[T1488] Ưu Bà Tắc Giới Kinh (phiên âm)

TUỆ QUANG 慧光 FOUNDATION http://www.vnbaolut.com/daitangvietnam
Nguyên Tánh Trần Tiễn Khanh & Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến
Phiên Âm Mon Oct 22 09:15:18 2018
============================================================

No. 1488
No. 1488

優婆塞戒經卷第一
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ nhất

北涼中印度三藏曇無讖譯
Bắc Lương trung Ấn độ Tam Tạng Đàm Vô Sấm dịch

集會品第一
tập hội phẩm đệ nhất

如是我聞:
như thị ngã văn :

一時,佛在舍衛國祇樹林中阿那邠坻精舍,與大比丘僧千二百五十人,五百比丘尼,千優婆塞,五百乞兒。
nhất thời ,Phật tại Xá-Vệ quốc kì thụ lâm trung A na bân chì Tịnh Xá ,dữ Đại Tỳ-kheo tăng thiên nhị bách ngũ thập nhân ,ngũ bách Tì-kheo-ni ,thiên ưu-bà-tắc ,ngũ bách khất nhi 。

爾時,會中有長者子名曰善生,白佛言:「世尊!外道六師常演說法,教眾生言:『若能晨朝敬禮六方,則得增長命之與財。何以故?東方之土屬于帝釋,有供養者,釋提桓因則為護助。南方之土屬閻羅王,有供養者,彼閻羅王則為護助。西方之土屬婆樓那天,有供養者,彼婆樓那則為護助。北方之土屬拘毘羅天,有供養者,彼拘毘羅則為護助。下方之土屬于火天,有供養者,火天則為護助。上方之土屬于風天,有供養者,彼亦為護。』世尊!佛法之中,頗有如是六方不耶?」
nhĩ thời ,hội trung hữu Trưởng-giả tử danh viết thiện sanh ,bạch Phật ngôn :「Thế Tôn !ngoại đạo lục sư thường diễn thuyết Pháp ,giáo chúng sanh ngôn :『nhược/nhã năng thần triêu kính lễ lục phương ,tức đắc tăng trưởng mạng chi dữ tài 。hà dĩ cố ?Đông phương chi độ chúc vu Đế Thích ,hữu cúng dường giả ,Thích-đề-hoàn-nhân tức vi hộ trợ 。Nam phương chi độ chúc Diêm la Vương ,hữu cúng dường giả ,bỉ Diêm la Vương tức vi hộ trợ 。Tây phương chi độ chúc Bà lâu na Thiên ,hữu cúng dường giả ,bỉ Bà lâu na tức vi hộ trợ 。Bắc phương chi độ chúc câu Tỳ-la Thiên ,hữu cúng dường giả ,bỉ câu Tỳ-la tức vi hộ trợ 。hạ phương chi độ chúc vu hỏa thiên ,hữu cúng dường giả ,hỏa thiên tức vi hộ trợ 。thượng phương chi độ chúc vu Phong Thiên ,hữu cúng dường giả ,bỉ diệc vi hộ 。』Thế Tôn !Phật Pháp chi trung ,pha hữu như thị lục phương bất da ?」

「善男子!我佛法中亦有六方,所謂六波羅蜜。東方則是檀波羅蜜。何以故?始初出者,為出智慧光因緣故。彼東方者屬眾生心,若有眾生能供養彼檀波羅蜜,則為增長壽命與財。南方即是尸波羅蜜。何以故?尸波羅蜜名之為右,若人供養,亦得增長壽命與財。西方即是羼提波羅蜜。何以故?彼西方者名之為後,一切惡法棄於後故,若有供養,則得增長壽命與財。北方即是毘離耶波羅蜜。何以故?北方名號勝諸惡法,若人供養,則得增長壽命與財。下方則是禪波羅蜜。何以故?能正觀察三惡道故,若人供養,亦得增長命之與財。上方即是般若波羅蜜。何以故?上方者即是無上無上故,若有供養,則得增長命之與財。善男子!是六方者,屬眾生心,非如外道六師所說。」
「Thiện nam tử !ngã Phật Pháp trung diệc hữu lục phương ,sở vị lục Ba la mật 。Đông phương tức thị đàn ba-la-mật 。hà dĩ cố ?thủy sơ xuất giả ,vi xuất trí tuệ quang nhân duyên cố 。bỉ Đông phương giả chúc chúng sanh tâm ,nhược hữu chúng sanh năng cúng dường bỉ đàn ba-la-mật ,tức vi tăng trường thọ mạng dữ tài 。Nam phương tức thị thi Ba-la-mật 。hà dĩ cố ?thi Ba-la-mật danh chi vi hữu ,nhược/nhã nhân cúng dường ,diệc đắc tăng trường thọ mạng dữ tài 。Tây phương tức thị Sạn-đề Ba-la-mật 。hà dĩ cố ?bỉ Tây phương giả danh chi vi hậu ,nhất thiết ác pháp khí ư hậu cố ,nhược hữu cúng dường ,tức đắc tăng trường thọ mạng dữ tài 。Bắc phương tức thị Tì ly da Ba-la-mật 。hà dĩ cố ?Bắc phương danh hiệu thắng chư ác Pháp ,nhược/nhã nhân cúng dường ,tức đắc tăng trường thọ mạng dữ tài 。hạ phương tức thị Thiền Ba-la-mật 。hà dĩ cố ?năng chánh quan sát tam ác đạo cố ,nhược/nhã nhân cúng dường ,diệc đắc tăng trưởng mạng chi dữ tài 。thượng phương tức thị Bát-nhã Ba-la-mật 。hà dĩ cố ?thượng phương giả tức thị vô thượng vô thượng cố ,nhược hữu cúng dường ,tức đắc tăng trưởng mạng chi dữ tài 。Thiện nam tử !thị lục phương giả ,chúc chúng sanh tâm ,phi như ngoại đạo lục sư sở thuyết 。」

「如是六方,誰能供養?」
「như thị lục phương ,thùy năng cúng dường ?」

「善男子!唯有菩薩乃能供養。」
「Thiện nam tử !duy hữu Bồ Tát nãi năng cúng dường 。」

「世尊!以何義故名為菩薩?」
「Thế Tôn !dĩ hà nghĩa cố danh vi Bồ Tát ?」

佛言:「得菩提故名為菩薩;菩提性故名為菩薩。」
Phật ngôn :「đắc Bồ-đề cố danh vi Bồ Tát ;Bồ-đề tánh cố danh vi Bồ Tát 。」

「世尊!若言得菩提已名為菩薩者,若未供養彼六方時,云何得名為菩薩耶?若以性故名菩薩者,誰有此性?有此性者則能供養,若無性者,則不能供養!是故如來不應說言:彼六方者,屬眾生心。」
「Thế Tôn !nhược/nhã ngôn đắc Bồ-đề dĩ danh vi Bồ Tát giả ,nhược/nhã vị cúng dường bỉ lục phương thời ,vân hà đắc danh vi Bồ Tát da ?nhược/nhã dĩ tánh cố danh Bồ Tát giả ,thùy hữu thử tánh ?hữu thử tánh giả tức năng cúng dường ,nhược/nhã Vô tánh giả ,tức bất năng cúng dường !thị cố Như Lai bất ưng thuyết ngôn :bỉ lục phương giả ,chúc chúng sanh tâm 。」

「善男子!非得菩提故名菩薩。何以故?得菩提者,名之為佛,未得菩提乃名菩薩;亦非性故名菩薩也。
「Thiện nam tử !phi đắc Bồ-đề cố danh Bồ Tát 。hà dĩ cố ?đắc Bồ-đề giả ,danh chi vi Phật ,vị đắc Bồ-đề nãi danh Bồ Tát ;diệc phi tánh cố danh Bồ Tát dã 。

「善男子!一切眾生無菩提性,如諸眾生無人、天性,師子、虎、狼、狗犬等性;現在世中和合眾善業因緣故,得人、天身,和合不善業因緣故,得師子等畜生之身。菩薩亦爾,和合眾善業因緣故,發菩提心,故名菩薩。若有說言一切眾生有菩薩性者,是義不然。何以故?若有性者,則不應修善業因緣供養六方。善男子!若有性者,則無初心及退轉心;以無量善業因緣故,發菩提心名菩薩性。
「Thiện nam tử !nhất thiết chúng sanh vô Bồ-đề tánh ,như chư chúng sanh vô nhân 、Thiên tánh ,sư tử 、hổ 、lang 、cẩu khuyển đẳng tánh ;hiện tại thế trung hòa hợp chúng thiện nghiệp nhân duyên cố ,đắc nhân 、Thiên thân ,hòa hợp bất thiện nghiệp nhân duyên cố ,đắc sư tử đẳng súc sanh chi thân 。Bồ Tát diệc nhĩ ,hòa hợp chúng thiện nghiệp nhân duyên cố ,phát Bồ-đề tâm ,cố danh Bồ Tát 。nhược hữu thuyết ngôn nhất thiết chúng sanh hữu Bồ-tát tánh giả ,thị nghĩa bất nhiên 。hà dĩ cố ?nhược hữu tánh giả ,tức bất ưng tu thiện nghiệp nhân duyên cúng dường lục phương 。Thiện nam tử !nhược hữu tánh giả ,tức vô sơ tâm cập thoái chuyển tâm ;dĩ vô lượng thiện nghiệp nhân duyên cố ,phát Bồ-đề tâm danh Bồ-tát tánh 。

「善男子!有諸眾生受行外道,不樂外典顛倒說故,發菩提心;或有眾生住寂靜處,內善因緣,發菩提心;或有眾生觀生死過,發菩提心;或有眾生見惡、聞惡,發菩提心;或有眾生深知自身貪欲、瞋恚、愚癡、慳嫉,為呵責故,發菩提心;或有眾生見諸外道五通神仙,發菩提心;或有眾生欲知世間有邊無邊故,發菩提心;或有眾生見聞如來不思議故,發菩提心;或有眾生生憐愍故,發菩提心;或有眾生愛眾生故,發菩提心。
「Thiện nam tử !hữu chư chúng sanh thọ/thụ hạnh/hành/hàng ngoại đạo ,bất lạc/nhạc ngoại điển điên đảo thuyết cố ,phát Bồ-đề tâm ;hoặc hữu chúng sanh trụ/trú tịch tĩnh xứ ,nội thiện nhân duyên ,phát Bồ-đề tâm ;hoặc hữu chúng sanh quán sanh tử quá/qua ,phát Bồ-đề tâm ;hoặc hữu chúng sanh kiến ác 、văn ác ,phát Bồ-đề tâm ;hoặc hữu chúng sanh thâm tri tự thân tham dục 、sân khuể 、ngu si 、xan tật ,vi ha trách cố ,phát Bồ-đề tâm ;hoặc hữu chúng sanh kiến chư ngoại đạo ngũ thông thần tiên ,phát Bồ-đề tâm ;hoặc hữu chúng sanh dục tri thế gian hữu biên vô biên cố ,phát Bồ-đề tâm ;hoặc hữu chúng sanh kiến văn Như Lai bất tư nghị cố ,phát Bồ-đề tâm ;hoặc hữu chúng sanh sanh liên mẫn cố ,phát Bồ-đề tâm ;hoặc hữu chúng sanh ái chúng sanh cố ,phát Bồ-đề tâm 。

「善男子!菩提之心,凡有三種,謂下、中、上。若言眾生定有性者,云何說言有三種耶?眾生下心能作中心,中心作上,上心作中,中心作下。眾生勤修無量善法,故能增上;不勤修故,便退為下。若善修進則名不退,若不修進名之為退。一切時中常為一切無邊眾生修集善故,名不退轉;若不如是,是名退轉,如是菩薩則有退心及怖畏心。若一切時中為一切眾生修集善法,得不退轉,是故我記是大喜地,不久當得阿耨多羅三藐三菩提。
「Thiện nam tử !Bồ-đề chi tâm ,phàm hữu tam chủng ,vị hạ 、trung 、thượng 。nhược/nhã ngôn chúng sanh định hữu tánh giả ,vân hà thuyết ngôn hữu tam chủng da ?chúng sanh hạ tâm năng tác trung tâm ,trung tâm tác thượng ,thượng tâm tác trung ,trung tâm tác hạ 。chúng sanh cần tu vô lượng thiện Pháp ,cố năng tăng thượng ;bất cần tu cố ,tiện thoái vi hạ 。nhược/nhã thiện tu tiến/tấn tức danh bất thoái ,nhược/nhã bất tu tiến/tấn danh chi vi thoái 。nhất thiết thời trung thường vi nhất thiết vô biên chúng sanh tu tập thiện cố ,danh Bất-thoái-chuyển ;nhược/nhã bất như thị ,thị danh thoái chuyển ,như thị Bồ Tát tức hữu thoái tâm cập bố úy tâm 。nhược/nhã nhất thiết thời trung vi nhất thiết chúng sanh tu tập thiện Pháp ,đắc Bất-thoái-chuyển ,thị cố ngã kí thị Đại hỉ địa ,bất cửu đương đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề 。

「善男子!三種菩提無有定性;若有定性,已發聲聞、緣覺心者,則不能發菩提之心。善男子!譬如眾僧無有定性,是三種性亦復如是。若有說言定有性者,是名外道。何以故?諸外道等無因果故,如自在天非因非果。
「Thiện nam tử !tam chủng Bồ-đề vô hữu định tánh ;nhược hữu định tánh ,dĩ phát Thanh văn 、duyên giác tâm giả ,tức bất năng phát Bồ-đề chi tâm 。Thiện nam tử !thí như chúng tăng vô hữu định tánh ,thị tam chủng tánh diệc phục như thị 。nhược hữu thuyết ngôn định hữu tánh giả ,thị danh ngoại đạo 。hà dĩ cố ?chư ngoại đạo đẳng vô nhân quả cố ,như Tự tại Thiên phi nhân phi quả 。

「善男子!或有人說菩薩之性,譬如石中定有金性,以巧方便因緣發故,得為金用;菩薩之性亦如是者,是梵志說。何以故?梵志等常言尼拘陀子有尼拘陀樹,眼有火、石,是故梵志無因無果,因即是果,果即是因。尼拘陀子具足而有尼拘陀樹,當知即是梵志因果。是義不然。何以故?因細果麁故。若言眼中定有火者,眼則被燒;眼若被燒,云何能見?眼中有石,石則遮眼;眼若有遮,復云何見?善男子!如梵志說:有即是有,無即是無;無則不生,有不應滅。若言石中有金性者,金不說性,性不說金。善男子!因緣故則有和合,緣和合故本無後有,如梵志言無即永無。是義云何?金合水銀,金則滅壞,若言有,不應滅。是義云何?若說眾生有菩薩性,是名外道,不名佛道。善男子!譬如和合石因緣故而有金用,菩薩之性,亦復如是。眾生有思,名為欲心,以如是欲,善業因緣發菩提心,是則名為菩薩性也。善男子!譬如眾生先無菩提後乃方有,性亦如是先無後有,是故不可說言定有。
「Thiện nam tử !hoặc hữu nhân thuyết Bồ Tát chi tánh ,thí như thạch trung định hữu kim tánh ,dĩ xảo phương tiện nhân duyên phát cố ,đắc vi kim dụng ;Bồ Tát chi tánh diệc như thị giả ,thị Phạm-chí thuyết 。hà dĩ cố ?Phạm-chí đẳng thường ngôn Ni-câu-đà tử hữu Ni-câu-đà thụ/thọ ,nhãn hữu hỏa 、thạch ,thị cố Phạm-chí vô nhân vô quả ,nhân tức thị quả ,quả tức thị nhân 。Ni-câu-đà tử cụ túc nhi hữu Ni-câu-đà thụ/thọ ,đương tri tức thị Phạm-chí nhân quả 。thị nghĩa bất nhiên 。hà dĩ cố ?nhân tế quả thô cố 。nhược/nhã ngôn nhãn trung định hữu hỏa giả ,nhãn tức bị thiêu ;nhãn nhược/nhã bị thiêu ,vân hà năng kiến ?nhãn trung hữu thạch ,thạch tức già nhãn ;nhãn nhược hữu già ,phục vân hà kiến ?Thiện nam tử !như Phạm-chí thuyết :hữu tức thị hữu ,vô tức thị vô ;vô tức bất sanh ,hữu bất ưng diệt 。nhược/nhã ngôn thạch trung hữu kim tánh giả ,kim bất thuyết tánh ,tánh bất thuyết kim 。Thiện nam tử !nhân duyên cố tức hữu hòa hợp ,duyên hòa hợp cố bản vô hậu hữu ,như Phạm-chí ngôn vô tức vĩnh vô 。thị nghĩa vân hà ?kim hợp thủy ngân ,kim tức diệt hoại ,nhược/nhã ngôn hữu ,bất ưng diệt 。thị nghĩa vân hà ?nhược/nhã thuyết chúng sanh hữu Bồ-tát tánh ,thị danh ngoại đạo ,bất danh Phật đạo 。Thiện nam tử !thí như hòa hợp thạch nhân duyên cố nhi hữu kim dụng ,Bồ Tát chi tánh ,diệc phục như thị 。chúng sanh hữu tư ,danh vi dục tâm ,dĩ như thị dục ,thiện nghiệp nhân duyên phát Bồ-đề tâm ,thị tắc danh vi Bồ-tát tánh dã 。Thiện nam tử !thí như chúng sanh tiên vô Bồ-đề hậu nãi phương hữu ,tánh diệc như thị tiên vô hậu hữu ,thị cố bất khả thuyết ngôn định hữu 。

「善男子!求大智慧,故名菩薩;欲知一切法真實故、大莊嚴故、心堅固故、多度眾生故、不惜身命故,是名菩薩修行大乘。
「Thiện nam tử !cầu đại trí tuệ ,cố danh Bồ Tát ;dục tri nhất thiết pháp chân thật cố 、đại trang nghiêm cố 、tâm kiên cố cố 、đa độ chúng sanh cố 、bất tích thân mạng cố ,thị danh Bồ Tát tu hành Đại-Thừa 。

「善男子!菩薩有二種:一者、退轉,二者、不退。已修三十二相業者,名不退轉;若未能修,是名為退。復有二種:一者、出家,二者、在家。出家菩薩奉持八重,具足清淨,是名不退;在家菩薩奉持六重,具足清淨,亦名不退。
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、thoái chuyển ,nhị giả 、bất thoái 。dĩ tu tam thập nhị tướng nghiệp giả ,danh Bất-thoái-chuyển ;nhược/nhã vị năng tu ,thị danh vi thoái 。phục hữu nhị chủng :nhất giả 、xuất gia ,nhị giả 、tại gia 。xuất gia Bồ-tát phụng trì bát trọng ,cụ túc thanh tịnh ,thị danh bất thoái ;tại gia Bồ-tát phụng trì lục trọng ,cụ túc thanh tịnh ,diệc danh bất thoái 。

「善男子!外道斷欲所得福德,勝於欲界一切眾生所有福德;須陀洹人勝於一切外道異見;斯陀含人勝於一切須陀洹果;阿那含人勝於一切斯陀含果;阿羅漢人勝於一切阿那含果;辟支佛人勝於一切阿羅漢果;在家之人發菩提心,勝於一切辟支佛果。出家之人發菩提心,此不為難,在家之人發菩提心,是乃名為不可思議。何以故?在家之人多惡因緣所纏遶故。在家之人發菩提心時,從四天王乃至阿迦膩吒諸天,皆大驚喜,作如是言:『我今已得人天之師。』」
「Thiện nam tử !ngoại đạo đoạn dục sở đắc phước đức ,thắng ư dục giới nhất thiết chúng sanh sở hữu phước đức ;Tu đà Hoàn nhân thắng ư nhất thiết ngoại đạo dị kiến ;Tư đà hàm nhân thắng ư nhất thiết Tu-đà-hoàn quả ;A-na-hàm nhân thắng ư nhất thiết Tư đà hàm quả ;A-la-hán nhân thắng ư nhất thiết A-na-hàm quả ;Bích Chi Phật nhân thắng ư nhất thiết A-la-hán quả ;tại gia chi nhân phát Bồ-đề tâm ,thắng ư nhất thiết Bích Chi Phật quả 。xuất gia chi nhân phát Bồ-đề tâm ,thử bất vi nạn/nan ,tại gia chi nhân phát Bồ-đề tâm ,thị nãi danh vi bất khả tư nghị 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。tại gia chi nhân phát Bồ-đề tâm thời ,tùng Tứ Thiên Vương nãi chí A ca nị trá chư Thiên ,giai Đại kinh hỉ ,tác như thị ngôn :『ngã kim dĩ đắc nhân thiên chi sư 。』」

優婆塞戒經發菩提心品第二
Ưu Bà Tắc Giới Kinh phát Bồ-đề tâm phẩm đệ nhị

善生言:「世尊!眾生云何發菩提心?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !chúng sanh vân hà phát Bồ-đề tâm ?」

「善男子!為二事故發菩提心:一者、增長壽命,二者、增長財物。
「Thiện nam tử !vi nhị sự cố phát Bồ-đề tâm :nhất giả 、tăng trường thọ mạng ,nhị giả 、tăng trưởng tài vật 。

「復有二事:一者、為不斷絕菩薩種姓,二者、為斷眾生罪苦煩惱。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、vi bất đoạn tuyệt Bồ Tát chủng tính ,nhị giả 、vi đoạn chúng sanh tội khổ phiền não 。

「復有二事:一者、自觀無量世中受大苦惱,不得利益;二者、雖有無量恒沙諸佛,悉皆不能度脫我身,我當自度。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、tự quán vô lượng thế trung thọ/thụ đại khổ não ,bất đắc lợi ích ;nhị giả 、tuy hữu vô lượng hằng sa chư Phật ,tất giai bất năng độ thoát ngã thân ,ngã đương tự độ 。

「復有二事:一者、作諸善業,二者、作已不失。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、tác chư thiện nghiệp ,nhị giả 、tác dĩ bất thất 。

「復有二事:一者、為勝一切人天果報,二者、為勝一切二乘果報。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、vi thắng nhất thiết nhân thiên quả báo ,nhị giả 、vi thắng nhất thiết nhị thừa quả báo 。

「復有二事:一者、為求菩提之道受大苦惱,二者、為得無量大利益事。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、vi cầu Bồ-đề chi đạo thọ/thụ đại khổ não ,nhị giả 、vi đắc vô lượng Đại lợi ích sự 。

「復有二事:一者、過去、未來恒沙諸佛皆如我身,二者、深觀菩提是可得法,是故發心。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、quá khứ 、vị lai hằng sa chư Phật giai như ngã thân ,nhị giả 、thâm quán Bồ-đề thị khả đắc Pháp ,thị cố phát tâm 。

「復有二事:一者、觀六住人雖有轉心,猶勝一切聲聞、緣覺;二者、勤心求索無上果故。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、quán lục trụ nhân tuy hữu chuyển tâm ,do thắng nhất thiết Thanh văn 、duyên giác ;nhị giả 、cần tâm cầu tác vô thượng quả cố 。

「復有二事:一者、欲令一切眾生悉得解脫,二者、欲令眾生解脫、勝外道等所得果報。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、dục lệnh nhất thiết chúng sanh tất đắc giải thoát ,nhị giả 、dục lệnh chúng sanh giải thoát 、thắng ngoại đạo đẳng sở đắc quả báo 。

「復有二事:一者、不捨一切眾生,二者、捨離一切煩惱。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、bất xả nhất thiết chúng sanh ,nhị giả 、xả ly nhất thiết phiền não 。

「復有二事:一者、為斷眾生現在苦惱,二者、為遮眾生未來苦惱。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、vi đoạn chúng sanh hiện tại khổ não ,nhị giả 、vi già chúng sanh vị lai khổ não 。

「復有二事:一者、為斷智慧障礙,二者、為斷眾生身障。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、vi đoạn trí tuệ chướng ngại ,nhị giả 、vi đoạn chúng sanh thân chướng 。

「善男子!發菩提心有五事:一者、親近善友,二者、斷瞋恚心,三者、隨師教誨,四者、生憐愍心,五者、勤修精進。
「Thiện nam tử !phát Bồ-đề tâm hữu ngũ sự :nhất giả 、thân cận thiện hữu ,nhị giả 、đoạn sân khuể tâm ,tam giả 、tùy sư giáo hối ,tứ giả 、sanh liên mẫn tâm ,ngũ giả 、cần tu tinh tấn 。

「復有五事:一者、不見他過,二者、雖見他過而心不悔,三者、得善法已不生憍慢,四者、見他善業不生妬心,五者、觀諸眾生如一子想。
「phục hưũ ngũ sự :nhất giả 、bất kiến tha quá/qua ,nhị giả 、tuy kiến tha quá/qua nhi tâm bất hối ,tam giả 、đắc thiện Pháp dĩ bất sanh kiêu mạn ,tứ giả 、kiến tha thiện nghiệp bất sanh đố tâm ,ngũ giả 、quán chư chúng sanh như nhất tử tưởng 。

「善男子!有智之人發菩提心已,即能破壞惡業等果如須彌山。有智之人,為三事故發菩提心:一者、見惡世中五濁眾生,二者、見於如來有不可思議神通道力,三者、聞佛如來八種妙聲。
「Thiện nam tử !hữu trí chi nhân phát Bồ-đề tâm dĩ ,tức năng phá hoại ác nghiệp đẳng quả Như-Tu-Di-Sơn 。hữu trí chi nhân ,vi tam sự cố phát Bồ-đề tâm :nhất giả 、kiến ác thế trung ngũ trược chúng sanh ,nhị giả 、kiến ư Như Lai hữu bất khả tư nghị thần thông đạo lực ,tam giả 、văn Phật Như Lai bát chủng diệu thanh 。

「復有二事:一者、了了自知己身有苦,二者、知眾生苦如己受苦,為斷彼苦如己無異。
「phục hưũ nhị sự :nhất giả 、liễu liễu tự tri kỷ thân hữu khổ ,nhị giả 、tri chúng sanh khổ như kỷ thọ khổ ,vi đoạn bỉ khổ như kỷ vô dị 。

「善男子!若有人能發菩提心,當知是人能禮六方增長命、財,不如外道之所宣說。」
「Thiện nam tử !nhược hữu nhân năng phát Bồ-đề tâm ,đương tri thị nhân năng lễ lục phương tăng trưởng mạng 、tài ,bất như ngoại đạo chi sở tuyên thuyết 。」

優婆塞戒經悲品第三
Ưu Bà Tắc Giới Kinh bi phẩm đệ tam

善生言:「世尊!彼六師等不說因果,如來今說因有二種:一者、生因,二者、了因。如佛初說發菩提心,為是生因,是了因耶?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !bỉ lục sư đẳng bất thuyết nhân quả ,Như Lai kim thuyết nhân hữu nhị chủng :nhất giả 、sanh nhân ,nhị giả 、liễu nhân 。như Phật sơ thuyết phát Bồ-đề tâm ,vi thị sanh nhân ,thị liễu nhân da ?」

