất đắc 。」Phật ngôn :「ngã kim đương chế ,ngũ hạ dĩ thượng 、thành tựu ngũ pháp ,đắc tùy ý khứ 。nhược/nhã vị mãn giả ,túng nhàn Tam Tạng ,diệc bất ưng vãng du hạnh/hành/hàng thọ học 。」

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。時具壽大目乾連,與十七眾出家并受近圓。此皆幼年,以鄔波離為首,夜中忍飢,徹曉啼泣。時佛世尊知而故問,告阿難陀曰:「何故夜中小兒啼聲?」阿難陀以緣具答,佛告諸苾芻:「我今當制:若年未滿二十,不應與受近圓,成苾芻性。所以者何?未滿二十,不能忍飢寒熱渴乏,蚊蟲所唼及病等。又師呵嘖,不能忍受,及諸苦惱。由是幼小,不能忍斯如上等苦。」佛告阿難陀:「若滿二十,即有志烈,能忍如上呵嘖等苦。由年未滿,與受近圓,有如是過。是故苾芻,若未滿二十,不應與授近圓。若有求寂,來求近圓。苾芻應問:『年二十不?』若不問者,得越法罪。」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。thời cụ thọ Đại Mục kiền liên ,dữ thập thất chúng xuất gia tinh thọ/thụ cận viên 。thử giai ấu niên ,dĩ ổ ba ly vi thủ ,dạ trung nhẫn cơ ,triệt hiểu Đề khấp 。thời Phật Thế tôn tri nhi cố vấn ,cáo A-nan-đà viết :「hà cố dạ trung tiểu nhi Đề thanh ?」A-nan-đà dĩ duyên cụ đáp ,Phật cáo chư Bí-sô :「ngã kim đương chế :nhược/nhã niên vị mãn nhị thập ,bất ưng dữ thọ/thụ cận viên ,thành Bí-sô tánh 。sở dĩ giả hà ?vị mãn nhị thập ,bất năng nhẫn cơ hàn nhiệt khát phạp ,văn trùng sở tiếp cập bệnh đẳng 。hựu sư ha sách ,bất năng nhẫn thọ ,cập chư khổ não 。do thị ấu tiểu ,bất năng nhẫn tư như thượng đẳng khổ 。」Phật cáo A-nan-đà :「nhược/nhã mãn nhị thập ,tức hữu chí liệt ,năng nhẫn như thượng ha sách đẳng khổ 。do niên vị mãn ,dữ thọ/thụ cận viên ,hữu như thị quá/qua 。thị cố Bí-sô ,nhược/nhã vị mãn nhị thập ,bất ưng dữ thọ/thụ cận viên 。nhược hữu cầu tịch ,lai cầu cận viên 。Bí-sô ưng vấn :『niên nhị thập bất ?』nhược/nhã bất vấn giả ,đắc việt Pháp tội 。」

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。時此城中有一長者,娶妻未久便誕一息,長養漸大。長者家業漸漸散盡,便作是念:「我今貧困,應求出家。」便命子曰:「我今年老,不能與汝紹其家業。我今欲於善法律中於彼出家,於汝意云何?」子白父言:「父若出家,我今亦應隨父出家。」父報言:「善。」于時父子相隨,往詣逝多林,於苾芻處白言:「聖者!願與我等而為出家。」苾芻報言:「善。」又告曰:「賢首!此小童子,是汝何親?」答言:「是子亦欲出家。」時彼苾芻俱與出家,教四威儀,及以喫食。經數日已,告言:「汝去,鹿不養鹿。室羅筏城是我境界,極以廣大,多諸人民,敬信三寶。汝應往彼,自求衣食,養活軀命。」聞是語已,嚴持衣鉢,相隨往詣室羅筏城,次第乞食。遂於衢路,見一婦人作其煎餅。時小求寂即從乞求,女人報曰:「與我價直。」求寂報言:「我是沙門,不畜財物。」既不與直,乞餅不得。時小求寂高聲啼泣,宛轉于地。時諸人等遂生譏嫌:「何故苾芻度此血團?」時諸苾芻以緣白佛,佛言:「所有過失,悉由度彼幼小出家。從今以去未滿十五,不與出家。若有童子來求出家,苾芻應問:『年十五不?』若不問者,得越法罪。」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。thời thử thành trung hữu nhất Trưởng-giả ,thú thê vị cửu tiện đản nhất tức ,trường/trưởng dưỡng tiệm Đại 。Trưởng-giả gia nghiệp tiệm tiệm tán tận ,tiện tác thị niệm :「ngã kim bần khốn ,ưng cầu xuất gia 。」tiện mạng tử viết :「ngã kim niên lão ,bất năng dữ nhữ thiệu kỳ gia nghiệp 。ngã kim dục ư thiện pháp luật trung ư bỉ xuất gia ,ư nhữ ý vân hà ?」tử bạch phụ ngôn :「phụ nhược/nhã xuất gia ,ngã kim diệc ưng tùy phụ xuất gia 。」phụ báo ngôn :「thiện 。」vu thời phụ tử tướng tùy ,vãng nghệ Thệ đa lâm ,ư Bí-sô xứ/xử bạch ngôn :「Thánh Giả !nguyện dữ ngã đẳng nhi vi xuất gia 。」Bí-sô báo ngôn :「thiện 。」hựu cáo viết :「Hiền Thủ !thử tiểu Đồng tử ,thị nhữ hà thân ?」đáp ngôn :「thị tử diệc dục xuất gia 。」thời bỉ Bí-sô câu dữ xuất gia ,giáo tứ uy nghi ,cập dĩ khiết thực/tự 。Kinh số nhật dĩ ,cáo ngôn :「nhữ khứ ,lộc bất dưỡng lộc 。Thất La Phiệt thành thị ngã cảnh giới ,cực dĩ quảng đại ,đa chư nhân dân ,kính tín Tam Bảo 。nhữ ưng vãng bỉ ,tự cầu y thực ,dưỡng hoạt khu mạng 。」văn thị ngữ dĩ ,nghiêm trì y bát ,tướng tùy vãng nghệ Thất La Phiệt thành ,thứ đệ khất thực 。toại ư cù lộ ,kiến nhất phụ nhân tác kỳ tiên bính 。thời tiểu cầu tịch tức tùng khất cầu ,nữ nhân báo viết :「dữ ngã giá trực 。」cầu tịch báo ngôn :「ngã thị Sa Môn ,bất súc tài vật 。」ký bất dữ trực ,khất bính bất đắc 。thời tiểu cầu tịch cao thanh Đề khấp ,uyển chuyển vu địa 。thời chư nhân đẳng toại sanh ky hiềm :「hà cố Bí-sô độ thử huyết đoàn ?」thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật ,Phật ngôn :「sở hữu quá thất ,tất do độ bỉ ấu tiểu xuất gia 。tùng kim dĩ khứ vị mãn thập ngũ ,bất dữ xuất gia 。nhược hữu Đồng tử lai cầu xuất gia ,Bí-sô ưng vấn :『niên thập ngũ bất ?』nhược/nhã bất vấn giả ,đắc việt Pháp tội 。」

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。具壽鄔波難陀有二求寂,更相調戲,猶如女人與丈夫戲,亦如男子共女人戲。時諸苾芻以緣白佛,佛言:「所有過失,斯由畜二求寂。若畜者,得越法罪。」佛既制已,時有兄弟二人,年幾相似,來求出家。時諸苾芻不敢度彼,不知云何?以緣白佛,佛言:「若有兄弟,一時求出家者,應度無犯。彼二求寂,並未年滿,應自留一,教受事業。將一付與親知識處,或大德處。若至年滿,應與近圓。其未滿者,自養無犯。若年二十,不與彼等而受近圓,得越法罪」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。cụ thọ ổ ba Nan-đà hữu nhị cầu tịch ,cánh tướng điều hí ,do như nữ nhân dữ trượng phu hí ,diệc như nam tử cọng nữ nhân hí 。thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật ,Phật ngôn :「sở hữu quá thất ,tư do súc nhị cầu tịch 。nhược/nhã súc giả ,đắc việt Pháp tội 。」Phật ký chế dĩ ,thời hữu huynh đệ nhị nhân ,niên kỷ tương tự ,lai cầu xuất gia 。thời chư Bí-sô bất cảm độ bỉ ,bất tri vân hà ?dĩ duyên bạch Phật ,Phật ngôn :「nhược hữu huynh đệ ,nhất thời cầu xuất gia giả ,ưng độ vô phạm 。bỉ nhị cầu tịch ,tịnh vị niên mãn ,ưng tự lưu nhất ,giáo thọ/thụ sự nghiệp 。tướng nhất phó dữ thân tri thức xứ/xử ,hoặc Đại Đức xứ/xử 。nhược/nhã chí niên mãn ,ưng dữ cận viên 。kỳ vị mãn giả ,tự dưỡng vô phạm 。nhược/nhã niên nhị thập ,bất dữ bỉ đẳng nhi thọ/thụ cận viên ,đắc việt Pháp tội 」

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。於此城中有一居士,家有一奴,勤求作務無有懈怠,所有作務先首為了。後於異時,曹主生瞋,便作是念:「曹主甚難承事,我當逃走。」復作是念:「生處難捨,是諸聲聞釋子,於王得恩,無能損者,我投彼處出家。」其奴即往逝多園林,於苾芻處白言:「聖者!我欲求出家。」時諸苾芻即與出家,及近圓已,種種教示,依教修行研求,能除諸煩惱,而證阿羅漢果,如餘廣說。于時長者乃生悔心,便作是念:「我奴所作之事,一切無有懈怠。我不應瞋,令彼捨我。我若見彼,應從懺摩。」即於室羅筏城,城門邊立。然彼苾芻,食時執持衣鉢,入城乞食。彼見告言:「賢首!汝得出家耶?」答言:「爾。」報曰:「現今無人可給事我,相隨歸舍。」爾時苾芻即昇虛空,乃現種種神變。是時居士而生悔心,速便歸信,心疾迴轉,猶如大樹摧倒,頂禮其足白言:「聖者!得證如此功能,願從今已後,受我衣服臥具,飲食湯藥。」名稱普聞:「某甲奴出家,證阿羅漢果,有如是勝妙功德。」時勝光王聞此語已:「某甲長者有奴出家,殊勝證悟,能獲四果。」作是語已,即命群臣而告之曰:「汝等應知,我是灌頂剎利王種,從今已往,一切官寮長者等家,有奴求出俗者,便放出家,勿令障礙。」室羅筏城時有長者,家有一奴,勤求作務常不懈怠,廣說如前,便即出家并受圓具,令學法式,告言:「賢首!鹿不養鹿,其室羅筏城,土地寬廣,父母居處。汝今可去乞食而活。」時彼長者心生追悔,便作是念:「彼奴勤求作務常不懈怠,我若見時應求懺悔。」時彼長者,遂於室羅筏城門側而立。時彼苾芻,食時著衣持鉢,入城乞食。長者見已,告言:「賢首!汝得出家,誰當事我?可共歸家。」即便執臂,苾芻告曰:「若觸我者,當截汝腕。勝光王勅,恩垂苾芻,猶如太子。」是長者毀呰苾芻曰:「沙門釋子,壞我城隍,及壞梵志,豈合與奴出家。」時諸苾芻聞此事已,以緣白佛。爾時世尊便作是念:「既有斯過,從今已往,汝等苾芻不應與奴出家。若有求者,當可問之:『汝是奴不?』若與奴出家者,得越法罪。」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。ư thử thành trung hữu nhất Cư-sĩ ,gia hữu nhất nô ,cần cầu tác vụ vô hữu giải đãi ,sở hữu tác vụ tiên thủ vi liễu 。hậu ư dị thời ,tào chủ sanh sân ,tiện tác thị niệm :「tào chủ thậm nạn/nan thừa sự ,ngã đương đào tẩu 。」phục tác thị niệm :「sanh xứ nạn/nan xả ,thị chư Thanh văn Thích tử ,ư Vương đắc ân ,vô năng tổn giả ,ngã đầu bỉ xứ xuất gia 。」kỳ nô tức vãng thệ đa viên lâm ,ư Bí-sô xứ/xử bạch ngôn :「Thánh Giả !ngã dục cầu xuất gia 。」thời chư Bí-sô tức dữ xuất gia ,cập cận viên dĩ ,chủng chủng giáo thị ,y giáo tu hành nghiên cầu ,năng trừ chư phiền não ,nhi chứng A-la-hán quả ,như dư quảng thuyết 。vu thời Trưởng-giả nãi sanh hối tâm ,tiện tác thị niệm :「ngã nô sở tác chi sự ,nhất thiết vô hữu giải đãi 。ngã bất ưng sân ,lệnh bỉ xả ngã 。ngã nhược/nhã kiến bỉ ,ưng tùng sám ma 。」tức ư Thất La Phiệt thành ,thành môn biên lập 。nhiên bỉ Bí-sô ,thực thời chấp trì y bát ,nhập thành khất thực 。bỉ kiến cáo ngôn :「Hiền Thủ !nhữ đắc xuất gia da ?」đáp ngôn :「nhĩ 。」báo viết :「hiện kim vô nhân khả cấp sự ngã ,tướng tùy quy xá 。」nhĩ thời Bí-sô tức thăng hư không ,nãi hiện chủng chủng thần biến 。Thị thời Cư-sĩ nhi sanh hối tâm ,tốc tiện quy tín ,tâm tật hồi chuyển ,do như Đại thụ/thọ tồi đảo ,đảnh lễ kỳ túc bạch ngôn :「Thánh Giả !đắc chứng như thử công năng ,nguyện tùng kim dĩ hậu ,thọ/thụ ngã y phục ngọa cụ ,ẩm thực thang dược 。」danh xưng phổ văn :「mỗ giáp nô xuất gia ,chứng A-la-hán quả ,hữu như thị thắng diệu công đức 。」thời thắng quang Vương văn thử ngữ dĩ :「mỗ giáp Trưởng-giả hữu nô xuất gia ,thù thắng chứng ngộ ,năng hoạch tứ quả 。」tác thị ngữ dĩ ,tức mạng quần thần nhi cáo chi viết :「nhữ đẳng ứng tri ,ngã thị quán đảnh sát lợi Vương chủng ,tùng kim dĩ vãng ,nhất thiết quan liêu Trưởng-giả đẳng gia ,hữu nô cầu xuất tục giả ,tiện phóng xuất gia ,vật lệnh chướng ngại 。」Thất La Phiệt thành thời hữu Trưởng-giả ,gia hữu nhất nô ,cần cầu tác vụ thường bất giải đãi ,quảng thuyết như tiền ,tiện tức xuất gia tinh thọ/thụ viên cụ ,lệnh học pháp thức ,cáo ngôn :「Hiền Thủ !lộc bất dưỡng lộc ,kỳ Thất La Phiệt thành ,độ địa khoan quảng ,phụ mẫu cư xử 。nhữ kim khả khứ khất thực nhi hoạt 。」thời bỉ Trưởng-giả tâm sanh truy hối ,tiện tác thị niệm :「bỉ nô cần cầu tác vụ thường bất giải đãi ,ngã nhược/nhã kiến thời ưng cầu sám hối 。」thời bỉ Trưởng-giả ,toại ư Thất La Phiệt thành môn trắc nhi lập 。thời bỉ Bí-sô ,thực thời trước y trì bát ,nhập thành khất thực 。Trưởng-giả kiến dĩ ,cáo ngôn :「Hiền Thủ !nhữ đắc xuất gia ,thùy đương sự ngã ?khả cọng quy gia 。」tức tiện chấp tý ,Bí-sô cáo viết :「nhược/nhã xúc ngã giả ,đương tiệt nhữ oản 。thắng quang Vương sắc ,ân thùy Bí-sô ,do như Thái-Tử 。」thị Trưởng-giả hủy 呰Bí-sô viết :「Sa Môn Thích tử ,hoại ngã thành hoàng ,cập hoại Phạm-chí ,khởi hợp dữ nô xuất gia 。」thời chư Bí-sô văn thử sự dĩ ,dĩ duyên bạch Phật 。nhĩ thời Thế Tôn tiện tác thị niệm :「ký hữu tư quá/qua ,tùng kim dĩ vãng ,nhữ đẳng Bí-sô bất ưng dữ nô xuất gia 。nhược hữu cầu giả ,đương khả vấn chi :『nhữ thị nô bất ?』nhược/nhã dữ nô xuất gia giả ,đắc việt Pháp tội 。」