「善男子!我為眾生或說一因,或說二因,或說三因,或說四因,或說五因,或說六、七至十二因。言一因者,即生因也。言二因者,生因、了因。言三因者,煩惱、業、器。言四因者,所謂四大。言五因者,未來五支。言六因者,如契經中所說六因。言七因者,如《法華》說。言八因者,現在八支。言九因者,如《大城經》說。言十因者,如為摩男優婆塞說。十一因者,如《智印》說。十二因者,如十二因緣。
「Thiện nam tử !ngã vi chúng sanh hoặc thuyết nhất nhân ,hoặc thuyết nhị nhân ,hoặc thuyết tam nhân ,hoặc thuyết tứ nhân ,hoặc thuyết ngũ nhân ,hoặc thuyết lục 、thất chí thập nhị nhân 。ngôn nhất nhân giả ,tức sanh nhân dã 。ngôn nhị nhân giả ,sanh nhân 、liễu nhân 。ngôn tam nhân giả ,phiền não 、nghiệp 、khí 。ngôn tứ nhân giả ,sở vị tứ đại 。ngôn ngũ nhân giả ,vị lai ngũ chi 。ngôn lục nhân giả ,như khế Kinh trung sở thuyết lục nhân 。ngôn thất nhân giả ,như 《Pháp hoa 》thuyết 。ngôn bát nhân giả ,hiện tại bát chi 。ngôn cửu nhân giả ,như 《đại thành Kinh 》thuyết 。ngôn thập nhân giả ,như vi Ma Nam ưu-bà-tắc thuyết 。thập nhất nhân giả ,như 《trí ấn 》thuyết 。thập nhị nhân giả ,như thập nhị nhân duyên 。

「善男子!一切有漏法無量無邊因,一切無漏法無量無邊因,有智之人欲盡知故,發菩提心;是故如來名一切智。
「Thiện nam tử !nhất thiết hữu lậu Pháp vô lượng vô biên nhân ,nhất thiết vô lậu Pháp vô lượng vô biên nhân ,hữu trí chi nhân dục tận tri cố ,phát Bồ-đề tâm ;thị cố Như Lai danh nhất thiết trí 。

「善男子!一切眾生發菩提心,或有生因,或有了因,或有生因、了因。汝今當知:夫生因者,即是大悲;因是悲故,便能發心,是故悲心為生因也。」
「Thiện nam tử !nhất thiết chúng sanh phát Bồ-đề tâm ,hoặc hữu sanh nhân ,hoặc hữu liễu nhân ,hoặc hữu sanh nhân 、liễu nhân 。nhữ kim đương tri :phu sanh nhân giả ,tức thị đại bi ;nhân thị bi cố ,tiện năng phát tâm ,thị cố bi tâm vi sanh nhân dã 。」

「世尊!云何而得修於悲心?」
「Thế Tôn !vân hà nhi đắc tu ư bi tâm ?」

「善男子!智者深見一切眾生沈沒生死苦惱大海,為欲拔濟,是故生悲。
「Thiện nam tử !trí giả thâm kiến nhất thiết chúng sanh trầm một sanh tử khổ não đại hải ,vi dục bạt tế ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生未有十力、四無所畏、大悲、三念,我當云何令彼具足?是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh vị hữu thập lực 、tứ vô sở úy 、đại bi 、tam niệm ,ngã đương vân hà lệnh bỉ cụ túc ?thị cố sanh bi 。

「又見眾生雖多怨毒,亦作親想,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh tuy đa oán độc ,diệc tác thân tưởng ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生迷於正路,無有示導,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh mê ư chánh lộ ,vô hữu thị đạo ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生臥五欲泥而不能出,猶故放逸,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh ngọa ngũ dục nê nhi bất năng xuất ,do cố phóng dật ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生常為財物、妻子纏縛,不能捨離,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh thường vi tài vật 、thê tử triền phược ,bất năng xả ly ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生以色命故而生憍慢,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh dĩ sắc mạng cố nhi sanh kiêu mạn ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生為惡知識之所誑惑故生親想,如六師等,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh vi ác tri thức chi sở cuống hoặc cố sanh thân tưởng ,như lục sư đẳng ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生墮生有界,受諸苦惱,猶故樂著,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh đọa sanh hữu giới ,thọ chư khổ não ,do cố lạc/nhạc trước/trứ ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生造身、口、意不善惡業,多受苦果,猶故樂著,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh tạo thân 、khẩu 、ý bất thiện ác nghiệp ,đa thọ khổ quả ,do cố lạc/nhạc trước/trứ ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生渴求五欲,如渴飲醎水,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh khát cầu ngũ dục ,như khát ẩm mặn thủy ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生雖欲求樂,不造樂因;雖不樂苦,喜造苦因;欲受天樂,不具足戒,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh tuy dục cầu lạc/nhạc ,bất tạo lạc/nhạc nhân ;tuy bất lạc/nhạc khổ ,hỉ tạo khổ nhân ;dục thọ/thụ Thiên nhạc ,bất cụ túc giới ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生於無我、我所生我、我所想,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh ư vô ngã 、ngã sở sanh ngã 、ngã sở tưởng ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生無定有性,流轉五有,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh vô định hữu tánh ,lưu chuyển ngũ hữu ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生畏生、老死,而更造作生、老死業,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh úy sanh 、lão tử ,nhi cánh tạo tác sanh 、lão tử nghiệp ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生受身心苦而更造業,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh thọ/thụ thân tâm khổ nhi cánh tạo nghiệp ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生愛別離苦而不斷愛,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh ái biệt ly khổ nhi bất đoạn ái ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生處無明闇,不知熾然智慧燈明,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh xứ vô minh ám ,bất tri sí nhiên trí tuệ đăng minh ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生為煩惱火之所燒然,而不能求三昧定水,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh vi phiền não hỏa chi sở thiêu nhiên ,nhi bất năng cầu tam muội định thủy ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生為五欲樂造無量惡,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh vi ngũ dục lạc/nhạc tạo vô lượng ác ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生知五欲苦,求之不息,譬如飢者食於毒飯,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh tri ngũ dục khổ ,cầu chi bất tức ,thí như cơ giả thực/tự ư độc phạn ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生處在惡世,遭值虐王,多受苦惱,猶故放逸,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh xứ tại ác thế ,tao trị ngược Vương ,đa thọ khổ não ,do cố phóng dật ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生流轉八苦,不知斷除如是苦因,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh lưu chuyển bát khổ ,bất tri đoạn trừ như thị khổ nhân ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生飢渴、寒熱,不得自在,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh cơ khát 、hàn nhiệt ,bất đắc tự tại ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生毀犯禁戒,當受地獄、餓鬼、畜生,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh hủy phạm cấm giới ,đương thọ/thụ địa ngục 、ngạ quỷ 、súc sanh ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生色、力、壽命、安隱、辯才不得自在,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh sắc 、lực 、thọ mạng 、an ổn 、biện tài bất đắc tự tại ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生諸根不具,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh chư căn bất cụ ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生生於邊地,不修善法,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh sanh ư biên địa ,bất tu thiện Pháp ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生處飢饉世,身體羸瘦,互相劫奪,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh xứ cơ cận thế ,thân thể luy sấu ,hỗ tương kiếp đoạt ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生處刀兵劫,更相殘害,惡心增盛,當受無量苦報之果,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh xứ đao binh kiếp ,cánh tướng tàn hại ,ác tâm tăng thịnh ,đương thọ/thụ vô lượng khổ báo chi quả ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生值佛出世,聞說甘露淨法不能受持,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh trị Phật xuất thế ,văn thuyết cam lồ tịnh Pháp bất năng thọ trì ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生信邪惡友,終不追從善知識教,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh tín tà ác hữu ,chung bất truy tùng thiện tri thức giáo ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生多有財寶,不能捨施,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh đa hữu tài bảo ,bất năng xả thí ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生耕田種作,商賈販賣,一切皆苦,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh canh điền chủng tác ,thương cổ phiến mại ,nhất thiết giai khổ ,thị cố sanh bi 。

「又見眾生父母、兄弟、妻子、奴婢、眷屬、宗室不相愛念,是故生悲。
「hựu kiến chúng sanh phụ mẫu 、huynh đệ 、thê tử 、nô tỳ 、quyến thuộc 、tông thất bất tướng ái niệm ,thị cố sanh bi 。

「善男子!有智之人,應觀非想非非想處所有定樂如地獄苦,一切眾生等共有之,是故生悲。
「Thiện nam tử !hữu trí chi nhân ,ưng quán phi tưởng phi phi tưởng xử sở hữu định lạc/nhạc như địa ngục khổ ,nhất thiết chúng sanh đẳng cộng hữu chi ,thị cố sanh bi 。

「善男子!未得道時,作如是觀,是名為悲;若得道已,即名大悲。何以故?未得道時,雖作是觀,觀皆有邊,眾生亦爾;既得道已,觀及眾生皆悉無邊,是故得名為大悲也。未得道時,悲心動轉,是故名悲;既得道已,無有動轉,故名大悲。未得道時,未能救濟諸眾生故,故名為悲;既得道已,能大救濟,故名大悲。未得道時,不共慧行,是故名悲;既得道已,與慧共行,故名大悲。
「Thiện nam tử !vị đắc đạo thời ,tác như thị quán ,thị danh vi bi ;nhược/nhã đắc đạo dĩ ,tức danh đại bi 。hà dĩ cố ?vị đắc đạo thời ,tuy tác thị quán ,quán giai hữu biên ,chúng sanh diệc nhĩ ;ký đắc đạo dĩ ,quán cập chúng sanh giai tất vô biên ,thị cố đắc danh vi đại bi dã 。vị đắc đạo thời ,bi tâm động chuyển ,thị cố danh bi ;ký đắc đạo dĩ ,vô hữu động chuyển ,cố danh đại bi 。vị đắc đạo thời ,vị năng cứu tế chư chúng sanh cố ,cố danh vi bi ;ký đắc đạo dĩ ,năng Đại cứu tế ,cố danh đại bi 。vị đắc đạo thời ,bất cộng tuệ hạnh/hành/hàng ,thị cố danh bi ;ký đắc đạo dĩ ,dữ tuệ cọng hạnh/hành/hàng ,cố danh đại bi 。

「善男子!智者修悲,雖未能斷眾生苦惱,已有無量大利益事。善男子!六波羅蜜皆以悲心而作生因。
「Thiện nam tử !trí giả tu bi ,tuy vị năng đoạn chúng sanh khổ não ,dĩ hữu vô lượng Đại lợi ích sự 。Thiện nam tử !lục Ba la mật giai dĩ i tâm nhi tác sanh nhân 。

「善男子!菩薩有二種:一者、出家,二者、在家。出家修悲,是不為難;在家修悲,是乃為難。何以故?在家之人多有惡因緣故。善男子!在家之人若不修悲,則不能得優婆塞戒,若修悲已,即便獲得。善男子!出家之人,唯能具足五波羅蜜,不能具足檀波羅蜜,在家之人則能具足。何以故?一切時中一切施故。是故在家應先修悲,若修悲已,當知是人能具戒、忍、進、定、智慧。若修悲心,難施能施、難忍能忍、難作能作,以是義故,一切善法悲為根本。
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、xuất gia ,nhị giả 、tại gia 。xuất gia tu bi ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tu bi ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa hữu ác nhân duyên cố 。Thiện nam tử !tại gia chi nhân nhược/nhã bất tu bi ,tức bất năng đắc ưu-bà-tắc giới ,nhược/nhã tu bi dĩ ,tức tiện hoạch đắc 。Thiện nam tử !xuất gia chi nhân ,duy năng cụ túc ngũ Ba-la-mật ,bất năng cụ túc đàn ba-la-mật ,tại gia chi nhân tức năng cụ túc 。hà dĩ cố ?nhất thiết thời trung nhất thiết thí cố 。thị cố tại gia ưng tiên tu bi ,nhược/nhã tu bi dĩ ,đương tri thị nhân năng cụ giới 、nhẫn 、tiến/tấn 、định 、trí tuệ 。nhược/nhã tu bi tâm ,nạn/nan thí năng thí 、nạn/nan nhẫn năng nhẫn 、nạn/nan tác năng tác ,dĩ thị nghĩa cố ,nhất thiết thiện pháp bi vi căn bản 。

「善男子!若人能修如是悲心,當知是人能壞惡業如須彌山,不久當得阿耨多羅三藐三菩提,是人所作少許善業,所獲果報如須彌山。」
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân năng tu như thị bi tâm ,đương tri thị nhân năng hoại ác nghiệp Như-Tu-Di-Sơn ,bất cửu đương đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,thị nhân sở tác thiểu hứa thiện nghiệp ,sở hoạch quả báo Như-Tu-Di-Sơn 。」

優婆塞戒經解脫品第四
Ưu Bà Tắc Giới Kinh giải thoát phẩm đệ tứ

「善男子!若善男子、善女人有修悲者,當知是人得一切法體諸解脫分。」
「Thiện nam tử !nhược/nhã Thiện nam tử 、thiện nữ nhân hữu tu bi giả ,đương tri thị nhân đắc nhất thiết pháp thể chư giải thoát phần 。」

善生言:「世尊!所言體者,云何為體?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !sở ngôn thể giả ,vân hà vi thể ?」

「善男子!謂身、口、意。是身、口、意從方便得。方便有二:一者、耳聞,二者、思惟。復有三種:一者、惠施,二者、持戒,三者、多聞。」
「Thiện nam tử !vị thân 、khẩu 、ý 。thị thân 、khẩu 、ý tùng phương tiện đắc 。phương tiện hữu nhị :nhất giả 、nhĩ văn ,nhị giả 、tư tánh 。phục hưũ tam chủng :nhất giả 、huệ thí ,nhị giả 、trì giới ,tam giả 、đa văn 。」

善生言:「世尊!如佛所說從三方便得解脫分,是三方便有定數不?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !như Phật sở thuyết tùng tam phương tiện đắc giải thoát phần ,thị tam phương tiện hữu định số bất ?」

「不也。善男子!何以故?有人雖於無量世中以無量財施無量人,亦不能得解脫分法;有人於一時中以一把(麩-夫+少)施一乞兒,能得如是解脫分法。有人乃於無量佛所受持禁戒,亦不能得解脫分法;有人一日一夜受持八戒而能獲得解脫分法。有人於無量世無量佛所,受持讀誦十二部經,亦不能得解脫分法;有人唯讀一四句偈,而能獲得解脫分法。何以故?一切眾生心不同故。
「bất dã 。Thiện nam tử !hà dĩ cố ?hữu nhân tuy ư vô lượng thế trung dĩ vô lượng tài thí vô lượng nhân ,diệc bất năng đắc giải thoát phần Pháp ;hữu nhân ư nhất thời trung dĩ nhất bả (phu -phu +thiểu )thí nhất khất nhi ,năng đắc như thị giải thoát phần Pháp 。hữu nhân nãi ư vô lượng Phật sở thọ trì cấm giới ,diệc bất năng đắc giải thoát phần Pháp ;hữu nhân nhất nhật nhất dạ thọ trì bát giới nhi năng hoạch đắc giải thoát phần Pháp 。hữu nhân ư vô lượng thế vô lượng Phật sở ,thọ trì đọc tụng thập nhị bộ Kinh ,diệc bất năng đắc giải thoát phần Pháp ;hữu nhân duy độc nhất tứ cú kệ ,nhi năng hoạch đắc giải thoát phần Pháp 。hà dĩ cố ?nhất thiết chúng sanh tâm bất đồng cố 。

「善男子!若人不能一心觀察生死過咎、涅槃安樂,如是之人,雖復惠施、持戒、多聞,終不能得解脫分法。若能厭患生死過咎、深見涅槃功德安樂,如是之人,雖復少施、少戒、少聞,即能獲得解脫分法。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân bất năng nhất tâm quan sát sanh tử quá cữu 、Niết-Bàn an lạc ,như thị chi nhân ,tuy phục huệ thí 、trì giới 、đa văn ,chung bất năng đắc giải thoát phần Pháp 。nhược/nhã năng yếm hoạn sanh tử quá cữu 、thâm kiến Niết-Bàn công đức an lạc/nhạc ,như thị chi nhân ,tuy phục thiểu thí 、thiểu giới 、thiểu văn ,tức năng hoạch đắc giải thoát phần Pháp 。

「善男子!得是法者,於三時中——佛出世時;緣覺出時;若無是二,阿迦尼咤天說解脫時——是人聞已得解脫分。善男子!我於往昔初發心時,都不見佛及辟支佛,聞淨居天說解脫法,我時聞已,即便發心。
「Thiện nam tử !đắc thị pháp giả ,ư tam thời trung ——Phật xuất thế thời ;duyên giác xuất thời ;nhược/nhã vô thị nhị ,A-ca-ni trá Thiên thuyết giải thoát thời ——thị nhân văn dĩ đắc giải thoát phần 。Thiện nam tử !ngã ư vãng tích sơ phát tâm thời ,đô bất kiến Phật cập Bích Chi Phật ,văn tịnh cư thiên thuyết giải thoát Pháp ,ngã thời văn dĩ ,tức tiện phát tâm 。

「善男子!如是之法,非欲界天之所能得。何以故?以放逸故。亦非色天之所能得。何以故?無三方便故。亦非無色天之所能得。何以故?無身、口故。是法體者,是身、口、意。欝單曰人亦所不得。何以故?無三方便故。是解脫分,三人能得,所謂聲聞、緣覺、菩薩。眾生若遇善知識者,轉聲聞解脫得緣覺解脫,轉緣覺解脫得菩薩解脫;菩薩所得解脫分法,不可退轉,不可失壞。」
「Thiện nam tử !như thị chi Pháp ,phi dục giới thiên chi sở năng đắc 。hà dĩ cố ?dĩ phóng dật cố 。diệc phi sắc Thiên chi sở năng đắc 。hà dĩ cố ?vô tam phương tiện cố 。diệc phi vô sắc Thiên chi sở năng đắc 。hà dĩ cố ?vô thân 、khẩu cố 。thị pháp thể giả ,thị thân 、khẩu 、ý 。Uất-đan-viết nhân diệc sở bất đắc 。hà dĩ cố ?vô tam phương tiện cố 。thị giải thoát phần ,tam nhân năng đắc ,sở vị Thanh văn 、duyên giác 、Bồ Tát 。chúng sanh nhược/nhã ngộ thiện tri thức giả ,chuyển Thanh văn giải thoát đắc duyên giác giải thoát ,chuyển duyên giác giải thoát đắc Bồ Tát giải thoát ;Bồ Tát sở đắc giải thoát phần Pháp ,bất khả thoái chuyển ,bất khả thất hoại 。」

善生言:「世尊!說法之人,復以何義能善分別如是等人有解脫分?如是等人無解脫分?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !thuyết Pháp chi nhân ,phục dĩ hà nghĩa năng thiện phân biệt như thị đẳng nhân hữu giải thoát phần ?như thị đẳng nhân vô giải thoát phần ?」

「善男子!如是法者,二人所得,謂在家、出家。如是二人,至心聽法,聽已受持,聞三惡苦心生怖畏,身毛皆竪,涕泣橫流,堅持齋戒,乃至小罪不敢毀犯,當知是人得解脫分法。
「Thiện nam tử !như thị pháp giả ,nhị nhân sở đắc ,vị tại gia 、xuất gia 。như thị nhị nhân ,chí tâm thính pháp ,thính dĩ thọ trì ,văn tam ác khổ tâm sanh bố úy ,thân mao giai thọ ,thế khấp hoạnh lưu ,kiên trì trai giới ,nãi chí tiểu tội bất cảm hủy phạm ,đương tri thị nhân đắc giải thoát phần Pháp 。

「善男子!諸外道等獲得非想非非想定,壽無量劫,若不能得解脫分法,當觀是人為地獄人。若復有人阿鼻地獄經無量劫,受大苦惱,能得如是解脫分法,當觀是人為涅槃人。善男子!是故我於欝頭藍弗生哀愍心,於提婆達多不生憐念心。
「Thiện nam tử !chư ngoại đạo đẳng hoạch đắc phi tưởng phi phi tưởng định ,thọ vô lượng kiếp ,nhược/nhã bất năng đắc giải thoát phần Pháp ,đương quán thị nhân vi địa ngục nhân 。nhược/nhã phục hưũ nhân A-tỳ địa ngục Kinh vô lượng kiếp ,thọ/thụ đại khổ não ,năng đắc như thị giải thoát phần Pháp ,đương quán thị nhân vi Niết-Bàn nhân 。Thiện nam tử !thị cố ngã ư uất đầu lam phất sanh ai mẩn tâm ,ư Đề bà đạt đa bất sanh liên niệm tâm 。

「善男子!如舍利弗等六萬劫中求菩提道,所以退者,以其未得解脫分法;雖爾,猶勝緣覺根利。
「Thiện nam tử !như Xá-lợi-phất đẳng lục vạn kiếp trung cầu Bồ-đề đạo ,sở dĩ thoái giả ,dĩ kỳ vị đắc giải thoát phần Pháp ;tuy nhĩ ,do thắng duyên giác căn lợi 。

「善男子!是法有三,謂下、中、上。下者聲聞,中者緣覺,上者佛也。善男子!有人勤求優婆塞戒,於無量世如聞而行,亦不得戒,有出家人求比丘戒、比丘尼戒,於無量世如聞而行,亦不能得。何以故?不能獲得解脫分法。是故可名修戒,不名持戒。
「Thiện nam tử !thị pháp hữu tam ,vị hạ 、trung 、thượng 。hạ giả Thanh văn ,trung giả duyên giác ,thượng giả Phật dã 。Thiện nam tử !hữu nhân cần cầu ưu-bà-tắc giới ,ư vô lượng thế như văn nhi hạnh/hành/hàng ,diệc bất đắc giới ,hữu xuất gia nhân cầu Tỳ-kheo giới 、bỉ khâu ni giới ,ư vô lượng thế như văn nhi hạnh/hành/hàng ,diệc bất năng đắc 。hà dĩ cố ?bất năng hoạch đắc giải thoát phần Pháp 。thị cố khả danh tu giới ,bất danh trì giới 。

「善男子!若諸菩薩得解脫分法,終不造業求生欲界、色、無色界,常願生於益眾生處;若自定知有生天業,即迴此業求生人中。業者,所謂施、戒、修定。
「Thiện nam tử !nhược/nhã chư Bồ-tát đắc giải thoát phần Pháp ,chung bất tạo nghiệp cầu sanh dục giới 、sắc 、vô sắc giới ,thường nguyện sanh ư ích chúng sanh xứ ;nhược/nhã tự định tri hữu sanh thiên nghiệp ,tức hồi thử nghiệp cầu sanh nhân trung 。nghiệp giả ,sở vị thí 、giới 、tu định 。

「善男子!若聲聞人得解脫分,不過三身得具解脫;辟支佛人,亦復如是;菩薩摩訶薩得解脫分,雖復經由無量身,中常不退轉,不退轉心,出勝一切聲聞、緣覺。善男子!若得如是解脫分法,雖復少施,得無量果;少戒、少聞亦復如是。是人假使處三惡道,終不同彼三惡受苦。若諸菩薩獲得如是解脫分法,名調柔地。何故名為調柔地耶?一切煩惱漸微弱故,是名逆流。
「Thiện nam tử !nhược/nhã Thanh văn nhân đắc giải thoát phần ,bất quá tam thân đắc cụ giải thoát ;Bích Chi Phật nhân ,diệc phục như thị ;Bồ-Tát Ma-ha-tát đắc giải thoát phần ,tuy phục Kinh do vô lượng thân ,trung thường Bất-thoái-chuyển ,Bất-thoái-chuyển tâm ,xuất thắng nhất thiết Thanh văn 、duyên giác 。Thiện nam tử !nhược/nhã đắc như thị giải thoát phần Pháp ,tuy phục thiểu thí ,đắc vô lượng quả ;thiểu giới 、thiểu văn diệc phục như thị 。thị nhân giả sử xứ/xử tam ác đạo ,chung bất đồng bỉ tam ác thọ khổ 。nhược/nhã chư Bồ-tát hoạch đắc như thị giải thoát phần Pháp ,danh điều nhu địa 。hà cố danh vi điều nhu địa da ?nhất thiết phiền não tiệm vi nhược cố ,thị danh nghịch lưu 。

「若善男子!有四種人:一者、順生死流,二者、逆生死流,三者、不順不逆,四者、到於彼岸。善男子!如是法者,於聲聞人名柔軟地,於諸菩薩亦名柔軟,復名喜地。以何義故名為喜地?聞不退故,名為喜地。以何義故名為菩薩?能常覺悟眾生心故。如是菩薩雖知外典,自不受持,亦不教人。如是菩薩不名人天,非五道攝,是名修行無障礙道。
「nhược/nhã Thiện nam tử !hữu tứ chủng nhân :nhất giả 、thuận sanh tử lưu ,nhị giả 、nghịch sanh tử lưu ,tam giả 、bất thuận bất nghịch ,tứ giả 、đáo ư bỉ ngạn 。Thiện nam tử !như thị pháp giả ,ư Thanh văn nhân danh nhu nhuyễn địa ,ư chư Bồ-tát diệc danh nhu nhuyễn ,phục danh hỉ địa 。dĩ hà nghĩa cố danh vi hỉ địa ?văn bất thoái cố ,danh vi hỉ địa 。dĩ hà nghĩa cố danh vi Bồ Tát ?năng thường giác ngộ chúng sanh tâm cố 。như thị Bồ Tát tuy tri ngoại điển ,tự bất thọ trì ,diệc bất giáo nhân 。như thị Bồ Tát bất danh nhân thiên ,phi ngũ đạo nhiếp ,thị danh tu hành vô chướng ngại đạo 。

「善男子!夫菩提者有四種子:一者、不貪財物,二者、不惜身命,三者、修行忍辱,四者、憐愍眾生。善男子!增長如是菩提種子,復有五事:一者、於己身中不生輕想,言我不能得阿耨多羅三藐三菩提;二者、自身受苦,心不厭悔;三者、勤行精進,不休不息;四者、救濟眾生無量苦惱;五者、常讚三寶微妙功德。有智之人修菩提時,常當修集如是五事。
「Thiện nam tử !phu Bồ-đề giả hữu tứ chủng tử :nhất giả 、bất tham tài vật ,nhị giả 、bất tích thân mạng ,tam giả 、tu hành nhẫn nhục ,tứ giả 、liên mẫn chúng sanh 。Thiện nam tử !tăng trưởng như thị Bồ-đề chủng tử ,phục hưũ ngũ sự :nhất giả 、ư kỷ thân trung bất sanh khinh tưởng ,ngôn ngã bất năng đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ;nhị giả 、tự thân thọ khổ ,tâm bất yếm hối ;tam giả 、cần hạnh/hành/hàng tinh tấn ,bất hưu bất tức ;tứ giả 、cứu tế chúng sanh vô lượng khổ não ;ngũ giả 、thường tán Tam Bảo vi diệu công đức 。hữu trí chi nhân tu Bồ-đề thời ,thường đương tu tập như thị ngũ sự 。

「增長熾然菩提種子,復有六事,所謂檀波羅蜜乃至般若波羅蜜。是六種事因一事增,謂不放逸;菩薩放逸,不能增長如是六事,若不放逸,則能增長。
「tăng trưởng sí nhiên Bồ-đề chủng tử ,phục hưũ lục sự ,sở vị đàn ba-la-mật nãi chí Bát-nhã Ba-la-mật 。thị lục chủng sự nhân nhất sự tăng ,vị bất phóng dật ;Bồ Tát phóng dật ,bất năng tăng trưởng như thị lục sự ,nhược/nhã bất phóng dật ,tức năng tăng trưởng 。

「善男子!菩薩求於菩提之時,復有四事:一者、親近善友,二者、心堅難壞,三者、能行難行,四者、憐愍眾生。復有四事:一者、見他得利心生歡喜,二者、常樂稱讚他人功德,三者、常樂修集六念處法,四者、勤說生死所有過咎。善男子!若有說言離是八法得菩提者,無有是處。
「Thiện nam tử !Bồ Tát cầu ư Bồ-đề chi thời ,phục hưũ tứ sự :nhất giả 、thân cận thiện hữu ,nhị giả 、tâm kiên nạn/nan hoại ,tam giả 、năng hạnh/hành/hàng nạn/nan hạnh/hành/hàng ,tứ giả 、liên mẫn chúng sanh 。phục hưũ tứ sự :nhất giả 、kiến tha đắc lợi tâm sanh hoan hỉ ,nhị giả 、thường lạc/nhạc xưng tán tha nhân công đức ,tam giả 、thường lạc/nhạc tu tập lục niệm xứ Pháp ,tứ giả 、cần thuyết sanh tử sở hữu quá cữu 。Thiện nam tử !nhược hữu thuyết ngôn ly thị bát pháp đắc Bồ-đề giả ,vô hữu thị xứ 。

「善男子!若有菩薩初發無上菩提心時,即得名為無上福田,如是菩薩出勝一切世間之事及諸眾生。
「Thiện nam tử !nhược hữu Bồ Tát sơ phát vô thượng Bồ-đề tâm thời ,tức đắc danh vi vô thượng phước điền ,như thị Bồ Tát xuất thắng nhất thiết thế gian chi sự cập chư chúng sanh 。

「善男子!雖有人言無量世界有無量佛,然此佛道甚為難得。何以故?世界無邊,眾生亦爾;眾生無邊,佛亦如是。假使佛道當易得者,一佛世尊則應化度一切眾生!若爾者,世界眾生則為有邊。善男子!佛出世時,能度九萬九那由他人,聲聞弟子度一那由他,而諸眾生猶不可盡,故名無邊。是故我於聲聞經說無十方佛。所以者何?恐諸眾生輕佛道故——諸佛聖道非世所攝,是故如來說無虛妄,如來世尊無有妬心——以難得故,說無十方諸佛世尊。善男子!無量眾生發菩提心,不能究竟行菩薩道。若人難言:若有現在無量諸佛,何故經中但說過去、未來二世有無量佛,不說現在無量佛耶?善男子!我一國說過去、未來有恒沙佛,現在世中唯一佛耳。
「Thiện nam tử !tuy hữu nhân ngôn vô lượng thế giới hữu vô lượng Phật ,nhiên thử Phật đạo thậm vi nan đắc 。hà dĩ cố ?thế giới vô biên ,chúng sanh diệc nhĩ ;chúng sanh vô biên ,Phật diệc như thị 。giả sử Phật đạo đương dịch đắc giả ,nhất Phật Thế tôn tức ưng hóa độ nhất thiết chúng sanh !nhược nhĩ giả ,thế giới chúng sanh tức vi hữu biên 。Thiện nam tử !Phật xuất thế thời ,năng độ cửu vạn cửu na-do-tha nhân ,Thanh văn đệ-tử độ nhất na-do-tha ,nhi chư chúng sanh do bất khả tận ,cố danh vô biên 。thị cố ngã ư Thanh văn Kinh thuyết vô thập phương Phật 。sở dĩ giả hà ?khủng chư chúng sanh khinh Phật đạo cố ——chư Phật Thánh đạo phi thế sở nhiếp ,thị cố Như Lai thuyết vô hư vọng ,Như Lai Thế Tôn vô hữu đố tâm ——dĩ nan đắc cố ,thuyết vô thập phương chư Phật Thế tôn 。Thiện nam tử !vô lượng chúng sanh phát Bồ-đề tâm ,bất năng cứu cánh hạnh/hành/hàng Bồ Tát đạo 。nhược/nhã nhân nạn/nan ngôn :nhược hữu hiện tại vô lượng chư Phật ,hà cố Kinh trung đãn thuyết quá khứ 、vị lai nhị thế hữu vô lượng Phật ,bất thuyết hiện tại vô lượng Phật da ?Thiện nam tử !ngã nhất quốc thuyết quá khứ 、vị lai hữu hằng sa Phật ,hiện tại thế trung duy nhất Phật nhĩ 。

「善男子!真實義者能得佛道,無量眾生修行佛道多有退轉,時有一人乃能得度,如菴羅花及魚子等。
「Thiện nam tử !chân thật nghĩa giả năng đắc Phật đạo ,vô lượng chúng sanh tu hành Phật đạo đa hữu thoái chuyển ,thời hữu nhất nhân nãi năng đắc độ ,như am la hoa cập ngư tử đẳng 。

「善男子!菩薩有二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩得解脫分法,是不為難;在家得者,是乃為難。何以故?在家之人,多惡因緣所纏遶故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát đắc giải thoát phần Pháp ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia đắc giả ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân ,đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經三種菩提品第五
Ưu Bà Tắc Giới Kinh tam chủng Bồ-đề phẩm đệ ngũ

善生言:「世尊!如佛所說菩薩二種:一者、在家,二者、出家。菩提三種:一者、聲聞菩提,二者、緣覺菩提,三者、諸佛菩提。若得菩提名為佛者,何以故聲聞、辟支佛人不名為佛?若覺法性名為佛者,聲聞、緣覺亦覺法性,以何緣故不名為佛?若一切智名為佛者,聲聞、緣覺亦一切智,復以何故不名為佛?言一切者,即是四諦。」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !như Phật sở thuyết Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。Bồ-đề tam chủng :nhất giả 、Thanh văn Bồ-đề ,nhị giả 、duyên giác Bồ-đề ,tam giả 、chư Phật Bồ-đề 。nhược/nhã đắc Bồ-đề danh vi Phật giả ,hà dĩ cố Thanh văn 、Bích Chi Phật nhân bất danh vi Phật ?nhược/nhã giác pháp tánh danh vi Phật giả ,Thanh văn 、duyên giác diệc giác pháp tánh ,dĩ hà duyên cố bất danh vi Phật ?nhược/nhã nhất thiết trí danh vi Phật giả ,Thanh văn 、duyên giác diệc nhất thiết trí ,phục dĩ hà cố bất danh vi Phật ?ngôn nhất thiết giả ,tức thị Tứ đế 。」

佛言:「善男子!菩提有三種:一者、從聞而得,二者、從思惟得,三者、從修而得。聲聞之人從聞得故,不名為佛;辟支佛人從思惟已少分覺故,名辟支佛;如來無師,不依聞、思,從修而得覺悟一切,是故名佛。
Phật ngôn :「Thiện nam tử !Bồ-đề hữu tam chủng :nhất giả 、tùng văn nhi đắc ,nhị giả 、tùng tư tánh đắc ,tam giả 、tùng tu nhi đắc 。Thanh văn chi nhân tùng văn đắc cố ,bất danh vi Phật ;Bích Chi Phật nhân tùng tư tánh dĩ thiểu phần giác cố ,danh Bích Chi Phật ;Như Lai vô sư ,bất y văn 、tư ,tùng tu nhi đắc giác ngộ nhất thiết ,thị cố danh Phật 。

「善男子!了知法性,故名為佛。法性二種:一者、總相,二者、別相。聲聞之人,總相知故不名為佛;辟支佛人同知總相,不從聞故,名辟支佛,不名為佛;如來世尊,總相、別相一切覺了,不依聞、思,無師獨悟,從修而得,故名為佛。善男子!如來世尊緣智具足,聲聞、緣覺雖知四諦,緣智不具,以是義故,不得名佛;如來世尊緣智具足,故得名佛。
「Thiện nam tử !liễu tri pháp tánh ,cố danh vi Phật 。pháp tánh nhị chủng :nhất giả 、tổng tướng ,nhị giả 、biệt tướng 。Thanh văn chi nhân ,tổng tướng tri cố bất danh vi Phật ;Bích Chi Phật nhân đồng tri tổng tướng ,bất tùng văn cố ,danh Bích Chi Phật ,bất danh vi Phật ;Như Lai Thế Tôn ,tổng tướng 、biệt tướng nhất thiết giác liễu ,bất y văn 、tư ,vô sư độc ngộ ,tùng tu nhi đắc ,cố danh vi Phật 。Thiện nam tử !Như Lai Thế Tôn duyên trí cụ túc ,Thanh văn 、duyên giác tuy tri Tứ đế ,duyên trí bất cụ ,dĩ thị nghĩa cố ,bất đắc danh Phật ;Như Lai Thế Tôn duyên trí cụ túc ,cố đắc danh Phật 。

「善男子!如恒河水,三獸俱渡,兔、馬、香象。兔不至底,浮水而過;馬或至底,或不至底;象則盡底。恒河水者,即是十二因緣河也。聲聞渡時,猶如彼兔;緣覺渡時,猶如彼馬;如來渡時,猶如香象,是故如來得名為佛。聲聞、緣覺雖斷煩惱,不斷習氣,如來能拔一切煩惱、習氣根原,故名為佛。
「Thiện nam tử !như hằng hà thủy ,tam thú câu độ ,thỏ 、mã 、hương tượng 。thỏ bất chí để ,phù thủy nhi quá/qua ;mã hoặc chí để ,hoặc bất chí để ;tượng tức tận để 。hằng hà thủy giả ,tức thị thập nhị nhân duyên hà dã 。Thanh văn độ thời ,do như bỉ thỏ ;duyên giác độ thời ,do như bỉ mã ;Như Lai độ thời ,do như hương tượng ,thị cố Như Lai đắc danh vi Phật 。Thanh văn 、duyên giác tuy đoạn phiền não ,bất đoạn tập khí ,Như Lai năng bạt nhất thiết phiền não 、tập khí căn nguyên ,cố danh vi Phật 。

「善男子!疑有二種:一、煩惱疑,二、無記疑。二乘之人斷煩惱疑,不斷無記;如來悉斷如是二疑,是故名佛。
「Thiện nam tử !nghi hữu nhị chủng :nhất 、phiền não nghi ,nhị 、vô kí nghi 。nhị thừa chi nhân đoạn phiền não nghi ,bất đoạn vô kí ;Như Lai tất đoạn như thị nhị nghi ,thị cố danh Phật 。

「善男子!聲聞之人厭於多聞,緣覺之人厭於思惟,佛於是二心無疲厭,故名為佛。
「Thiện nam tử !Thanh văn chi nhân yếm ư đa văn ,duyên giác chi nhân yếm ư tư tánh ,Phật ư thị nhị tâm vô bì yếm ,cố danh vi Phật 。

「善男子!譬如淨物,置之淨器,表裏俱淨;聲聞、緣覺智雖清淨而器不淨,如來不爾,智器俱淨,是故名佛。善男子!淨有二種:一者、智淨,二者、行淨。聲聞、緣覺雖有淨智,行不清淨;如來世尊智、行俱淨,是故名佛。
「Thiện nam tử !thí như tịnh vật ,trí chi tịnh khí ,biểu lý câu tịnh ;Thanh văn 、duyên giác trí tuy thanh tịnh nhi khí bất tịnh ,Như Lai bất nhĩ ,trí khí câu tịnh ,thị cố danh Phật 。Thiện nam tử !tịnh hữu nhị chủng :nhất giả 、trí tịnh ,nhị giả 、hạnh/hành/hàng tịnh 。Thanh văn 、duyên giác tuy hữu tịnh trí ,hạnh/hành/hàng bất thanh tịnh ;Như Lai Thế Tôn trí 、hạnh/hành/hàng câu tịnh ,thị cố danh Phật 。

「善男子!聲聞、緣覺其行有邊,如來世尊其行無邊,是故名佛。
「Thiện nam tử !Thanh văn 、duyên giác kỳ hạnh/hành/hàng hữu biên ,Như Lai Thế Tôn kỳ hạnh/hành/hàng vô biên ,thị cố danh Phật 。

「善男子!如來世尊能於一念破壞二障——一者、智障,二者、解脫障——是故名佛。如來具足智因、智果,是故名佛。
「Thiện nam tử !Như Lai Thế Tôn năng ư nhất niệm phá hoại nhị chướng ——nhất giả 、trí chướng ,nhị giả 、giải thoát chướng ——thị cố danh Phật 。Như Lai cụ túc trí nhân 、trí quả ,thị cố danh Phật 。

「善男子!如來出言無二無謬,亦無虛妄,智慧無礙,樂說亦爾,具足因智、時智、相智,無有覆藏,不須守護,無能說過,悉知一切眾生煩惱起結因緣、滅結因緣,世間八法所不能污,有大憐愍,救拔苦惱,具足十力、四無所畏、大悲、三念,身心二力悉皆滿足。
「Thiện nam tử !Như Lai xuất ngôn vô nhị vô mậu ,diệc vô hư vọng ,trí tuệ vô ngại ,lạc/nhạc thuyết diệc nhĩ ,cụ túc nhân trí 、thời trí 、tướng trí ,vô hữu phước tạng ,bất tu thủ hộ ,vô năng thuyết quá ,tất tri nhất thiết chúng sanh phiền não khởi kết/kiết nhân duyên 、diệt kết/kiết nhân duyên ,thế gian bát pháp sở bất năng ô ,hữu Đại liên mẫn ,cứu bạt khổ não ,cụ túc thập lực 、tứ vô sở úy 、đại bi 、tam niệm ,thân tâm nhị lực tất giai mãn túc 。

「云何身力具足?善男子!三十三天有一大城,名曰善見,其城縱廣滿十萬里,宮室百萬,諸天一千六十六萬六千六百六十有六。夏三月時,釋提桓因欲往波利質多林中歡娛受樂,由乾陀山有一香象名伊羅鉢那,具足七頭,帝釋發念,象知即來,善見城中所有諸天處其頭上,旋行而往其林,去城五十由延。是象身力出勝一切香象身力,正使和合如是香象一萬八千,其力唯敵佛一節力,是故身力出勝一切眾生之力。世界無邊,眾生亦爾;如來心力,亦復無邊。是故如來獨得名佛,非二乘人名為佛也。以是義故,名無上師,名大丈夫,人中香象、師子、龍王、調御示導,名大船師,名大醫師、大牛之王、人中牛王,名淨蓮花、無師獨覺,為諸眾生之眼目也!是大施主,是大沙門、大婆羅門,寂靜持戒,勤行精進,到於彼岸,獲得解脫。善男子!聲聞、緣覺雖有菩提,都無是事,是故名佛。
「vân hà thân lực cụ túc ?Thiện nam tử !tam thập tam thiên hữu nhất đại thành ,danh viết thiện kiến ,kỳ thành túng quảng mãn thập vạn lý ,cung thất bách vạn ,chư Thiên nhất thiên lục thập lục vạn lục thiên lục bách lục thập hữu lục 。hạ tam nguyệt thời ,Thích-đề-hoàn-nhân dục vãng ba lợi chất đa lâm trung hoan ngu thọ/thụ lạc/nhạc ,Do-kiền-đà sơn hữu nhất hương tượng danh y La bát na ,cụ túc thất đầu ,Đế Thích phát niệm ,tượng tri tức lai ,thiện kiến thành trung sở hữu chư thiên xứ kỳ đầu thượng ,toàn hạnh/hành/hàng nhi vãng kỳ lâm ,khứ thành ngũ thập do duyên 。thị tượng thân lực xuất thắng nhất thiết hương tượng thân lực ,chánh sử hòa hợp như thị hương tượng nhất vạn bát thiên ,kỳ lực duy địch Phật nhất tiết lực ,thị cố thân lực xuất thắng nhất thiết chúng sanh chi lực 。thế giới vô biên ,chúng sanh diệc nhĩ ;Như Lai tâm lực ,diệc phục vô biên 。thị cố Như Lai độc đắc danh Phật ,phi nhị thừa nhân danh vi Phật dã 。dĩ thị nghĩa cố ,danh vô thượng sư ,danh đại trượng phu ,nhân trung hương tượng 、sư tử 、long Vương 、điều ngự thị đạo ,danh đại thuyền sư ,danh Đại y sư 、Đại ngưu chi Vương 、nhân trung ngưu vương ,danh tịnh liên hoa 、vô sư độc giác ,vi chư chúng sanh chi nhãn mục dã !thị Đại thí chủ ,thị đại sa môn 、đại Bà la môn ,tịch tĩnh trì giới ,cần hạnh/hành/hàng tinh tấn ,đáo ư bỉ ngạn ,hoạch đắc giải thoát 。Thiện nam tử !Thanh văn 、duyên giác tuy hữu Bồ-đề ,đô vô thị sự ,thị cố danh Phật 。

「善男子!菩薩有二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩分別如是三種菩提,是不為難;在家分別,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏遶故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát phân biệt như thị tam chủng Bồ-đề ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia phân biệt ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

◎ 優婆塞戒經修三十二相業品第六
◎ Ưu Bà Tắc Giới Kinh tu tam thập nhị tướng nghiệp phẩm đệ lục

善生言:「世尊!如佛所說菩薩身力,何時成就?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !như Phật sở thuyết Bồ Tát thân lực ,hà thời thành tựu ?」

佛言:「善男子!初修三十二相業時。善男子!菩薩修集如是業時,得名菩薩,兼得二定:一、菩提定,二者、有定。復有二定:一者、知宿命定,二者、生正法因定。善男子!菩薩從修三十二相業乃至得阿耨多羅三藐三菩提,於其中間,多聞無厭。菩薩摩訶薩修一一相,以百福德而為圍遶,修心五十,具心五十,是則名為百種福德。
Phật ngôn :「Thiện nam tử !sơ tu tam thập nhị tướng nghiệp thời 。Thiện nam tử !Bồ Tát tu tập như thị nghiệp thời ,đắc danh Bồ Tát ,kiêm đắc nhị định :nhất 、Bồ-đề định ,nhị giả 、hữu định 。phục hưũ nhị định :nhất giả 、tri tú mạng định ,nhị giả 、sanh chánh pháp nhân định 。Thiện nam tử !Bồ Tát tùng tu tam thập nhị tướng nghiệp nãi chí đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,ư kỳ trung gian ,đa văn vô yếm 。Bồ-Tát Ma-ha-tát tu nhất nhất tướng ,dĩ bách phước đức nhi vi vi nhiễu ,tu tâm ngũ thập ,cụ tâm ngũ thập ,thị tắc danh vi bách chủng phước đức 。

「善男子!一切世間所有福德,不及如來一毛功德;如來一切毛孔功德,不如一好功德;聚合八十種好功德,不及一相功德;一切相功德,不如白毫相功德;白毫功德,復不得及無見頂相。
「Thiện nam tử !nhất thiết thế gian sở hữu phước đức ,bất cập Như Lai nhất mao công đức ;Như Lai nhất thiết mao khổng công đức ,bất như nhất hảo công đức ;tụ hợp bát thập chủng tử công đức ,bất cập nhất tướng công đức ;nhất thiết tướng công đức ,bất như bạch hào tướng công đức ;bạch hào công đức ,phục bất đắc cập vô kiến đảnh tướng 。

「善男子!菩薩常於無量劫中,為諸眾生作大利益,至心勤作一切善業,是故如來成就具足無量功德;是三十二相,即是大悲之果報也。轉輪聖王雖有是相,相不明了具足成就。是相業體,即身、口、意業。修是業時,非於天中、北欝單曰,唯在三方,男子之身,非女人身也。菩薩摩訶薩修是業已,名為滿三阿僧祇劫,次第獲得阿耨多羅三藐三菩提。
「Thiện nam tử !Bồ Tát thường ư vô lượng kiếp trung ,vi chư chúng sanh tác Đại lợi ích ,chí tâm cần tác nhất thiết thiện nghiệp ,thị cố Như Lai thành tựu cụ túc vô lượng công đức ;thị tam thập nhị tướng ,tức thị đại bi chi quả báo dã 。Chuyển luân Thánh Vương tuy hữu thị tướng ,tướng bất minh liễu cụ túc thành tựu 。thị tướng nghiệp thể ,tức thân 、khẩu 、ý nghiệp 。tu thị nghiệp thời ,phi ư Thiên trung 、Bắc Uất-đan-viết ,duy tại tam phương ,nam tử chi thân ,phi nữ nhân thân dã 。Bồ-Tát Ma-ha-tát tu thị nghiệp dĩ ,danh vi mãn tam a tăng kì kiếp ,thứ đệ hoạch đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề 。

「善男子!我於往昔寶頂佛所,滿足第一阿僧祇劫;然燈佛所,滿足第二阿僧祇劫;迦葉佛所,滿足第三阿僧祇劫。善男子!我於往昔釋迦牟尼佛所,始發阿耨多羅三藐三菩提心,發是心已,供養無量恒沙諸佛,種諸善根,修道持戒,精進多聞。善男子!菩薩摩訶薩修是三十二相業已,了了自知定得阿耨多羅三藐三菩提,如觀掌中菴摩勒果。其業雖定,修時次第不必定耶!
「Thiện nam tử !ngã ư vãng tích Bảo Đính Phật sở ,mãn túc đệ nhất a-tăng-kì kiếp ;Nhiên Đăng Phật sở ,mãn túc đệ nhị a-tăng-kì kiếp ;Ca-diếp Phật sở ,mãn túc đệ tam a tăng kì kiếp 。Thiện nam tử !ngã ư vãng tích Thích Ca Mâu Ni Phật sở ,thủy phát a nậu đa la tam miệu tam Bồ-Đề tâm ,phát thị tâm dĩ ,cúng dường vô lượng hằng sa chư Phật ,chủng chư thiện căn ,tu đạo trì giới ,tinh tấn đa văn 。Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát tu thị tam thập nhị tướng nghiệp dĩ ,liễu liễu tự tri định đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,như quán chưởng trung am ma lặc quả 。kỳ nghiệp tuy định ,tu thời thứ đệ bất tất định da !

「或有人言:如來先得牛王眼相。何以故?為菩薩時,於無量世,樂以善眼和視眾生,是故先得牛王眼相;次得餘相。
「hoặc hữu nhân ngôn :Như Lai tiên đắc ngưu vương nhãn tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,lạc/nhạc dĩ thiện nhãn hòa thị chúng sanh ,thị cố tiên đắc ngưu vương nhãn tướng ;thứ đắc dư tướng 。

「或有說言:如來先得八梵音相,餘次第得。何以故?為菩薩時,於無量世,恒以軟語,先語實語教化眾生,是故先得八梵音相。
「hoặc hữu thuyết ngôn :Như Lai tiên đắc bát Phạm Âm tướng ,dư thứ đệ đắc 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,hằng dĩ nhuyễn ngữ ,tiên ngữ thật ngữ giáo hóa chúng sanh ,thị cố tiên đắc bát Phạm Âm tướng 。

「或有說言:如來先得無見頂相,餘次第得。何以故?為菩薩時,於無量世,供養師長、諸佛、菩薩,頭頂禮拜破憍慢故,是故先得無見頂相。
「hoặc hữu thuyết ngôn :Như Lai tiên đắc vô kiến đảnh tướng ,dư thứ đệ đắc 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,cúng dường sư trường/trưởng 、chư Phật 、Bồ Tát ,đầu đính lễ bái phá kiêu mạn cố ,thị cố tiên đắc vô kiến đảnh tướng 。

「或有說言:如來先得白毫毛相,餘次第得。何以故?為菩薩時,於無量世不誑一切諸眾生故,是故先得眉間毫相。善男子!除佛世尊,餘無能說如是相業。
「hoặc hữu thuyết ngôn :Như Lai tiên đắc bạch hào mao tướng ,dư thứ đệ đắc 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế bất cuống nhất thiết chư chúng sanh cố ,thị cố tiên đắc my gian hào tướng 。Thiện nam tử !trừ Phật Thế tôn ,dư vô năng thuyết như thị tướng nghiệp 。

「善男子!或復有人次第說言:如來先得足下平相,餘次第得。何以故?為菩薩時,於無量世布施、持戒,修集道時其心不動,是故先得足下平相。
「Thiện nam tử !hoặc phục hưũ nhân thứ đệ thuyết ngôn :Như Lai tiên đắc túc hạ bình tướng ,dư thứ đệ đắc 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế bố thí 、trì giới ,tu tập đạo thời kỳ tâm bất động ,thị cố tiên đắc túc hạ bình tướng 。

「得是相已,次第獲得足下輪相。何以故?為菩薩時,於無量世,供養父母、師長、善友,如法擁護一切眾生,是故次得手足輪相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc túc hạ luân tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,cúng dường phụ mẫu 、sư trường/trưởng 、thiện hữu ,như pháp ủng hộ nhất thiết chúng sanh ,thị cố thứ đắc thủ túc luân tướng 。

「得是相已,次第獲得纖長指相。何以故?為菩薩時,至心受持第一、第四優婆塞戒,是故次得纖長指相、足跟長相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc tiêm trường/trưởng chỉ tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,chí tâm thọ trì đệ nhất 、đệ tứ ưu-bà-tắc giới ,thị cố thứ đắc tiêm trường/trưởng chỉ tướng 、túc cân trường/trưởng tướng 。

「得是相已,次第獲得身傭滿相。何以故?為菩薩時,善受師長、父母、善友所教勅故,是故次得身傭滿相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc thân dong mãn tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,thiện thọ sư trường/trưởng 、phụ mẫu 、thiện hữu sở giáo sắc cố ,thị cố thứ đắc thân dong mãn tướng 。

「得是相已,次得手足合網縵相。何以故?為菩薩時,以四攝法攝眾生故,是故次得手足網縵相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc thủ túc hợp võng man tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,dĩ tứ nhiếp Pháp nhiếp chúng sanh cố ,thị cố thứ đắc thủ túc võng man tướng 。

「得是相已,次第獲得手足柔軟勝餘身相。何以故?為菩薩時,於無量世,以手摩洗師長、父母身,除去垢穢,香油塗之,是故次得手足軟相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc thủ túc nhu nhuyễn thắng dư thân tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,dĩ thủ ma tẩy sư trường/trưởng 、phụ mẫu thân ,trừ khứ cấu uế ,hương du đồ chi ,thị cố thứ đắc thủ túc nhuyễn tướng 。

「得是相已,次得身毛上向靡相。何以故?為菩薩時,於無量世,常化眾生,令修施、戒一切善法,是故次得毛上靡相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc thân mao thượng hướng mĩ/mị tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,thường hóa chúng sanh ,lệnh tu thí 、giới nhất thiết thiện pháp ,thị cố thứ đắc mao thượng mĩ tướng 。

「得是相已,次第獲得鹿王腨相。何以故?為菩薩時,至心聽法、至心說法,為壞生死諸過咎故,是故次得鹿王腨相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc lộc Vương 腨tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,chí tâm thính pháp 、chí tâm thuyết Pháp ,vi hoại sanh tử chư quá cữu cố ,thị cố thứ đắc lộc Vương 腨tướng 。