爾時世尊在室羅筏城逝多林給孤獨園。於此城中有一長者,每放課錢,或時收利、或時本利俱收。復於後時見負債人,本利俱索,牽掣久捉不放,即共立限,方始放還。彼人便作是念:「然此長者甚是惡性,我復不能本利俱還,我當逃走。」復作是念:「鄉土難捨,沙門釋子而於王所猶如太子,我今於彼求出家耶?」即往逝多林,詣苾芻處白言:「聖者!我求出家。」彼與出家,及受近圓,并教法式。既近圓已,勇厲精勤,於中無間、不經多時,乃證阿羅漢果。時彼長者便生追悔,作如是念:「彼負我債,於時時間常還本利,以何因緣輒見輕棄?如若今時重得見者,我當懺謝。」即於城門佇立而住。時彼苾芻,於日初分,執持衣鉢,入城乞食。長者便見,問言:「賢首!汝已出家,雖復時時常還本利,今可共歸。」便執其手,欲引而行。爾時苾芻便即昇空,乃現種種十八神變,廣說如上。時彼長者速便歸信,心疾迴轉,猶如大樹崩倒于地,白言:「聖者!獲得如是殊勝功德,上妙果證。從今以去,聖者所須資具衣食,我當給與,願尊納受。」爾時四遠,皆悉聞知某甲長者所負財主,獲如是果。時勝軍王既聞斯事,勅大臣曰:「從今以去,所有負債未得還者,此等欲於佛所出家,若有如是,不應與彼生其留難。」時室羅筏城,有一長者,放債與人。時有一人,舉物生利,乃至出家,不養鹿等,廣如上說。復於異時,持鉢乞食,長者遇見,告言:「苾芻!汝已出家,誰復時時償我本利?今可共歸。」欲執其手,苾芻告曰:「汝莫觸我!若觸我者,當截汝手。」報言:「何故?」苾芻曰:「汝可不聞,王有教令:若欲出家,一切負債,皆悉放免。」彼共譏嫌,作如是語:「出家釋子多懷慠慢,現負他債,度令出家。」苾芻以緣白佛,佛作是念:「由度負債者,有如是過。」告諸苾芻:「從今已後,負債之人不應輒度。若有度者,得越法罪。」
nhĩ thời Thế Tôn tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。ư thử thành trung hữu nhất Trưởng-giả ,mỗi phóng khóa tiễn ,hoặc thời thu lợi 、hoặc thời bổn lợi câu thu 。phục ư hậu thời kiến phụ trái nhân ,bổn lợi câu tác/sách ,khiên xế cửu tróc bất phóng ,tức cọng lập hạn ,phương thủy phóng hoàn 。bỉ nhân tiện tác thị niệm :「nhiên thử Trưởng-giả thậm thị ác tánh ,ngã phục bất năng bổn lợi câu hoàn ,ngã đương đào tẩu 。」phục tác thị niệm :「hương độ nạn/nan xả ,Sa Môn Thích tử nhi ư Vương sở do như Thái-Tử ,ngã kim ư bỉ cầu xuất gia da ?」tức vãng Thệ đa lâm ,nghệ Bí-sô xứ/xử bạch ngôn :「Thánh Giả !ngã cầu xuất gia 。」bỉ dữ xuất gia ,cập thọ/thụ cận viên ,tinh giáo pháp thức 。ký cận viên dĩ ,dũng lệ tinh cần ,ư trung Vô gián 、bất Kinh đa thời ,nãi chứng A-la-hán quả 。thời bỉ Trưởng-giả tiện sanh truy hối ,tác như thị niệm :「bỉ phụ ngã trái ,ư thời thời gian thường hoàn bổn lợi ,dĩ hà nhân duyên triếp kiến khinh khí ?như nhược/nhã kim thời trọng đắc kiến giả ,ngã đương sám tạ 。」tức ư thành môn trữ lập nhi trụ/trú 。thời bỉ Bí-sô ,ư nhật sơ phần ,chấp trì y bát ,nhập thành khất thực 。Trưởng-giả tiện kiến ,vấn ngôn :「Hiền Thủ !nhữ dĩ xuất gia ,tuy phục thời thời thường hoàn bổn lợi ,kim khả cọng quy 。」tiện chấp kỳ thủ ,dục dẫn nhi hạnh/hành/hàng 。nhĩ thời Bí-sô tiện tức thăng không ,nãi hiện chủng chủng thập bát thần biến ,quảng thuyết như thượng 。thời bỉ Trưởng-giả tốc tiện quy tín ,tâm tật hồi chuyển ,do như Đại thụ/thọ băng đảo vu địa ,bạch ngôn :「Thánh Giả !hoạch đắc như thị thù thắng công đức ,thượng diệu quả chứng 。tùng kim dĩ khứ ,Thánh Giả sở tu tư cụ y thực ,ngã đương cấp dữ ,nguyện tôn nạp thọ 。」nhĩ thời tứ viễn ,giai tất văn tri mỗ giáp Trưởng-giả sở phụ tài chủ ,hoạch như thị quả 。thời thắng quân Vương ký văn tư sự ,sắc đại thần viết :「tùng kim dĩ khứ ,sở hữu phụ trái vị đắc hoàn giả ,thử đẳng dục ư Phật sở xuất gia ,nhược hữu như thị ,bất ưng dữ bỉ sanh kỳ lưu nạn/nan 。」thời Thất La Phiệt thành ,hữu nhất Trưởng-giả ,phóng trái dữ nhân 。thời hữu nhất nhân ,cử vật sanh lợi ,nãi chí xuất gia ,bất dưỡng lộc đẳng ,quảng như thượng thuyết 。phục ư dị thời ,trì bát khất thực ,Trưởng-giả ngộ kiến ,cáo ngôn :「Bí-sô !nhữ dĩ xuất gia ,thùy phục thời thời thường ngã bổn lợi ?kim khả cọng quy 。」dục chấp kỳ thủ ,Bí-sô cáo viết :「nhữ mạc xúc ngã !nhược/nhã xúc ngã giả ,đương tiệt nhữ thủ 。」báo ngôn :「hà cố ?」Bí-sô viết :「nhữ khả bất văn ,Vương hữu giáo lệnh :nhược/nhã dục xuất gia ,nhất thiết phụ trái ,giai tất phóng miễn 。」bỉ cọng ky hiềm ,tác như thị ngữ :「xuất gia Thích tử đa hoài ngạo mạn ,hiện phụ tha trái ,độ lệnh xuất gia 。」Bí-sô dĩ duyên bạch Phật ,Phật tác thị niệm :「do độ phụ trái giả ,hữu như thị quá/qua 。」cáo chư Bí-sô :「tùng kim dĩ hậu ,phụ trái chi nhân bất ưng triếp độ 。nhược hữu độ giả ,đắc việt Pháp tội 。」

爾時佛在室羅筏城給孤獨園。有一長者,娶妻未久便生一息,乃至年漸長大。因父瞋責,遂即私逃。後作是念:「鄉國難離,然諸釋子皆如王子,得免眾事。我今宜可於彼出家。」即往給園,至苾芻所報言:「聖者!我願出家。」時有苾芻,即與出家,及授近圓。復於異時,其父覓子,往苾芻所,白言:「聖者!見有如是童子來不?」報言:「今已度訖。」長者告言:「此等苾芻常執刀耶?所有來者,即與剃髮。」又言:「豈不待於七八日間,何故即度?」苾芻以緣白佛,佛言:「不應即度。若有童子,去家不遠,來求出家,應七八日,然後方度出家。若有遠方來欲出家者,不七八日,與度無犯。」
nhĩ thời Phật tại Thất La Phiệt thành Cấp cô độc viên 。hữu nhất Trưởng-giả ,thú thê vị cửu tiện sanh nhất tức ,nãi chí niên tiệm trường đại 。nhân phụ sân trách ,toại tức tư đào 。hậu tác thị niệm :「hương quốc nạn/nan ly ,nhiên chư Thích tử giai như Vương tử ,đắc miễn chúng sự 。ngã kim nghi khả ư bỉ xuất gia 。」tức vãng cấp viên ,chí Bí-sô sở báo ngôn :「Thánh Giả !ngã nguyện xuất gia 。」thời hữu Bí-sô ,tức dữ xuất gia ,cập thọ/thụ cận viên 。phục ư dị thời ,kỳ phụ mịch tử ,vãng Bí-sô sở ,bạch ngôn :「Thánh Giả !kiến hữu như thị Đồng tử lai bất ?」báo ngôn :「kim dĩ độ cật 。」Trưởng-giả cáo ngôn :「thử đẳng Bí-sô thường chấp đao da ?sở hữu lai giả ,tức dữ thế phát 。」hựu ngôn :「khởi bất đãi ư thất bát nhật gian ,hà cố tức độ ?」Bí-sô dĩ duyên bạch Phật ,Phật ngôn :「bất ưng tức độ 。nhược hữu Đồng tử ,khứ gia bất viễn ,lai cầu xuất gia ,ưng thất bát nhật ,nhiên hậu phương độ xuất gia 。nhược hữu viễn phương lai dục xuất gia giả ,bất thất bát nhật ,dữ độ vô phạm 。」

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。有一長者,娶妻不久便生一息,于時長者告其妻曰:「賢首!我子長養,雖復損我,我今欲往外國興易。我所負債,令子代還。」作是語已便即出去,遂乃不還。其妻養育,兒漸長大,送於學內,令教外典。其同學者,所有論典悉皆明解,唯此童子全無所獲。復於異時,其母詣學,告博士曰:「一種與直,何故諸人學問俱備,唯我童兒都無所解?」博士報曰:「夫所學者,有二種事學業成就。何等為二?一者具羞、二者有怖。然此童子,都無此二。」其母告言:「博士何不與杖?」復於異時,博士纔打,種種呵責乃即啼泣;歸向母邊,具陳上事,其母還打。時彼童子便作是念:「我遭苦事,前於一處被打,今遭兩處,不能受苦,宜可逃去入逝多林。」至彼見一求寂採花,便即歎言:「甚大快樂。」問言:「何故?」答言:「出家。」求寂報言:「汝今何不出家?」報言:「聖者!誰能與我出家?」報言:「汝來!共汝往問鄔波馱耶。」既見師已,白言:「鄔波馱耶!此善男子欲求出家。」時彼師主即與出家。其母後時往詣學堂,問博士曰:「我子何在?」博士答言:「我打走歸。」母即報言:「我見歸來遂即還打,棄我逃走。」于時慈母遂往諸處尋求訪覓不得,乃於王舍城門首立,東西顧望。佇立不久,乃見童子剃除鬢髮,與彼求寂俱持瓶鉢相隨而來。母時見識,以手搥胸悲號啼泣,告言:「癡子!我比無處不覓,遍歷諸方,尋求不得,音信不通。汝今何故賤沙門中而為出家?」執手將歸,脫其衣鉢,抑令還俗。時諸苾芻以緣白佛,佛作是念:「不白父母,與出家者,多生過失。」佛告諸苾芻:「我今當制:所有出家,不告父母,輒與出家者,得越法罪。」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。hữu nhất Trưởng-giả ,thú thê bất cửu tiện sanh nhất tức ,vu thời Trưởng-giả cáo kỳ thê viết :「Hiền Thủ !ngã tử trường/trưởng dưỡng ,tuy phục tổn ngã ,ngã kim dục vãng ngoại quốc hưng dịch 。ngã sở phụ trái ,lệnh tử đại hoàn 。」tác thị ngữ dĩ tiện tức xuất khứ ,toại nãi Bất hoàn 。kỳ thê dưỡng dục ,nhi tiệm trường đại ,tống ư học nội ,lệnh giáo ngoại điển 。kỳ đồng học giả ,sở hữu luận điển tất giai minh giải ,duy thử Đồng tử toàn vô sở hoạch 。phục ư dị thời ,kỳ mẫu nghệ học ,cáo bác sĩ viết :「nhất chủng dữ trực ,hà cố chư nhân học vấn câu bị ,duy ngã đồng nhi đô vô sở giải ?」bác sĩ báo viết :「phu sở học giả ,hữu nhị chủng sự học nghiệp thành tựu 。hà đẳng vi nhị ?nhất giả cụ tu 、nhị giả hữu bố/phố 。nhiên thử Đồng tử ,đô vô thử nhị 。」kỳ mẫu cáo ngôn :「bác sĩ hà bất dữ trượng ?」phục ư dị thời ,bác sĩ tài đả ,chủng chủng ha trách nãi tức Đề khấp ;quy hướng mẫu biên ,cụ trần thượng sự ,kỳ mẫu hoàn đả 。thời bỉ Đồng tử tiện tác thị niệm :「ngã tao khổ sự ,tiền ư nhất xứ/xử bị đả ,kim tao lượng (lưỡng) xứ/xử ,bất năng thọ khổ ,nghi khả đào khứ nhập Thệ đa lâm 。」chí bỉ kiến nhất cầu tịch thải hoa ,tiện tức thán ngôn :「thậm đại khoái lạc 。」vấn ngôn :「hà cố ?」đáp ngôn :「xuất gia 。」cầu tịch báo ngôn :「nhữ kim hà bất xuất gia ?」báo ngôn :「Thánh Giả !thùy năng dữ ngã xuất gia ?」báo ngôn :「nhữ lai !cọng nhữ vãng vấn ổ ba Đà da 。」ký kiến sư dĩ ,bạch ngôn :「ổ ba Đà da !thử Thiện nam tử dục cầu xuất gia 。」thời bỉ sư chủ tức dữ xuất gia 。kỳ mẫu hậu thời vãng nghệ học đường ,vấn bác sĩ viết :「ngã tử hà tại ?」bác sĩ đáp ngôn :「ngã đả tẩu quy 。」mẫu tức báo ngôn :「ngã kiến quy lai toại tức hoàn đả ,khí ngã đào tẩu 。」vu thời từ mẫu toại vãng chư xứ/xử tầm cầu phóng mịch bất đắc ,nãi ư Vương-Xá thành môn thủ lập ,Đông Tây cố vọng 。trữ lập bất cửu ,nãi kiến Đồng tử thế trừ tấn phát ,dữ bỉ cầu tịch câu trì bình bát tướng tùy nhi lai 。mẫu thời kiến thức ,dĩ thủ trùy hung bi hiệu Đề khấp ,cáo ngôn :「si tử !ngã bỉ vô xứ/xử bất mịch ,biến lịch chư phương ,tầm cầu bất đắc ,âm tín bất thông 。nhữ kim hà cố tiện Sa Môn trung nhi vi xuất gia ?」chấp thủ tướng quy ,thoát kỳ y bát ,ức lệnh hoàn tục 。thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật ,Phật tác thị niệm :「bất bạch phụ mẫu ,dữ xuất gia giả ,đa sanh quá thất 。」Phật cáo chư Bí-sô :「ngã kim đương chế :sở hữu xuất gia ,bất cáo phụ mẫu ,triếp dữ xuất gia giả ,đắc việt Pháp tội 。」