「得是相已,次第獲得身方圓相,如尼拘陀樹王。何以故?為菩薩時,於無量世,常施一切眾生病藥,是故次得身方圓相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc thân phương viên tướng ,như Ni-câu-đà thụ/thọ Vương 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,thường thí nhất thiết chúng sanh bệnh dược ,thị cố thứ đắc thân phương viên tướng 。

「得是相已,次第獲得手過膝相。何以故?為菩薩時,終不欺誑一切賢聖、父母、師長、善友、知識,是故次得手過膝相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc thủ quá/qua tất tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,chung bất khi cuống nhất thiết hiền thánh 、phụ mẫu 、sư trường/trưởng 、thiện hữu 、tri thức ,thị cố thứ đắc thủ quá/qua tất tướng 。

「得是相已,次得象王、馬王藏相。何以故?為菩薩時,於無量世,見怖畏者能為救護,心生慚愧,不說他過,善覆人罪,是故次得象馬藏相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc Tượng Vương 、mã Vương tạng tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,kiến bố úy giả năng vi cứu hộ ,tâm sanh tàm quý ,bất thuyết tha quá/qua ,thiện phước nhân tội ,thị cố thứ đắc tượng mã tạng tướng 。

「得是相已,次得軟身,一一孔中一毛生相。何以故?為菩薩時,於無量世,親近智者,樂聞樂論,聞已樂修,樂治道路,除去棘刺,是故次得皮膚柔軟,一一孔中一毛生相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc nhuyễn thân ,nhất nhất khổng trung nhất mao sanh tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,thân cận trí giả ,lạc/nhạc văn lạc/nhạc luận ,văn dĩ lạc/nhạc tu ,lạc/nhạc trì đạo lộ ,trừ khứ cức thứ ,thị cố thứ đắc bì phu nhu nhuyễn ,nhất nhất khổng trung nhất mao sanh tướng 。

「得是相已,次第獲得身金色相。何以故?為菩薩時,於無量世常施眾生房舍、臥具、飲食、燈明,是故次得金色身相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc thân kim sắc tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế thường thí chúng sanh phòng xá 、ngọa cụ 、ẩm thực 、đăng minh ,thị cố thứ đắc kim sắc thân tướng 。

「得是相已,次第獲得七處滿相。何以故?為菩薩時,於無量世,可瞋之處不生瞋心,樂施眾生隨意所須,是故次得七處滿相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc thất xứ mãn tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,khả sân chi xứ/xử bất sanh sân tâm ,lạc thí chúng sanh tùy ý sở tu ,thị cố thứ đắc thất xứ mãn tướng 。

「得是相已,次第獲得缺骨滿相。何以故?為菩薩時,於無量世,善能分別善不善相,言無錯謬,不說無義,可受之法口常宣說,不可受者不妄宣傳,是故次得缺骨滿相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc khuyết cốt mãn tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,thiện năng phân biệt thiện bất thiện tướng ,ngôn vô thác/thố mậu ,bất thuyết vô nghĩa ,khả thọ/thụ chi Pháp khẩu thường tuyên thuyết ,bất khả thọ/thụ giả bất vọng tuyên truyền ,thị cố thứ đắc khuyết cốt mãn tướng 。

「得是相已,次得二相——一者、上身,二者、頰車——皆如師子。何以故?為菩薩時,於無量世中,自無兩舌,教他不為,是故次得如是二相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc nhị tướng ——nhất giả 、thượng thân ,nhị giả 、giáp xa ——giai như sư tử 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế trung ,tự vô lưỡng thiệt ,giáo tha bất vi ,thị cố thứ đắc như thị nhị tướng 。

「得是相已,次得三相:一、四十齒,二、白淨相,三、齊密相。何以故?為菩薩時,於無量世,以十善法教化眾生,眾生受已,心生歡喜,常樂稱揚他人功德,是故次得如是三相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc tam tướng :nhất 、tứ thập xỉ ,nhị 、bạch tịnh tướng ,tam 、tề mật tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,dĩ Thập thiện pháp giáo hóa chúng sanh ,chúng sanh thọ/thụ dĩ ,tâm sanh hoan hỉ ,thường lạc/nhạc xưng dương tha nhân công đức ,thị cố thứ đắc như thị tam tướng 。

「得是相已,次第獲得四牙白相。何以故?為菩薩時,於無量世修欲界慈,樂思善法,是故次得四牙白相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đệ hoạch đắc tứ nha bạch tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế tu dục giới từ ,lạc/nhạc tư thiện Pháp ,thị cố thứ đắc tứ nha bạch tướng 。

「得是相已,次得味中最上味相。何以故?為菩薩時,於無量世不待求已然後方施,是故次得味中上味相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc vị trung tối thượng vị tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế bất đãi cầu dĩ nhiên hậu phương thí ,thị cố thứ đắc vị trung thượng vị tướng 。

「得是相已,次得二相:一者、肉髻,二、廣長舌。何以故?為菩薩時,於無量世,至心受持十善法教,兼化眾生,是故次得如是二相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc nhị tướng :nhất giả 、nhục kế ,nhị 、quảng trường/trưởng thiệt 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,chí tâm thọ trì Thập thiện pháp giáo ,kiêm hóa chúng sanh ,thị cố thứ đắc như thị nhị tướng 。

「得是相已,次得梵音相。何以故?為菩薩時,於無量世,自不惡口,教他不為,是故次得梵音聲相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc Phạm Âm tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,tự bất ác khẩu ,giáo tha bất vi ,thị cố thứ đắc Phạm Âm thanh tướng 。

「得是相已,次得牛王紺色目相。何以故?為菩薩時,於無量世,等以慈善視怨親故,是故次得牛王目相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc ngưu vương cám sắc mục tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,đẳng dĩ từ thiện thị oán thân cố ,thị cố thứ đắc ngưu vương mục tướng 。

「得是相已,次得白毫相。何以故?為菩薩時,於無量世宣說正法,實法不虛,是故次得白毫光相。
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc bạch hào tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế tuyên thuyết Chánh Pháp ,thật Pháp bất hư ,thị cố thứ đắc bạch hào quang tướng 。

「得是相已,次得無見頂相。何以故?為菩薩時,於無量世,頭頂禮拜一切聖賢、師長、父母,尊重讚歎,恭敬供養,是故獲得無見頂相。」
「đắc thị tướng dĩ ,thứ đắc vô kiến đảnh tướng 。hà dĩ cố ?vi Bồ Tát thời ,ư vô lượng thế ,đầu đính lễ bái nhất thiết thánh hiền 、sư trường/trưởng 、phụ mẫu ,tôn trọng tán thán ,cung kính cúng dường ,thị cố hoạch đắc vô kiến đảnh tướng 。」

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩修如是業,是不為難;在家之人,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏遶故。」◎
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tu như thị nghiệp ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia chi nhân ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」◎

優婆塞戒經卷第一
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ nhất

優婆塞戒經卷第二
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ nhị

北涼中印度三藏曇無讖譯
Bắc Lương trung Ấn độ Tam Tạng Đàm Vô Sấm dịch

◎ 發願品第七
◎ phát nguyện phẩm đệ thất

善生言:「世尊!是三十二相業誰能作耶?」佛言:「善男子!智者能作。」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !thị tam thập nhị tướng nghiệp thùy năng tác da ?」Phật ngôn :「Thiện nam tử !trí giả năng tác 。」

「世尊!云何名智者?」
「Thế Tôn !vân hà danh trí giả ?」

「善男子!若能善發無上大願,是名智者。
「Thiện nam tử !nhược/nhã năng thiện phát vô thượng đại nguyện ,thị danh trí giả 。

「菩薩摩訶薩發菩提心已,身、口、意等所作善業,願為眾生;將來得果,一切共之。菩薩摩訶薩常親近佛、聲聞、緣覺、善知識等,供養恭敬,諮問深法,受持不失,作是願言:『我今親近諸佛、聲聞、緣覺、善友,寧無量世受大苦惱,不於菩提生退轉心!眾生若以惡心打罵、毀辱我身,願我因是更增慈心,不生惡念!願我後生,在在處處不受女身、無根、二根、奴婢之身!復願令我身有自在力為他給使,不令他人有自在力而驅使我!願令我身諸根具足,遠離惡友,不生惡國邊裔之處,常生豪姓,色力殊特,財寶自在!得好念心、自在之心,心得勇健!凡有所說,聞者樂受,離諸障礙!無有放逸,離身、口、意一切惡業,常為眾生作大利益!為利眾生,不貪身命,不為身命而造惡業!利眾生時,莫求恩報!常樂受持十二部經,既受持已,轉教他人!能壞眾生惡見、惡業,一切世事所不能勝;既得勝已,復以轉教!善治眾生身、心重病,見離壞者能令和合,見怖畏者為作救護,護已為說種種之法,令彼聞已心得調伏!見飢施身,令得飽滿,願彼不生貪惡之心;當噉我時,如食草木!常樂供養師長、父母、善友、宿德,於怨親中其心等一!常修六念及無我想、十二因緣!無三寶處,樂在寂靜,修集慈悲!一切眾生若見我身,聞、觸之者,遠離煩惱!』菩薩雖知除菩提已不求餘果,為眾生故,求以弘利。
「Bồ-Tát Ma-ha-tát phát Bồ-đề tâm dĩ ,thân 、khẩu 、ý đẳng sở tác thiện nghiệp ,nguyện vi chúng sanh ;tướng lai đắc quả ,nhất thiết cọng chi 。Bồ-Tát Ma-ha-tát thường thân cận Phật 、Thanh văn 、duyên giác 、thiện tri thức đẳng ,cúng dường cung kính ,ti vấn thâm pháp ,thọ trì bất thất ,tác thị nguyện ngôn :『ngã kim thân cận chư Phật 、Thanh văn 、duyên giác 、thiện hữu ,ninh vô lượng thế thọ/thụ đại khổ não ,bất ư Bồ-đề sanh thoái chuyển tâm !chúng sanh nhược/nhã dĩ ác tâm đả mạ 、hủy nhục ngã thân ,nguyện ngã nhân thị cánh tăng từ tâm ,bất sanh ác niệm !nguyện ngã hậu sanh ,tại tại xứ xứ bất thọ/thụ nữ thân 、vô căn 、nhị căn 、nô tỳ chi thân !phục nguyện lệnh ngã thân hữu tự tại lực vi tha cấp sử ,bất lệnh tha nhân hữu tự tại lực nhi khu sử ngã !nguyện lệnh ngã thân chư căn cụ túc ,viễn ly ác hữu ,bất sanh ác quốc biên duệ chi xứ/xử ,thường sanh hào tính ,sắc lực Thù đặc ,tài bảo tự tại !đắc hảo niệm tâm 、tự tại chi tâm ,tâm đắc dũng kiện !phàm hữu sở thuyết ,văn giả lạc thọ ,ly chư chướng ngại !vô hữu phóng dật ,ly thân 、khẩu 、ý nhất thiết ác nghiệp ,thường vi chúng sanh tác Đại lợi ích !vi lợi chúng sanh ,bất tham thân mạng ,bất vi thân mạng nhi tạo ác nghiệp !lợi chúng sanh thời ,mạc cầu ân báo !thường lạc/nhạc thọ trì thập nhị bộ Kinh ,ký thọ trì dĩ ,chuyển giáo tha nhân !năng hoại chúng sanh ác kiến 、ác nghiệp ,nhất thiết thế sự sở bất năng thắng ;ký đắc thắng dĩ ,phục dĩ chuyển giáo !thiện trì chúng sanh thân 、tâm trọng bệnh ,kiến ly hoại giả năng lệnh hòa hợp ,kiến bố úy giả vi tác cứu hộ ,hộ dĩ vi thuyết chủng chủng chi Pháp ,lệnh bỉ văn dĩ tâm đắc điều phục !kiến cơ thí thân ,lệnh đắc bão mãn ,nguyện bỉ bất sanh tham ác chi tâm ;đương đạm ngã thời ,như thực/tự thảo mộc !thường lạc/nhạc cúng dường sư trường/trưởng 、phụ mẫu 、thiện hữu 、tú đức ,ư oán thân trung kỳ tâm đẳng nhất !thường tu lục niệm cập vô ngã tưởng 、thập nhị nhân duyên !vô Tam Bảo xứ/xử ,lạc/nhạc tại tịch tĩnh ,tu tập từ bi !nhất thiết chúng sanh nhược/nhã kiến ngã thân ,văn 、xúc chi giả ,viễn ly phiền não !』Bồ Tát tuy tri trừ Bồ-đề dĩ bất cầu dư quả ,vi chúng sanh cố ,cầu dĩ hoằng lợi 。

「善男子!菩薩若能如是立願,當知是人即是無上法財長者,是求法王未得法王。
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhược/nhã năng như thị lập nguyện ,đương tri thị nhân tức thị vô thượng pháp tài Trưởng-giả ,thị cầu pháp vương vị đắc pháp Vương 。

「善男子!菩薩摩訶薩具足三事,則得名為法財長者:一者、心不甘樂外道典籍,二者、心不貪著生死之樂,三者、常樂供養佛、法、僧寶。
「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát cụ túc tam sự ,tức đắc danh vi pháp tài Trưởng-giả :nhất giả 、tâm bất cam lạc/nhạc ngoại đạo điển tịch ,nhị giả 、tâm bất tham trước sanh tử chi lạc/nhạc ,tam giả 、thường lạc/nhạc cúng dường Phật 、Pháp 、tăng bảo 。

「復有三事:一者、為人受苦心不生悔,二者、具足微妙無上智慧,三者、具善法時不生憍慢。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、vi nhân thọ khổ tâm bất sanh hối ,nhị giả 、cụ túc vi diệu vô thượng trí tuệ ,tam giả 、cụ thiện Pháp thời bất sanh kiêu mạn 。

「復有三事:一者、為諸眾生受地獄苦如三禪樂,二者、見他得利不生妬心,三者、所作善業不為生死。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、vi chư chúng sanh thọ/thụ địa ngục khổ như tam Thiền lạc/nhạc ,nhị giả 、kiến tha đắc lợi bất sanh đố tâm ,tam giả 、sở tác thiện nghiệp bất vi sanh tử 。

「復有三事:一者、見他受苦如己無異,二者、所修善事悉為眾生,三者、善作方便令彼離苦。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、kiến tha thọ khổ như kỷ vô dị ,nhị giả 、sở tu thiện sự tất vi chúng sanh ,tam giả 、thiện tác phương tiện lệnh bỉ ly khổ 。

「復有三事:一者、觀生死樂如大毒蛇,二者、樂處生死為利眾生,三者、觀無生法忍多諸功德。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、quán sanh tử lạc/nhạc như Đại độc xà ,nhị giả 、lạc/nhạc xứ/xử sanh tử vi lợi chúng sanh ,tam giả 、quán Vô sanh Pháp nhẫn đa chư công đức 。

「復有三事:一者、捨身、二者、捨命,三者、捨財;捨是三事悉為眾生。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、xả thân 、nhị giả 、xả mạng ,tam giả 、xả tài ;xả thị tam sự tất vi chúng sanh 。

「復有三事:一者、多聞無厭,二者、能忍諸惡,三者、教他修忍。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、đa văn vô yếm ,nhị giả 、năng nhẫn chư ác ,tam giả 、giáo tha tu nhẫn 。

「復有三事:一者、自省己過,二者、善覆他罪,三者、樂修慈心。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、tự tỉnh kỷ quá/qua ,nhị giả 、thiện phước tha tội ,tam giả 、lạc/nhạc tu từ tâm 。

「復有三事:一者、至心奉持禁戒,二者、四攝攝取眾生,三者、口言柔濡不麁。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、chí tâm phụng trì cấm giới ,nhị giả 、tứ nhiếp nhiếp thủ chúng sanh ,tam giả 、khẩu ngôn nhu nhu bất thô 。

「復有三事:一者、能大法施,二者、能大財施,三者、以此二施勸眾生行。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、năng Đại pháp thí ,nhị giả 、năng Đại tài thí ,tam giả 、dĩ thử nhị thí khuyến chúng sanh hạnh/hành/hàng 。

「復有三事:一者、常以大乘教化眾生,二者、常修轉進增上之行,三者、於諸眾生不生輕想。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、thường dĩ Đại thừa giáo hóa chúng sanh ,nhị giả 、thường tu chuyển tiến/tấn tăng thượng chi hạnh/hành/hàng ,tam giả 、ư chư chúng sanh bất sanh khinh tưởng 。

「復有三事:一者、雖具煩惱而能堪忍,二者、知煩惱過樂而不厭,三者、自具煩惱能壞他結。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、tuy cụ phiền não nhi năng kham nhẫn ,nhị giả 、tri phiền não quá/qua lạc/nhạc nhi bất yếm ,tam giả 、tự cụ phiền não năng hoại tha kết/kiết 。

「復有三事:一者、見他得利歡喜如己,二者、自得安樂不樂獨受,三者、於下乘中不生足想。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、kiến tha đắc lợi hoan hỉ như kỷ ,nhị giả 、tự đắc an lạc bất lạc/nhạc độc thọ/thụ ,tam giả 、ư hạ thừa trung bất sanh túc tưởng 。

「復有三事:一者、聞諸菩薩苦行不怖,二者、見有求者終不言無,三者、終不生念我勝一切。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、văn chư Bồ-tát khổ hạnh bất bố ,nhị giả 、kiến hữu cầu giả chung bất ngôn vô ,tam giả 、chung bất sanh niệm ngã thắng nhất thiết 。

「善男子!菩薩若能觀因觀果,能觀因果,能觀果因,如是菩薩能斷因果,能得因果。菩薩若能斷、得因果,是名法果,諸法之王,法之自在。
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhược/nhã năng quán nhân quán quả ,năng quán nhân quả ,năng quán quả nhân ,như thị Bồ Tát năng đoạn nhân quả ,năng đắc nhân quả 。Bồ Tát nhược/nhã năng đoạn 、đắc nhân quả ,thị danh pháp quả ,chư Pháp chi Vương ,Pháp chi tự tại 。

「善男子!菩薩有二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩立如是願,是不為難;在家菩薩立如是願,是乃為難。何以故?在家菩薩多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát lập như thị nguyện ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia Bồ-tát lập như thị nguyện ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia Bồ-tát đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經名、義菩薩品第八
Ưu Bà Tắc Giới Kinh danh 、nghĩa Bồ Tát phẩm đệ bát

善生言:「世尊!如佛所說菩薩二種:一者、假名菩薩,二者、實義菩薩。云何名為假名菩薩?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !như Phật sở thuyết Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、giả danh Bồ Tát ,nhị giả 、thật nghĩa Bồ Tát 。vân hà danh vi giả danh Bồ Tát ?」

「善男子!眾生若發菩提心已,樂受外術及其典籍,持諷誦讀,即以此法教化眾生,為自身命殺害他命;不樂修悲,樂於生死,常造諸業受生死樂;無有信心,於三寶所生疑網心;護惜身命,不能忍辱,語言麁獷,悔恨放逸;於己身所生自輕想——我不能得無上菩提——於煩惱中生恐怖想,亦不勤修壞結方便;常生慳貪、嫉妬、瞋心,親近惡友,懈怠、亂心,樂處無明;不信六度,不樂修福,不觀生死,常樂受持他人惡語,是名假名菩薩。
「Thiện nam tử !chúng sanh nhược/nhã phát Bồ-đề tâm dĩ ,lạc thọ ngoại thuật cập kỳ điển tịch ,trì phúng tụng độc ,tức dĩ thử pháp giáo hóa chúng sanh ,vi tự thân mạng sát hại tha mạng ;bất lạc/nhạc tu bi ,lạc/nhạc ư sanh tử ,thường tạo chư nghiệp thọ sanh tử lạc/nhạc ;vô hữu tín tâm ,ư Tam Bảo sở sanh nghi võng tâm ;hộ tích thân mạng ,bất năng nhẫn nhục ,ngữ ngôn thô quánh ,hối hận phóng dật ;ư kỷ thân sở sanh tự khinh tưởng ——ngã bất năng đắc vô thượng Bồ-đề ——ư phiền não trung sanh khủng bố tưởng ,diệc bất cần tu hoại kết/kiết phương tiện ;thường sanh xan tham 、tật đố 、sân tâm ,thân cận ác hữu ,giải đãi 、loạn tâm ,lạc/nhạc xứ/xử vô minh ;bất tín lục độ ,bất lạc/nhạc tu phước ,bất quán sanh tử ,thường lạc/nhạc thọ trì tha nhân ác ngữ ,thị danh giả danh Bồ Tát 。

「善男子!復有眾生發菩提心,欲得阿耨多羅三藐三菩提,聞無量劫苦行修道然後乃得,聞已生悔;雖修行道,心不真實,無有慚愧;不生憐愍。樂奉外道,殺羊祀天;雖有微信,心不堅固,為五欲樂造種種惡,猗色、命、財生大憍慢,所作顛倒,不能利益;為生死樂而行布施,為生天樂受持禁戒,雖修禪定為命增長,是名假名菩薩。
「Thiện nam tử !phục hưũ chúng sanh phát Bồ-đề tâm ,dục đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,văn vô lượng kiếp khổ hạnh tu đạo nhiên hậu nãi đắc ,văn dĩ sanh hối ;tuy tu hành đạo ,tâm bất chân thật ,vô hữu tàm quý ;bất sanh liên mẫn 。lạc/nhạc phụng ngoại đạo ,sát dương tự Thiên ;tuy hữu vi tín ,tâm bất kiên cố ,vi ngũ dục lạc/nhạc tạo chủng chủng ác ,y sắc 、mạng 、tài sanh Đại kiêu mạn ,sở tác điên đảo ,bất năng lợi ích ;vi sanh tử lạc/nhạc nhi hạnh/hành/hàng bố thí ,vi sanh Thiên nhạc thọ trì cấm giới ,tuy tu Thiền định vi mạng tăng trưởng ,thị danh giả danh Bồ Tát 。

「實義菩薩者,能聽深義,樂近善友,樂供養師、父母、善友,樂聽如來十二部經,受持、讀誦、書寫、思義;為法因緣不惜身命、妻、子、財物,其心堅固;憐愍一切,口言柔濡,先語實語,無有惡語及兩舌語;於自身所不生輕想;舒手惠施,無有禁固;常樂修磨利智慧刀,雖習外典,為破邪見、出勝邪見,善知方便調伏眾生;於大眾所不生恐怖,常教眾生菩提易得,能令聞者不生怖心;勤修精進,輕賤煩惱,令彼煩惱不得自在;心不放逸,常修忍辱,為涅槃果持戒、精進;願為眾生趨走給使,令彼安隱、歡娛受樂;為他受苦,心不生悔,見退菩提,心生憐愍;能救一切種種苦惱,能觀生死所有過罪,能具無上六波羅蜜;所作世事,勝諸眾生;信心堅固,修集慈悲,亦不悕求慈悲果報;於怨親中其心無二,施時平等,捨身亦爾,知無常相,不惜身命;以四攝法攝取眾生,知世諦故,隨眾生語;為諸眾生受苦之時,其心不動如須彌山,雖見眾生多作諸惡、有少善者,心終不忘;於三寶所不生疑心,樂為供養,若少財時,先給貧窮,後施福田,先為貧苦,後為富者;樂讚人善,為開涅槃;所有伎藝,欲令人學,見學勝己,生歡喜心;不念自利,常念利他,身、口、意業所作諸善,終不自為,恒為他人,是名實義菩薩。
「thật nghĩa Bồ Tát giả ,năng thính thâm nghĩa ,lạc/nhạc cận thiện hữu ,lạc/nhạc cúng dường sư 、phụ mẫu 、thiện hữu ,lạc/nhạc thính Như Lai thập nhị bộ Kinh ,thọ trì 、độc tụng 、thư tả 、tư nghĩa ;vi Pháp nhân duyên bất tích thân mạng 、thê 、tử 、tài vật ,kỳ tâm kiên cố ;liên mẫn nhất thiết ,khẩu ngôn nhu nhu ,tiên ngữ thật ngữ ,vô hữu ác ngữ cập lưỡng thiệt ngữ ;ư tự thân sở bất sanh khinh tưởng ;thư thủ huệ thí ,vô hữu cấm cố ;thường lạc/nhạc tu ma lợi trí tuệ đao ,tuy tập ngoại điển ,vi phá tà kiến 、xuất thắng tà kiến ,thiện tri phương tiện điều phục chúng sanh ;ư Đại chúng sở bất sanh khủng bố ,thường giáo chúng sanh Bồ-đề dịch đắc ,năng lệnh văn giả bất sanh bố/phố tâm ;cần tu tinh tấn ,khinh tiện phiền não ,lệnh bỉ phiền não bất đắc tự tại ;tâm bất phóng dật ,thường tu nhẫn nhục ,vi Niết Bàn quả trì giới 、tinh tấn ;nguyện vi chúng sanh xu tẩu cấp sử ,lệnh bỉ an ổn 、hoan ngu thọ/thụ lạc/nhạc ;vi tha thọ khổ ,tâm bất sanh hối ,kiến thoái Bồ-đề ,tâm sanh liên mẫn ;năng cứu nhất thiết chủng chủng khổ não ,năng quán sanh tử sở hữu quá tội ,năng cụ vô thượng lục Ba la mật ;sở tác thế sự ,thắng chư chúng sanh ;tín tâm kiên cố ,tu tập từ bi ,diệc bất hy cầu từ bi quả báo ;ư oán thân trung kỳ tâm vô nhị ,thí thời bình đẳng ,xả thân diệc nhĩ ,tri vô thường tướng ,bất tích thân mạng ;dĩ tứ nhiếp Pháp nhiếp thủ chúng sanh ,tri thế đế cố ,tùy chúng sanh ngữ ;vi chư chúng sanh thọ khổ chi thời ,kỳ tâm bất động Như-Tu-Di-Sơn ,tuy kiến chúng sanh đa tác chư ác 、hữu thiểu thiện giả ,tâm chung bất vong ;ư Tam Bảo sở bất sanh nghi tâm ,lạc/nhạc vi cúng dường ,nhược/nhã thiểu tài thời ,tiên cấp bần cùng ,hậu thí phước điền ,tiên vi ần khổ ,hậu vi phú giả ;lạc/nhạc tán nhân thiện ,vi khai Niết-Bàn ;sở hữu kỹ nghệ ,dục lệnh nhân học ,kiến học thắng kỷ ,sanh hoan hỉ tâm ;bất niệm tự lợi ,thường niệm lợi tha ,thân 、khẩu 、ý nghiệp sở tác chư thiện ,chung bất tự vi ,hằng vi tha nhân ,thị danh thật nghĩa Bồ Tát 。

「善男子!菩薩有二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩為實義菩薩,是不為難;在家菩薩,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát vi thật nghĩa Bồ Tát ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia Bồ-tát ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經義菩薩心堅固品第九
Ưu Bà Tắc Giới Kinh nghĩa Bồ Tát tâm kiên cố phẩm đệ cửu

善生言:「世尊!義菩薩者,云何自知是義菩薩?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !nghĩa Bồ Tát giả ,vân hà tự tri thị nghĩa Bồ Tát ?」

「善男子!菩薩摩訶薩修苦行時,先自誡心。善男子!我念往昔行菩薩道時,先從外道受苦行法,至心奉行,心無退轉。無量世中以灰塗身,唯食胡麻、小豆、粳米、粟米(序-予+禾)等,日各一粒;荊棘、惡刺、(木*豕)木、地石以為臥具;牛屎、牛尿以為病藥。盛夏之月,五熱炙身;孟冬之節,凍氷儭體。或受草食、根食、莖食、葉食、果食、土食、風食,作如是等諸苦行時,自身他身俱無利益。雖爾,猶故心無退轉,出勝一切外道苦行。
「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát tu khổ hạnh thời ,tiên tự giới tâm 。Thiện nam tử !ngã niệm vãng tích hạnh/hành/hàng Bồ Tát đạo thời ,tiên tùng ngoại đạo thọ khổ hạnh/hành/hàng Pháp ,chí tâm phụng hành ,tâm vô thoái chuyển 。vô lượng thế trung dĩ hôi đồ thân ,duy thực/tự hồ ma 、tiểu đậu 、canh mễ 、túc mễ (tự -dư +hòa )đẳng ,nhật các nhất lạp ;kinh cức 、ác thứ 、(mộc *thỉ )mộc 、địa thạch dĩ vi ngọa cụ ;ngưu thỉ 、ngưu niệu dĩ vi bệnh dược 。thịnh hạ chi nguyệt ,ngũ nhiệt chích thân ;mạnh đông chi tiết ,đống băng sấn thể 。hoặc thọ/thụ thảo thực/tự 、căn thực/tự 、hành thực/tự 、diệp thực/tự 、quả thực/tự 、độ thực/tự 、phong thực/tự ,tác như thị đẳng chư khổ hạnh thời ,tự thân tha thân câu vô lợi ích 。tuy nhĩ ,do cố tâm vô thoái chuyển ,xuất thắng nhất thiết ngoại đạo khổ hạnh 。

「善男子!我於往昔為四事故,捨棄身命:一者、為破眾生諸煩惱故,二者、為令眾生受安樂故,三者、為自除壞貪著身故,四者、為報父母生養恩故。菩薩若能不惜身命,即自定知是義菩薩。
「Thiện nam tử !ngã ư vãng tích vi tứ sự cố ,xả khí thân mạng :nhất giả 、vi phá chúng sanh chư phiền não cố ,nhị giả 、vi lệnh chúng sanh thọ/thụ an lạc cố ,tam giả 、vi tự trừ hoại tham trước thân cố ,tứ giả 、vi báo phụ mẫu sanh dưỡng ân cố 。Bồ Tát nhược/nhã năng bất tích thân mạng ,tức tự định tri thị nghĩa Bồ Tát 。

「善男子!我於往昔為正法故,剜身為燈三千六百。我於爾時具足煩惱,身實覺痛,為諸眾生得度脫故,諭心令堅,不生退轉。爾時即得具足三事——一者、畢竟無有退轉,二者、得為實義菩薩,三者、名為不可思議——是名菩薩不可思議。
「Thiện nam tử !ngã ư vãng tích vi chánh pháp cố ,oan thân vi đăng tam thiên lục bách 。ngã ư nhĩ thời cụ túc phiền não ,thân thật giác thống ,vi chư chúng sanh đắc độ thoát cố ,dụ tâm lệnh kiên ,bất sanh thoái chuyển 。nhĩ thời tức đắc cụ túc tam sự ——nhất giả 、tất cánh vô hữu thoái chuyển ,nhị giả 、đắc vi thật nghĩa Bồ Tát ,tam giả 、danh vi bất khả tư nghị ——thị danh Bồ Tát bất khả tư nghị 。

「又我往昔為正法故,於一劫中,周身左右受千瘡苦。爾時具足一切煩惱,身實覺苦,為諸眾生得度脫故,諭心令堅,不生退轉,是名菩薩不可思議。
「hựu ngã vãng tích vi chánh pháp cố ,ư nhất kiếp trung ,châu thân tả hữu thọ/thụ thiên sang khổ 。nhĩ thời cụ túc nhất thiết phiền não ,thân thật giác khổ ,vi chư chúng sanh đắc độ thoát cố ,dụ tâm lệnh kiên ,bất sanh thoái chuyển ,thị danh Bồ Tát bất khả tư nghị 。

「又我往昔為一鴿故,棄捨是身。爾時具足一切煩惱,身實覺苦,為諸眾生得度脫故,諭心令堅,不生退轉,是名菩薩不可思議。
「hựu ngã vãng tích vi nhất cáp cố ,khí xả thị thân 。nhĩ thời cụ túc nhất thiết phiền não ,thân thật giác khổ ,vi chư chúng sanh đắc độ thoát cố ,dụ tâm lệnh kiên ,bất sanh thoái chuyển ,thị danh Bồ Tát bất khả tư nghị 。

「善男子!一切惡友、諸煩惱業,即是菩薩道莊嚴伴。何以故?一切凡夫無有智慧、正念之心,故以煩惱而為怨敵,菩薩智慧、正念具足,故以煩惱而為道伴;惡友及業,亦復如是。善男子!捨離煩惱,終不得受惡有之身。是故菩薩雖現惡業,實非身、口、意惡所作,是誓願力。以是願力受惡獸身,為欲調伏彼畜生故。菩薩現受畜生身已,善知人語、法語、實語、不麁惡語、不無義語,心常憐愍,修集慈悲,無有放逸,是名菩薩不可思議。
「Thiện nam tử !nhất thiết ác hữu 、chư phiền não nghiệp ,tức thị Bồ Tát đạo trang nghiêm bạn 。hà dĩ cố ?nhất thiết phàm phu vô hữu trí tuệ 、chánh niệm chi tâm ,cố dĩ phiền não nhi vi oán địch ,Bồ Tát trí tuệ 、chánh niệm cụ túc ,cố dĩ phiền não nhi vi đạo bạn ;ác hữu cập nghiệp ,diệc phục như thị 。Thiện nam tử !xả ly phiền não ,chung bất đắc thọ/thụ ác hữu chi thân 。thị cố Bồ Tát tuy hiện ác nghiệp ,thật phi thân 、khẩu 、ý ác sở tác ,thị thệ nguyện lực 。dĩ thị nguyện lực thọ/thụ ác thú thân ,vi dục điều phục bỉ súc sanh cố 。Bồ Tát hiện thọ súc sanh thân dĩ ,thiện tri nhân ngữ 、pháp ngữ 、thật ngữ 、bất thô ác ngữ 、bất vô nghĩa ngữ ,tâm thường liên mẫn ,tu tập từ bi ,vô hữu phóng dật ,thị danh Bồ Tát bất khả tư nghị 。

「善男子!我於往昔受熊身時,雖具煩惱,煩惱於我無自在力。何以故?具正念故,我於爾時,憐愍眾生,擁護正法,修行法行。受瞿陀身、劫賓耆羅身、兔身、蛇身、龍身、象身、金翅鳥身、鴿身、鹿身、獼猴、羖羊、雞雉、孔雀、鸚鵡、蝦蟇——我受如是鳥獸身時,雖具煩惱,煩惱於我無自在力。何以故?具正念故,憐愍眾生,擁護正法,修行法行。
「Thiện nam tử !ngã ư vãng tích thọ/thụ hùng thân thời ,tuy cụ phiền não ,phiền não ư ngã vô tự tại lực 。hà dĩ cố ?cụ chánh niệm cố ,ngã ư nhĩ thời ,liên mẫn chúng sanh ,ủng hộ chánh pháp ,tu hành Pháp hành 。thọ/thụ Cồ đà thân 、Kiếp tân kì La thân 、thỏ thân 、xà thân 、long thân 、tượng thân 、kim-sí điểu thân 、cáp thân 、lộc thân 、Mi-Hầu 、cổ dương 、kê trĩ 、Khổng-tước 、anh vũ 、hà 蟇——ngã thọ/thụ như thị điểu thú thân thời ,tuy cụ phiền não ,phiền não ư ngã vô tự tại lực 。hà dĩ cố ?cụ chánh niệm cố ,liên mẫn chúng sanh ,ủng hộ chánh pháp ,tu hành Pháp hành 。

「善男子!於飢饉世,我立大願,以願力故受大魚身,為諸眾生離於飢渴,食我身者,修道、念道,無惡罪過;疾疫世時,復立大願,以願力故身為藥樹,諸有病者,見、聞、觸我,及食皮膚、血肉、骨髓,病悉除愈。善男子!菩薩摩訶薩受如是苦,心不退轉,是名義菩薩。
「Thiện nam tử !ư cơ cận thế ,ngã lập đại nguyện ,dĩ nguyện lực cố thọ/thụ đại ngư thân ,vi chư chúng sanh ly ư cơ khát ,thực/tự ngã thân giả ,tu đạo 、niệm đạo ,vô ác tội quá/qua ;tật dịch thế thời ,phục lập đại nguyện ,dĩ nguyện lực cố thân vi dược thụ ,chư hữu bệnh giả ,kiến 、văn 、xúc ngã ,cập thực/tự bì phu 、huyết nhục 、cốt tủy ,bệnh tất trừ dũ 。Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát thọ/thụ như thị khổ ,tâm Bất-thoái-chuyển ,thị danh nghĩa Bồ Tát 。

「菩薩修行六波羅蜜時,終不悕求六波羅蜜果,但以利益眾生為事。菩薩深知生死過患,所以樂處,為利眾生受安樂故。菩薩了知解脫安樂、生死過患而能處之,是名菩薩不可思議。菩薩所行,不求恩報;受恩之處,常思反報。善男子!一切眾生常求自利,菩薩所行恒求利他,是名菩薩不可思議。菩薩摩訶薩具足煩惱,於怨親所平等利益,是名菩薩不可思議。
「Bồ Tát tu hành lục Ba la mật thời ,chung bất hy cầu lục Ba la mật quả ,đãn dĩ lợi ích chúng sanh vi sự 。Bồ Tát thâm tri sanh tử quá hoạn ,sở dĩ lạc/nhạc xứ/xử ,vi lợi chúng sanh thọ/thụ an lạc cố 。Bồ Tát liễu tri giải thoát an lạc 、sanh tử quá hoạn nhi năng xứ/xử chi ,thị danh Bồ Tát bất khả tư nghị 。Bồ Tát sở hạnh ,bất cầu ân báo ;thọ/thụ ân chi xứ/xử ,thường tư phản báo 。Thiện nam tử !nhất thiết chúng sanh thường cầu tự lợi ,Bồ Tát sở hạnh hằng cầu lợi tha ,thị danh Bồ Tát bất khả tư nghị 。Bồ-Tát Ma-ha-tát cụ túc phiền não ,ư oán thân sở bình đẳng lợi ích ,thị danh Bồ Tát bất khả tư nghị 。

「善男子!若諸外道化眾生時,或以惡語、鞭打、罵辱、擯之令出,然後調伏。菩薩不爾,化眾生時,無麁惡語、瞋語、綺語,唯有濡語、真實之語,眾生聞已,如青蓮遇月,赤蓮遇日。善男子!菩薩施時,財物雖少,見多乞求,不生厭心,是名菩薩不可思議。菩薩教化盲、聾、瘖、瘂,愚癡、邊地惡眾生時,心無疲厭,是名菩薩不可思議。
「Thiện nam tử !nhược/nhã chư ngoại đạo hóa chúng sanh thời ,hoặc dĩ ác ngữ 、tiên đả 、mạ nhục 、bấn chi lệnh xuất ,nhiên hậu điều phục 。Bồ Tát bất nhĩ ,hóa chúng sanh thời ,vô thô ác ngữ 、sân ngữ 、khỉ ngữ ,duy hữu nhu ngữ 、chân thật chi ngữ ,chúng sanh văn dĩ ,như thanh liên ngộ nguyệt ,xích liên ngộ nhật 。Thiện nam tử !Bồ Tát thí thời ,tài vật tuy thiểu ,kiến đa khất cầu ,bất sanh yếm tâm ,thị danh Bồ Tát bất khả tư nghị 。Bồ Tát giáo hóa manh 、lung 、âm 、ngọng ,ngu si 、biên địa ác chúng sanh thời ,tâm vô bì yếm ,thị danh Bồ Tát bất khả tư nghị 。

「善男子!菩薩有四不可思議:一者、所愛重物能以施人,二者、具諸煩惱能忍惡事,三者、離壞之眾能令和合,四者、臨終見惡說法轉之。是名菩薩四不可思議。
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu tứ bất khả tư nghị :nhất giả 、sở ái trọng vật năng dĩ thí nhân ,nhị giả 、cụ chư phiền não năng nhẫn ác sự ,tam giả 、ly hoại chi chúng năng lệnh hòa hợp ,tứ giả 、lâm chung kiến ác thuyết Pháp chuyển chi 。thị danh Bồ Tát tứ bất khả tư nghị 。

「復有三事不可思議:一者、呵責一切煩惱,二者、處煩惱中而不捨之,三者、雖具煩惱及煩惱業而不放逸。是名菩薩三不可思議。
「phục hưũ tam sự bất khả tư nghị :nhất giả 、ha trách nhất thiết phiền não ,nhị giả 、xứ/xử phiền não trung nhi bất xả chi ,tam giả 、tuy cụ phiền não cập phiền não nghiệp nhi bất phóng dật 。thị danh Bồ Tát tam bất khả tư nghị 。

「復有三事不可思議:一者、始欲施時心生歡樂,二者、施時為他不求果報,三者、施已心樂不生悔恨。是名菩薩三不可思議。
「phục hưũ tam sự bất khả tư nghị :nhất giả 、thủy dục thí thời tâm sanh hoan lạc ,nhị giả 、thí thời vi tha bất cầu quả báo ,tam giả 、thí dĩ tâm lạc/nhạc bất sanh hối hận 。thị danh Bồ Tát tam bất khả tư nghị 。

「善男子!菩薩摩訶薩作是行時,自觀其心:『我是名菩薩也?義菩薩乎?』眾生若能作如是事,當知是人即義菩薩也。
「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát tác thị hạnh/hành/hàng thời ,tự quán kỳ tâm :『ngã thị danh Bồ Tát dã ?nghĩa Bồ Tát hồ ?』chúng sanh nhược/nhã năng tác như thị sự ,đương tri thị nhân tức nghĩa Bồ Tát dã 。

「善男子!菩薩有二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩作如是事,是不為難;在家菩薩為如是事,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」◎
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tác như thị sự ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia Bồ-tát vi như thị sự ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」◎

優婆塞戒經自利利他品第十
Ưu Bà Tắc Giới Kinh tự lợi lợi tha phẩm đệ thập

善生言:「世尊!云何菩提?云何菩提道?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !vân hà Bồ-đề ?vân hà Bồ-đề đạo ?」

佛言:「善男子!若離菩提無菩提道,離菩提道則無菩提;菩提之道即是菩提,菩提即是菩提之道;出勝一切聲聞、緣覺所得道果,是名菩提、菩提之道。」
Phật ngôn :「Thiện nam tử !nhược/nhã ly Bồ-đề vô Bồ-đề đạo ,ly Bồ-đề đạo tức vô Bồ-đề ;Bồ-đề chi đạo tức thị Bồ-đề ,Bồ-đề tức thị Bồ-đề chi đạo ;xuất thắng nhất thiết Thanh văn 、duyên giác sở đắc đạo quả ,thị danh Bồ-đề 、Bồ-đề chi đạo 。」

善生言:「世尊!聲聞、緣覺所得道果,即是菩提,即是菩提道,云何言勝?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Thanh văn 、duyên giác sở đắc đạo quả ,tức thị Bồ-đề ,tức thị Bồ-đề đạo ,vân hà ngôn thắng ?」

「善男子!聲聞、緣覺道不廣大,非一切覺,是故菩提、菩提之道得名為勝。猶如一切世間經書,十二部經為最第一。何以故?所說不謬,無顛倒故。二乘之道比菩提道,亦復如是。
「Thiện nam tử !Thanh văn 、duyên giác đạo bất quảng đại ,phi nhất thiết giác ,thị cố Bồ-đề 、Bồ-đề chi đạo đắc danh vi thắng 。do như nhất thiết thế gian Kinh thư ,thập nhị bộ Kinh vi tối đệ nhất 。hà dĩ cố ?sở thuyết bất mậu ,vô điên đảo cố 。nhị thừa chi đạo bỉ Bồ-đề đạo ,diệc phục như thị 。

「善男子!菩提道者,即是學,即是學果。云何名學?行菩提道未能具足不退轉心,是名為學;已得不退,是名學果。未得定有,是名為學;已得定有,第三劫中是名學果。初阿僧祇劫,猶故未能一切慧施、一切時施、一切眾生施;第二阿僧祇劫,雖一切施,未能一切時施、一切眾生施;如是二處是名為學。第三阿僧祇劫,能一切施、一切時施、一切眾生施,是名學果。善男子!菩薩修行施、戒、忍辱、進、定、智時,是名為學;到於彼岸,是名學果。
「Thiện nam tử !Bồ-đề đạo giả ,tức thị học ,tức thị học quả 。vân hà danh học ?hạnh/hành/hàng Bồ-đề đạo vị năng cụ túc Bất-thoái-chuyển tâm ,thị danh vi học ;dĩ đắc bất thoái ,thị danh học quả 。vị đắc định hữu ,thị danh vi học ;dĩ đắc định hữu ,đệ tam kiếp trung thị danh học quả 。sơ a-tăng-kì kiếp ,do cố vị năng nhất thiết tuệ thí 、nhất thiết thời thí 、nhất thiết chúng sanh thí ;đệ nhị a-tăng-kì kiếp ,tuy nhất thiết thí ,vị năng nhất thiết thời thí 、nhất thiết chúng sanh thí ;như thị nhị xứ/xử thị danh vi học 。đệ tam a tăng kì kiếp ,năng nhất thiết thí 、nhất thiết thời thí 、nhất thiết chúng sanh thí ,thị danh học quả 。Thiện nam tử !Bồ Tát tu hành thí 、giới 、nhẫn nhục 、tiến/tấn 、định 、trí thời ,thị danh vi học ;đáo ư bỉ ngạn ,thị danh học quả 。

「善男子!有是惠施非波羅蜜,有波羅蜜不名為施,有亦惠施亦波羅蜜,有非惠施非波羅蜜。善男子!是施非波羅蜜者,聲聞、緣覺、一切凡夫、外道異見、菩薩初、二阿僧祇劫所行施。是波羅蜜非惠施者,如尸波羅蜜乃至般若波羅蜜是。亦是惠施亦波羅蜜者,菩薩第三阿僧祇劫所行施是。非施非波羅蜜者,聲聞、緣覺持戒、修定、忍、慈、悲是。善男子!非施非波羅蜜,是名為學;亦施亦波羅蜜,是名學果。
「Thiện nam tử !hữu thị huệ thí phi Ba-la-mật ,hữu Ba-la-mật bất danh vi thí ,hữu diệc huệ thí diệc Ba-la-mật ,hữu phi huệ thí phi Ba-la-mật 。Thiện nam tử !thị thí phi Ba-la-mật giả ,Thanh văn 、duyên giác 、nhất thiết phàm phu 、ngoại đạo dị kiến 、Bồ Tát sơ 、nhị a-tăng-kì kiếp sở hạnh thí 。thị Ba-la-mật phi huệ thí giả ,như thi Ba-la-mật nãi chí Bát-nhã Ba-la-mật thị 。diệc thị huệ thí diệc Ba-la-mật giả ,Bồ Tát đệ tam a tăng kì kiếp sở hạnh thí thị 。phi thí phi Ba-la-mật giả ,Thanh văn 、duyên giác trì giới 、tu định 、nhẫn 、từ 、bi thị 。Thiện nam tử !phi thí phi Ba-la-mật ,thị danh vi học ;diệc thí diệc Ba-la-mật ,thị danh học quả 。

「善男子!夫菩提者,即是盡智、無生智也。為此二智,勤心修集三十七品,是名為學;得菩提已,是名學果。
「Thiện nam tử !phu Bồ-đề giả ,tức thị tận trí 、vô sanh trí dã 。vi thử nhị trí ,cần tâm tu tập tam thập thất phẩm ,thị danh vi học ;đắc Bồ-đề dĩ ,thị danh học quả 。

「自調諸根,次調眾生,是名為學;自得解脫,令眾生得,是名學果。
「tự điều chư căn ,thứ điều chúng sanh ,thị danh vi học ;tự đắc giải thoát ,lệnh chúng sanh đắc ,thị danh học quả 。

「修集十力、四無所畏、大悲、三念,是名為學;具足獲得十八不共法,是名學果。
「tu tập thập lực 、tứ vô sở úy 、đại bi 、tam niệm ,thị danh vi học ;cụ túc hoạch đắc thập bát bất cộng pháp ,thị danh học quả 。

「為利自他,造作諸業,是名為學;能利他已,是名學果。
「vi lợi tự tha ,tạo tác chư nghiệp ,thị danh vi học ;năng lợi tha dĩ ,thị danh học quả 。

「習學世法,是名為學;學出世法,是名學果。
「tập học thế Pháp ,thị danh vi học ;học xuất thế Pháp ,thị danh học quả 。

「為諸眾生不惜身財,是名為學;為諸眾生,亦不悋惜身財、壽命,是名學果。
「vi chư chúng sanh bất tích thân tài ,thị danh vi học ;vi chư chúng sanh ,diệc bất lẫn tích thân tài 、thọ mạng ,thị danh học quả 。

「能化眾生作人、天業,是名為學;作無漏業,是名學果。
「năng hóa chúng sanh tác nhân 、Thiên nghiệp ,thị danh vi học ;tác vô lậu nghiệp ,thị danh học quả 。

「能施眾生一切財物,是名為學;能行法施,是名學果。
「năng thí chúng sanh nhất thiết tài vật ,thị danh vi học ;năng hạnh/hành/hàng pháp thí ,thị danh học quả 。

「能自破壞慳貪、嫉妬,是名為學;破他慳貪、嫉妬之心,是名學果。受持五根,修行憶念,是名為學;教他修集成就具足,是名學果。
「năng tự phá hoại xan tham 、tật đố ,thị danh vi học ;phá tha xan tham 、tật đố chi tâm ,thị danh học quả 。thọ trì ngũ căn ,tu hành ức niệm ,thị danh vi học ;giáo tha tu tập thành tựu cụ túc ,thị danh học quả 。

「善男子!菩薩信根,既自利已,復利益他。自利益者,不名為實;利益他者,乃名自利。何以故?菩薩摩訶薩為利他故,於身、命、財不生慳悋,是名自利。菩薩定知若用聲聞、緣覺菩提教化眾生,眾生不受,則以天人世樂教之,是名利他;利益他者,即是自利。菩薩不能自他兼利,唯求自利,是名下品。何以故?如是菩薩於法、財中生貪著心,是故不能自利益也。行者若令他受苦惱、自處安樂,如是菩薩不能利他。若自不修施、戒、多聞,雖復教他,是名利他,不能自利。若自具足信等五根,然後轉教,是名菩薩自利利他。
「Thiện nam tử !Bồ Tát tín căn ,ký tự lợi dĩ ,phục lợi ích tha 。tự lợi ích giả ,bất danh vi thật ;lợi ích tha giả ,nãi danh tự lợi 。hà dĩ cố ?Bồ-Tát Ma-ha-tát vi lợi tha cố ,ư thân 、mạng 、tài bất sanh xan lẫn ,thị danh tự lợi 。Bồ Tát định tri nhược/nhã dụng Thanh văn 、duyên giác Bồ-đề giáo hóa chúng sanh ,chúng sanh bất thọ/thụ ,tức dĩ Thiên Nhân thế lạc/nhạc giáo chi ,thị danh lợi tha ;lợi ích tha giả ,tức thị tự lợi 。Bồ Tát bất năng tự tha kiêm lợi ,duy cầu tự lợi ,thị danh hạ phẩm 。hà dĩ cố ?như thị Bồ Tát ư Pháp 、tài trung sanh tham trước tâm ,thị cố bất năng tự lợi ích dã 。hành giả nhược/nhã lệnh tha thọ khổ não 、tự xứ/xử an lạc ,như thị Bồ Tát bất năng lợi tha 。nhược/nhã tự bất tu thí 、giới 、đa văn ,tuy phục giáo tha ,thị danh lợi tha ,bất năng tự lợi 。nhược/nhã tự cụ túc tín đẳng ngũ căn ,nhiên hậu chuyển giáo ,thị danh Bồ Tát tự lợi lợi tha 。

「善男子!利益有二:一者、現世,二者、後世。菩薩若作現在利益,是不名實;若作後世,則能兼利。
「Thiện nam tử !lợi ích hữu nhị :nhất giả 、hiện thế ,nhị giả 、hậu thế 。Bồ Tát nhược/nhã tác hiện tại lợi ích ,thị bất danh thật ;nhược/nhã tác hậu thế ,tức năng kiêm lợi 。

「善男子!樂有二種——一者、世樂,二者、出世樂——福德亦爾。菩薩若能自具如是二樂、二福化眾生者,是則名為自利利他。
「Thiện nam tử !lạc/nhạc hữu nhị chủng ——nhất giả 、thế lạc/nhạc ,nhị giả 、xuất thế lạc/nhạc ——phước đức diệc nhĩ 。Bồ Tát nhược/nhã năng tự cụ như thị nhị lạc/nhạc 、nhị phước hóa chúng sanh giả ,thị tắc danh vi tự lợi lợi tha 。

「善男子!菩薩摩訶薩具足一法,則能兼利,謂不放逸。復有二法能自他利:一者、多聞,二者、思惟。
「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát cụ túc nhất pháp ,tức năng kiêm lợi ,vị bất phóng dật 。phục hưũ nhị Pháp năng tự tha lợi :nhất giả 、đa văn ,nhị giả 、tư tánh 。

「復有三法能自他利:一者、憐愍眾生,二者、勤行精進,三者、具足念心。
「phục hưũ tam Pháp năng tự tha lợi :nhất giả 、liên mẫn chúng sanh ,nhị giả 、cần hạnh/hành/hàng tinh tấn ,tam giả 、cụ túc niệm tâm 。

「復有四法能自他利,謂四威儀。
「phục hưũ tứ pháp năng tự tha lợi ,vị tứ uy nghi 。

「復有五法能自他利:一者、信根,二者、持戒,三者、多聞,四者、布施,五者、智慧。
「phục hưũ ngũ pháp năng tự tha lợi :nhất giả 、tín căn ,nhị giả 、trì giới ,tam giả 、đa văn ,tứ giả 、bố thí ,ngũ giả 、trí tuệ 。

「復有六法能自他利,所謂六念。
「phục hưũ lục pháp năng tự tha lợi ,sở vị lục niệm 。

「復有七法能自他利,謂壞七慢。
「phục hưũ thất pháp năng tự tha lợi ,vị hoại thất mạn 。

「善男子!若沙門、婆羅門、長者、男女,或大眾中有諸過失,菩薩見已,先隨其意,然後說法令得調伏。如其不能先隨其意,便為說法,是則名為下品菩薩。
「Thiện nam tử !nhược/nhã Sa Môn 、Bà-la-môn 、Trưởng-giả 、nam nữ ,hoặc Đại chúng trung hữu chư quá thất ,Bồ Tát kiến dĩ ,tiên tùy kỳ ý ,nhiên hậu thuyết Pháp lệnh đắc điều phục 。như kỳ bất năng tiên tùy kỳ ý ,tiện vi thuyết Pháp ,thị tắc danh vi hạ phẩm Bồ Tát 。