佛在王舍城竹林園羯蘭鐸迦池。於此城中有一婆羅門,娶妻不久,誕生一息。年漸長大,忽嬰疾病,遍問醫人療治不可。母告子言:「可於侍縛迦長者所療治其病。」既至其所,白言:「長者!為我治病。」長者告曰:「汝身病重難可療治,然我所醫,治二種人。何等為二?一者佛及僧伽、二者王宮內人。汝等之病,無暇可治,汝今歸去。」其子即歸,母問子曰:「其病療耶?」答曰:「我病無人可治。」具如上說。母告子言:「汝應出家。」子答母曰:「我是婆羅門種,云何於雜種沙門釋子中而為出家?」又告子曰:「汝且出家,病可,還俗不難。」子曰:「若出家者,必剃我頭,此事云何?」母曰:「剃髮莫生,是為不可。後還生髮,何所懼耶?」即往竹園,詣苾芻所,頂禮足已,白言:「聖者!與我出家。」既出家已,於此夜中,遂住門外不入房中,師便告曰:「何不入來?」答曰:「我身有病,不得入來。」師便告曰:「汝今出家,何得有病?」白言:「鄔波馱耶!我身在俗,先患其病。」師曰:「汝何不告我?」答曰:「師不見問。」其師便怒。既至明已,其舊弟子皆來請白問:「鄔波馱耶!何故不喜?」師即告曰:「我之住處,乃是病坊。諸有病者,皆投來此。」求寂白曰:「如世尊說有二種事:一者不應擎重擔,二者已度不應棄。師今已度,知欲如何?」說此語時,侍縛醫王即便來至,師告醫曰:「此苾芻病,可治以不?」醫王答曰:「此病極重,然勝光王與藥若足,我當治之。」既治可已,白鄔波馱耶曰:「我為求事,今來出家。求事既了,今欲歸去。」師曰:「汝得阿羅漢果耶?」答曰:「未得。」又問:「汝得不還、一來及須陀洹果耶?」皆云:「未得。」「汝何故歸?」答曰:「我為病故投此出家,我病既差,何能住此?」師曰:「出家法中有四勝果,汝都未獲。汝宜且住還他藥債;若不爾者,後更得病必死無疑。」不取師言即便歸去。彼報恩故,於侍縛迦供給花菓嚼齒木等。時侍縛迦告言:「賢首!汝於我處求何事耶?」彼婆羅門白言:「我無所求,報恩故。」長者報曰:「我於汝更作何益事?」答曰:「我緣患病,療我得差。」時侍縛迦報言:「我不曾省。」答曰:「我作憶念,得省令解。」時侍縛迦言:「汝於善說法律中出家,於四沙門果中應證得果。汝已受他信心之物,今乃却墮惡事。」作是語已,便作是念:「我應以此事詣世尊所。」頭面禮足,退坐一面白言:「世尊!然諸苾芻,令病者出家受近圓。因此令王倉庫漸漸損減,我亦身勞,復於聖者闕修善法。願世尊制,勿令更度病者。」佛即默然而許。時侍縛迦知佛默然許已,頂禮而去。佛作是念:「諸有過失,悉由度彼病者。」佛告諸苾芻曰:「從今以去,不應度有患者,若為出家來者,應先問有患不?若不問者,得越法罪。」
Phật tại Vương-Xá thành Trúc Lâm viên yết lan đạc ca trì 。ư thử thành trung hữu nhất Bà-la-môn ,thú thê bất cửu ,đản sanh nhất tức 。niên tiệm trường đại ,hốt anh tật bệnh ,biến vấn y nhân liệu trì bất khả 。mẫu cáo tử ngôn :「khả ư thị phược ca Trưởng-giả sở liệu trì kỳ bệnh 。」ký chí kỳ sở ,bạch ngôn :「Trưởng-giả !vi ngã trì bệnh 。」Trưởng-giả cáo viết :「nhữ thân bệnh trọng nạn/nan khả liệu trì ,nhiên ngã sở y ,trì nhị chủng nhân 。hà đẳng vi nhị ?nhất giả Phật cập tăng già 、nhị giả vương cung nội nhân 。nhữ đẳng chi bệnh ,vô hạ khả trì ,nhữ kim quy khứ 。」kỳ tử tức quy ,mẫu vấn tử viết :「kỳ bệnh liệu da ?」đáp viết :「ngã bệnh vô nhân khả trì 。」cụ như thượng thuyết 。mẫu cáo tử ngôn :「nhữ ưng xuất gia 。」tử đáp mẫu viết :「ngã thị Bà-la-môn chủng ,vân hà ư tạp chủng Sa Môn Thích tử trung nhi vi xuất gia ?」hựu cáo tử viết :「nhữ thả xuất gia ,bệnh khả ,hoàn tục bất nạn/nan 。」tử viết :「nhược/nhã xuất gia giả ,tất thế ngã đầu ,thử sự vân hà ?」mẫu viết :「thế phát mạc sanh ,thị vi ất khả 。hậu hoàn sanh phát ,hà sở cụ da ?」tức vãng trúc viên ,nghệ Bí-sô sở ,đảnh lễ túc dĩ ,bạch ngôn :「Thánh Giả !dữ ngã xuất gia 。」ký xuất gia dĩ ,ư thử dạ trung ,toại trụ/trú môn ngoại bất nhập phòng trung ,sư tiện cáo viết :「hà bất nhập lai ?」đáp viết :「ngã thân hữu bệnh ,bất đắc nhập lai 。」sư tiện cáo viết :「nhữ kim xuất gia ,hà đắc hữu bệnh ?」bạch ngôn :「ổ ba Đà da !ngã thân tại tục ,tiên hoạn kỳ bệnh 。」sư viết :「nhữ hà bất cáo ngã ?」đáp viết :「sư bất kiến vấn 。」kỳ sư tiện nộ 。ký chí minh dĩ ,kỳ cựu đệ-tử giai lai thỉnh bạch vấn :「ổ ba Đà da !hà cố bất hỉ ?」sư tức cáo viết :「ngã chi trụ xứ ,nãi thị bệnh phường 。chư hữu bệnh giả ,giai đầu lai thử 。」cầu tịch bạch viết :「như Thế Tôn thuyết hữu nhị chủng sự :nhất giả bất ưng kình trọng đam/đảm ,nhị giả dĩ độ bất ưng khí 。sư kim dĩ độ ,tri dục như hà ?」thuyết thử ngữ thời ,thị phược y vương tức tiện lai chí ,sư cáo y viết :「thử Bí-sô bệnh ,khả trì dĩ bất ?」y vương đáp viết :「thử bệnh cực trọng ,nhiên thắng quang Vương dữ dược nhược/nhã túc ,ngã đương trì chi 。」ký trì khả dĩ ,bạch ổ ba Đà da viết :「ngã vi cầu sự ,kim lai xuất gia 。cầu sự ký liễu ,kim dục quy khứ 。」sư viết :「nhữ đắc A-la-hán quả da ?」đáp viết :「vị đắc 。」hựu vấn :「nhữ đắc Bất hoàn 、Nhất lai cập Tu-đà-hoàn quả da ?」giai vân :「vị đắc 。」「nhữ hà cố quy ?」đáp viết :「ngã vi bệnh cố đầu thử xuất gia ,ngã bệnh ký sái ,hà năng trụ thử ?」sư viết :「xuất gia Pháp trung hữu tứ thắng quả ,nhữ đô vị hoạch 。nhữ nghi thả trụ/trú hoàn tha dược trái ;nhược/nhã bất nhĩ giả ,hậu cánh đắc bệnh tất tử vô nghi 。」bất thủ sư ngôn tức tiện quy khứ 。bỉ báo ân cố ,ư thị phược ca cung cấp hoa quả tước xỉ mộc đẳng 。thời thị phược ca cáo ngôn :「Hiền Thủ !nhữ ư ngã xứ/xử cầu hà sự da ?」bỉ Bà-la-môn bạch ngôn :「ngã vô sở cầu ,báo ân cố 。」Trưởng-giả báo viết :「ngã ư nhữ cánh tác hà ích sự ?」đáp viết :「ngã duyên hoạn bệnh ,liệu ngã đắc sái 。」thời thị phược ca báo ngôn :「ngã bất tằng tỉnh 。」đáp viết :「ngã tác ức niệm ,đắc tỉnh lệnh giải 。」thời thị phược ca ngôn :「nhữ ư thiện thuyết pháp luật trung xuất gia ,ư tứ sa môn quả trung ưng chứng đắc quả 。nhữ dĩ thọ/thụ tha tín tâm chi vật ,kim nãi khước đọa ác sự 。」tác thị ngữ dĩ ,tiện tác thị niệm :「ngã ưng dĩ thử sự nghệ Thế Tôn sở 。」đầu diện lễ túc ,thoái tọa nhất diện bạch ngôn :「Thế Tôn !nhiên chư Bí-sô ,lệnh bệnh giả xuất gia thọ/thụ cận viên 。nhân thử lệnh Vương thương khố tiệm tiệm tổn giảm ,ngã diệc thân lao ,phục ư Thánh Giả khuyết tu thiện Pháp 。nguyện Thế Tôn chế ,vật lệnh cánh độ bệnh giả 。」Phật tức mặc nhiên nhi hứa 。thời thị phược ca tri Phật mặc nhiên hứa dĩ ,đảnh lễ nhi khứ 。Phật tác thị niệm :「chư hữu quá thất ,tất do độ bỉ bệnh giả 。」Phật cáo chư Bí-sô viết :「tùng kim dĩ khứ ,bất ưng độ hữu hoạn giả ,nhược/nhã vi xuất gia lai giả ,ưng tiên vấn hữu hoạn bất ?nhược/nhã bất vấn giả ,đắc việt Pháp tội 。」

佛在劫比羅城尼瞿陀林中住。時淨飯王而宣教令:「劫比羅城釋種,家別一子出家。」彼等諸親眷屬來看,時出家者為彼眷屬說法。聞法喜已,皆發信心,便即出家。其中或是父、或是兄、或是夫主、或是親叔、或是其子,彼皆憂惱,晝夜二時高聲啼泣。爾時淨飯王聞彼釋種啼泣聲已,告言:「何故晝夜二時,諸釋種等悲聲啼泣?」時諸釋種白王言曰:「我等眷屬,若在林中,彼諸聖者即令出家,為此憂惱而為悲泣。」王聞是語而作是念:「我應往詣佛所。」到已,頂禮佛足,退坐一面,白佛言:「世尊!唯願世尊與我一願。」世尊問曰:「大王!求何願耶?」王曰:「有少許願。然諸釋種為言:『世尊當作轉輪聖王,乘空往四天下,我等亦隨世尊。』既出家已,我等所望,悉皆不得。復次難陀當作力轉輪王;彼亦世尊度令出家,亦絕希望。羅怙羅有大威德當作大王,世尊今亦令其出家,我等釋種亦絕希望。大德!父母於子,恩愛深極,願世尊制,若父母未許,勿使出家。」爾時世尊默然受父王所請。王見許已頂禮佛足,辭佛而去。佛作是念:「諸有過失,皆由不問父母,而與出家,及受近圓。」「若有來求出家者,應先問父母許已方與出家。若不先問與出家者,得越法罪。」世尊既制,不問父母不許出家。時有他方遠來,父母已許出家。諸苾芻不敢輒度出家,便有廢闕。時諸苾芻以緣白佛,佛言:「若遠來者、父母先許出家,應聽出家,不問無犯。」
Phật tại Kiếp-bỉ-la thành ni Cồ đà lâm trung trụ/trú 。thời Tịnh Phạn Vương nhi tuyên giáo lệnh :「Kiếp-bỉ-la thành Thích chủng ,gia biệt nhất tử xuất gia 。」bỉ đẳng chư thân quyến chúc lai khán ,thời xuất gia giả vi bỉ quyến thuộc thuyết Pháp 。văn Pháp hỉ dĩ ,giai phát tín tâm ,tiện tức xuất gia 。kỳ trung hoặc thị phụ 、hoặc thị huynh 、hoặc thị phu chủ 、hoặc thị thân thúc 、hoặc thị kỳ tử ,bỉ giai ưu não ,trú dạ nhị thời cao thanh Đề khấp 。nhĩ thời Tịnh Phạn Vương văn bỉ Thích chủng Đề khấp thanh dĩ ,cáo ngôn :「hà cố trú dạ nhị thời ,chư Thích chủng đẳng bi thanh Đề khấp ?」thời chư Thích chủng bạch Vương ngôn viết :「ngã đẳng quyến thuộc ,nhược/nhã tại lâm trung ,bỉ chư thánh giả tức lệnh xuất gia ,vi thử ưu não nhi vi bi khấp 。」Vương văn thị ngữ nhi tác thị niệm :「ngã ưng vãng nghệ Phật sở 。」đáo dĩ ,đảnh lễ Phật túc ,thoái tọa nhất diện ,bạch Phật ngôn :「Thế Tôn !duy nguyện Thế Tôn dữ ngã nhất nguyện 。」Thế Tôn vấn viết :「Đại Vương !cầu hà nguyện da ?」Vương viết :「hữu thiểu hứa nguyện 。nhiên chư Thích chủng vi ngôn :『Thế Tôn đương tác Chuyển luân Thánh Vương ,thừa không vãng tứ thiên hạ ,ngã đẳng diệc tùy Thế Tôn 。』ký xuất gia dĩ ,ngã đẳng sở vọng ,tất giai bất đắc 。phục thứ Nan-đà đương tác lực Chuyển luân Vương ;bỉ diệc Thế Tôn độ lệnh xuất gia ,diệc tuyệt hy vọng 。La-hỗ-la hữu đại uy đức đương tác Đại Vương ,Thế Tôn kim diệc lệnh kỳ xuất gia ,ngã đẳng Thích chủng diệc tuyệt hy vọng 。Đại Đức !phụ mẫu ư tử ,ân ái thâm cực ,nguyện Thế Tôn chế ,nhược/nhã phụ mẫu vị hứa ,vật sử xuất gia 。」nhĩ thời Thế Tôn mặc nhiên thọ/thụ Phụ Vương sở thỉnh 。Vương kiến hứa dĩ đảnh lễ Phật túc ,từ Phật nhi khứ 。Phật tác thị niệm :「chư hữu quá thất ,giai do bất vấn phụ mẫu ,nhi dữ xuất gia ,cập thọ/thụ cận viên 。」「nhược hữu lai cầu xuất gia giả ,ưng tiên vấn phụ mẫu hứa dĩ phương dữ xuất gia 。nhược/nhã bất tiên vấn dữ xuất gia giả ,đắc việt Pháp tội 。」Thế Tôn ký chế ,bất vấn phụ mẫu bất hứa xuất gia 。thời hữu tha phương viễn lai ,phụ mẫu dĩ hứa xuất gia 。chư Bí-sô bất cảm triếp độ xuất gia ,tiện hữu phế khuyết 。thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật ,Phật ngôn :「nhược/nhã viễn lai giả 、phụ mẫu tiên hứa xuất gia ,ưng thính xuất gia ,bất vấn vô phạm 。」

根本說一切有部毘奈耶出家事卷第三
Căn Bổn Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ nại da xuất gia sự quyển đệ tam

根本說一切有部毘奈耶出家事卷第四
Căn Bổn Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ nại da xuất gia sự quyển đệ tứ

大唐三藏義淨奉 詔譯
Đại Đường Tam Tạng NghĩaTịnh phụng  chiếu dịch

爾時商主等還至海岸已,在海艱辛,皆生疲倦,咸悉睡著。于時僧護苾芻觀是大海,又作是念:「如佛所說:『有五種事,觀不厭足。云何為五?一者具相象王、二者轉輪聖王、三者大海、四者妙高山王、五者如來應正等覺。是名為五。』」良久觀已,乃至五更便即睡著。時諸商主裝束象車,運載物去。既至明已,不見僧護,便大驚忙,四方求覓竟未能見。於中有言:「應向前去。」有言在後,四處既求不見,悉皆憂惱,作如是言:「我棄聖者,此非吉祥,宜應迴覓。」復作是說:「然彼聖者有大威德,大海嶮難由故得存,平地無閡豈容不達?」作是語已,便即進途。
nhĩ thời thương chủ đẳng hoàn chí hải ngạn dĩ ,tại hải gian tân ,giai sanh bì quyện ,hàm tất thụy trước/trứ 。vu thời tăng hộ Bí-sô quán thị đại hải ,hựu tác thị niệm :「như Phật sở thuyết :『hữu ngũ chủng sự ,quán bất yếm túc 。vân hà vi ngũ ?nhất giả cụ tướng Tượng Vương 、nhị giả Chuyển luân Thánh Vương 、tam giả đại hải 、tứ giả diệu cao sơn Vương 、ngũ giả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác 。thị danh vi ngũ 。』」lương cửu quán dĩ ,nãi chí ngũ cánh tiện tức thụy trước/trứ 。thời chư thương chủ trang thúc tượng xa ,vận tái vật khứ 。ký chí minh dĩ ,bất kiến tăng hộ ,tiện Đại kinh mang ,tứ phương cầu mịch cánh vị năng kiến 。ư trung hữu ngôn :「ưng hướng tiền khứ 。」hữu ngôn tại hậu ,tứ xứ ký cầu bất kiến ,tất giai ưu não ,tác như thị ngôn :「ngã khí Thánh Giả ,thử phi cát tường ,nghi ưng hồi mịch 。」phục tác thị thuyết :「nhiên bỉ Thánh Giả hữu đại uy đức ,đại hải hiểm nạn/nan do cố đắc tồn ,bình địa vô ngại khởi dung bất đạt ?」tác thị ngữ dĩ ,tiện tức tiến/tấn đồ 。

爾時僧護在沙磧上睡,日炙便覺。起立四顧都無一人,便作是語:「此商主等捨我而去。我不可住,宜應前進。」即漸次行,無有人蹤但見小徑,尋徑而行至一大林,於中見寺嚴麗精妙,床座榻席氈褥氍毺,殿堂樓閣窓牖殊妙。其中亦有流泉清沼,寶樹行列,奇異雜色枝葉隱映。於彼池中亦有眾鳥,白鶴孔雀、鸚鵡舍利、白鵝等鳥,猶若天宮。於此寺中有諸苾芻,威儀具足。爾時僧護見同梵行,即往至彼,恭敬頂禮。彼苾芻言:「善來善來。僧護!汝從何來?」僧護以具如上事答。時彼苾芻令憩定已,將入寺中,見諸好座、有妙飲食。苾芻問曰:「汝飢渴不?」答言:「飢渴。」報曰:「汝飢,噉食。」答曰:「待僧伽食,我當同食。」苾芻報曰:「汝在路疲乏,宜應且食。若至食時,有諸過失。」僧護食訖,向一邊住。既至食時,鳴揵椎、集僧伽,各自持鉢至食堂中,次第而坐。于時寺舍便即隱沒,其鉢變為鐵檛,各用此檛更互相打,頭面俱碎、血流遍地,受諸劇苦。食時既過,其寺復現,其諸苾芻平復如故,諸根寂靜次第而坐。是時僧護詣苾芻處白言:「聖者!作何因業,有如斯事,受諸苦惱?」答曰:「大德僧護!彼贍部洲人無有信心。」僧護報曰:「我今現見,何故不信?」告言:「僧護!我等往昔於迦攝波佛所而作聲聞,欲至食時遂相鬪打。由斯業故,令我於此別受地獄且受輕苦;於此命終,當墮大地獄。汝今應去報贍部僧伽,每於食時勿相鬪打。若鬪打者,必獲斯苦。」僧護答言:「唯唯如是。」即辭而去。
nhĩ thời tăng hộ tại sa thích thượng thụy ,nhật chích tiện giác 。khởi lập tứ cố đô vô nhất nhân ,tiện tác thị ngữ :「thử thương chủ đẳng xả ngã nhi khứ 。ngã bất khả trụ/trú ,nghi ưng tiền tiến/tấn 。」tức tiệm thứ hạnh/hành/hàng ,vô hữu nhân tung đãn kiến tiểu kính ,tầm kính nhi hạnh/hành/hàng chí nhất Đại lâm ,ư trung kiến tự nghiêm lệ tinh diệu ,sàng tọa tháp tịch chiên nhục cù 毺,điện đường lâu các song dũ thù diệu 。kỳ trung diệc hữu lưu tuyền thanh chiểu ,bảo thụ hạnh/hành/hàng liệt ,kì dị tạp sắc chi diệp ẩn ánh 。ư bỉ trì trung diệc hữu chúng điểu ,bạch hạc Khổng-tước 、anh vũ xá lợi 、bạch nga đẳng điểu ,do nhược Thiên cung 。ư thử tự trung hữu chư Bí-sô ,uy nghi cụ túc 。nhĩ thời tăng hộ kiến đồng phạm hạnh ,tức vãng chí bỉ ,cung kính đảnh lễ 。bỉ Bí-sô ngôn :「thiện lai thiện lai 。tăng hộ !nhữ tùng hà lai ?」tăng hộ dĩ cụ như thượng sự đáp 。thời bỉ Bí-sô lệnh khế định dĩ ,tướng nhập tự trung ,kiến chư hảo tọa 、hữu diệu ẩm thực 。Bí-sô vấn viết :「nhữ cơ khát bất ?」đáp ngôn :「cơ khát 。」báo viết :「nhữ cơ ,đạm thực 。」đáp viết :「đãi tăng già thực/tự ,ngã đương đồng thực/tự 。」Bí-sô báo viết :「nhữ tại lộ bì phạp ,nghi ưng thả thực/tự 。nhược/nhã chí thực thời ,hữu chư quá thất 。」tăng hộ thực/tự cật ,hướng nhất biên trụ/trú 。ký chí thực thời ,minh kiền chuy 、tập tăng già ,các tự trì bát chí thực đường trung ,thứ đệ nhi tọa 。vu thời tự xá tiện tức ẩn một ,kỳ bát biến vi thiết 檛,các dụng thử 檛cánh hỗ tương đả ,đầu diện câu toái 、huyết lưu biến địa ,thọ/thụ chư kịch khổ 。thực thời ký quá/qua ,kỳ tự phục hiện ,kỳ chư Bí-sô bình phục như cố ,chư căn tịch tĩnh thứ đệ nhi tọa 。Thị thời tăng hộ nghệ Bí-sô xứ/xử bạch ngôn :「Thánh Giả !tác hà nhân nghiệp ,hữu như tư sự ,thọ chư khổ não ?」đáp viết :「Đại Đức tăng hộ !bỉ thiệm bộ châu nhân vô hữu tín tâm 。」tăng hộ báo viết :「ngã kim hiện kiến ,hà cố bất tín ?」cáo ngôn :「tăng hộ !ngã đẳng vãng tích ư Ca nhiếp ba Phật sở nhi tác Thanh văn ,dục chí thực thời toại tướng đấu đả 。do tư nghiệp cố ,lệnh ngã ư thử biệt thọ/thụ địa ngục thả thọ/thụ khinh khổ ;ư thử mạng chung ,đương đọa đại địa ngục 。nhữ kim ưng khứ báo thiệm bộ tăng già ,mỗi ư thực thời vật tướng đấu đả 。nhược/nhã đấu đả giả ,tất hoạch tư khổ 。」tăng hộ đáp ngôn :「duy duy như thị 。」tức từ nhi khứ 。

漸次前行,復見一寺。其寺嚴麗與前無異,還見苾芻威儀具足,乃至同前隱沒。苾芻鉢中,有熱洋銅更互相撜,乃至寺現,其苾芻眾依次而坐。僧護白言:「大德!由何業力,來至此間,受如斯苦?」苾芻告曰:「眾生難信。」答言:「我自親見,何得不信?」「僧護當知,我於迦攝波佛所而為聲聞。每至食時,得諸上妙酥等美食。于時有客苾芻,我等慳食,便作是念:『待彼客去,後當共食。』時值天雨乃經七日,客為泥雨不得進途,乃至七日不行斯食,並皆臭壞不堪充供,便將送棄。由受信施,不平均食,輒將棄擲。由斯業故,生於別獄且受輕苦;受已命終,墮大地獄。」告言:「僧護!汝報人間苾芻,勿為斯事。若爾,當招大地獄苦。」聞是語已,即辭而去。
tiệm thứ tiền hạnh/hành/hàng ,phục kiến nhất tự 。kỳ tự nghiêm lệ dữ tiền vô dị ,hoàn kiến Bí-sô uy nghi cụ túc ,nãi chí đồng tiền ẩn một 。Bí-sô bát trung ,hữu nhiệt dương đồng cánh hỗ tương 撜,nãi chí tự hiện ,kỳ Bí-sô chúng y thứ nhi tọa 。tăng hộ bạch ngôn :「Đại Đức !do hà nghiệp lực ,lai chí thử gian ,thọ/thụ như tư khổ ?」Bí-sô cáo viết :「chúng sanh nạn/nan tín 。」đáp ngôn :「ngã tự thân kiến ,hà đắc bất tín ?」「tăng hộ đương tri ,ngã ư Ca nhiếp ba Phật sở nhi vi Thanh văn 。mỗi chí thực thời ,đắc chư thượng diệu tô đẳng mỹ thực/tự 。vu thời hữu khách Bí-sô ,ngã đẳng xan thực/tự ,tiện tác thị niệm :『đãi bỉ khách khứ ,hậu đương cọng thực/tự 。』thời trị Thiên vũ nãi Kinh thất nhật ,khách vi nê vũ bất đắc tiến/tấn đồ ,nãi chí thất nhật bất hạnh/hành tư thực/tự ,tịnh giai xú hoại bất kham sung cung/cúng ,tiện tướng tống khí 。do thọ/thụ tín thí ,bất bình quân thực/tự ,triếp tướng khí trịch 。do tư nghiệp cố ,sanh ư biệt ngục thả thọ/thụ khinh khổ ;thọ/thụ dĩ mạng chung ,đọa đại địa ngục 。」cáo ngôn :「tăng hộ !nhữ báo nhân gian Bí-sô ,vật vi tư sự 。nhược nhĩ ,đương chiêu đại địa ngục khổ 。」văn thị ngữ dĩ ,tức từ nhi khứ 。

漸次前行,又見一寺,嚴麗如前,有諸苾芻。見食時至,同前而坐。其寺火起,猛焰熾盛。諸苾芻眾,悉皆被燒。食時既過,寺還如故。其苾芻眾,諸根調伏,依次而坐。僧護同前問答。告言:「善聽。我於往昔迦攝波佛所而作聲聞,便即破戒,僧擯我出遂於他處,與同類之人共住。後於異時,有一苾芻持戒精進,來至此處。又於異時,復有苾芻持戒無缺。亦來此處。整理僧徒,呵責我等,遂生不忍。後於異時,至食時間大眾欲食,遂即同心放火燒寺,乃至燒盡。由彼業力,來生此中且受別苦;於斯受盡,墮大地獄。汝當為報贍部苾芻。勿為斯事。若作此者,還如我等受如斯苦。」又復別見有情,形體如壁、或如大樹、或有如葉、或復如花、或有如果、亦有如柱。此等有情總以繩繫,挽令斷絕。
tiệm thứ tiền hạnh/hành/hàng ,hựu kiến nhất tự ,nghiêm lệ như tiền ,hữu chư Bí-sô 。kiến thực thời chí ,đồng tiền nhi tọa 。kỳ tự hỏa khởi ,mãnh diệm sí thịnh 。chư Bí-sô chúng ,tất giai bị thiêu 。thực thời ký quá/qua ,tự hoàn như cố 。kỳ Bí-sô chúng ,chư căn điều phục ,y thứ nhi tọa 。tăng hộ đồng tiền vấn đáp 。cáo ngôn :「thiện thính 。ngã ư vãng tích Ca nhiếp ba Phật sở nhi tác Thanh văn ,tiện tức phá giới ,tăng bấn ngã xuất toại ư tha xứ/xử ,dữ đồng loại chi nhân cộng trụ 。hậu ư dị thời ,hữu nhất Bí-sô trì giới tinh tấn ,lai chí thử xứ 。hựu ư dị thời ,phục hưũ Bí-sô trì giới vô khuyết 。diệc lai thử xứ 。chỉnh lý tăng đồ ,ha trách ngã đẳng ,toại sanh bất nhẫn 。hậu ư dị thời ,chí thực thời gian Đại chúng dục thực/tự ,toại tức đồng tâm phóng hỏa thiêu tự ,nãi chí thiêu tận 。do bỉ nghiệp lực ,lai sanh thử trung thả thọ/thụ biệt khổ ;ư tư thọ/thụ tận ,đọa đại địa ngục 。nhữ đương vi báo thiệm bộ Bí-sô 。vật vi tư sự 。nhược/nhã tác thử giả ,hoàn như ngã đẳng thọ/thụ như tư khổ 。」hựu phục biệt kiến hữu tình ,hình thể như bích 、hoặc như Đại thụ/thọ 、hoặc hữu như diệp 、hoặc phục như hoa 、hoặc hữu như quả 、diệc hữu như trụ 。thử đẳng hữu tình tổng dĩ thằng hệ ,vãn lệnh đoạn tuyệt 。

爾時僧護漸次前行,至一住處。有五百仙人見僧護來,各相謂曰:「此沙門釋子,多言多語,汝等不應與彼言談。」作是語已,嘿然而住。是時僧護到彼,告諸仙曰:「宜應與我安置住處。」諸仙嘿然,無人共語。眾中有一仙人,慈悲愍念,告諸仙曰:「豈不安置沙門釋子?」諸仙報曰:「宜應與座,勿與言談。」僧護答曰:「善。」於一空室安置僧護,洗足敷座。安置座已,端身正念。仙人住處先有眾多天女,至初夜分到僧護所,白言:「聖者!願與我等說其法要。」僧護報言:「姊妹!汝等大受快樂。我被諸仙制不令語,所以得此靜室而住。姊妹遣我說法,欲令我出去耶?」時諸天女便作是念:「此沙門釋子從外遠來,身應疲乏,宜應且去。」作是念已,諸天便去。至夜半後,天女還來,詣僧護處白言:「聖者!為我說法。」僧護報曰:「決定遣我出此處耶?」諸天復念:「彼眠未足,宜應且去。」至夜後分,天女還來,詣僧護所白言:「聖者!為我說法。」僧護復言:「姊妹!汝欲還令我去此耶?」天女曰:「天既曉已,何故不去?豈復不聞佛說:『至恐怖處當須忍。』耶?」爾時僧護便作是念:「天女厭我,我應速去。」復作是念:「此等仙人皆是異學,我應頌彼所學伽他,令彼聞者悉皆歡喜。」作是念已,便說伽他曰:
nhĩ thời tăng hộ tiệm thứ tiền hạnh/hành/hàng ,chí nhất trụ xứ 。hữu ngũ bách Tiên nhân kiến tăng hộ lai ,các tướng vị viết :「thử Sa Môn Thích tử ,đa ngôn đa ngữ ,nhữ đẳng bất ưng dữ bỉ ngôn đàm 。」tác thị ngữ dĩ ,嘿nhiên nhi trụ/trú 。Thị thời tăng hộ đáo bỉ ,cáo chư tiên viết :「nghi ưng dữ ngã an trí trụ xứ 。」chư tiên 嘿nhiên ,vô nhân cọng ngữ 。chúng trung hữu nhất Tiên nhân ,từ bi mẫn niệm ,cáo chư tiên viết :「khởi bất an trí Sa Môn Thích tử ?」chư tiên báo viết :「nghi ưng dữ tọa ,vật dữ ngôn đàm 。」tăng hộ đáp viết :「thiện 。」ư nhất không thất an trí tăng hộ ,tẩy túc phu tọa 。an trí tọa dĩ ,đoan thân chánh niệm 。Tiên nhân trụ xứ tiên hữu chúng đa Thiên nữ ,chí sơ dạ phần đáo tăng hộ sở ,bạch ngôn :「Thánh Giả !nguyện dữ ngã đẳng thuyết kỳ pháp yếu 。」tăng hộ báo ngôn :「tỷ muội !nhữ đẳng Đại thọ/thụ khoái lạc 。ngã bị chư tiên chế bất lệnh ngữ ,sở dĩ đắc thử tĩnh thất nhi trụ/trú 。tỷ muội khiển ngã thuyết Pháp ,dục lệnh ngã xuất khứ da ?」thời chư Thiên nữ tiện tác thị niệm :「thử Sa Môn Thích tử tùng ngoại viễn lai ,thân ưng bì phạp ,nghi ưng thả khứ 。」tác thị niệm dĩ ,chư Thiên tiện khứ 。chí dạ bán hậu ,Thiên nữ hoàn lai ,nghệ tăng hộ xứ/xử bạch ngôn :「Thánh Giả !vi ngã thuyết Pháp 。」tăng hộ báo viết :「quyết định khiển ngã xuất thử xứ da ?」chư Thiên phục niệm :「bỉ miên vị túc ,nghi ưng thả khứ 。」chí dạ hậu phần ,Thiên nữ hoàn lai ,nghệ tăng hộ sở bạch ngôn :「Thánh Giả !vi ngã thuyết Pháp 。」tăng hộ phục ngôn :「tỷ muội !nhữ dục hoàn lệnh ngã khứ thử da ?」Thiên nữ viết :「Thiên ký hiểu dĩ ,hà cố bất khứ ?khởi phục bất văn Phật thuyết :『chí khủng bố xứ/xử đương tu nhẫn 。』da ?」nhĩ thời tăng hộ tiện tác thị niệm :「Thiên nữ yếm ngã ,ngã ưng tốc khứ 。」phục tác thị niệm :「thử đẳng Tiên nhân giai thị dị học ,ngã ưng tụng bỉ sở học già tha ,lệnh bỉ văn giả tất giai hoan hỉ 。」tác thị niệm dĩ ,tiện thuyết già tha viết :

「露形與長髮,
「lộ hình dữ trường/trưởng phát ,

塗灰并斷食,
đồ hôi tinh đoạn thực ,

地臥澡浴身,
địa ngọa táo dục thân ,

蹲踞及邪念;
tồn cứ cập tà niệm ;

此等諸邪法,
thử đẳng chư tà pháp ,

終不免生死,
chung bất miễn sanh tử ,

唯除真妙法,
duy trừ chân diệu pháp ,

莊嚴於自身。
trang nghiêm ư tự thân 。

正見住思惟,
chánh kiến trụ/trú tư tánh ,

當斷貪瞋等,
đương đoạn tham sân đẳng ,

慈悲行喜捨,
từ bi hạnh/hành/hàng hỉ xả ,

有情命不斷;
hữu tình mạng bất đoạn ;

勤修於學處,
cần tu ư học xứ ,

此是真沙門,
thử thị chân Sa Môn ,

亦是婆羅門,
diệc thị Bà-la-môn ,

是大苾芻性。」
thị Đại Bí-sô tánh 。」

說是頌時,諸仙聞已共相謂曰:「此誦我經。」時諸仙眾各各私起,默聽其言。由諸天女迷彼仙人,互不相見。爾時僧護為說《城喻經》,令其覺悟。說是經已,時諸仙眾證第三果。諸天女等令彼仙人還復本心,各得相見,同聲唱言:「善說善說。此經微妙。」作是讚已,互相告曰:「汝等於彼,來聽法耶?」答曰:「爾。」又言:「我今於此獲妙善利。」時諸仙眾咸白言:「聖者!願我等與出家近圓,修持梵行,如尊者等。」僧護告曰:「諸具壽!汝等能有如是增上信心,斯為善事。如世尊說:『能出家者,獲五種利益。云何為五?一者出家功德是我自利、不共他有,是故智者應求出家。二者自知我是卑下之人、被他驅使,既出家後受人供養、禮拜稱讚,是故智者應求出家。三者從此命終當生天上、離三惡道,是故智者應求出家。四者由捨俗故出離生死,當得安隱無上涅槃,是故智者應求出家。五者常為諸佛及聲聞眾諸勝上人之所讚歎,是故智者應求出家。』汝應可觀斯利益,以慇重心捨諸俗網求大功德。是故我今度汝出家。汝等欲為於此出家?為當佛所?」諸仙答曰:「願與尊者同詣佛所,於彼出家。」諸仙又白:「為用尊者神力而往?為用我等神通去耶?」僧護聞是語已其心不悅,便作是念:「諸仙人眾聞我說法,上獲道果;我雖解說,不獲斯果。」告諸仙曰:「且待少時,我有所作。」詣一樹下,於彼敷座結跏趺坐,端身正念其心寂然。又作是念:「佛說多聞有五種益,如餘廣說。」
thuyết thị tụng thời ,chư tiên văn dĩ cộng tướng vị viết :「thử tụng ngã Kinh 。」thời chư tiên chúng các các tư khởi ,mặc thính kỳ ngôn 。do chư Thiên nữ mê bỉ Tiên nhân ,hỗ bất tướng kiến 。nhĩ thời tăng hộ vi thuyết 《thành dụ Kinh 》,lệnh kỳ giác ngộ 。thuyết thị Kinh dĩ ,thời chư tiên chúng chứng đệ tam quả 。chư Thiên nữ đẳng lệnh bỉ Tiên nhân hoàn phục bản tâm ,các đắc tướng kiến ,đồng thanh xướng ngôn :「thiện thuyết thiện thuyết 。thử Kinh vi diệu 。」tác thị tán dĩ ,hỗ tương cáo viết :「nhữ đẳng ư bỉ ,lai thính pháp da ?」đáp viết :「nhĩ 。」hựu ngôn :「ngã kim ư thử hoạch diệu thiện lợi 。」thời chư tiên chúng hàm bạch ngôn :「Thánh Giả !nguyện ngã đẳng dữ xuất gia cận viên ,tu trì phạm hạnh ,như Tôn-Giả đẳng 。」tăng hộ cáo viết :「chư cụ thọ !nhữ đẳng năng hữu như thị tăng thượng tín tâm ,tư vi thiện sự 。như Thế Tôn thuyết :『năng xuất gia giả ,hoạch ngũ chủng lợi ích 。vân hà vi ngũ ?nhất giả xuất gia công đức thị ngã tự lợi 、bất cộng tha hữu ,thị cố trí giả ưng cầu xuất gia 。nhị giả tự tri ngã thị ti hạ chi nhân 、bị tha khu sử ,ký xuất gia hậu thọ/thụ nhân cúng dường 、lễ bái xưng tán ,thị cố trí giả ưng cầu xuất gia 。tam giả tòng thử mạng chung đương sanh Thiên thượng 、ly tam ác đạo ,thị cố trí giả ưng cầu xuất gia 。tứ giả do xả tục cố xuất ly sanh tử ,đương đắc an ổn vô thượng Niết Bàn ,thị cố trí giả ưng cầu xuất gia 。ngũ giả thường vi chư Phật cập Thanh văn chúng chư thắng thượng nhân chi sở tán thán ,thị cố trí giả ưng cầu xuất gia 。』nhữ ưng khả quán tư lợi ích ,dĩ ân trọng tâm xả chư tục võng cầu Đại công đức 。thị cố ngã kim độ nhữ xuất gia 。nhữ đẳng dục vi ư thử xuất gia ?vi đương Phật sở ?」chư tiên đáp viết :「nguyện dữ Tôn-Giả đồng nghệ Phật sở ,ư bỉ xuất gia 。」chư tiên hựu bạch :「vi dụng Tôn-Giả thần lực nhi vãng ?vi dụng ngã đẳng thần thông khứ da ?」tăng hộ văn thị ngữ dĩ kỳ tâm bất duyệt ,tiện tác thị niệm :「chư Tiên nhân chúng văn ngã thuyết Pháp ,thượng hoạch đạo quả ;ngã tuy giải thuyết ,bất hoạch tư quả 。」cáo chư tiên viết :「thả đãi thiểu thời ,ngã hữu sở tác 。」nghệ nhất thụ hạ ,ư bỉ phu tọa kết già phu tọa ,đoan thân chánh niệm kỳ tâm tịch nhiên 。hựu tác thị niệm :「Phật thuyết đa văn hữu ngũ chủng ích ,như dư quảng thuyết 。」