「善男子!菩薩二種:一者、樂近善友,二者、不樂。樂善友者,能自他利;不樂近者,則不能得自他兼利。
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、lạc/nhạc cận thiện hữu ,nhị giả 、bất lạc/nhạc 。lạc/nhạc thiện hữu giả ,năng tự tha lợi ;bất lạc/nhạc cận giả ,tức bất năng đắc tự tha kiêm lợi 。

「善男子!樂近善友復有二種:一、樂供養,二、不樂供養。樂供養者,能自他利;不樂供養,不能兼利。
「Thiện nam tử !lạc/nhạc cận thiện hữu phục hữu nhị chủng :nhất 、lạc/nhạc cúng dường ,nhị 、bất lạc/nhạc cúng dường 。lạc/nhạc cúng dường giả ,năng tự tha lợi ;bất lạc/nhạc cúng dường ,bất năng kiêm lợi 。

「樂供養者,復有二種:一、能聽法,二、不能聽。至心聽者,能自他利;不至心聽,則無兼利。
「lạc/nhạc cúng dường giả ,phục hữu nhị chủng :nhất 、năng thính pháp ,nhị 、bất năng thính 。chí tâm thính giả ,năng tự tha lợi ;bất chí tâm thính ,tức vô kiêm lợi 。

「至心聽法,復有二種:一者、能問,二、不能問。能問義者,能自他利,不能問者,則不能得自利他利。
「chí tâm thính pháp ,phục hữu nhị chủng :nhất giả 、năng vấn ,nhị 、bất năng vấn 。năng vấn nghĩa giả ,năng tự tha lợi ,bất năng vấn giả ,tức bất năng đắc tự lợi tha lợi 。

「能問義者,復有二種:一、至心持,二、不能持。至心持者,能自他利;不至心者,則不能得自利他利。
「năng vấn nghĩa giả ,phục hữu nhị chủng :nhất 、chí tâm trì ,nhị 、bất năng trì 。chí tâm trì giả ,năng tự tha lợi ;bất chí tâm giả ,tức bất năng đắc tự lợi tha lợi 。

「至心持者,復有二種:一者、思惟,二、不思惟。能思惟者,能利自他;不思惟者,則不得名自利他利。
「chí tâm trì giả ,phục hữu nhị chủng :nhất giả 、tư tánh ,nhị 、bất tư duy 。năng tư tánh giả ,năng lợi tự tha ;bất tư duy giả ,tức bất đắc danh tự lợi tha lợi 。

「能思惟者,復有二種:一者、解義,二、不解義。能解義者,能自他利;不解義者,則不得名能自他利。
「năng tư tánh giả ,phục hữu nhị chủng :nhất giả 、giải nghĩa ,nhị 、bất giải nghĩa 。năng giải nghĩa giả ,năng tự tha lợi ;bất giải nghĩa giả ,tức bất đắc danh năng tự tha lợi 。

「解義之人,復有二種:一、如法住,二、不如法住。如法住者,能自他利;不如法住者,則不得名自利他利。
「giải nghĩa chi nhân ,phục hữu nhị chủng :nhất 、như pháp trụ ,nhị 、bất như pháp trụ 。như pháp trụ giả ,năng tự tha lợi ;bất như pháp trụ giả ,tức bất đắc danh tự lợi tha lợi 。

「如法住者,復有二種:一者、具足八智,二者、不能具足。何等八智?一者、法智,二者、義智,三者、時智,四者、知足智,五者、自他智,六者、眾智,七者、根智,八、上下智。是人具足如是八智,凡有所說具十六事:一者、時說,二、至心說,三、次第說,四、和合說,五、隨義說,六、喜樂說,七、隨意說,八、不輕眾說,九、不呵眾說,十、如法說,十一、自他利說,十二、不散亂說,十三、合義說,十四、真正說,十五、說已不生憍慢,十六、說已不求世報。
「như pháp trụ giả ,phục hữu nhị chủng :nhất giả 、cụ túc bát trí ,nhị giả 、bất năng cụ túc 。hà đẳng bát trí ?nhất giả 、Pháp trí ,nhị giả 、nghĩa trí ,tam giả 、thời trí ,tứ giả 、tri túc trí ,ngũ giả 、tự tha trí ,lục giả 、chúng trí ,thất giả 、căn trí ,bát 、thượng hạ trí 。thị nhân cụ túc như thị bát trí ,phàm hữu sở thuyết cụ thập lục sự :nhất giả 、thời thuyết ,nhị 、chí tâm thuyết ,tam 、thứ đệ thuyết ,tứ 、hòa hợp thuyết ,ngũ 、tùy nghĩa thuyết ,lục 、thiện lạc thuyết ,thất 、tùy ý thuyết ,bát 、bất khinh chúng thuyết ,cửu 、bất ha chúng thuyết ,thập 、như pháp thuyết ,thập nhất 、tự tha lợi thuyết ,thập nhị 、bất tán loạn thuyết ,thập tam 、hợp nghĩa thuyết ,thập tứ 、chân chánh thuyết ,thập ngũ 、thuyết dĩ bất sanh kiêu mạn ,thập lục 、thuyết dĩ bất cầu thế báo 。

「如是之人能從他聽,從他聽時具十六事:一者、時聽,二者、樂聽,三者、至心聽,四者、恭敬聽,五者、不求過聽,六者、不為論議聽,七者、不為勝聽,八者、聽時不輕說者,九者、聽時不輕於法,十者、聽時終不自輕,十一、聽時遠離五蓋,十二、聽時為受持讀,十三、聽時為除五欲,十四、聽時為具信心,十五、聽時為調眾生,十六、聽時為斷聞根。善男子!具八智者能說能聽,如是之人能自他利;不具足者,則不得名自利他利。
「như thị chi nhân năng tòng tha thính ,tòng tha thính thời cụ thập lục sự :nhất giả 、thời thính ,nhị giả 、lạc/nhạc thính ,tam giả 、chí tâm thính ,tứ giả 、cung kính thính ,ngũ giả 、bất cầu quá/qua thính ,lục giả 、bất vi luận nghị thính ,thất giả 、bất vi thắng thính ,bát giả 、thính thời bất khinh thuyết giả ,cửu giả 、thính thời bất khinh ư Pháp ,thập giả 、thính thời chung bất tự khinh ,thập nhất 、thính thời viễn ly ngũ cái ,thập nhị 、thính thời vi thọ trì độc ,thập tam 、thính thời vi trừ ngũ dục ,thập tứ 、thính thời vi cụ tín tâm ,thập ngũ 、thính thời vi điều chúng sanh ,thập lục 、thính thời vi đoạn văn căn 。Thiện nam tử !cụ bát trí giả năng thuyết năng thính ,như thị chi nhân năng tự tha lợi ;bất cụ túc giả ,tức bất đắc danh tự lợi tha lợi 。

「善男子!能說法者復有二種:一者、清淨,二、不清淨。不清淨者,復有五事:一者、為利故說,二者、為報而說,三者、為勝他說,四者、為世報說,五者、疑說。
「Thiện nam tử !năng thuyết pháp giả phục hữu nhị chủng :nhất giả 、thanh tịnh ,nhị 、bất thanh tịnh 。bất thanh tịnh giả ,phục hưũ ngũ sự :nhất giả 、vi lợi cố thuyết ,nhị giả 、vi báo nhi thuyết ,tam giả 、vi thắng tha thuyết ,tứ giả 、vi thế báo thuyết ,ngũ giả 、nghi thuyết 。

「清淨說者,復有五事:一、先施食然後為說,二、為增長三寶故說,三、斷自他煩惱故說,四、為分別邪正故說,五、為聽者得最勝故說。
「thanh tịnh thuyết giả ,phục hưũ ngũ sự :nhất 、tiên thí thực nhiên hậu vi thuyết ,nhị 、vi tăng trưởng Tam Bảo cố thuyết ,tam 、đoạn tự tha phiền não cố thuyết ,tứ 、vi phân biệt tà chánh cố thuyết ,ngũ 、vi thính giả đắc tối thắng cố thuyết 。

「善男子!不淨說者,名曰垢穢,名為賣法,亦名污辱,亦名錯謬,亦名失意。清淨說者,名曰淨潔,亦名正說,亦名實語,亦名法聚。
「Thiện nam tử !bất tịnh thuyết giả ,danh viết cấu uế ,danh vi mại Pháp ,diệc danh ô nhục ,diệc danh thác/thố mậu ,diệc danh thất ý 。thanh tịnh thuyết giả ,danh viết tịnh khiết ,diệc danh chánh thuyết ,diệc danh thật ngữ ,diệc danh Pháp tụ 。

「善男子!若具足知十二部經、聲論、因論,知因、知喻、知自他取,是名正說。聽者有四:一者、略聞多解,二者、隨分別解,三者、隨本意解,四者、於一一字一一句解。如來說法正為三人,不為第四。何以故?以非器故。如是四人分為二種:一者、熟,二者、生。熟者,現在調伏;生者,未來調伏。
「Thiện nam tử !nhược/nhã cụ túc tri thập nhị bộ Kinh 、thanh luận 、nhân luận ,tri nhân 、tri dụ 、tri tự tha thủ ,thị danh chánh thuyết 。thính giả hữu tứ :nhất giả 、lược văn đa giải ,nhị giả 、tùy phân biệt giải ,tam giả 、tùy bổn ý giải ,tứ giả 、ư nhất nhất tự nhất nhất cú giải 。Như Lai thuyết Pháp chánh vi tam nhân ,bất vi đệ tứ 。hà dĩ cố ?dĩ phi khí cố 。như thị tứ nhân phần vi nhị chủng :nhất giả 、thục ,nhị giả 、sanh 。thục giả ,hiện tại điều phục ;sanh giả ,vị lai điều phục 。

「善男子!譬如樹林,凡有四種:一者、易伐難出,二者、難伐易出,三者、易伐易出,四者、難伐難出。在家之人亦有四種:一者、易調難出,二者、難調易出,三者、易調易出,四者、難調難出。如是四人分為三種:一者、呵責已調,二者、濡語而調,三者、呵責、濡語使得調伏。復有二種:一者、自能調伏不假他人,二者、自若不能請他令調。復有二種:一者、施調,二者、呪調。是調伏法,復有二時:一者、喜時,二者、苦時。為是四人說正法時,有二方便:一者、善知世事,二者、為其給使。善男子!菩薩若知是二方便,則能兼利,若不知者,則不能得自利他利。
「Thiện nam tử !thí như thụ lâm ,phàm hữu tứ chủng :nhất giả 、dịch phạt nạn/nan xuất ,nhị giả 、nạn/nan phạt dịch xuất ,tam giả 、dịch phạt dịch xuất ,tứ giả 、nạn/nan phạt nạn/nan xuất 。tại gia chi nhân diệc hữu tứ chủng :nhất giả 、dịch điều nạn/nan xuất ,nhị giả 、nạn/nan điều dịch xuất ,tam giả 、dịch điều dịch xuất ,tứ giả 、nạn/nan điều nạn/nan xuất 。như thị tứ nhân phần vi tam chủng :nhất giả 、ha trách dĩ điều ,nhị giả 、nhu ngữ nhi điều ,tam giả 、ha trách 、nhu ngữ sử đắc điều phục 。phục hữu nhị chủng :nhất giả 、tự năng điều phục bất giả tha nhân ,nhị giả 、tự nhược/nhã bất năng thỉnh tha lệnh điều 。phục hữu nhị chủng :nhất giả 、thí điều ,nhị giả 、chú điều 。thị điều phục Pháp ,phục hưũ nhị thời :nhất giả 、hỉ thời ,nhị giả 、khổ thời 。vi thị tứ nhân thuyết Chánh Pháp thời ,hữu nhị phương tiện :nhất giả 、thiện tri thế sự ,nhị giả 、vi kỳ cấp sử 。Thiện nam tử !Bồ Tát nhược/nhã tri thị nhị phương tiện ,tức năng kiêm lợi ,nhược/nhã bất tri giả ,tức bất năng đắc tự lợi tha lợi 。

「善男子!菩薩摩訶薩為利他故,先學外典,然後分別十二部經;眾生若聞十二部經,乃於外典生於厭賤。復為眾生說煩惱過、煩惱解脫,歎善友德,呵惡友過,讚施功德,毀慳過失。菩薩常寂,讚寂功德,常修法行,讚法行德;若能如是,是名兼利。
「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát vi lợi tha cố ,tiên học ngoại điển ,nhiên hậu phân biệt thập nhị bộ Kinh ;chúng sanh nhược/nhã văn thập nhị bộ Kinh ,nãi ư ngoại điển sanh ư yếm tiện 。phục vi chúng sanh thuyết phiền não quá/qua 、phiền não giải thoát ,thán thiện hữu đức ,ha ác hữu quá/qua ,tán thí công đức ,hủy xan quá thất 。Bồ Tát thường tịch ,tán tịch công đức ,thường tu pháp hạnh/hành/hàng ,tán Pháp hành đức ;nhược/nhã năng như thị ,thị danh kiêm lợi 。

「在家菩薩先自調伏,若不調伏,則不出家。在家菩薩能多度人,出家菩薩則不如是。何以故?若無在家,則無三乘出家之人,三乘出家、修道、持戒、誦經、坐禪皆由在家而為莊嚴。善男子!有道、有道莊嚴:道者,所謂法行;道莊嚴者,所謂在家。出家菩薩為在家者修行於道,在家之人為出家者而作法行。在家之人多修二法:一者、受,二者、施。出家之人亦修二法:一者、誦,二者、教。
「tại gia Bồ-tát tiên tự điều phục ,nhược/nhã bất điều phục ,tức bất xuất gia 。tại gia Bồ-tát năng đa độ nhân ,xuất gia Bồ-tát tức bất như thị 。hà dĩ cố ?nhược/nhã vô tại gia ,tức vô tam thừa xuất gia chi nhân ,tam thừa xuất gia 、tu đạo 、trì giới 、tụng Kinh 、tọa Thiền giai do tại gia nhi vi trang nghiêm 。Thiện nam tử !hữu đạo 、hữu đạo trang nghiêm :đạo giả ,sở vị Pháp hành ;đạo trang nghiêm giả ,sở vị tại gia 。xuất gia Bồ-tát vi tại gia giả tu hành ư đạo ,tại gia chi nhân vi xuất gia giả nhi tác pháp hạnh/hành/hàng 。tại gia chi nhân đa tu nhị Pháp :nhất giả 、thọ/thụ ,nhị giả 、thí 。xuất gia chi nhân diệc tu nhị Pháp :nhất giả 、tụng ,nhị giả 、giáo 。

「善男子!菩薩摩訶薩兼有四法:受、施、誦、教。如是名為自利利他。菩薩若欲為眾生說法界深義,先當為說世間之法,然後乃說甚深法界。何以故?為易化故。
「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát kiêm hữu tứ pháp :thọ/thụ 、thí 、tụng 、giáo 。như thị danh vi tự lợi lợi tha 。Bồ Tát nhược/nhã dục vi chúng sanh thuyết Pháp giới thâm nghĩa ,tiên đương vi thuyết thế gian chi Pháp ,nhiên hậu nãi thuyết thậm thâm Pháp giới 。hà dĩ cố ?vi dịch hóa cố 。

「菩薩摩訶薩應護一切眾生之心,若不護者,則不能調一切眾生。菩薩亦應擁護自身,若不護身,亦不能得調伏眾生。菩薩不為貪身、命、財,護身、命、財,皆為調伏諸眾生故。菩薩摩訶薩先自除惡,後教人除,若不自除,能教他除,無有是處!是故菩薩先應自施、持戒、知足、勤行精進,然後化人。菩薩若不自行法行,則不能得教化眾生。
「Bồ-Tát Ma-ha-tát ưng hộ nhất thiết chúng sanh chi tâm ,nhược/nhã bất hộ giả ,tức bất năng điều nhất thiết chúng sanh 。Bồ Tát diệc ưng ủng hộ tự thân ,nhược/nhã bất hộ thân ,diệc bất năng đắc điều phục chúng sanh 。Bồ Tát bất vi tham thân 、mạng 、tài ,hộ thân 、mạng 、tài ,giai vi điều phục chư chúng sanh cố 。Bồ-Tát Ma-ha-tát tiên tự trừ ác ,hậu giáo nhân trừ ,nhược/nhã bất tự trừ ,năng giáo tha trừ ,vô hữu thị xứ !thị cố Bồ Tát tiên ưng tự thí 、trì giới 、tri túc 、cần hạnh/hành/hàng tinh tấn ,nhiên hậu hóa nhân 。Bồ Tát nhược/nhã bất tự hạnh/hành/hàng Pháp hành ,tức bất năng đắc giáo hóa chúng sanh 。

「善男子!眾生諸根凡有三種,菩薩諸根,亦復三種,謂下、中、上:下根菩薩能化下根,不及中、上;中根菩薩能化中、下,不及上根;上根菩薩,能三種化。
「Thiện nam tử !chúng sanh chư căn phàm hữu tam chủng ,Bồ Tát chư căn ,diệc phục tam chủng ,vị hạ 、trung 、thượng :hạ căn Bồ Tát năng hóa hạ căn ,bất cập trung 、thượng ;trung căn Bồ Tát năng hóa trung 、hạ ,bất cập thượng căn ;thượng căn Bồ Tát ,năng tam chủng hóa 。

「善男子!菩薩有二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩自利利他,是不為難;在家菩薩修是二利,是乃為難。何以故?在家菩薩多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tự lợi lợi tha ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia Bồ-tát tu thị nhị lợi ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia Bồ-tát đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經自他莊嚴品第十一
Ưu Bà Tắc Giới Kinh tự tha trang nghiêm phẩm đệ thập nhất

善生言:「世尊!菩薩摩訶薩具足幾法能自他利?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Bồ-Tát Ma-ha-tát cụ túc kỷ Pháp năng tự tha lợi ?」

「善男子!具足八法,能自他利。何等為八?一者、壽命長遠,二者、具上妙色,三者、身具大力,四者、具好種姓,五者、多饒財寶,六者、具男子身,七者、言語辯了,八者、無大眾畏。」
「Thiện nam tử !cụ túc bát pháp ,năng tự tha lợi 。hà đẳng vi bát ?nhất giả 、thọ mạng trường/trưởng viễn ,nhị giả 、cụ thượng diệu sắc ,tam giả 、thân cụ Đại lực ,tứ giả 、cụ hảo chủng tính ,ngũ giả 、đa nhiêu tài bảo ,lục giả 、cụ nam tử thân ,thất giả 、ngôn ngữ biện liễu ,bát giả 、vô Đại chúng úy 。」

善生言:「世尊!何因緣故菩薩得壽命長,乃至大眾不生怖畏?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !hà nhân duyên cố Bồ Tát đắc thọ mạng trường/trưởng ,nãi chí Đại chúng bất sanh bố úy ?」

佛言:「善男子!菩薩摩訶薩無量世中慈心不殺,以是因緣,獲得長壽。無量世中常施衣、燈,以是因緣,獲得上色。無量世中常壞憍慢,以是因緣,生上種姓。無量世中常施飲食,以是因緣,身力具足。無量世中常樂說法,以是因緣,多饒財寶。無量世中呵責女身,以是因緣,得男子身。無量世中至心持戒,以是因緣,言語辯了。無量世中供養三寶,以是因緣,無大眾畏。
Phật ngôn :「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát vô lượng thế trung từ tâm bất sát ,dĩ thị nhân duyên ,hoạch đắc trường thọ 。vô lượng thế trung thường thí y 、đăng ,dĩ thị nhân duyên ,hoạch đắc thượng sắc 。vô lượng thế trung thường hoại kiêu mạn ,dĩ thị nhân duyên ,sanh thượng chủng tính 。vô lượng thế trung thường thí ẩm thực ,dĩ thị nhân duyên ,thân lực cụ túc 。vô lượng thế trung thường lạc/nhạc thuyết Pháp ,dĩ thị nhân duyên ,đa nhiêu tài bảo 。vô lượng thế trung ha trách nữ thân ,dĩ thị nhân duyên ,đắc nam tử thân 。vô lượng thế trung chí tâm trì giới ,dĩ thị nhân duyên ,ngôn ngữ biện liễu 。vô lượng thế trung cúng dường Tam Bảo ,dĩ thị nhân duyên ,vô Đại chúng úy 。

「如是八事,有三因緣:一者、物淨,二者、心淨,三者、福田淨。云何物淨?非偷盜物,非聖遮物,非眾共物,非三寶物,非施一人迴與多人,非施多人迴與一人,不惱他得,不誑他得,不欺人得,是名物淨。云何心淨?施時不為生死善果、名稱勝他,得色、力、財,不斷家法、眷屬多饒;唯為莊嚴菩提故施,為欲調伏眾生故施,是名心淨。云何福田淨?受施之人遠離八邪,名福田淨。善男子!以如是等三因緣故,八法具足。
「như thị bát sự ,hữu tam nhân duyên :nhất giả 、vật tịnh ,nhị giả 、tâm tịnh ,tam giả 、phước điền tịnh 。vân hà vật tịnh ?phi thâu đạo vật ,phi Thánh già vật ,phi chúng cọng vật ,phi Tam Bảo vật ,phi thí nhất nhân hồi dữ đa nhân ,phi thí đa nhân hồi dữ nhất nhân ,bất não tha đắc ,bất cuống tha đắc ,bất khi nhân đắc ,thị danh vật tịnh 。vân hà tâm tịnh ?thí thời bất vi sanh tử thiện quả 、danh xưng thắng tha ,đắc sắc 、lực 、tài ,bất đoạn gia pháp 、quyến thuộc đa nhiêu ;duy vi trang nghiêm Bồ-đề cố thí ,vi dục điều phục chúng sanh cố thí ,thị danh tâm tịnh 。vân hà phước điền tịnh ?thọ/thụ thí chi nhân viễn ly bát tà ,danh phước điền tịnh 。Thiện nam tử !dĩ như thị đẳng tam nhân duyên cố ,bát pháp cụ túc 。

「善男子!菩薩所以求於長命,欲為眾生讚不殺故。菩薩所以求上色者,為令眾生見歡喜故。菩薩所以求上種姓,為令眾生生恭敬故。菩薩所以求具足力,為欲持戒、誦經、坐禪故。菩薩所以求多財寶,為欲調伏諸眾生故。菩薩所以求男子身,為欲成器成善法故。菩薩所以求語辯了,為諸眾生受法語故。菩薩所以求不畏大眾,為欲分別真實法故。
「Thiện nam tử !Bồ Tát sở dĩ cầu ư trường/trưởng mạng ,dục vi chúng sanh tán bất sát cố 。Bồ Tát sở dĩ cầu thượng sắc giả ,vi lệnh chúng sanh kiến hoan hỉ cố 。Bồ Tát sở dĩ cầu thượng chủng tính ,vi lệnh chúng sanh sanh cung kính cố 。Bồ Tát sở dĩ cầu cụ túc lực ,vi dục trì giới 、tụng Kinh 、tọa Thiền cố 。Bồ Tát sở dĩ cầu đa tài bảo ,vi dục điều phục chư chúng sanh cố 。Bồ Tát sở dĩ cầu nam tử thân ,vi dục thành khí thành thiện Pháp cố 。Bồ Tát sở dĩ cầu ngữ biện liễu ,vi chư chúng sanh thọ/thụ pháp ngữ cố 。Bồ Tát sở dĩ cầu bất úy Đại chúng ,vi dục phân biệt chân thật Pháp cố 。

「善男子!是故菩薩具足八法能自他利,能如是行,是名實行。善男子!菩薩摩訶薩有八法者,具足受持十善之法,樂以化人;具足受持優婆塞戒,樂以化人。雖得妙色,終不以是而生憍慢;雖持淨戒、多聞、精進、大力、好姓、多饒財寶,終不以此而生憍慢。不以幻惑欺誑眾生,不生放逸,修六和敬。菩薩具足如是等法,雖復在家,不異出家。如是菩薩終不為他作惡因緣,何以故?慚愧堅故。
「Thiện nam tử !thị cố Bồ Tát cụ túc bát pháp năng tự tha lợi ,năng như thị hạnh/hành/hàng ,thị danh thật hạnh/hành/hàng 。Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát hữu bát pháp giả ,cụ túc thọ trì Thập thiện chi Pháp ,lạc/nhạc dĩ hóa nhân ;cụ túc thọ trì ưu-bà-tắc giới ,lạc/nhạc dĩ hóa nhân 。tuy đắc diệu sắc ,chung bất dĩ thị nhi sanh kiêu mạn ;tuy trì tịnh giới 、đa văn 、tinh tấn 、Đại lực 、hảo tính 、đa nhiêu tài bảo ,chung bất dĩ thử nhi sanh kiêu mạn 。bất dĩ huyễn hoặc khi cuống chúng sanh ,bất sanh phóng dật ,tu lục hòa kính 。Bồ Tát cụ túc như thị đẳng Pháp ,tuy phục tại gia ,bất dị xuất gia 。như thị Bồ Tát chung bất vi tha tác ác nhân duyên ,hà dĩ cố ?tàm quý kiên cố 。

「善男子!在家之人,設於一世受持如是優婆塞戒,雖復後生無三寶處,終不造作諸惡因緣。所以者何?二因緣故:一者、智慧,二、不放逸。善男子!於後惡處不作惡事,有四因緣:一者、了知煩惱過故,二者、不隨諸煩惱故,三者、能忍諸惡苦故,四者、不生恐怖心故。菩薩具足如是四法,不為諸苦、一切煩惱之所傾動。善男子!不動菩薩有五因緣:一者、樂修善法,二者、分別善惡,三者、親近正法,四者、憐愍眾生,五者、常識宿命。
「Thiện nam tử !tại gia chi nhân ,thiết ư nhất thế thọ trì như thị ưu-bà-tắc giới ,tuy phục hậu sanh vô Tam Bảo xứ/xử ,chung bất tạo tác chư ác nhân duyên 。sở dĩ giả hà ?nhị nhân duyên cố :nhất giả 、trí tuệ ,nhị 、bất phóng dật 。Thiện nam tử !ư hậu ác xứ/xử bất tác ác sự ,hữu tứ nhân duyên :nhất giả 、liễu tri phiền não quá/qua cố ,nhị giả 、bất tùy chư phiền não cố ,tam giả 、năng nhẫn chư ác khổ cố ,tứ giả 、bất sanh khủng bố tâm cố 。Bồ Tát cụ túc như thị tứ pháp ,bất vi chư khổ 、nhất thiết phiền não chi sở khuynh động 。Thiện nam tử !bất động Bồ Tát hữu ngũ nhân duyên :nhất giả 、lạc/nhạc tu thiện Pháp ,nhị giả 、phân biệt thiện ác ,tam giả 、thân cận chánh pháp ,tứ giả 、liên mẫn chúng sanh ,ngũ giả 、thường thức tú mạng 。