如其精進煩惱頓斷,遂乃獲得阿羅漢果,出離三界,刀割香塗不生瞋恨,看金與土等無有異,應為帝釋諸天梵等之所供養。即告仙曰:「捉我衣角,承我神通而往佛所。」即昇虛空,猶如鴈王亦如鷹隼。其五百商人尚由未達,各停鞍馱,遙見僧護,白言:「聖者!善到來耶,今欲何去?」答曰:「此五百仙人,欲於佛所而求出家。我今相隨將至佛所。」時五百商人咸皆白言:「聖者!我等願欲同去出家。」又告:「聖者!且下而住。暫待我等將諸財物付與家內,相隨而往。」分付物已,僧護苾芻與彼千人同往佛所。
như kỳ tinh tấn phiền não đốn đoạn ,toại nãi hoạch đắc A-la-hán quả ,xuất ly tam giới ,đao cát hương đồ bất sanh sân hận ,khán kim dữ độ đẳng vô hữu dị ,ưng vi Đế Thích chư Thiên phạm đẳng chi sở cúng dường 。tức cáo tiên viết :「tróc ngã y giác ,thừa ngã thần thông nhi vãng Phật sở 。」tức thăng hư không ,do như nhạn vương diệc như ưng chuẩn 。kỳ ngũ bách thương nhân thượng do vị đạt ,các đình an Đà ,dao kiến tăng hộ ,bạch ngôn :「Thánh Giả !thiện đáo lai da ,kim dục hà khứ ?」đáp viết :「thử ngũ bách Tiên nhân ,dục ư Phật sở nhi cầu xuất gia 。ngã kim tướng tùy tướng chí Phật sở 。」thời ngũ bách thương nhân hàm giai bạch ngôn :「Thánh Giả !ngã đẳng nguyện dục đồng khứ xuất gia 。」hựu cáo :「Thánh Giả !thả hạ nhi trụ/trú 。tạm đãi ngã đẳng tướng chư tài vật phó dữ gia nội ,tướng tùy nhi vãng 。」phần phó vật dĩ ,tăng hộ Bí-sô dữ bỉ thiên nhân đồng vãng Phật sở 。

時佛世尊正與無量百千大眾圍遶說法。世尊遙見僧護等來,告諸大眾:「汝並見此僧護苾芻,與彼千人前後圍遶相隨來不?」苾芻答曰:「我等咸見。」世尊告曰:「世間奉獻莫過於此,化人出家,調伏濟度。」時僧護等俱禮佛足,退坐一面。具壽僧護白佛言:「世尊!此諸族姓數有千人,咸欲於佛善說法律而為出家及受圓具,成苾芻性。願佛慈悲,哀愍聽許。」佛言:「善來苾芻!於我法中善修梵行,成大沙門。」說是語已,鬚髮自落,僧伽胝衣自然著體,剃頭之處如經七日,瓶鉢在手,威儀具足如百歲苾芻,廣如餘說。世尊為彼依教示誨。各自勤策,斷諸煩惱,證阿羅漢果,離三界欲,廣說乃至諸天帝釋而為供養。
thời Phật Thế tôn chánh dữ vô lượng bách thiên Đại chúng vi nhiễu thuyết Pháp 。Thế Tôn dao kiến tăng hộ đẳng lai ,cáo chư Đại chúng :「nhữ tịnh kiến thử tăng hộ Bí-sô ,dữ bỉ thiên nhân tiền hậu vi nhiễu tướng tùy lai bất ?」Bí-sô đáp viết :「ngã đẳng hàm kiến 。」Thế Tôn cáo viết :「thế gian phụng hiến mạc quá/qua ư thử ,hóa nhân xuất gia ,điều phục tế độ 。」thời tăng hộ đẳng câu lễ Phật túc ,thoái tọa nhất diện 。cụ thọ tăng hộ bạch Phật ngôn :「Thế Tôn !thử chư tộc tính số hữu thiên nhân ,hàm dục ư Phật thiện thuyết pháp luật nhi vi xuất gia cập thọ/thụ viên cụ ,thành Bí-sô tánh 。nguyện Phật từ bi ,ai mẩn thính hứa 。」Phật ngôn :「thiện lai Bí-sô !ư ngã pháp trung thiện tu phạm hạnh ,thành đại sa môn 。」thuyết thị ngữ dĩ ,tu phát tự lạc ,tăng già chi y tự nhiên trước/trứ thể ,thế đầu chi xứ/xử như Kinh thất nhật ,bình bát tại thủ ,uy nghi cụ túc như bách tuế Bí-sô ,quảng như dư thuyết 。Thế Tôn vi bỉ y giáo thị hối 。các tự cần sách ,đoạn chư phiền não ,chứng A-la-hán quả ,ly tam giới dục ,quảng thuyết nãi chí chư Thiên đế thích nhi vi cúng dường 。

爾時具壽僧護白佛言:「世尊!我於彼處見諸有情,其形如牆、或如柱樹、如葉花果、或如掃帚鐺杓臼形。彼於前身當作何業,受如斯報?」佛告僧護:「凡諸有情,自所作業,還須自受,他不相代,廣說乃至果報還須自受。乃往昔時,於此賢劫中人壽二萬歲時,有佛出現於世,號曰迦攝波佛,在仙人墮處施鹿林中。是時彼佛所有求寂,緣作苾芻。僧護!汝之所見形如牆者,彼諸眾生污泥僧伽牆壁,所以得如是報。所見似柱者,彼諸有情曾於僧伽柱以鼻涕唾污;由彼業故,受如斯報。形如杓者,曾作求寂,為行蜜漿於僧伽中。有客苾芻來至求寂處,其求寂洗杓。彼客苾芻問言:『於僧伽中行非時漿不?』求寂答言:『行漿已了。不見我今洗杓?』遂生瞋罵。由彼業力,受如是報。汝見形如臼者,昔日曾作苾芻,欲造鉢時,有一求寂專知僧伽庫藏。造鉢苾芻於求寂處借白:『我用擣物。』時求寂白言:『大德!且住少時,我今政忙。』少時與臼。苾芻乃即生瞋苦言:『我若自由,非論借臼以擣油麻,亦擣汝身。』于時求寂便作是念:『我若報答,必更大嗔。』默然而住。知彼苾芻嗔息定已,時求寂即詣彼邊白言:『汝今知我是何等人?』尊者告曰:『汝於迦攝波佛教中出家求寂。』求寂報曰:『汝出家事,所作未辦。汝被一切煩惱所縛,我得解脫。汝出麁言,當須說悔,罪即消薄。』彼即說悔,遂生臼形身。汝所見形猶如鐺者,昔與寺家曾作淨人承事苾芻,為苾芻煎藥。時苾芻瞋,然彼淨人因茲生恨,便故打鐺破。由此業力,身如鐺形。汝見以繩繫之挽斷者,昔為授事,外有施物,令彼僧伽寒熱受用。爾時授事,夏月衣物迴為冬用、迴冬衣物將為熱用。由此業故,受如斯苦。」
nhĩ thời cụ thọ tăng hộ bạch Phật ngôn :「Thế Tôn !ngã ư bỉ xứ kiến chư hữu tình ,kỳ hình như tường 、hoặc như trụ thụ/thọ 、như diệp hoa quả 、hoặc như tảo trửu đang tiêu cữu hình 。bỉ ư tiền thân đương tác hà nghiệp ,thọ/thụ như tư báo ?」Phật cáo tăng hộ :「phàm chư hữu tình ,tự sở tác nghiệp ,hoàn tu tự thọ ,tha bất tướng đại ,quảng thuyết nãi chí quả báo hoàn tu tự thọ 。nãi vãng tích thời ,ư thử hiền kiếp trung nhân thọ nhị vạn tuế thời ,hữu Phật xuất hiện ư thế ,hiệu viết Ca nhiếp ba Phật ,tại Tiên nhân Đọa xứ thí lộc lâm trung 。Thị thời bỉ Phật sở hữu cầu tịch ,duyên tác Bí-sô 。tăng hộ !nhữ chi sở kiến hình như tường giả ,bỉ chư chúng sanh ô nê tăng già tường bích ,sở dĩ đắc như thị báo 。sở kiến tự trụ giả ,bỉ chư hữu tình tằng ư tăng già trụ dĩ Tỳ thế thóa ô ;do bỉ nghiệp cố ,thọ/thụ như tư báo 。hình như tiêu giả ,tằng tác cầu tịch ,vi hạnh/hành/hàng mật tương ư tăng già trung 。hữu khách Bí-sô lai chí cầu tịch xứ/xử ,kỳ cầu tịch tẩy tiêu 。bỉ khách Bí-sô vấn ngôn :『ư tăng già trung hạnh/hành/hàng phi thời tương bất ?』cầu tịch đáp ngôn :『hạnh/hành/hàng tương dĩ liễu 。bất kiến ngã kim tẩy tiêu ?』toại sanh sân mạ 。do bỉ nghiệp lực ,thọ/thụ như thị báo 。nhữ kiến hình như cữu giả ,tích nhật tằng tác Bí-sô ,dục tạo bát thời ,hữu nhất cầu tịch chuyên tri tăng già khố tạng 。tạo bát Bí-sô ư cầu tịch xứ/xử tá bạch :『ngã dụng đảo vật 。』thời cầu tịch bạch ngôn :『Đại Đức !thả trụ/trú thiểu thời ,ngã kim chánh mang 。』thiểu thời dữ cữu 。Bí-sô nãi tức sanh sân khổ ngôn :『ngã nhược/nhã tự do ,phi luận tá cữu dĩ đảo du ma ,diệc đảo nhữ thân 。』vu thời cầu tịch tiện tác thị niệm :『ngã nhược/nhã báo đáp ,tất cánh Đại sân 。』mặc nhiên nhi trụ/trú 。tri bỉ Bí-sô sân tức định dĩ ,thời cầu tịch tức nghệ bỉ biên bạch ngôn :『nhữ kim tri ngã thị hà đẳng nhân ?』Tôn-Giả cáo viết :『nhữ ư Ca nhiếp ba Phật giáo trung xuất gia cầu tịch 。』cầu tịch báo viết :『nhữ xuất gia sự ,sở tác vị biện/bạn 。nhữ bị nhất thiết phiền não sở phược ,ngã đắc giải thoát 。nhữ xuất thô ngôn ,đương tu thuyết hối ,tội tức tiêu bạc 。』bỉ tức thuyết hối ,toại sanh cữu hình thân 。nhữ sở kiến hình do như đang giả ,tích dữ tự gia tằng tác tịnh nhân thừa sự Bí-sô ,vi Bí-sô tiên dược 。thời Bí-sô sân ,nhiên bỉ tịnh nhân nhân tư sanh hận ,tiện cố đả đang phá 。do thử nghiệp lực ,thân như đang hình 。nhữ kiến dĩ thằng hệ chi vãn đoạn giả ,tích vi thụ sự ,ngoại Hữu thí vật ,lệnh bỉ tăng già hàn nhiệt thọ dụng 。nhĩ thời thụ sự ,hạ nguyệt y vật hồi vi đông dụng 、hồi đông y vật tướng vi nhiệt dụng 。do thử nghiệp cố ,thọ/thụ như tư khổ 。」

時諸苾芻咸皆有疑,以緣白佛:「具壽僧護!曾作何業?由何業故,得於大富長者家生,復得出家證阿羅漢果,能作如是大利益事。」
thời chư Bí-sô hàm giai hữu nghi ,dĩ duyên bạch Phật :「cụ thọ tăng hộ !tằng tác hà nghiệp ?do hà nghiệp cố ,đắc ư Đại phú Trưởng-giả gia sanh ,phục đắc xuất gia chứng A-la-hán quả ,năng tác như thị Đại lợi ích sự 。」

佛告諸苾芻:「汝等應聽。僧護苾芻所作福業,乃至自受,廣如上說。乃往過去,迦攝波佛出現世時,人壽二萬歲。于時迦攝波佛在仙人墮處施鹿林中,僧護亦於彼出家。身作眾主,有五百弟子,四遠男女悉皆歸信。時彼眾主,乃至盡形堅持梵行,無有缺犯,然無所獲。後欲命終,便發是言:『我於迦攝波佛善法律中而修梵行,精懃無怠,然無所獲殊勝果報。所有功德願資我等,於當來世釋迦牟尼佛出現世時,於彼法律而得出家,淨修梵行,斷諸煩惱而證阿羅漢果。』是時五百弟子來詣師所,白:『鄔波馱耶!獲勝果不。』師曰:『未得。』又白師言:『發何勝願?』師曰:『發如上願。』弟子俱白:『若鄔波馱耶證如是果。我等亦隨出家,同證阿羅漢果。』時有聚落五百餘人來詣師所,同前問答,乃至廣說:『我等亦願證阿羅漢果。』汝等苾芻!勿生異念。昔時眾主者豈異人乎?今僧護是也。往昔五百弟子者,即五百仙人是。往昔聚落五百人者,今商主等是。因昔眾主供養僧伽,由彼業故得於大富長者家生。由發願故,復獲阿羅漢果。又由往昔廣能調伏,今生還得調伏多人,廣度有情而為利益。汝等苾芻!若種白業還得白報,乃至雜業等,廣說如上。汝等苾芻!應如是學。」
Phật cáo chư Bí-sô :「nhữ đẳng ưng thính 。tăng hộ Bí-sô sở tác phước nghiệp ,nãi chí tự thọ ,quảng như thượng thuyết 。nãi vãng quá khứ ,Ca nhiếp ba Phật xuất hiện thế thời ,nhân thọ nhị vạn tuế 。vu thời Ca nhiếp ba Phật tại Tiên nhân Đọa xứ thí lộc lâm trung ,tăng hộ diệc ư bỉ xuất gia 。thân tác chúng chủ ,hữu ngũ bách đệ-tử ,tứ viễn nam nữ tất giai quy tín 。thời bỉ chúng chủ ,nãi chí tận hình kiên trì phạm hạnh ,vô hữu khuyết phạm ,nhiên vô sở hoạch 。hậu dục mạng chung ,tiện phát thị ngôn :『ngã ư Ca nhiếp ba Phật thiện pháp luật trung nhi tu phạm hạnh ,tinh cần vô đãi ,nhiên vô sở hoạch thù thắng quả báo 。sở hữu công đức nguyện tư ngã đẳng ,ư đương lai thế Thích Ca Mâu Ni Phật xuất hiện thế thời ,ư bỉ pháp luật nhi đắc xuất gia ,tịnh tu phạm hạnh ,đoạn chư phiền não nhi chứng A-la-hán quả 。』Thị thời ngũ bách đệ-tử lai nghệ sư sở ,bạch :『ổ ba Đà da !hoạch thắng quả bất 。』sư viết :『vị đắc 。』hựu bạch sư ngôn :『phát hà thắng nguyện ?』sư viết :『phát như thượng nguyện 。』đệ-tử câu bạch :『nhược/nhã ổ ba Đà da chứng như thị quả 。ngã đẳng diệc tùy xuất gia ,đồng chứng A-la-hán quả 。』thời hữu tụ lạc ngũ bách dư nhân lai nghệ sư sở ,đồng tiền vấn đáp ,nãi chí quảng thuyết :『ngã đẳng diệc nguyện chứng A-la-hán quả 。』nhữ đẳng Bí-sô !vật sanh dị niệm 。tích thời chúng chủ giả khởi dị nhân hồ ?kim tăng hộ thị dã 。vãng tích ngũ bách đệ-tử giả ,tức ngũ bách Tiên nhân thị 。vãng tích tụ lạc ngũ bách nhân giả ,kim thương chủ đẳng thị 。nhân tích chúng chủ cúng dường tăng già ,do bỉ nghiệp cố đắc ư Đại phú Trưởng-giả gia sanh 。do phát nguyện cố ,phục hoạch A-la-hán quả 。hựu do vãng tích quảng năng điều phục ,kim sanh hoàn đắc điều phục đa nhân ,quảng độ hữu tình nhi vi lợi ích 。nhữ đẳng Bí-sô !nhược/nhã chủng bạch nghiệp hoàn đắc bạch báo ,nãi chí tạp nghiệp đẳng ,quảng thuyết như thượng 。nhữ đẳng Bí-sô !ưng như thị học 。」