「善男子!菩薩具足如是八法,若聞譏毀,心能堪忍;若聞讚歎,反生慚愧。修行道時,歡喜自慶,不生憍慢。能調惡人,見離壞眾,能令和合。揚人善事,隱他過咎,人所慚恥處,終不宣說,聞他祕事,不向餘說。不為世事而作呪誓。少恩加己,思欲大報;於己怨者,恒生善心,怨親等苦,先救怨者。見有罵者,反生憐愍;見他偷時,默然不動;見來打者,生於悲心。視諸眾生,猶如父母,寧喪身命,終不虛言。何以故?知果報故。於諸煩惱應生怨想,於善法中生親舊想。若於外法生於貪心,尋能觀察貪之過咎;一切煩惱,亦復如是。雖復久與惡人同處,終不於中生親善想;雖與善人不同居止,終不於彼而生遠想。雖復供養父母、師長,終不為是而作惡事。乏財之時,見有求者,不生惡想。雖不親近凶惡之人,而其內心常生憐愍,惡來加已,以善報之。自受樂時,不輕他人;見他受苦,不生歡喜。身業清淨,持四威儀,即以是法用化眾生;口業清淨,誦讀如來十二部經,即以是法用化眾生;意業清淨,修四無量,亦以是法開化眾生。假身受苦,令他受樂,甘樂為之。世間之事,雖無利益,為眾生故而亦學之;所學之事,世中最勝,雖得通達,心無憍慢,以己所知勤用化人,欲令此事逕世不絕。於親友中不令作惡,樂以上八法教化眾生。說因說果,無有錯謬。愛別離時,心不生惱,觀無常故。受樂受時,心不耽荒,觀苦、無常。善男子!菩薩具足如上八法,則能施作如是等事。
「Thiện nam tử !Bồ Tát cụ túc như thị bát pháp ,nhược/nhã văn ky hủy ,tâm năng kham nhẫn ;nhược/nhã văn tán thán ,phản sanh tàm quý 。tu hành đạo thời ,hoan hỉ tự khánh ,bất sanh kiêu mạn 。năng điều ác nhân ,kiến ly hoại chúng ,năng lệnh hòa hợp 。dương nhân thiện sự ,ẩn tha quá cữu ,nhân sở tàm sỉ xứ/xử ,chung bất tuyên thuyết ,văn tha bí sự ,bất hướng dư thuyết 。bất vi thế sự nhi tác chú thệ 。thiểu ân gia kỷ ,tư dục Đại báo ;ư kỷ oán giả ,hằng sanh thiện tâm ,oán thân đẳng khổ ,tiên cứu oán giả 。kiến hữu mạ giả ,phản sanh liên mẫn ;kiến tha thâu thời ,mặc nhiên bất động ;kiến lai đả giả ,sanh ư bi tâm 。thị chư chúng sanh ,do như phụ mẫu ,ninh tang thân mạng ,chung bất hư ngôn 。hà dĩ cố ?tri quả báo cố 。ư chư phiền não ưng sanh oán tưởng ,ư thiện Pháp trung sanh thân cựu tưởng 。nhược/nhã ư ngoại pháp sanh ư tham tâm ,tầm năng quan sát tham chi quá cữu ;nhất thiết phiền não ,diệc phục như thị 。tuy phục cửu dữ ác nhân đồng xứ/xử ,chung bất ư trung sanh thân thiện tưởng ;tuy dữ thiện nhân bất đồng cư chỉ ,chung bất ư bỉ nhi sanh viễn tưởng 。tuy phục cúng dường phụ mẫu 、sư trường/trưởng ,chung bất vi thị nhi tác ác sự 。phạp tài chi thời ,kiến hữu cầu giả ,bất sanh ác tưởng 。tuy bất thân cận hung ác chi nhân ,nhi kỳ nội tâm thường sanh liên mẫn ,ác lai gia dĩ ,dĩ thiện báo chi 。tự thọ lạc/nhạc thời ,bất khinh tha nhân ;kiến tha thọ khổ ,bất sanh hoan hỉ 。thân nghiệp thanh tịnh ,trì tứ uy nghi ,tức dĩ thị pháp dụng hóa chúng sanh ;khẩu nghiệp thanh tịnh ,tụng độc Như Lai thập nhị bộ Kinh ,tức dĩ thị pháp dụng hóa chúng sanh ;ý nghiệp thanh tịnh ,tu tứ vô lượng ,diệc dĩ thị pháp khai hóa chúng sanh 。giả thân thọ khổ ,lệnh tha thọ/thụ lạc/nhạc ,cam lạc/nhạc vi chi 。thế gian chi sự ,tuy vô lợi ích ,vi chúng sanh cố nhi diệc học chi ;sở học chi sự ,thế trung tối thắng ,tuy đắc thông đạt ,tâm vô kiêu mạn ,dĩ kỷ sở tri cần dụng hóa nhân ,dục lệnh thử sự kính thế bất tuyệt 。ư thân hữu trung bất lệnh tác ác ,lạc/nhạc dĩ thượng bát pháp giáo hóa chúng sanh 。thuyết nhân thuyết quả ,vô hữu thác/thố mậu 。ái biệt ly thời ,tâm bất sanh não ,quán vô thường cố 。thọ/thụ lạc thọ thời ,tâm bất đam hoang ,quán khổ 、vô thường 。Thiện nam tử !Bồ Tát cụ túc như thượng bát pháp ,tức năng thí tác như thị đẳng sự 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩修是八法,是不為難;在家修集,是乃為難。何以故?在家菩薩多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tu thị bát pháp ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tu tập ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia Bồ-tát đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經二莊嚴品第十二
Ưu Bà Tắc Giới Kinh nhị trang nghiêm phẩm đệ thập nhị

善生言:「世尊!云何菩薩自他莊嚴。」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !vân hà Bồ Tát tự tha trang nghiêm 。」

佛言:「善男子!菩薩具足二法,能自他莊嚴:一者、福德,二者、智慧。」
Phật ngôn :「Thiện nam tử !Bồ Tát cụ túc nhị Pháp ,năng tự tha trang nghiêm :nhất giả 、phước đức ,nhị giả 、trí tuệ 。」

「世尊!何因緣故得二莊嚴?」
「Thế Tôn !hà nhân duyên cố đắc nhị trang nghiêm ?」

「善男子!菩薩修集六波羅蜜,便得如是二種莊嚴。施、戒、精進,名福莊嚴;忍、定、智慧,名智莊嚴。復有六法二莊嚴因,所謂六念:念佛、法、僧,名智莊嚴;念戒、施、天,名福莊嚴。
「Thiện nam tử !Bồ Tát tu tập lục Ba la mật ,tiện đắc như thị nhị chủng trang nghiêm 。thí 、giới 、tinh tấn ,danh phước trang nghiêm ;nhẫn 、định 、trí tuệ ,danh trí trang nghiêm 。phục hưũ lục pháp nhị trang nghiêm nhân ,sở vị lục niệm :niệm Phật 、Pháp 、tăng ,danh trí trang nghiêm ;niệm giới 、thí 、Thiên ,danh phước trang nghiêm 。

「善男子!菩薩具足是二莊嚴,能自他利,為諸眾生受三惡苦,而其內心不生憂悔。若能具足是二莊嚴,則得微妙善巧方便,了知世法及出世法。善男子!福德莊嚴即智莊嚴,智慧莊嚴即福莊嚴。何以故?夫智慧者,能修善法具足十善,獲得財富及大自在,得是二故,故能自利及利益他。有智之人,所學世法,於學中勝,以是因緣,便得財富及大自在。菩薩具足如是二法,則能二世自他利益。智者若能分別世法及出世法:世間法者,一切世論、一切世定;出世法者,知陰、入、界。菩薩知是二法因緣,故能二世自他利益。善男子!菩薩雖知世間之樂虛妄非真,而亦能造世樂因緣。何以故?為欲利益諸眾生故。
「Thiện nam tử !Bồ Tát cụ túc thị nhị trang nghiêm ,năng tự tha lợi ,vi chư chúng sanh thọ/thụ tam ác khổ ,nhi kỳ nội tâm bất sanh ưu hối 。nhược/nhã năng cụ túc thị nhị trang nghiêm ,tức đắc vi diệu thiện xảo phương tiện ,liễu tri thế Pháp cập xuất thế Pháp 。Thiện nam tử !phước đức trang nghiêm tức trí trang nghiêm ,trí tuệ trang nghiêm tức phước trang nghiêm 。hà dĩ cố ?phu trí tuệ giả ,năng tu thiện pháp cụ túc Thập thiện ,hoạch đắc tài phú cập đại tự tại ,đắc thị nhị cố ,cố năng tự lợi cập lợi ích tha 。hữu trí chi nhân ,sở học thế Pháp ,ư học trung thắng ,dĩ thị nhân duyên ,tiện đắc tài phú cập đại tự tại 。Bồ Tát cụ túc như thị nhị Pháp ,tức năng nhị thế tự tha lợi ích 。trí giả nhược/nhã năng phân biệt thế Pháp cập xuất thế Pháp :thế gian pháp giả ,nhất thiết thế luận 、nhất thiết thế định ;xuất thế Pháp giả ,tri uẩn 、nhập 、giới 。Bồ Tát tri thị nhị Pháp nhân duyên ,cố năng nhị thế tự tha lợi ích 。Thiện nam tử !Bồ Tát tuy tri thế gian chi lạc/nhạc hư vọng phi chân ,nhi diệc năng tạo thế lạc/nhạc nhân duyên 。hà dĩ cố ?vi dục lợi ích chư chúng sanh cố 。

「善男子!是二莊嚴,有一正因:一者、慈心,二者、悲心。修是二因,雖復流轉生死苦海,心不生悔。復次,菩薩具足二法而能莊嚴無上菩提:一者、不樂生死,二者、深觀解脫。是故亦能二世利益,了知法相得大智慧,能令自他財命增長。善男子!菩薩摩訶薩具足二法,一切施時不生憂悔,見眾惡事而能堪忍。菩薩施時,觀二種田:一者、福田,二、貧窮田。菩薩為欲增福德故,施於貧苦;為增無上妙智慧故,施於福田。為報恩故,施於福田;生憐愍故,給施貧窮。捨煩惱故,施於福田;成功德故,施於貧窮。增長一切樂因緣故,施於福田;欲捨一切苦因緣故,施於貧窮。菩薩若施所親愛處,為報恩故;若施怨讎,為除惡故。菩薩摩訶薩見來求者,生一子想,是故任力多少施之,是則名為施波羅蜜。菩薩施時,離於慳心,名尸波羅蜜。能忍一切求者之言,名忍波羅蜜。所施之物,手自授與,名精進波羅蜜。至心繫念,觀於解脫,名禪波羅蜜。不擇一切怨親之相,名般若波羅蜜。善男子!如諸眾生,貪心殺時,一念具足十二因緣;菩薩施時,亦復如是,一念具足如是六事。是名功德、智慧莊嚴。
「Thiện nam tử !thị nhị trang nghiêm ,hữu nhất chánh nhân :nhất giả 、từ tâm ,nhị giả 、bi tâm 。tu thị nhị nhân ,tuy phục lưu chuyển sanh tử khổ hải ,tâm bất sanh hối 。phục thứ ,Bồ Tát cụ túc nhị Pháp nhi năng trang nghiêm vô thượng Bồ-đề :nhất giả 、bất lạc/nhạc sanh tử ,nhị giả 、thâm quán giải thoát 。thị cố diệc năng nhị thế lợi ích ,liễu tri Pháp tương đắc đại trí tuệ ,năng lệnh tự tha tài mạng tăng trưởng 。Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát cụ túc nhị Pháp ,nhất thiết thí thời bất sanh ưu hối ,kiến chúng ác sự nhi năng kham nhẫn 。Bồ Tát thí thời ,quán nhị chủng điền :nhất giả 、phước điền ,nhị 、bần cùng điền 。Bồ Tát vi dục tăng phước đức cố ,thí ư bần khổ ;vi tăng vô thượng diệu trí tuệ cố ,thí ư phước điền 。vi áo ân cố ,thí ư phước điền ;sanh liên mẫn cố ,cấp thí bần cùng 。xả phiền não cố ,thí ư phước điền ;thành công đức cố ,thí ư bần cùng 。tăng trưởng nhất thiết lạc/nhạc nhân duyên cố ,thí ư phước điền ;dục xả nhất thiết khổ nhân duyên cố ,thí ư bần cùng 。Bồ Tát nhược/nhã thí sở thân ái xứ/xử ,vi áo ân cố ;nhược/nhã thí oán thù ,vi trừ ác cố 。Bồ-Tát Ma-ha-tát kiến lai cầu giả ,sanh nhất tử tưởng ,thị cố nhâm lực đa thiểu thí chi ,thị tắc danh vi thí Ba-la-mật 。Bồ Tát thí thời ,ly ư xan tâm ,danh thi Ba-la-mật 。năng nhẫn nhất thiết cầu giả chi ngôn ,danh nhẫn Ba-la-mật 。sở thí chi vật ,thủ tự thụ dữ ,danh tinh tấn Ba-la-mật 。chí tâm hệ niệm ,quán ư giải thoát ,danh Thiền Ba-la-mật 。bất trạch nhất thiết oán thân chi tướng ,danh Bát-nhã Ba-la-mật 。Thiện nam tử !như chư chúng sanh ,tham tâm sát thời ,nhất niệm cụ túc thập nhị nhân duyên ;Bồ Tát thí thời ,diệc phục như thị ,nhất niệm cụ túc như thị lục sự 。thị danh công đức 、trí tuệ trang nghiêm 。

「復次,善男子!菩薩摩訶薩造作不共法之因緣,名福莊嚴;教化眾生悉令獲得三種菩提,名智莊嚴。復次,善男子!菩薩若能調伏眾生,名智莊嚴;同於眾生受諸苦惱,名福莊嚴。菩薩能令一切眾生離於惡見,名智莊嚴;能教眾生住信、施、戒、多聞、智慧,名福莊嚴。
「phục thứ ,Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát tạo tác bất cộng pháp chi nhân duyên ,danh phước trang nghiêm ;giáo hóa chúng sanh tất lệnh hoạch đắc tam chủng Bồ-đề ,danh trí trang nghiêm 。phục thứ ,Thiện nam tử !Bồ Tát nhược/nhã năng điều phục chúng sanh ,danh trí trang nghiêm ;đồng ư chúng sanh thọ chư khổ não ,danh phước trang nghiêm 。Bồ Tát năng lệnh nhất thiết chúng sanh ly ư ác kiến ,danh trí trang nghiêm ;năng giáo chúng sanh trụ/trú tín 、thí 、giới 、đa văn 、trí tuệ ,danh phước trang nghiêm 。

「復次,善男子!菩薩摩訶薩具足五法,則能莊嚴無上菩提。何等為五?一者、信心,二者、悲心,三者、勇健,四者、讀誦世論不生疲厭,五者、學諸世業亦不厭之。
「phục thứ ,Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát cụ túc ngũ pháp ,tức năng trang nghiêm vô thượng Bồ-đề 。hà đẳng vi ngũ ?nhất giả 、tín tâm ,nhị giả 、bi tâm ,tam giả 、dũng kiện ,tứ giả 、độc tụng thế luận bất sanh bì yếm ,ngũ giả 、học chư thế nghiệp diệc bất yếm chi 。

「善男子!菩薩具足二種莊嚴,則有七相。何等為七?一者、自知罪過,二者、不說他過,三者、樂瞻病人,四者、樂施貧人,五者、護菩提心,六者、心不放逸,七者、一切時中常至心修六波羅蜜。善男子!復有七相。何等為七?一者、樂化怨讎;二者、化時不厭;三者、要令成熟解脫;四者、盡己所知世語、世事,以化眾生心不貪著;五者、能忍一切惡事;六者、終不宣說他人所不喜事;七者、見破戒者及弊惡人,心不瞋恚,常生憐愍。善男子!菩薩摩訶薩知是七相,則能自利及利益他。
「Thiện nam tử !Bồ Tát cụ túc nhị chủng trang nghiêm ,tức hữu thất tướng 。hà đẳng vi thất ?nhất giả 、tự tri tội quá/qua ,nhị giả 、bất thuyết tha quá/qua ,tam giả 、lạc/nhạc chiêm bệnh nhân ,tứ giả 、lạc thí bần nhân ,ngũ giả 、hộ Bồ-đề tâm ,lục giả 、tâm bất phóng dật ,thất giả 、nhất thiết thời trung thường chí tâm tu lục Ba la mật 。Thiện nam tử !phục hưũ thất tướng 。hà đẳng vi thất ?nhất giả 、lạc/nhạc hóa oán thù ;nhị giả 、hóa thời bất yếm ;tam giả 、yếu lệnh thành thục giải thoát ;tứ giả 、tận kỷ sở tri thế ngữ 、thế sự ,dĩ hóa chúng sanh tâm bất tham trước ;ngũ giả 、năng nhẫn nhất thiết ác sự ;lục giả 、chung bất tuyên thuyết tha nhân sở bất hỉ sự ;thất giả 、kiến phá giới giả cập tệ ác nhân ,tâm bất sân khuể ,thường sanh liên mẫn 。Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát tri thị thất tướng ,tức năng tự lợi cập lợi ích tha 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩為二莊嚴,是不為難;在家修集,是乃為難。何以故?在家多有諸惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát vi nhị trang nghiêm ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tu tập ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia đa hữu chư ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經卷第二
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ nhị

優婆塞戒經卷第三
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ tam

北涼中印度三藏曇無讖譯
Bắc Lương trung Ấn độ Tam Tạng Đàm Vô Sấm dịch

攝取品第十三
nhiếp thủ phẩm đệ thập tam

善生言:「世尊!菩薩具足二莊嚴已,云何得畜徒眾弟子?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Bồ Tát cụ túc nhị trang nghiêm dĩ ,vân hà đắc súc đồ chúng đệ-tử ?」

「善男子!應以四攝而攝取之,令離諸惡,增諸善法,至心教詔,猶如一子;不求恩報,不為名稱,不為利養,不求自樂。善男子!菩薩若無如是等事畜弟子者,名弊惡人,假名菩薩,非義菩薩;名旃陀羅,臭穢不淨,破壞佛法,是人不為十方諸佛之所憐念。
「Thiện nam tử !ưng dĩ tứ nhiếp nhi nhiếp thủ chi ,lệnh ly chư ác ,tăng chư thiện Pháp ,chí tâm giáo chiếu ,do như nhất tử ;bất cầu ân báo ,bất vi danh xưng ,bất vi lợi dưỡng ,bất cầu tự lạc/nhạc 。Thiện nam tử !Bồ Tát nhược/nhã vô như thị đẳng sự súc đệ-tử giả ,danh tệ ác nhân ,giả danh Bồ Tát ,phi nghĩa Bồ Tát ;danh chiên đà la ,xú uế bất tịnh ,phá hoại Phật Pháp ,thị nhân bất vi thập phương chư Phật chi sở liên niệm 。

「善男子!菩薩若能隨時教戒——所言時者,貪、恚、癡時——起貪結時,當為種種說對治法,令得除貪,餘二亦爾;次當教學十二部經、禪定三昧、分別深義;調其身心,令修六念、不放逸法;瞻養病苦不生厭心,能忍惡口誹謗罵辱,苦加身心亦當堪忍;設其有苦能為救解,除其弊惡疑網之心;善知利根、中根、鈍根,教鈍根人令生信心,中根之人能令純淑,利根之人令得解脫——若能如是勤教詔者,名義菩薩,是名善人、分陀利花、人中香象、調御丈夫,名大船師。
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhược/nhã năng tùy thời giáo giới ——sở ngôn thời giả ,tham 、nhuế/khuể 、si thời ——khởi tham kết thời ,đương vi chủng chủng thuyết đối trì pháp ,lệnh đắc trừ tham ,dư nhị diệc nhĩ ;thứ đương giáo học thập nhị bộ Kinh 、Thiền định tam muội 、phân biệt thâm nghĩa ;điều kỳ thân tâm ,lệnh tu lục niệm 、bất phóng dật Pháp ;chiêm dưỡng bệnh khổ bất sanh yếm tâm ,năng nhẫn ác khẩu phỉ báng mạ nhục ,khổ gia thân tâm diệc đương kham nhẫn ;thiết kỳ hữu khổ năng vi cứu giải ,trừ kỳ tệ ác nghi võng chi tâm ;thiện tri lợi căn 、trung căn 、độn căn ,giáo độn căn nhân lệnh sanh tín tâm ,trung căn chi nhân năng lệnh thuần thục ,lợi căn chi nhân lệnh đắc giải thoát ——nhược/nhã năng như thị cần giáo chiếu giả ,danh nghĩa Bồ Tát ,thị danh thiện nhân 、phân đà lợi hoa 、nhân trung hương tượng 、điều ngự trượng phu ,danh đại thuyền sư 。

「善男子!寧受惡戒,一日中斷無量命根,終不養畜弊惡弟子,不能調伏。何以故?善男子!是惡律儀殃齊自身,畜惡弟子不能教誨,乃令無量眾生作惡,能謗無量善妙之法,破和合僧,令多眾生作五無間,是故劇於惡律儀罪。
「Thiện nam tử !ninh thọ ác giới ,nhất nhật trung đoạn vô lượng mạng căn ,chung bất dưỡng súc tệ ác đệ-tử ,bất năng điều phục 。hà dĩ cố ?Thiện nam tử !thị ác luật nghi ương tề tự thân ,súc ác đệ-tử bất năng giáo hối ,nãi lệnh vô lượng chúng sanh tác ác ,năng báng vô lượng thiện diệu chi Pháp ,phá hòa hợp tăng ,lệnh đa chúng sanh tác ngũ Vô gián ,thị cố kịch ư ác luật nghi tội 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩有二弟子:一者、出家,二者、在家。在家菩薩有一弟子,所謂在家。
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát hữu nhị đệ-tử :nhất giả 、xuất gia ,nhị giả 、tại gia 。tại gia Bồ-tát hữu nhất đệ-tử ,sở vị tại gia 。

「出家菩薩教出家者十二部經,隨所犯罪,諭令懺悔。教習八智,何等為八?一者、法智,二者、義智,三者、時智,四者、知足智,五者、自智,六者、眾智,七者、根智,八者、分別智。善男子!菩薩摩訶薩若能如是教詔調伏出家弟子,是師弟子二人俱得無量利益,如是師徒能增三寶。何以故?如是弟子知八智已,能勤供養師長、和上、耆舊有德,能受善語,能勤讀誦,兼為法施,心不放逸,調伏眾生,能瞻病苦,給施貧乏。
「xuất gia Bồ-tát giáo xuất gia giả thập nhị bộ Kinh ,tùy sở phạm tội ,dụ lệnh sám hối 。giáo tập bát trí ,hà đẳng vi bát ?nhất giả 、Pháp trí ,nhị giả 、nghĩa trí ,tam giả 、thời trí ,tứ giả 、tri túc trí ,ngũ giả 、tự trí ,lục giả 、chúng trí ,thất giả 、căn trí ,bát giả 、phân biệt trí 。Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát nhược/nhã năng như thị giáo chiếu điều phục xuất gia đệ-tử ,thị sư đệ-tử nhị nhân câu đắc vô lượng lợi ích ,như thị sư đồ năng tăng Tam Bảo 。hà dĩ cố ?như thị đệ-tử tri bát trí dĩ ,năng cần cúng dường sư trường/trưởng 、hòa thượng 、kì cựu hữu đức ,năng thọ thiện ngữ ,năng cần độc tụng ,kiêm vi pháp thí ,tâm bất phóng dật ,điều phục chúng sanh ,năng chiêm bệnh khổ ,cấp thí bần phạp 。

「善男子!出家菩薩若有在家弟子,亦當先教不放逸法。不放逸者,即是法行;供養父母、諸師、和上、耆舊有德,施於安樂;至心受戒,不妄毀犯;受寄不抵;見恚能忍;惡口、惡語及無義語,終不為之;憐愍眾生,於諸國王、長者、大臣,恒生恭敬怖畏之心;能自調伏妻子眷屬,分別怨親,不輕眾生;除去憍慢,不親惡友;節食、除貪、少欲、知足;鬪諍之處,身不往中,乃至戲笑不說惡語,是則名為不放逸法。
「Thiện nam tử !xuất gia Bồ-tát nhược hữu tại gia đệ-tử ,diệc đương tiên giáo bất phóng dật Pháp 。bất phóng dật giả ,tức thị Pháp hành ;cúng dường phụ mẫu 、chư sư 、hòa thượng 、kì cựu hữu đức ,thí ư an lạc ;chí tâm thọ/thụ giới ,bất vọng hủy phạm ;thọ/thụ kí bất để ;kiến nhuế/khuể năng nhẫn ;ác khẩu 、ác ngữ cập vô nghĩa ngữ ,chung bất vi chi ;liên mẫn chúng sanh ,ư chư Quốc Vương 、Trưởng-giả 、đại thần ,hằng sanh cung kính bố úy chi tâm ;năng tự điều phục thê tử quyến thuộc ,phân biệt oán thân ,bất khinh chúng sanh ;trừ khứ kiêu mạn ,bất thân ác hữu ;tiết thực/tự 、trừ tham 、thiểu dục 、tri túc ;đấu tranh chi xứ/xử ,thân bất vãng trung ,nãi chí hí tiếu bất thuyết ác ngữ ,thị tắc danh vi bất phóng dật Pháp 。

「出家菩薩若畜在家弟子,先當教造不放逸法。受苦樂時,常當共俱。設在窮乏有所須者,六物之外有不應惜。病時當為求覓所須,瞻病之時不應生厭。若自無物,應四出求;求不能得,貸三寶物,差已依俗十倍償之,如波斯匿王國之正法。若不能償,復當教言:『汝今多負三寶之物,不能得償,應當勤修得須陀洹果至阿羅漢果。若能至心發菩提心,若教千人於佛法中生清淨信,若壞一人慇重邪見。』出家菩薩能教在家如是等事,是師弟子二人俱得無量利益。
「xuất gia Bồ-tát nhược/nhã súc tại gia đệ-tử ,tiên đương giáo tạo bất phóng dật Pháp 。thọ khổ lạc/nhạc thời ,thường đương cọng câu 。thiết tại cùng phạp hữu sở tu giả ,lục vật chi ngoại hữu bất ưng tích 。bệnh thời đương vi cầu mịch sở tu ,chiêm bệnh chi thời bất ưng sanh yếm 。nhược/nhã tự vô vật ,ưng tứ xuất cầu ;cầu bất năng đắc ,thải Tam Bảo vật ,sái dĩ y tục thập bội thường chi ,như Ba-tư-nặc Vương quốc chi chánh pháp 。nhược/nhã bất năng thường ,phục đương giáo ngôn :『nhữ kim đa phụ Tam Bảo chi vật ,bất năng đắc thường ,ứng đương cần tu đắc Tu-đà-hoàn quả chí A-la-hán quả 。nhược/nhã năng chí tâm phát Bồ-đề tâm ,nhược/nhã giáo thiên nhân ư Phật Pháp trung sanh thanh tịnh tín ,nhược/nhã hoại nhất nhân ân trọng tà kiến 。』xuất gia Bồ-tát năng giáo tại gia như thị đẳng sự ,thị sư đệ-tử nhị nhân câu đắc vô lượng lợi ích 。