時諸苾芻又復有疑,以緣白佛:「其化龍苾芻,復於何處最初發心?」佛言:「乃往過去,此賢劫中人壽二萬歲時,有佛出世,號迦攝波,乃至廣說,施鹿林中為諸聲聞而說法要:『汝等苾芻!應於蘭若、山間樹下、空靜屍林、草菴逈地、龕窟等中,端身正念寂靜而坐。應勤精進,勿為放逸。應如我教,當如是學。』時諸苾芻聞是語已,如佛所教,其或往妙高山所、或向無熱池處、或往餘池,其中亦有七金山處、或有在於城邑聚落。時有一龍,生已未久,遂被金翅鳥王捉將至於空中,望見苾芻諸根寂靜端坐入定,龍作是念:『此等苾芻甚大安樂,不同於我受如斯苦。』便生歸仰慇重信心,作是念已即便命終。婆羅痆斯國有婆羅門,具六種法,於彼家生乃至長大,便於佛所出家圓具,懃修梵行,斷諸煩惱,證阿羅漢果,乃至帝釋諸天而為供養。即自觀察,由何業故?復從何沒而生此處,獲如斯果?遂即觀見,從龍趣沒來生人中,復見於大聲聞處發慇重心。又見過去龍時父母在彼龍宮,便作神通至龍宮,見舊父母悲惱啼泣。問其龍曰:『何故啼泣?』答言:『聖者!我生一子,未久之間乃被金翅鳥王捉我兒去,不知所在。』報其母曰:『我是愛子,於此命終生婆羅門家,又於迦攝波佛所而得出家,懃修梵行,斷諸煩惱,證阿羅漢果。』龍母白言:『聖者!此實難信,亦是希有。然我愛子為性甚惡,生其善趣由故不得,何況獲得阿羅漢耶?』又報母曰:『我實證果,不是虛言。』龍母告曰:『若如言者,從今已後,於日日中為我受食。』便即默然而受其請。苾芻每日常受上味種種飲食,飯食已訖還詣本住。
thời chư Bí-sô hựu phục hưũ nghi ,dĩ duyên bạch Phật :「kỳ hóa long Bí-sô ,phục ư hà xứ/xử tối sơ phát tâm ?」Phật ngôn :「nãi vãng quá khứ ,thử hiền kiếp trung nhân thọ nhị vạn tuế thời ,hữu Phật xuất thế ,hiệu Ca nhiếp ba ,nãi chí quảng thuyết ,thí lộc lâm trung vi chư Thanh văn nhi thuyết Pháp yếu :『nhữ đẳng Bí-sô !ưng ư lan nhã 、sơn gian thụ hạ 、không tĩnh thi lâm 、thảo am huýnh địa 、kham quật đẳng trung ,đoan thân chánh niệm tịch tĩnh nhi tọa 。ưng cần tinh tấn ,vật vi phóng dật 。ưng như ngã giáo ,đương như thị học 。』thời chư Bí-sô văn thị ngữ dĩ ,như Phật sở giáo ,kỳ hoặc vãng diệu cao sơn sở 、hoặc hướng vô nhiệt trì xứ/xử 、hoặc vãng dư trì ,kỳ trung diệc hữu thất kim sơn xứ/xử 、hoặc hữu tại ư thành ấp tụ lạc 。thời hữu nhất long ,sanh dĩ vị cửu ,toại bị kim-sí điểu Vương tróc tướng chí ư không trung ,vọng kiến Bí-sô chư căn tịch tĩnh đoan tọa nhập định ,long tác thị niệm :『thử đẳng Bí-sô thậm đại an lạc ,bất đồng ư ngã thọ/thụ như tư khổ 。』tiện sanh quy ngưỡng ân trọng tín tâm ,tác thị niệm dĩ tức tiện mạng chung 。Bà la nhiếp tư quốc hữu Bà-la-môn ,cụ lục chủng Pháp ,ư bỉ gia sanh nãi chí trường đại ,tiện ư Phật sở xuất gia viên cụ ,cần tu phạm hạnh ,đoạn chư phiền não ,chứng A-la-hán quả ,nãi chí Đế Thích chư Thiên nhi vi cúng dường 。tức tự quan sát ,do hà nghiệp cố ?phục tùng hà một nhi sanh thử xứ ,hoạch như tư quả ?toại tức quán kiến ,tùng long thú một lai sanh nhân trung ,phục kiến ư đại Thanh văn xứ/xử phát ân trọng tâm 。hựu kiến quá khứ long thời phụ mẫu tại bỉ long cung ,tiện tác thần thông chí long cung ,kiến cựu phụ mẫu bi não Đề khấp 。vấn kỳ long viết :『hà cố Đề khấp ?』đáp ngôn :『Thánh Giả !ngã sanh nhất tử ,vị cửu chi gian nãi bị kim-sí điểu Vương tróc ngã nhi khứ ,bất tri sở tại 。』báo kỳ mẫu viết :『ngã thị ái tử ,ư thử mạng chung sanh Bà-la-môn gia ,hựu ư Ca nhiếp ba Phật sở nhi đắc xuất gia ,cần tu phạm hạnh ,đoạn chư phiền não ,chứng A-la-hán quả 。』long mẫu bạch ngôn :『Thánh Giả !thử thật nạn/nan tín ,diệc thị hy hữu 。nhiên ngã ái tử vi tánh thậm ác ,sanh kỳ thiện thú do cố bất đắc ,hà huống hoạch đắc A-la-hán da ?』hựu báo mẫu viết :『ngã thật chứng quả ,bất thị hư ngôn 。』long mẫu cáo viết :『nhược như ngôn giả ,tùng kim dĩ hậu ,ư nhật nhật trung vi ngã thọ/thụ thực/tự 。』tiện tức mặc nhiên nhi thọ/thụ kỳ thỉnh 。Bí-sô mỗi nhật thường thọ/thụ thượng vị chủng chủng ẩm thực ,phạn thực dĩ cật hoàn nghệ bổn trụ/trú 。

「然彼苾芻有一求寂,時諸苾芻問求寂曰:『汝之師主,每於何處喫食而來?』求寂報言:『我亦不知。』苾芻報曰:『汝之師主,每日常食種種飲食。汝何不去?』答曰:『我親教師有大威德而得去食;我無威德,云何輒去?』苾芻報曰:『汝師欲去,汝宜默捉支伐羅角。』求寂答曰:『我捉不辭,或恐墜地。』苾芻報曰:『汝師衣繫蘇迷盧山由故不墜,況汝身爾。』既被勸已,欲至食時即便默至師所,在隱屏處而立。其師欲昇空去,求寂默捉師主衣角,亦昇空去。時龍宮內,安二坐處、二漫茶羅。師既見已,問諸龍曰:『何故置此二座壇耶?』時龍報曰:『應觀背後更有人不?』師便迴顧,見此求寂:『汝亦來耶?』答曰:『爾。』師曰:『善哉。』至彼坐已,諸龍作念:『是彼師主獲殊勝果,有大威德,應供天食;然彼弟子未獲如是,應與凡食。』作是念已,時諸龍等依念供養。飯食了已,于時求寂取師主鉢,於此鉢中殘一粒飯,求寂取食,其飯甘美世味無比。求寂食已,便作是念:『二人喫食,便作兩般。』心生瞋恚,發如是願:『我於迦攝佛所出家,修習梵行。將此功德,願得龍身有大威德,奪取此宮,趁諸龍出。』由作猛利瞋恨,不惜軀命發是願已,便於兩手清水下流,宮內諸龍悉皆頭痛。諸龍白言:『聖者!然此求寂不念善事,宜應遮止。』師主告曰:『此是惡趣。汝今何故發如是念?』爾時求寂即以伽他答親教師曰:
「nhiên bỉ Bí-sô hữu nhất cầu tịch ,thời chư Bí-sô vấn cầu tịch viết :『nhữ chi sư chủ ,mỗi ư hà xứ/xử khiết thực/tự nhi lai ?』cầu tịch báo ngôn :『ngã diệc bất tri 。』Bí-sô báo viết :『nhữ chi sư chủ ,mỗi nhật thường thực/tự chủng chủng ẩm thực 。nhữ hà bất khứ ?』đáp viết :『ngã thân giáo sư hữu đại uy đức nhi đắc khứ thực/tự ;ngã vô uy đức ,vân hà triếp khứ ?』Bí-sô báo viết :『nhữ sư dục khứ ,nhữ nghi mặc tróc chi phạt la giác 。』cầu tịch đáp viết :『ngã tróc bất từ ,hoặc khủng trụy địa 。』Bí-sô báo viết :『nhữ sư y hệ tô mê lô sơn do cố bất trụy ,huống nhữ thân nhĩ 。』ký bị khuyến dĩ ,dục chí thực thời tức tiện mặc chí sư sở ,tại ẩn bình xứ/xử nhi lập 。kỳ sư dục thăng không khứ ,cầu tịch mặc tróc sư chủ y giác ,diệc thăng không khứ 。thời long cung nội ,an nhị tọa xứ/xử 、nhị mạn trà La 。sư ký kiến dĩ ,vấn chư long viết :『hà cố trí thử nhị tọa đàn da ?』thời long báo viết :『ưng quán bối hậu cánh hữu nhân bất ?』sư tiện hồi cố ,kiến thử cầu tịch :『nhữ diệc lai da ?』đáp viết :『nhĩ 。』sư viết :『Thiện tai 。』chí bỉ tọa dĩ ,chư long tác niệm :『thị bỉ sư chủ hoạch thù thắng quả ,hữu đại uy đức ,Ứng-Cúng thiên thực ;nhiên bỉ đệ-tử vị hoạch như thị ,ưng dữ phàm thực/tự 。』tác thị niệm dĩ ,thời chư long đẳng y niệm cúng dường 。phạn thực liễu dĩ ,vu thời cầu tịch thủ sư chủ bát ,ư thử bát trung tàn nhất lạp phạn ,cầu tịch thủ thực/tự ,kỳ phạn cam mỹ thế vị vô bỉ 。cầu tịch thực/tự dĩ ,tiện tác thị niệm :『nhị nhân khiết thực/tự ,tiện tác lượng (lưỡng) ba/bát 。』tâm sanh sân khuể ,phát như thị nguyện :『ngã ư Ca nhiếp Phật sở xuất gia ,tu tập phạm hạnh 。tướng thử công đức ,nguyện đắc long thân hữu đại uy đức ,đoạt thủ thử cung ,sấn chư long xuất 。』do tác mãnh lợi sân hận ,bất tích khu mạng phát thị nguyện dĩ ,tiện ư lưỡng thủ thanh thủy hạ lưu ,cung nội chư long tất giai đầu thống 。chư long bạch ngôn :『Thánh Giả !nhiên thử cầu tịch bất niệm thiện sự ,nghi ưng già chỉ 。』sư chủ cáo viết :『thử thị ác thú 。nhữ kim hà cố phát như thị niệm ?』nhĩ thời cầu tịch tức dĩ già tha đáp thân giáo sư viết :

「『我心已去遠,
「『ngã tâm dĩ khứ viễn ,

難可却追尋;
nạn/nan khả khước truy tầm ;

何故難追悔?
hà cố nạn/nan truy hối ?

兩手水已流。』
lưỡng thủ thủy dĩ lưu 。』

「說是頌已,求寂為龍,便即擯出諸龍王等,自居宮內。」
「thuyết thị tụng dĩ ,cầu tịch vi long ,tiện tức bấn xuất chư long Vương đẳng ,tự cư cung nội 。」

佛告諸苾芻曰:「其化龍苾芻者,此被擯龍王是。時彼龍王因斯發心,是為最初。」
Phật cáo chư Bí-sô viết :「kỳ hóa long Bí-sô giả ,thử bị bấn long Vương thị 。thời bỉ long Vương nhân tư phát tâm ,thị vi tối sơ 。」

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。時有外道詣給孤林,見諸苾芻住處,床座榻席、受用資具及諸飲食,彼便作念:「沙門釋子,飲食臥具受用等好;雖然,法不如我。應此出家,飲食臥具於此受用;若欲聽法,應於彼處。」作是念已,即詣苾芻處白言:「聖者!我欲出家。」彼苾芻眾即與出家及受近圓。外道常法,每於十四日為褒灑陀;苾芻十五日。其外道至十四日,便往本外道處為褒洒陀;至十五日,又於苾芻處而為長淨。後於異時,黑月十四日僧伽長淨,爾時外道便作是念:「今既兩處長淨,為向彼處?為於此耶?」復作是念:「沙門釋子,慈心哀愍,法則寬泰;彼之外道,法則嚴切。我若不去,必應重罰瞋責於我。」作是念已,便往詣彼。時諸苾芻鳴揵椎、集僧伽。大眾集已,時秉法人白言:「僧伽盡集不?」諸苾芻眾乃共不見彼外道苾芻。既不見已,便作長淨。至於明日,彼即歸來。諸苾芻問曰:「汝於昨日何處去耶?」答曰:「我向本梵行處去來。」又言:「飲食臥具於此受用,然所受法於我本處。」時諸苾芻以緣白佛。佛言:「彼外道執邪,情樂彼法,邪見不捨。然於我教終無利益,不能增長法眼,應須滅擯,遣令歸俗。從今已去,來求出家者,苾芻應問:『汝非外道及心樂邪法不?』若言:『爾。』者,應須擯棄。若不問者,得越法罪。」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。thời hữu ngoại đạo nghệ Cấp-cô lâm ,kiến chư Bí-sô trụ xứ ,sàng tọa tháp tịch 、thọ dụng tư cụ cập chư ẩm thực ,bỉ tiện tác niệm :「Sa Môn Thích tử ,ẩm thực ngọa cụ thọ dụng đẳng hảo ;tuy nhiên ,Pháp bất như ngã 。ưng thử xuất gia ,ẩm thực ngọa cụ ư thử thọ dụng ;nhược/nhã dục thính pháp ,ưng ư bỉ xứ 。」tác thị niệm dĩ ,tức nghệ Bí-sô xứ/xử bạch ngôn :「Thánh Giả !ngã dục xuất gia 。」bỉ Bí-sô chúng tức dữ xuất gia cập thọ/thụ cận viên 。ngoại đạo thường Pháp ,mỗi ư thập tứ nhật vi bao sái đà ;Bí-sô thập ngũ nhật 。kỳ ngoại đạo chí thập tứ nhật ,tiện vãng bổn ngoại đạo xứ/xử vi bao sái đà ;chí thập ngũ nhật ,hựu ư Bí-sô xứ/xử nhi vi trường/trưởng tịnh 。hậu ư dị thời ,hắc nguyệt thập tứ nhật tăng già trường/trưởng tịnh ,nhĩ thời ngoại đạo tiện tác thị niệm :「kim ký lượng (lưỡng) xứ/xử trường/trưởng tịnh ,vi hướng bỉ xứ ?vi ư thử da ?」phục tác thị niệm :「Sa Môn Thích tử ,từ tâm ai mẩn ,Pháp tức khoan thái ;bỉ chi ngoại đạo ,Pháp tức nghiêm thiết 。ngã nhược/nhã bất khứ ,tất ưng trọng phạt sân trách ư ngã 。」tác thị niệm dĩ ,tiện vãng nghệ bỉ 。thời chư Bí-sô minh kiền chuy 、tập tăng già 。Đại chúng tập dĩ ,thời bỉnh Pháp nhân bạch ngôn :「tăng già tận tập bất ?」chư Bí-sô chúng nãi cọng bất kiến bỉ ngoại đạo Bí-sô 。ký bất kiến dĩ ,tiện tác trường/trưởng tịnh 。chí ư minh nhật ,bỉ tức quy lai 。chư Bí-sô vấn viết :「nhữ ư tạc nhật hà xứ/xử khứ da ?」đáp viết :「ngã hướng bổn phạm hạnh xứ/xử khứ lai 。」hựu ngôn :「ẩm thực ngọa cụ ư thử thọ dụng ,nhiên sở thọ pháp ư ngã bổn xứ 。」thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật 。Phật ngôn :「bỉ ngoại đạo chấp tà ,Tình lạc/nhạc bỉ Pháp ,tà kiến bất xả 。nhiên ư ngã giáo chung vô lợi ích ,bất năng tăng trưởng pháp nhãn ,ưng tu diệt bấn ,khiển lệnh quy tục 。tùng kim dĩ khứ ,lai cầu xuất gia giả ,Bí-sô ưng vấn :『nhữ phi ngoại đạo cập tâm lạc/nhạc tà pháp bất ?』nhược/nhã ngôn :『nhĩ 。』giả ,ưng tu bấn khí 。nhược/nhã bất vấn giả ,đắc việt Pháp tội 。」

爾時具壽鄔波離白佛言:「世尊!輒度外道應滅擯者,何等外道應須擯棄?」佛言:「一者持外道服、二者心樂彼見、三者歸著本服。經明相出,此等三種咸須滅擯。」
nhĩ thời cụ thọ ổ ba ly bạch Phật ngôn :「Thế Tôn !triếp độ ngoại đạo ưng diệt bấn giả ,hà đẳng ngoại đạo ưng tu bấn khí ?」Phật ngôn :「nhất giả trì ngoại đạo phục 、nhị giả tâm lạc/nhạc bỉ kiến 、tam giả quy trước/trứ bổn phục 。Kinh minh tướng xuất ,thử đẳng tam chủng hàm tu diệt bấn 。」

緣在室羅筏城。有一長者,娶妻未久便誕一息,資以乳餔。爾時長者告其妻曰:「賢首!生此子者雖用我財,亦能代我償諸債負。」作是語已,便將貨物詣往外國興易取利,便沒不還。其妻以自身力及託諸親,種種養育,年漸長大。爾時此兒與諸童子相隨而往,至餘長者家。時彼長者有一少女,見此童子,便以花鬘擲彼童子。時諸童子問曰:「汝於此女有期會耶?」答言:「有。」諸童報曰:「此之長者為性嚴惡,汝莫為斯事,損害於汝。」諸餘童子乃至日暮守此童子,不令非法,便共相隨至於母處。私報母曰:「此小童兒,與某長者少女,欲為非法。我等勸諭,制不聽為。我今歸去,於此夜中宜應遮止。」母曰:「汝等既能共相勸諭,甚為善事。」其母即令童子入房安置,又於房中安觸瓶水及以觸盆,母自當門安床而臥。至夜半後,子告母曰:「與我開門,出外便易。」母即告曰:「房中已安觸盆,可應便易。」須臾之頃,其子復告:「與我開門。」母亦不開,子遂瞋怒。母曰:「汝所去處,我先已知。我今寧可於此受死,終不為汝開門。」凡欲火染心,無惡不作、不避惡業,遂於此時拔劍殺母橫屍於地,即詣長者家。既至彼已,見其少女。身形戰掉,女曰:「汝勿生怖,惟我獨住更無餘人。」童子念曰:「我今應報令知已殺於母。」告言:「少女!我已為汝殺母命根。」女曰:「汝所生母?為是嬭母?」報言:「是我所生母。」其女念曰:「此人瞋怒尚殺親母,況我餘人。」作是念已,報言:「汝應且待,我暫昇樓。」女上樓訖,高聲唱言:「此中有賊。」彼人聞已,於水竇中潛身而出。到己宅內,擲刀於地,高聲唱言:「賊殺我母。賊殺我母。」作是唱已,便依世法燒葬其母。內自思忖:「深是惡人,造極逆罪。」情懷戰懼不自寧心,遂向處處祠天,隨處告問:「修何業行而滅重罪?」或有說言:「應當入火。」或有說言:「自墜高巖。」或有說言:「投身溺水。」或有說言:「自縊其身。」各各說言所作方便,皆令自死,無有出路。復於後時往逝多林,乃見苾芻念誦經論,聲中頌曰:
duyên tại Thất La Phiệt thành 。hữu nhất Trưởng-giả ,thú thê vị cửu tiện đản nhất tức ,tư dĩ nhũ bô 。nhĩ thời Trưởng-giả cáo kỳ thê viết :「Hiền Thủ !sanh thử tử giả tuy dụng ngã tài ,diệc năng đại ngã thường chư trái phụ 。」tác thị ngữ dĩ ,tiện tướng hóa vật nghệ vãng ngoại quốc hưng dịch thủ lợi ,tiện một Bất hoàn 。kỳ thê dĩ tự thân lực cập thác chư thân ,chủng chủng dưỡng dục ,niên tiệm trường đại 。nhĩ thời thử nhi dữ chư Đồng tử tướng tùy nhi vãng ,chí dư Trưởng-giả gia 。thời bỉ Trưởng-giả hữu nhất thiểu nữ ,kiến thử Đồng tử ,tiện dĩ hoa man trịch bỉ Đồng tử 。thời chư Đồng tử vấn viết :「nhữ ư thử nữ hữu kỳ hội da ?」đáp ngôn :「hữu 。」chư đồng báo viết :「thử chi Trưởng-giả vi tánh nghiêm ác ,nhữ mạc vi tư sự ,tổn hại ư nhữ 。」chư dư Đồng tử nãi chí nhật mộ thủ thử Đồng tử ,bất lệnh phi pháp ,tiện cộng tướng tùy chí ư mẫu xứ/xử 。tư báo mẫu viết :「thử tiểu đồng nhi ,dữ mỗ Trưởng-giả thiểu nữ ,dục vi phi pháp 。ngã đẳng khuyến dụ ,chế bất thính vi 。ngã kim quy khứ ,ư thử dạ trung nghi ưng già chỉ 。」mẫu viết :「nhữ đẳng ký năng cộng tướng khuyến dụ ,thậm vi thiện sự 。」kỳ mẫu tức lệnh Đồng tử nhập phòng an trí ,hựu ư phòng trung an xúc bình thủy cập dĩ xúc bồn ,mẫu tự đương môn an sàng nhi ngọa 。chí dạ bán hậu ,tử cáo mẫu viết :「dữ ngã khai môn ,xuất ngoại tiện dịch 。」mẫu tức cáo viết :「phòng trung dĩ an xúc bồn ,khả ưng tiện dịch 。」tu du chi khoảnh ,kỳ tử phục cáo :「dữ ngã khai môn 。」mẫu diệc bất khai ,tử toại sân nộ 。mẫu viết :「nhữ sở khứ xứ/xử ,ngã tiên dĩ tri 。ngã kim ninh khả ư thử thọ/thụ tử ,chung bất vi nhữ khai môn 。」phàm dục hỏa nhiễm tâm ,vô ác bất tác 、bất tị ác nghiệp ,toại ư thử thời bạt kiếm sát mẫu hoạnh thi ư địa ,tức nghệ Trưởng-giả gia 。ký chí bỉ dĩ ,kiến kỳ thiểu nữ 。thân hình chiến điệu ,nữ viết :「nhữ vật sanh bố/phố ,duy ngã độc trụ/trú cánh vô dư nhân 。」Đồng tử niệm viết :「ngã kim ưng báo lệnh tri dĩ sát ư mẫu 。」cáo ngôn :「thiểu nữ !ngã dĩ vi nhữ sát mẫu mạng căn 。」nữ viết :「nhữ sở sanh mẫu ?vi thị nãi mẫu ?」báo ngôn :「thị ngã sở sanh mẫu 。」kỳ nữ niệm viết :「thử nhân sân nộ thượng sát thân mẫu ,huống ngã dư nhân 。」tác thị niệm dĩ ,báo ngôn :「nhữ ưng thả đãi ,ngã tạm thăng lâu 。」nữ thượng lâu cật ,cao thanh xướng ngôn :「thử trung hữu tặc 。」bỉ nhân văn dĩ ,ư thủy đậu trung tiềm thân nhi xuất 。đáo kỷ trạch nội ,trịch đao ư địa ,cao thanh xướng ngôn :「tặc sát ngã mẫu 。tặc sát ngã mẫu 。」tác thị xướng dĩ ,tiện y thế Pháp thiêu táng kỳ mẫu 。nội tự tư thốn :「thâm thị ác nhân ,tạo cực nghịch tội 。」Tình hoài chiến cụ bất tự ninh tâm ,toại hướng xứ xứ từ Thiên ,tùy xử cáo vấn :「tu hà nghiệp hạnh/hành/hàng nhi diệt trọng tội ?」hoặc hữu thuyết ngôn :「ứng đương nhập hỏa 。」hoặc hữu thuyết ngôn :「tự trụy cao nham 。」hoặc hữu thuyết ngôn :「đầu thân nịch thủy 。」hoặc hữu thuyết ngôn :「tự ải kỳ thân 。」các các thuyết ngôn sở tác phương tiện ,giai lệnh tự tử ,vô hữu xuất lộ 。phục ư hậu thời vãng Thệ đa lâm ,nãi kiến Bí-sô niệm tụng Kinh luận ,thanh trung tụng viết :

「若人作惡業,
「nhược/nhã nhân tác ác nghiệp ,

修善而能滅;
tu thiện nhi năng diệt ;

彼能照世間,
bỉ năng chiếu thế gian ,

如日出雲翳。」
như nhật xuất vân ế 。」

爾時此人便作是念:「出家釋子有除罪法,今我應當出家,修諸善業而滅其罪。」即詣苾芻處白言:「聖者!我欲出家,願見哀愍。」時此苾芻便與出家并授近圓。既出家已,精懃讀誦,於三藏教悉皆具解,辯才無礙善能論答。別有苾芻問彼人曰:「具壽!何因苦行精懃?有何別求?」彼人答曰:「我為消重罪故。」問言:「汝作何罪?」答曰:「殺母。」又問:「是親生母?為當乳母?」答曰:「是親生母。」時諸苾芻以緣白佛。爾時世尊告諸苾芻曰:「若人殺母,便求出家,與出家者當壞我法,即須擯棄。從今已往,於我法律之中,若有人來求出家者,當須問言:『汝非殺母不?』若不問者,得越法罪。」
nhĩ thời thử nhân tiện tác thị niệm :「xuất gia Thích tử hữu trừ tội Pháp ,kim ngã ứng đương xuất gia ,tu chư thiện nghiệp nhi diệt kỳ tội 。」tức nghệ Bí-sô xứ/xử bạch ngôn :「Thánh Giả !ngã dục xuất gia ,nguyện kiến ai mẩn 。」thời thử Bí-sô tiện dữ xuất gia tinh thọ/thụ cận viên 。ký xuất gia dĩ ,tinh cần độc tụng ,ư tam tạng giáo tất giai cụ giải ,biện tài vô ngại thiện năng luận đáp 。biệt hữu Bí-sô vấn bỉ nhân viết :「cụ thọ !hà nhân khổ hạnh tinh cần ?hữu hà biệt cầu ?」bỉ nhân đáp viết :「ngã vi tiêu trọng tội cố 。」vấn ngôn :「nhữ tác hà tội ?」đáp viết :「sát mẫu 。」hựu vấn :「thị thân sanh mẫu ?vi đương nhũ mẫu ?」đáp viết :「thị thân sanh mẫu 。」thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật 。nhĩ thời Thế Tôn cáo chư Bí-sô viết :「nhược/nhã nhân sát mẫu ,tiện cầu xuất gia ,dữ xuất gia giả đương hoại ngã pháp ,tức tu bấn khí 。tùng kim dĩ vãng ,ư ngã pháp luật chi trung ,nhược hữu nhân lai cầu xuất gia giả ,đương tu vấn ngôn :『nhữ phi sát mẫu bất ?』nhược/nhã bất vấn giả ,đắc việt Pháp tội 。」

其人被眾擯已,便自念曰:「我今不可還俗,應須遠去邊境而住。」便往邊境之處化一長者,長者於此苾芻乃生信敬,為造一寺。諸方客侶皆來此寺,來者皆為說法,多有證阿羅漢果。復於異時,身有病患,用諸根菓莖葉種種藥草,療治不差。漸漸困篤,餘命無幾。告弟子曰:「當造浴室。」時諸弟子依教,便造浴室。爾時師主說伽他曰:
kỳ nhân bị chúng bấn dĩ ,tiện tự niệm viết :「ngã kim bất khả hoàn tục ,ưng tu viễn khứ biên cảnh nhi trụ/trú 。」tiện vãng biên cảnh chi xứ/xử hóa nhất Trưởng-giả ,Trưởng-giả ư thử Bí-sô nãi sanh tín kính ,vi tạo nhất tự 。chư phương khách lữ giai lai thử tự ,lai giả giai vi thuyết Pháp ,đa hữu chứng A-la-hán quả 。phục ư dị thời ,thân hữu bệnh hoạn ,dụng chư căn quả hành diệp chủng chủng dược thảo ,liệu trì bất sái 。tiệm tiệm khốn đốc ,dư mạng vô kỷ 。cáo đệ-tử viết :「đương tạo dục thất 。」thời chư đệ-tử y giáo ,tiện tạo dục thất 。nhĩ thời sư chủ thuyết già tha viết :

「積聚皆消散,
「tích tụ giai tiêu tán ,

崇高必墮落,
sùng cao tất đọa lạc ,

合會終別離,
hợp hội chung biệt ly ,

有命咸歸死。」
hữu mạng hàm quy tử 。」

說此頌已,便即命終,墮無間地獄。然諸弟子證阿羅漢者,入定諦觀,鄔波馱耶當生何處?於諸天宮,諦觀不見;復觀人間及傍生趣并餓鬼中,悉皆不見。復觀地獄,乃見在於無間地獄中。爾時弟子共作是念:「我鄔波馱耶生存之時,持戒多聞,以法攝受。曾作何業墮於無間?」又復諦觀,乃見殺母之業。既被地獄猛火逼身,意想將是所造浴室,遂即唱言:「浴室浴室。熾熱猛火極燒於我。」是時當門獄卒以杵打頭,告言:「薄福罪人,此是無間地獄,云何言是浴室。」被打頭時乃發善心,即便命終,生四天王宮。凡生天者,起三種念:我從何來?今生何處?復緣何業?作此念時,乃見我從無間獄死,生在四天王宮,緣作浴室洗浴苾芻,乘斯福力而生此天。是時天子復作是念:「我緣世尊善方便故令我生天。不應安住,當須詣世尊所,以報此恩。」既至佛所,聽聞妙法,便證初果。得見諦已,歸還天宮。時彼上首弟子是阿羅漢,眾欲食時,於上座處坐。其小弟子為僧伽行水,是時上坐鉢中受水,指頭觸水,覺水極冷,便作是念:「我今於此飲斯冷水。鄔波馱耶在地獄之中飲鎔銅汁。」便觀地獄,遍皆不見;復觀人間、傍生、鬼趣,皆悉不見。即觀天上,乃見生在四天王宮,復於佛所而證初果。見已微笑,語言:「是佛、是法、是僧大淨妙事不可思議。此極重業,墮於地獄;有勝功能,得生天上。」彼行水者白尊者曰:「鄔波馱耶死,得為上坐,歡喜笑耶?」告曰:「具壽!汝今所問,非正是時;若僧伽集時,可問斯事,當為汝說。」
thuyết thử tụng dĩ ,tiện tức mạng chung ,đọa Vô gián địa ngục 。nhiên chư đệ-tử chứng A-la-hán giả ,nhập định đế quán ,ổ ba Đà da đương sanh hà xứ/xử ?ư chư Thiên cung ,đế quán bất kiến ;phục quán nhân gian cập bàng sanh thú tinh ngạ quỷ trung ,tất giai bất kiến 。phục quán địa ngục ,nãi kiến tại ư Vô gián địa ngục trung 。nhĩ thời đệ-tử cọng tác thị niệm :「ngã ổ ba Đà da sanh tồn chi thời ,trì giới đa văn ,dĩ pháp nhiếp thọ 。tằng tác hà nghiệp đọa ư Vô gián ?」hựu phục đế quán ,nãi kiến sát mẫu chi nghiệp 。ký bị địa ngục mãnh hỏa bức thân ,ý tưởng tướng thị sở tạo dục thất ,toại tức xướng ngôn :「dục thất dục thất 。sí nhiệt mãnh hỏa cực thiêu ư ngã 。」Thị thời đương môn ngục tốt dĩ xử đả đầu ,cáo ngôn :「bạc phước tội nhân ,thử thị Vô gián địa ngục ,vân hà ngôn thị dục thất 。」bị đả đầu thời nãi phát thiện tâm ,tức tiện mạng chung ,sanh Tứ Thiên Vương cung 。phàm sanh thiên giả ,khởi tam chủng niệm :ngã tùng hà lai ?kim sanh hà xứ/xử ?phục duyên hà nghiệp ?tác thử niệm thời ,nãi kiến ngã tùng Vô gián ngục tử ,sanh tại Tứ Thiên Vương cung ,duyên tác dục thất tẩy dục Bí-sô ,thừa tư phước lực nhi sanh thử Thiên 。Thị thời Thiên Tử phục tác thị niệm :「ngã duyên Thế Tôn thiện phương tiện cố lệnh ngã sanh thiên 。bất ưng an trụ ,đương tu nghệ Thế Tôn sở ,dĩ báo thử ân 。」ký chí Phật sở ,thính văn diệu pháp ,tiện chứng sơ quả 。đắc kiến đế dĩ ,quy hoàn Thiên cung 。thời bỉ thượng thủ đệ-tử thị A-la-hán ,chúng dục thực thời ,ư Thượng tọa xứ/xử tọa 。kỳ tiểu đệ-tử vi tăng già hạnh/hành/hàng thủy ,Thị thời Thượng tọa bát trung thọ/thụ thủy ,chỉ đầu xúc thủy ,giác thủy cực lãnh ,tiện tác thị niệm :「ngã kim ư thử ẩm tư lãnh thủy 。ổ ba Đà da tại địa ngục chi trung ẩm dong đồng trấp 。」tiện quán địa ngục ,biến giai bất kiến ;phục quán nhân gian 、bàng sanh 、quỷ thú ,giai tất bất kiến 。tức quán Thiên thượng ,nãi kiến sanh tại Tứ Thiên Vương cung ,phục ư Phật sở nhi chứng sơ quả 。kiến dĩ vi tiếu ,ngữ ngôn :「thị Phật 、thị pháp 、thị tăng Đại tịnh diệu sự bất khả tư nghị 。thử cực trọng nghiệp ,đọa ư địa ngục ;hữu thắng công năng ,đắc sanh Thiên thượng 。」bỉ hạnh/hành/hàng thủy giả bạch Tôn-Giả viết :「ổ ba Đà da tử ,đắc vi Thượng tọa ,hoan hỉ tiếu da ?」cáo viết :「cụ thọ !nhữ kim sở vấn ,phi chánh Thị thời ;nhược/nhã tăng già tập thời ,khả vấn tư sự ,đương vi nhữ 。」

後於異時,苾芻僧伽集。其小同學眾中問曰:「大德!前見何事,歡喜為笑耶?為見鄔波馱耶死,得為上座故,歡喜笑耶?」于時眾首對於僧伽廣如上說,時諸弟子皆大歡喜,咸稱:「佛法僧寶是大勝利,我鄔波馱耶造斯罪業而得生天。」殺父准斯犯逆,廣說如前。
hậu ư dị thời ,Bí-sô tăng già tập 。kỳ tiểu đồng học chúng trung vấn viết :「Đại Đức !tiền kiến hà sự ,hoan hỉ vi tiếu da ?vi kiến ổ ba Đà da tử ,đắc vi Thượng tọa cố ,hoan hỉ tiếu da ?」vu thời chúng thủ đối ư tăng già quảng như thượng thuyết ,thời chư đệ-tử giai đại hoan hỉ ,hàm xưng :「Phật pháp tăng bảo thị Đại thắng lợi ,ngã ổ ba Đà da tạo tư tội nghiệp nhi đắc sanh thiên 。」sát phụ chuẩn tư phạm nghịch ,quảng thuyết như tiền 。

爾時佛在室羅筏城逝多林中為王說法,其勝光王證見諦已,于時有八萬天眾俱時同證,并有無量百千梵志婆羅門居士等。爾時勝光大王擊鼓宣令曰:「於我國界住者,不應賊盜。若犯盜者,當科死罪。被盜之人,我自出物以酬其直。」爾時世尊復說《少年經》調伏王已,其王又擊鼓宣令告言:「於我國境不得賊盜。若犯者,當科死罪。被盜物家,我以庫藏物還。」其時摩揭陀國有賊,來向憍薩羅國兩國界中,商人來去皆被劫物。時摩揭陀國商人共往憍薩羅國,各相謂曰:「此兩界中多有劫賊,又多索稅直。」于時商人多並却迴,少分前去,至於中路群賊競出,速疾劫奪。其商人等,或有被殺、或有捨財而走。於商人內,有阿羅漢,見此事已諦思惟頃,不覺被賊斷其命根。商人散走而得免者,以泥塗身號啼叫聲,往勝光王所,合掌白王:「我等於王國界興易,今被賊劫。」時王問曰:「在何方所?」白言:「於某方所。」其王命大將名毘樓盧澤迦樓賴吒,令速往彼捉賊將來。大臣依命,將四種兵往捉。時諸賊等在叢林中,無畏而住不著衣甲,正分所得財物。毘樓盧澤迦樓賴吒令其四兵圍賊,四面一時擊鼓吹螺。其賊驚怕,棄物而走,或有被殺、或有捉獲。時大將軍得所劫之物并獲賊等,同詣王所,白大王曰:「此等是賊并物,今已捉獲。」王告賊曰:「我先擊鼓宣令:『於我國中不得行盜。若有犯者,當害其命。被劫之家,我庫藏中出物酬直。』」賊白王曰:「我亦聞王擊鼓宣令;為貪財物,違命去盜。」王曰:「汝等劫人,何故害命?」白言:「為欲令前人恐怕故。」王告言:「汝等令他恐怕;我今與汝未曾見事,遣汝恐怕。」王勅大臣:「將此賊殺斷。」其臣領賊,於四衢道告眾人曰:「此是劫賊,欲將殺去。」將行之時,一賊逃走得脫,往逝多林,至一苾芻所白言:「聖者!我欲出家。」時彼苾芻即與出家及以近圓。諸餘賊等,並被王殺。後於異時,諸苾芻等往屍林處。賊出家者亦來林間,見王殺賊,眼中淚出。餘苾芻見,各相謂曰:「此初出家苾芻極有信心,見斯死者眼中流淚。」見苾芻讚,便即放聲號咷大哭。苾芻問曰:「何故高聲大哭?」答曰:「此是我父,此是我兄及以弟等。」又問:「此之賊等曾殺羅漢。汝豈殺耶?」答曰:「曾殺。」時諸苾芻以緣白佛。佛言:「若殺阿羅漢者,是斷福田犯逆,亦壞我法,應須滅擯,驅令歸俗。汝等苾芻!若有人來求出家者,苾芻應問:『汝不殺阿羅漢不?』若不問者,得越法罪。」
nhĩ thời Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm trung vi Vương thuyết Pháp ,kỳ thắng quang Vương chứng kiến đế dĩ ,vu thời hữu bát vạn Thiên Chúng câu thời đồng chứng ,tinh hữu vô lượng bách thiên Phạm-chí Bà-la-môn Cư-sĩ đẳng 。nhĩ thời thắng quang Đại Vương kích cổ tuyên lệnh viết :「ư ngã quốc giới trụ/trú giả ,bất ưng tặc đạo 。nhược/nhã phạm đạo giả ,đương khoa tử tội 。bị đạo chi nhân ,ngã tự xuất vật dĩ thù kỳ trực 。」nhĩ thời Thế Tôn phục thuyết 《thiểu niên Kinh 》điều phục Vương dĩ ,kỳ Vương hựu kích cổ tuyên lệnh cáo ngôn :「ư ngã quốc cảnh bất đắc tặc đạo 。nhược/nhã phạm giả ,đương khoa tử tội 。bị đạo vật gia ,ngã dĩ khố tạng vật hoàn 。」kỳ thời ma yết đà quốc hữu tặc ,lai hướng Kiêu tát la quốc lượng (lưỡng) quốc giới trung ,thương nhân lai khứ giai bị kiếp vật 。thời ma yết đà quốc thương nhân cọng vãng Kiêu tát la quốc ,các tướng vị viết :「thử lưỡng giới trung đa hữu kiếp tặc ,hựu đa tác/sách thuế trực 。」vu thời thương nhân đa tịnh khước hồi ,thiểu phần tiền khứ ,chí ư trung lộ quần tặc cạnh xuất ,tốc tật kiếp đoạt 。kỳ thương nhân đẳng ,hoặc hữu bị sát 、hoặc hữu xả tài nhi tẩu 。ư thương nhân nội ,hữu A-la-hán ,kiến thử sự dĩ đế tư tánh khoảnh ,bất giác bị tặc đoạn kỳ mạng căn 。thương nhân tán tẩu nhi đắc miễn giả ,dĩ nê đồ thân hiệu Đề khiếu thanh ,vãng thắng quang Vương sở ,hợp chưởng bạch Vương :「ngã đẳng ư Vương quốc giới hưng dịch ,kim bị tặc kiếp 。」thời Vương vấn viết :「tại hà phương sở ?」bạch ngôn :「ư mỗ phương sở 。」kỳ Vương mạng Đại tướng danh Tì-lâu lô trạch Ca lâu lại trá ,lệnh tốc vãng bỉ tróc tặc tướng lai 。đại thần y mạng ,tướng tứ chủng binh vãng tróc 。thời chư tặc đẳng tại tùng lâm trung ,vô úy nhi trụ/trú bất trước y giáp ,chánh phần sở đắc tài vật 。Tì-lâu lô trạch Ca lâu lại trá lệnh kỳ tứ binh vi tặc ,tứ diện nhất thời kích cổ xúy loa 。kỳ tặc kinh phạ ,khí vật nhi tẩu ,hoặc hữu bị sát 、hoặc hữu tróc hoạch 。thời Đại tướng quân đắc sở kiếp chi vật tinh hoạch tặc đẳng ,đồng nghệ Vương sở ,bạch Đại Vương viết :「thử đẳng thị tặc tinh vật ,kim dĩ tróc hoạch 。」Vương cáo tặc viết :「ngã tiên kích cổ tuyên lệnh :『ư ngã quốc trung bất đắc hạnh/hành/hàng đạo 。nhược hữu phạm giả ,đương hại kỳ mạng 。bị kiếp chi gia ,ngã khố tạng trung xuất vật thù trực 。』」tặc bạch Vương viết :「ngã diệc văn Vương kích cổ tuyên lệnh ;vi tham tài vật ,vi mạng khứ đạo 。」Vương viết :「nhữ đẳng kiếp nhân ,hà cố hại mạng ?」bạch ngôn :「vi dục lệnh tiền nhân khủng phạ cố 。」Vương cáo ngôn :「nhữ đẳng lệnh tha khủng phạ ;ngã kim dữ nhữ vị tằng kiến sự ,khiển nhữ khủng phạ 。」Vương sắc đại thần :「tướng thử tặc sát đoạn 。」kỳ Thần lĩnh tặc ,ư tứ cù đạo cáo chúng nhân viết :「thử thị kiếp tặc ,dục tướng sát khứ 。」tướng hạnh/hành/hàng chi thời ,nhất tặc đào tẩu đắc thoát ,vãng Thệ đa lâm ,chí nhất Bí-sô sở bạch ngôn :「Thánh Giả !ngã dục xuất gia 。」thời bỉ Bí-sô tức dữ xuất gia cập dĩ cận viên 。chư dư tặc đẳng ,tịnh bị Vương sát 。hậu ư dị thời ,chư Bí-sô đẳng vãng thi lâm xứ/xử 。tặc xuất gia giả diệc lai lâm gian ,kiến Vương Sát Tặc ,nhãn trung lệ xuất 。dư Bí-sô kiến ,các tướng vị viết :「thử sơ xuất gia Bí-sô cực hữu tín tâm ,kiến tư tử giả nhãn trung lưu lệ 。」kiến Bí-sô tán ,tiện tức phóng thanh hiệu đào Đại khốc 。Bí-sô vấn viết :「hà cố cao thanh Đại khốc ?」đáp viết :「thử thị ngã phụ ,thử thị ngã huynh cập dĩ đệ đẳng 。」hựu vấn :「thử chi tặc đẳng tằng sát La-hán 。nhữ khởi sát da ?」đáp viết :「tằng sát 。」thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật 。Phật ngôn :「nhược/nhã sát A-la-hán giả ,thị đoạn phước điền phạm nghịch ,diệc hoại ngã pháp ,ưng tu diệt bấn ,khu lệnh quy tục 。nhữ đẳng Bí-sô !nhược hữu nhân lai cầu xuất gia giả ,Bí-sô ưng vấn :『nhữ bất sát A-la-hán bất ?』nhược/nhã bất vấn giả ,đắc việt Pháp tội 。」

具壽鄔波離白佛言:「若復有人,先曾出家,破壞僧伽,於後更來求出家者,應與出家不?」佛言:「不應。」佛告鄔波離:「從今已去,若有人來欲出家者,苾芻應問:『汝曾破僧伽不?』若非,應度。若不問者,得越法罪。」
cụ thọ ổ ba ly bạch Phật ngôn :「nhược/nhã phục hưũ nhân ,tiên tằng xuất gia ,phá hoại tăng già ,ư hậu cánh lai cầu xuất gia giả ,ưng dữ xuất gia bất ?」Phật ngôn :「bất ưng 。」Phật cáo ổ ba ly :「tùng kim dĩ khứ ,nhược hữu nhân lai dục xuất gia giả ,Bí-sô ưng vấn :『nhữ tằng phá tăng già bất ?』nhược/nhã phi ,ưng độ 。nhược/nhã bất vấn giả ,đắc việt Pháp tội 。」

又白佛言:「若復有人,於佛世尊起惡逆心出佛身血。其人志求於佛法僧,心樂出家修持梵行者。有如是者,應與度不?」佛言:「不應。若有人來求出家者,苾芻應問:『汝非惡心出佛身血不?』若非,應度。若不問者,得越法罪。」
hựu bạch Phật ngôn :「nhược/nhã phục hưũ nhân ,ư Phật Thế tôn khởi ác nghịch tâm xuất Phật thân huyết 。kỳ nhân chí cầu ư Phật pháp tăng ,tâm lạc/nhạc xuất gia tu trì phạm hạnh giả 。hữu như thị giả ,ưng dữ độ bất ?」Phật ngôn :「bất ưng 。nhược hữu nhân lai cầu xuất gia giả ,Bí-sô ưng vấn :『nhữ phi ác tâm xuất Phật thân huyết bất ?』nhược/nhã phi ,ưng độ 。nhược/nhã bất vấn giả ,đắc việt Pháp tội 。」

又白佛言:「若復有人,先曾出家,於四波羅市迦法中隨犯其一,便即歸俗。復於善法,心樂出家。應度以不?」佛言:「不應。若有人來求出家者,苾芻應問:『汝曾犯四重不?』若不問者,得越法罪。」
hựu bạch Phật ngôn :「nhược/nhã phục hưũ nhân ,tiên tằng xuất gia ,ư tứ Ba la thị ca Pháp trung tùy phạm kỳ nhất ,tiện tức quy tục 。phục ư thiện Pháp ,tâm lạc/nhạc xuất gia 。ưng độ dĩ bất ?」Phật ngôn :「bất ưng 。nhược hữu nhân lai cầu xuất gia giả ,Bí-sô ưng vấn :『nhữ tằng phạm tứ trọng bất ?』nhược/nhã bất vấn giả ,đắc việt Pháp tội 。」

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。佛告諸苾芻:「若有苾芻作不見舉,因即歸俗。還來出家及受近圓,受近圓已還造諸罪,不肯發露、我不見罪。若如是者,僧伽應與滅擯。」佛言:「若近圓已,苾芻不懺、不捨惡見。眾作舉已,便即歸俗。來求出家,不捨本見,當須滅擯。」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。Phật cáo chư Bí-sô :「nhược hữu Bí-sô tác bất kiến cử ,nhân tức quy tục 。hoàn lai xuất gia cập thọ/thụ cận viên ,thọ/thụ cận viên dĩ hoàn tạo chư tội ,bất khẳng phát lộ 、ngã bất kiến tội 。nhược như thị giả ,tăng già ưng dữ diệt bấn 。」Phật ngôn :「nhược/nhã cận viên dĩ ,Bí-sô bất sám 、bất xả ác kiến 。chúng tác cử dĩ ,tiện tức quy tục 。lai cầu xuất gia ,bất xả bổn kiến ,đương tu diệt bấn 。」

佛在室羅筏城逝多林給孤獨園。六眾苾芻所度弟子,未知六眾性行,依止而住;知惡性已皆悉捨之,餘處依止,所作事業三時請問。于時六眾苾芻共相謂曰:「此諸黑鉢生,奪我等所度弟子;若更度者,應度如是色類。」後於異時,鄔波難陀乃見一人無手,告曰:「賢首!汝今何故而不出家?」答曰:「誰能度我無手之人?」鄔波難陀言:「世尊教法慈悲寬恕。我當度之。」及受近圓經三五日,所是威儀噉食等事皆悉教訖,即便報曰:「汝可不聞鹿不養鹿。室羅伐城甚大寬廣,汝應往彼乞食自供。」弟子報曰:「我今如是,云何乞食?」鄔波難陀告言:「具壽!我當教汝。」便即為著所有三衣,皆與繩繫,以鉢袋盛繫於左臂,錫杖繫於右臂,即入室羅筏城。時有一女,搥胸唱言:「誰作如是非法毒害,截此苾芻雙手?」苾芻告言:「姊妹!我在俗時被他截手,非出家後。」報言:「誰度?」苾芻報曰:「我鄔波馱耶鄔波難陀。」鄔波斯迦曰:「除彼六眾惡行無恥,誰能度此如是之人。」時諸苾芻以緣白佛。佛言:「諸苾芻!所有過失,斯由度此不完具者。何等名為不完具者?所謂無手、無指、無足、缺脣、無脣,及以諸根不具,皆悉不應。若度此類,得越法罪。若被杖者,若身形斑白,太老、太少。」佛言:「並不應度,一切穢污僧伽臥具咸不應與。又跛足綠眼,及以無目、曲腰侏儒、項有癭者、瘂聾水病,如是等類皆不應度。若度者,得越法罪。又婬欲過度,被女所傷;因重所傷,涉路而損,大小便痢不能禁制,如斯等類亦不應度。若度者,得越法罪。」又白佛言:「有癬疥、瘡癩、瘻癧、乾癬、濕癬、瘦病、患嗽、上氣、燋渴、瘧病、癲狂、痃癖、痔病等。」佛言:「不應度。若度得,越法罪。」
Phật tại Thất La Phiệt thành Thệ đa lâm Cấp cô độc viên 。lục chúng Bí-sô sở độ đệ-tử ,vị tri lục chúng tánh hạnh/hành/hàng ,y chỉ nhi trụ/trú ;tri ác tánh dĩ giai tất xả chi ,dư xứ y chỉ ,sở tác sự nghiệp tam thời thỉnh vấn 。vu thời lục chúng Bí-sô cộng tướng vị viết :「thử chư hắc bát sanh ,đoạt ngã đẳng sở độ đệ-tử ;nhược/nhã cánh độ giả ,ưng độ như thị sắc loại 。」hậu ư dị thời ,ổ ba Nan-đà nãi kiến nhất nhân vô thủ ,cáo viết :「Hiền Thủ !nhữ kim hà cố nhi bất xuất gia ?」đáp viết :「thùy năng độ ngã vô thủ chi nhân ?」ổ ba Nan-đà ngôn :「thế tôn giáo Pháp từ bi khoan thứ 。ngã đương độ chi 。」cập thọ/thụ cận viên Kinh tam ngũ nhật ,sở thị uy nghi đạm thực đẳng sự giai tất giáo cật ,tức tiện báo viết :「nhữ khả bất văn lộc bất dưỡng lộc 。thất la phạt thành thậm đại khoan quảng ,nhữ ưng vãng bỉ khất thực tự cung/cúng 。」đệ-tử báo viết :「ngã kim như thị ,vân hà khất thực ?」ổ ba Nan-đà cáo ngôn :「cụ thọ !ngã đương giáo nhữ 。」tiện tức vi trước/trứ sở hữu tam y ,giai dữ thằng hệ ,dĩ bát Đại thịnh hệ ư tả tý ,tích trượng hệ ư hữu tý ,tức nhập Thất La Phiệt thành 。thời hữu nhất nữ ,trùy hung xướng ngôn :「thùy tác như thị phi Pháp độc hại ,tiệt thử Bí-sô song thủ ?」Bí-sô cáo ngôn :「tỷ muội !ngã tại tục thời bị tha tiệt thủ ,phi xuất gia hậu 。」báo ngôn :「thùy độ ?」Bí-sô báo viết :「ngã ổ ba Đà da ổ ba Nan-đà 。」ô ba tư ca viết :「trừ bỉ lục chúng ác hành vô sỉ ,thùy năng độ thử như thị chi nhân 。」thời chư Bí-sô dĩ duyên bạch Phật 。Phật ngôn :「chư Bí-sô !sở hữu quá thất ,tư do độ thử bất hoàn cụ giả 。hà đẳng danh vi bất hoàn cụ giả ?sở vị vô thủ 、vô chỉ 、vô túc 、khuyết thần 、vô thần ,cập dĩ chư căn bất cụ ,giai tất bất ưng 。nhược/nhã độ thử loại ,đắc việt Pháp tội 。nhược/nhã bị trượng giả ,nhược/nhã thân hình ban bạch ,thái lão 、thái thiểu 。」Phật ngôn :「tịnh bất ưng độ ,nhất thiết uế ô tăng già ngọa cụ hàm bất ưng dữ 。hựu bả túc lục nhãn ,cập dĩ vô mục 、khúc yêu chu nho 、hạng hữu anh giả 、ngọng lung thủy bệnh ,như thị đẳng loại giai bất ưng độ 。nhược/nhã độ giả ,đắc việt Pháp tội 。hựu dâm dục quá độ ,bị nữ sở thương ;nhân trọng sở thương ,thiệp lộ nhi tổn ,Đại tiểu tiện lị bất năng cấm chế ,như tư đẳng loại diệc bất ưng độ 。nhược/nhã độ giả ,đắc việt Pháp tội 。」hựu bạch Phật ngôn :「hữu tiển giới 、sang lại 、lũ lịch 、kiền tiển 、thấp tiển 、sấu bệnh 、hoạn thấu 、thượng khí 、tiêu khát 、ngược bệnh 、điên cuồng 、hiền phích 、trĩ bệnh đẳng 。」Phật ngôn :「bất ưng độ 。nhược/nhã độ đắc ,việt Pháp tội 。」

根本說一切有部毘奈耶出家事卷第四
Căn Bổn Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ nại da xuất gia sự quyển đệ tứ

* * *
* * *

============================================================
TUỆ QUANG 慧光 FOUNDATION http://www.vnbaolut.com/daitangvietnam
Nguyên Tánh Trần Tiễn Khanh & Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến
Phiên Âm Mon Oct 22 08:33:07 2018
============================================================

BÀI CÙNG CHUYÊN MỤC

About Đoàn, Thoại MD

Chúng sanh có 8 vạn 4 ngàn phiền não, thì Đức Phật cũng chỉ bày 8 vạn bốn ngàn pháp môn đối trị. Hãy chọn ít nhất một Pháp môn và luôn tự lỗ lực bản thân, không một ai có thể giúp bạn rũ bỏ những điều bất tịnh. Ngay cả chư Phật và Bồ tát cũng không thể giúp bạn được. Các Ngài chỉ giống như tấm bảng chỉ đường và hướng dẫn bạn mà thôi.

Leave a comment

Your email address will not be published.


*