「善男子!在家菩薩若畜在家弟子,亦當先教不放逸法。不放逸者,供養父母、師長、和上、耆舊有德;復當供給兄弟、妻子、親友、眷屬、欲行之人及遠至者,所有僮僕作使之人,先給飲食,然後自用;又復教令信向三寶,苦樂共俱,終不偏獨,隨時賞賜,不令飢寒,終不打罵、鞭撻苦楚,應當軟言敦諭教詔;設有病者,應當瞻療,隨所乏少,當為求索。世間之事,悉以教之,婚姻求對無求卑下;教以如來五部經典,見離壞者,能為和合,既和合已,令增善心;一切出家內外諸道,隨意供養,終不選擇——何以故?先以施攝,後當調故,以六和敬而教詔之——若求財物商賈、農作、奉事王者,常當至心如法而作,既得財已,如法守護;樂為福德,見他作時心生歡喜,是則名為不放逸法。在家菩薩若能教誨在家菩薩如是事者,是師弟子二人俱得無量利益。
「Thiện nam tử !tại gia Bồ-tát nhược/nhã súc tại gia đệ-tử ,diệc đương tiên giáo bất phóng dật Pháp 。bất phóng dật giả ,cúng dường phụ mẫu 、sư trường/trưởng 、hòa thượng 、kì cựu hữu đức ;phục đương cung cấp huynh đệ 、thê tử 、thân hữu 、quyến thuộc 、dục hạnh/hành/hàng chi nhân cập viễn chí giả ,sở hữu đồng bộc tác sử chi nhân ,tiên cấp ẩm thực ,nhiên hậu tự dụng ;hựu phục giáo lệnh tín hướng Tam Bảo ,khổ lạc/nhạc cọng câu ,chung bất Thiên độc ,tùy thời thưởng tứ ,bất lệnh cơ hàn ,chung bất đả mạ 、tiên thát khổ sở ,ứng đương nhuyễn ngôn đôn dụ giáo chiếu ;thiết hữu bệnh giả ,ứng đương chiêm liệu ,tùy sở phạp thiểu ,đương vi cầu tác 。thế gian chi sự ,tất dĩ giáo chi ,hôn nhân cầu đối vô cầu ti hạ ;giáo dĩ Như Lai ngũ bộ Kinh điển ,kiến ly hoại giả ,năng vi hòa hợp ,ký hòa hợp dĩ ,lệnh tăng thiện tâm ;nhất thiết xuất gia nội ngoại chư đạo ,tùy ý cúng dường ,chung bất tuyển trạch ——hà dĩ cố ?tiên dĩ thí nhiếp ,hậu đương điều cố ,dĩ lục hòa kính nhi giáo chiếu chi ——nhược/nhã cầu tài vật thương cổ 、nông tác 、phụng sự vương giả ,thường đương chí tâm như pháp nhi tác ,ký đắc tài dĩ ,như pháp thủ hộ ;lạc/nhạc vi phước đức ,kiến tha tác thời tâm sanh hoan hỉ ,thị tắc danh vi bất phóng dật Pháp 。tại gia Bồ-tát nhược/nhã năng giáo hối tại gia Bồ-tát như thị sự giả ,thị sư đệ-tử nhị nhân câu đắc vô lượng lợi ích 。

「善男子!在家菩薩若得自在為大國主,擁護民庶猶如一子。教離諸惡,修行善法。見作惡者,撾打罵辱,終不斷命。財物六分,稅取其一。見瞋惡者,教修忍辱及不放逸。所言柔軟,又能分別善惡之人,見有罪者,忍而不問。隨有財物,常行慧施。任力讀誦五部經典,善能守護身、命、財物,能化眾生不令作惡。見貧窮者,生大憐愍,自於國土常修知足,惡人讒謗終不信受,不以非法求覓財物。
「Thiện nam tử !tại gia Bồ-tát nhược/nhã đắc tự tại vi Đại quốc chủ ,ủng hộ dân thứ do như nhất tử 。giáo ly chư ác ,tu hành thiện Pháp 。kiến tác ác giả ,qua đả mạ nhục ,chung bất đoạn mạng 。tài vật lục phần ,thuế thủ kỳ nhất 。kiến sân ác giả ,giáo tu nhẫn nhục cập bất phóng dật 。sở ngôn nhu nhuyễn ,hựu năng phân biệt thiện ác chi nhân ,kiến hữu tội giả ,nhẫn nhi bất vấn 。tùy hữu tài vật ,thường hạnh/hành/hàng tuệ thí 。nhâm lực độc tụng ngũ bộ Kinh điển ,thiện năng thủ hộ thân 、mạng 、tài vật ,năng hóa chúng sanh bất lệnh tác ác 。kiến bần cùng giả ,sanh Đại liên mẫn ,tự ư quốc độ thường tu tri túc ,ác nhân sàm báng chung bất tín thọ ,bất dĩ phi pháp cầu mịch tài vật 。

「如法護國,遠七種惡:一者、不樂樗蒲、圍碁、六博,二者、不樂射獵,三者、不樂飲酒,四者、不樂欲心,五者、不樂惡口,六者、不樂兩舌,七者、不樂非法取財。常樂供養出家之人,能令國人常於王所生父母想,信因信果,見有勝己不生嫉妬,見己勝他不生憍慢,知恩報恩,小恩大報。能伏諸根,淨於三業。讚歎善人,呵責惡人,先意發言,言則柔軟。自無力勢,如法屬他,取他國時,不舉四兵。眾生恐怖,能為救解,常以四攝而攝取之。善能分別種種法相,不受法者,軟言調之。
「như Pháp hộ quốc ,viễn thất chủng ác :nhất giả 、bất lạc/nhạc xư bồ 、vi kỳ 、lục bác ,nhị giả 、bất lạc/nhạc xạ liệp ,tam giả 、bất lạc/nhạc ẩm tửu ,tứ giả 、bất lạc/nhạc dục tâm ,ngũ giả 、bất lạc/nhạc ác khẩu ,lục giả 、bất lạc/nhạc lưỡng thiệt ,thất giả 、bất lạc/nhạc phi pháp thủ tài 。thường lạc/nhạc cúng dường xuất gia chi nhân ,năng lệnh quốc nhân thường ư Vương sở sanh phụ mẫu tưởng ,tín nhân tín quả ,kiến hữu thắng kỷ bất sanh tật đố ,kiến kỷ thắng tha bất sanh kiêu mạn ,tri ân báo ân ,tiểu ân Đại báo 。năng phục chư căn ,tịnh ư tam nghiệp 。tán thán thiện nhân ,ha trách ác nhân ,tiên ý phát ngôn ,ngôn tức nhu nhuyễn 。tự vô lực thế ,như pháp chúc tha ,thủ tha quốc thời ,bất cử tứ binh 。chúng sanh khủng bố ,năng vi cứu giải ,thường dĩ tứ nhiếp nhi nhiếp thủ chi 。thiện năng phân biệt chủng chủng Pháp tướng ,bất thọ/thụ Pháp giả ,nhuyễn ngôn điều chi 。

「善男子!菩薩有二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩畜二弟子,是不為難;在家菩薩畜一弟子,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát súc nhị đệ-tử ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia Bồ-tát súc nhất đệ-tử ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經受戒品第十四
Ưu Bà Tắc Giới Kinh thọ/thụ giới phẩm đệ thập tứ

善生言:「世尊!在家菩薩云何得受優婆塞戒?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !tại gia Bồ-tát vân hà đắc thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ?」

「善男子!在家菩薩若欲受持優婆塞戒,先當次第供養六方:東方、南方、西方、北方、下方、上方。言東方者,即是父母,若人有能供養父母衣服、飲食、臥具、湯藥、房舍、財寶,恭敬、禮拜、讚歎、尊重,是人則能供養東方。父母還以五事報之:一者、至心愛念,二者、終不欺誑,三者、捨財與之,四者、為娉上族,五者、教以世事。
「Thiện nam tử !tại gia Bồ-tát nhược/nhã dục thọ trì ưu-bà-tắc giới ,tiên đương thứ đệ cúng dường lục phương :Đông phương 、Nam phương 、Tây phương 、Bắc phương 、hạ phương 、thượng phương 。ngôn Đông phương giả ,tức thị phụ mẫu ,nhược/nhã nhân hữu năng cúng dường phụ mẫu y phục 、ẩm thực 、ngọa cụ 、thang dược 、phòng xá 、tài bảo ,cung kính 、lễ bái 、tán thán 、tôn trọng ,thị nhân tức năng cúng dường Đông phương 。phụ mẫu hoàn dĩ ngũ sự báo chi :nhất giả 、chí tâm ái niệm ,nhị giả 、chung bất khi cuống ,tam giả 、xả tài dữ chi ,tứ giả 、vi phinh thượng tộc ,ngũ giả 、giáo dĩ thế sự 。

「言南方者,即是師長,若有人能供養師長衣服、飲食、臥具、湯藥,尊重、讚歎、恭敬禮拜,早起晚臥,受行善教,是人則能供養南方。是師復以五事報之:一者、速教不令失時,二者、盡教不令不盡,三者、勝己不生妬嫉,四者、將付嚴師善友,五者、臨終捨財與之。
「ngôn Nam phương giả ,tức thị sư trường/trưởng ,nhược hữu nhân năng cúng dường sư trường/trưởng y phục 、ẩm thực 、ngọa cụ 、thang dược ,tôn trọng 、tán thán 、cung kính lễ bái ,tảo khởi vãn ngọa ,thọ/thụ hạnh/hành/hàng thiện giáo ,thị nhân tức năng cúng dường Nam phương 。thị sư phục dĩ ngũ sự báo chi :nhất giả 、tốc giáo bất lệnh thất thời ,nhị giả 、tận giáo bất lệnh bất tận ,tam giả 、thắng kỷ bất sanh đố tật ,tứ giả 、tướng phó nghiêm sư thiện hữu ,ngũ giả 、lâm chung xả tài dữ chi 。

「言西方者,即是妻子,若有人能供給妻子衣服、飲食、臥具、湯藥、瓔珞、服飾、嚴身之具,是人則是供養西方。妻子復以十四事報之:一者、所作盡心營之,二者、常作終不懈慢,三者、所作必令終竟,四者、疾作不令失時,五者、常為瞻視賓客,六者、淨其房舍臥具,七者、愛敬,言則柔軟,八者、僮使軟言教詔,九者、善能守護財物,十者、晨起夜寐,十一者、能設淨食,十二者、能忍教誨,十三者、能覆惡事,十四者、能瞻病苦。
「ngôn Tây phương giả ,tức thị thê tử ,nhược hữu nhân năng cung cấp thê tử y phục 、ẩm thực 、ngọa cụ 、thang dược 、anh lạc 、phục sức 、nghiêm thân chi cụ ,thị nhân tức thị cúng dường Tây phương 。thê tử phục dĩ thập tứ sự báo chi :nhất giả 、sở tác tận tâm doanh chi ,nhị giả 、thường tác chung bất giải mạn ,tam giả 、sở tác tất lệnh chung cánh ,tứ giả 、tật tác bất lệnh thất thời ,ngũ giả 、thường vi chiêm thị tân khách ,lục giả 、tịnh kỳ phòng xá ngọa cụ ,thất giả 、ái kính ,ngôn tức nhu nhuyễn ,bát giả 、đồng sử nhuyễn ngôn giáo chiếu ,cửu giả 、thiện năng thủ hộ tài vật ,thập giả 、Thần khởi dạ mị ,thập nhất giả 、năng thiết tịnh thực/tự ,thập nhị giả 、năng nhẫn giáo hối ,thập tam giả 、năng phước ác sự ,thập tứ giả 、năng chiêm bệnh khổ 。

「言北方者,即善知識,若有人能供施善友,任力與之,恭敬軟言,禮拜讚歎,是人則能供養北方。是善知識復以四事而還報之:一者、教修善法,二者、令離惡法,三者、有恐怖時能為救解,四者、放逸之時能令除捨。
「ngôn Bắc phương giả ,tức thiện tri thức ,nhược hữu nhân năng cúng thí thiện hữu ,nhâm lực dữ chi ,cung kính nhuyễn ngôn ,lễ bái tán thán ,thị nhân tức năng cúng dường Bắc phương 。thị thiện tri thức phục dĩ tứ sự nhi hoàn báo chi :nhất giả 、giáo tu thiện Pháp ,nhị giả 、lệnh ly ác pháp ,tam giả 、hữu khủng bố thời năng vi cứu giải ,tứ giả 、phóng dật chi thời năng lệnh trừ xả 。

「言下方者,即是奴婢,若有人能供給奴婢衣服、飲食、病瘦醫藥,不罵不打,是人則能供給下方。奴婢復以十事報之:一者、不作罪過,二者、不待教作,三者、作必令竟,四者、疾作不令失時,五者、主雖貧窮終不捨離,六者、早起,七者、守物,八者、少恩多報,九者、至心敬念,十者、善覆惡事。
「ngôn hạ phương giả ,tức thị nô tỳ ,nhược hữu nhân năng cung cấp nô tỳ y phục 、ẩm thực 、bệnh sấu y dược ,bất mạ bất đả ,thị nhân tức năng cung cấp hạ phương 。nô tỳ phục dĩ thập sự báo chi :nhất giả 、bất tác tội quá/qua ,nhị giả 、bất đãi giáo tác ,tam giả 、tác tất lệnh cánh ,tứ giả 、tật tác bất lệnh thất thời ,ngũ giả 、chủ tuy bần cùng chung bất xả ly ,lục giả 、tảo khởi ,thất giả 、thủ vật ,bát giả 、thiểu ân đa báo ,cửu giả 、chí tâm kính niệm ,thập giả 、thiện phước ác sự 。

「言上方者,即是沙門、婆羅門等,若有供養沙門、婆羅門衣服、飲食、房舍、臥具、病痛醫藥,怖時能救,饉世施食,聞惡能遮,禮拜恭敬,尊重讚歎,是人則能供養上方。是出家人以五種事報:一者、教令生信,二者、教生智慧,三者、教令行施,四者、教令持戒,五者、教令多聞。
「ngôn thượng phương giả ,tức thị Sa Môn 、Bà-la-môn đẳng ,nhược hữu cúng dường Sa Môn 、Bà-la-môn y phục 、ẩm thực 、phòng xá 、ngọa cụ 、bệnh thống y dược ,bố/phố thời năng cứu ,cận thế thí thực ,văn ác năng già ,lễ bái cung kính ,tôn trọng tán thán ,thị nhân tức năng cúng dường thượng phương 。thị xuất gia nhân dĩ ngũ chủng sự báo :nhất giả 、giáo lệnh sanh tín ,nhị giả 、giáo sanh trí tuệ ,tam giả 、giáo lệnh hạnh/hành/hàng thí ,tứ giả 、giáo lệnh trì giới ,ngũ giả 、giáo lệnh đa văn 。

「若有供養是六方者,是人則得增長財命,能得受持優婆塞戒。
「nhược hữu cúng dường thị lục phương giả ,thị nhân tức đắc tăng trưởng tài mạng ,năng đắc thọ trì ưu-bà-tắc giới 。

「善男子!若人欲受優婆塞戒,增長財命,先當諮啟所生父母。父母若聽,次報妻子、奴婢、僮僕;此輩若聽,次白國主。國主聽已,誰有出家發菩提心者,便往其所頭面作禮,軟言問訊,作如是言:『大德!我是丈夫,具男子身,欲受菩薩優婆塞戒,惟願大德憐愍故聽受!』
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân dục thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,tăng trưởng tài mạng ,tiên đương ti khải sở sanh phụ mẫu 。phụ mẫu nhược/nhã thính ,thứ báo thê tử 、nô tỳ 、đồng bộc ;thử bối nhược/nhã thính ,thứ bạch quốc chủ 。quốc chủ thính dĩ ,thùy hữu xuất gia phát Bồ-đề tâm giả ,tiện vãng kỳ sở đầu diện tác lễ ,nhuyễn ngôn vấn tấn ,tác như thị ngôn :『Đại Đức !ngã thị trượng phu ,cụ nam tử thân ,dục thọ/thụ Bồ Tát ưu-bà-tắc giới ,duy nguyện Đại Đức liên mẫn cố thính thọ !』

「是時,比丘應作是言:『汝之父母、妻子、奴婢、國主聽不?』若言聽者,復應問言:『汝不曾負佛、法、僧物及他物也?』若言不負,復應問言:『汝今身中將無內外身心病也?』若言無者,復應問言:『汝不於比丘、比丘尼所作非法耶?』若言不作,復應問言:『汝將不作五逆罪耶?』若言不作,復應問言:『汝將不作盜法人不?』若言不作,復應問言:『汝非二根、無根人,壞八戒齋,父母、師病不棄去耶?將不殺發菩提心人,盜現前僧物,兩舌、惡口,於母、姊妹作非法耶?不於大眾作妄語乎?』
「Thị thời ,Tỳ-kheo ưng tác thị ngôn :『nhữ chi phụ mẫu 、thê tử 、nô tỳ 、quốc chủ thính bất ?』nhược/nhã ngôn thính giả ,phục ưng vấn ngôn :『nhữ bất tằng phụ Phật 、Pháp 、tăng vật cập tha vật dã ?』nhược/nhã ngôn bất phụ ,phục ưng vấn ngôn :『nhữ kim thân trung tướng vô nội ngoại thân tâm bệnh dã ?』nhược/nhã ngôn vô giả ,phục ưng vấn ngôn :『nhữ bất ư Tỳ-kheo 、Tì-kheo-ni sở tác phi pháp da ?』nhược/nhã ngôn bất tác ,phục ưng vấn ngôn :『nhữ tướng bất tác ngũ nghịch tội da ?』nhược/nhã ngôn bất tác ,phục ưng vấn ngôn :『nhữ tướng bất tác đạo Pháp nhân bất ?』nhược/nhã ngôn bất tác ,phục ưng vấn ngôn :『nhữ phi nhị căn 、vô căn nhân ,hoại bát giới trai ,phụ mẫu 、sư bệnh bất khí khứ da ?tướng bất sát phát Bồ-đề tâm nhân ,đạo hiện tiền tăng vật ,lưỡng thiệt 、ác khẩu ,ư mẫu 、tỷ muội tác phi pháp da ?bất ư Đại chúng tác vọng ngữ hồ ?』

「若言無者,復應語言:『善男子!優婆塞戒極為甚難!何以故?是戒能為沙彌十戒、大比丘戒及菩薩戒,乃至阿耨多羅三藐三菩提而作根本;至心受持優婆塞戒,則能獲得如是等戒無量利益。若有毀破如是戒者,則於無量無邊世中處三惡道,受大苦惱。汝今欲得無量利益,能至心受不?』
「nhược/nhã ngôn vô giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !ưu-bà-tắc giới cực vi thậm nạn/nan !hà dĩ cố ?thị giới năng vi sa di thập giới 、Đại Tỳ-kheo giới cập Bồ-tát giới ,nãi chí A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề nhi tác căn bản ;chí tâm thọ trì ưu-bà-tắc giới ,tức năng hoạch đắc như thị đẳng giới vô lượng lợi ích 。nhược hữu hủy phá như thị giới giả ,tức ư vô lượng vô biên thế trung xứ/xử tam ác đạo ,thọ/thụ đại khổ não 。nhữ kim dục đắc vô lượng lợi ích ,năng chí tâm thọ/thụ bất ?』

「若言能者,復應語言:『優婆塞戒極為甚難!若歸佛已,寧捨身命終不依於自在天等;若歸法已,寧捨身命終不依於外道典籍;若歸僧已,寧捨身命終不依於外道邪眾。汝能如是至心歸依於三寶不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『ưu-bà-tắc giới cực vi thậm nạn/nan !nhược/nhã quy Phật dĩ ,ninh xả thân mạng chung bất y ư Tự tại Thiên đẳng ;nhược/nhã quy Pháp dĩ ,ninh xả thân mạng chung bất y ư ngoại đạo điển tịch ;nhược/nhã quy tăng dĩ ,ninh xả thân mạng chung bất y ư ngoại đạo tà chúng 。nhữ năng như thị chí tâm quy y ư Tam Bảo bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!優婆塞戒極為甚難!若人歸依於三寶者,是人則為施諸眾生無怖畏已;若人能施無怖畏者,是人則得優婆塞戒乃至阿耨多羅三藐三菩提。汝能如是施諸眾生無怖畏不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !ưu-bà-tắc giới cực vi thậm nạn/nan !nhược/nhã nhân quy y ư Tam Bảo giả ,thị nhân tức vi thí chư chúng sanh vô bố úy dĩ ;nhược/nhã nhân năng thí vô bố úy giả ,thị nhân tức đắc ưu-bà-tắc giới nãi chí A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề 。nhữ năng như thị thí chư chúng sanh vô bố úy bất ?』

「若言能者,復應語言:『人有五事現在不能增長財命。何等為五?一者、樂殺,二者、樂盜,三者、邪婬,四者、妄語,五者、飲酒。一切眾生因殺生故,現在獲得惡色、惡力、惡名、短命、財物秏減,眷屬分離,賢聖呵責,人不信用,他人作罪橫羅其殃:是名現在惡業之果。捨此身已,當墮地獄,多受苦惱、飢渴、長命、惡色、惡力、惡名等事:是名後世惡業之果。若得人身,復受惡色、短命、貧窮。是一惡人因緣力故,令外一切五穀果蓏悉皆減少,是人殃流及一天下。若人樂偷,是人亦得惡色、惡力、惡名、短命、財物秏減,眷屬分離,他人失物於己生疑,雖親附人人不見信,常為賢聖之所呵責:是名現在惡業之果。捨此身已,墮於地獄,受得惡色、惡力、惡名、飢渴、苦惱、壽命長遠:是名後世惡業之果。若得人身,貧於財物,雖得隨失,不為父母、兄弟、妻子之所愛念,身常受苦,心懷愁惱。是一惡人因緣力故,一切人民凡所食噉不得色力,是人惡果殃流萬姓。善男子!若復有人樂於妄語,是人現得惡口、惡色,所言雖實,人不信受,眾皆憎惡,不喜見之:是名現世惡業之報。捨此身已,入於地獄,受大苦楚,飢渴熱惱:是名後世惡業之報。若得人身,口不具足,所說雖實,人不信受,見者不樂,雖說正法,人不樂聞。是一惡人因緣力故,外物一切資產減少。善男子!若復有人樂飲酒者,是人現世喜失財物,身心多病,常樂鬪諍,惡名遠聞,喪失智慧,心無慚愧,得惡色力,常為一切之所呵責,人不樂見,不能修善:是名飲酒現在惡報。捨此身已,處在地獄,受飢渴等無量苦惱:是名後世惡業之果。若得人身,心常狂亂,不能繫念思惟善法。是一惡人因緣力故,一切外物資產臭爛。善男子!若復有人,樂為邪婬,是人不能護自他身,一切眾生見皆生疑,所作之事,妄語在先,於一切時常受苦惱,心常散亂,不能修善,喜失財物,所有妻子心不戀慕,壽命短促:是名邪婬現在惡果。捨此身已,處在地獄,受惡色力,飢渴長命,無量苦惱:是名後世惡業果報。若得人身,惡色、惡口,人不喜見,不能守護妻妾男女。是一惡人因緣力故,一切外物不得自在。善男子!是五惡法,汝今真實能遠離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『nhân hữu ngũ sự hiện tại bất năng tăng trưởng tài mạng 。hà đẳng vi ngũ ?nhất giả 、lạc/nhạc sát ,nhị giả 、lạc/nhạc đạo ,tam giả 、tà dâm ,tứ giả 、vọng ngữ ,ngũ giả 、ẩm tửu 。nhất thiết chúng sanh nhân sát sanh cố ,hiện tại hoạch đắc ác sắc 、ác lực 、ác danh 、đoản mạng 、tài vật 秏giảm ,quyến thuộc phần ly ,hiền thánh ha trách ,nhân bất tín dụng ,tha nhân tác tội hoạnh La kỳ ương :thị danh hiện tại ác nghiệp chi quả 。xả thử thân dĩ ,đương đọa địa ngục ,đa thọ khổ não 、cơ khát 、trường/trưởng mạng 、ác sắc 、ác lực 、ác danh đẳng sự :thị danh hậu thế ác nghiệp chi quả 。nhược/nhã đắc nhân thân ,phục thọ/thụ ác sắc 、đoản mạng 、bần cùng 。thị nhất ác nhân nhân duyên lực cố ,lệnh ngoại nhất thiết ngũ cốc quả lỏa tất giai giảm thiểu ,thị nhân ương lưu cập nhất thiên hạ 。nhược/nhã nhân lạc/nhạc thâu ,thị nhân diệc đắc ác sắc 、ác lực 、ác danh 、đoản mạng 、tài vật 秏giảm ,quyến thuộc phần ly ,tha nhân thất vật ư kỷ sanh nghi ,tuy thân phụ nhân nhân bất kiến tín ,thường vi hiền thánh chi sở ha trách :thị danh hiện tại ác nghiệp chi quả 。xả thử thân dĩ ,đọa ư địa ngục ,thọ/thụ đắc ác sắc 、ác lực 、ác danh 、cơ khát 、khổ não 、thọ mạng trường/trưởng viễn :thị danh hậu thế ác nghiệp chi quả 。nhược/nhã đắc nhân thân ,bần ư tài vật ,tuy đắc tùy thất ,bất vi phụ mẫu 、huynh đệ 、thê tử chi sở ái niệm ,thân thường thọ khổ ,tâm hoài sầu não 。thị nhất ác nhân nhân duyên lực cố ,nhất thiết nhân dân phàm sở thực đạm bất đắc sắc lực ,thị nhân ác quả ương lưu vạn tính 。Thiện nam tử !nhược/nhã phục hưũ nhân lạc/nhạc ư vọng ngữ ,thị nhân hiện đắc ác khẩu 、ác sắc ,sở ngôn tuy thật ,nhân bất tín thọ ,chúng giai tăng ác ,bất hỉ kiến chi :thị danh hiện thế ác nghiệp chi báo 。xả thử thân dĩ ,nhập ư địa ngục ,thọ/thụ đại khổ sở ,cơ khát nhiệt não :thị danh hậu thế ác nghiệp chi báo 。nhược/nhã đắc nhân thân ,khẩu bất cụ túc ,sở thuyết tuy thật ,nhân bất tín thọ ,kiến giả bất lạc/nhạc ,tuy thuyết Chánh Pháp ,nhân bất lạc/nhạc văn 。thị nhất ác nhân nhân duyên lực cố ,ngoại vật nhất thiết tư sản giảm thiểu 。Thiện nam tử !nhược/nhã phục hưũ nhân lạc/nhạc ẩm tửu giả ,thị nhân hiện thế hỉ thất tài vật ,thân tâm đa bệnh ,thường lạc/nhạc đấu tranh ,ác danh viễn văn ,tang thất trí tuệ ,tâm vô tàm quý ,đắc ác sắc lực ,thường vi nhất thiết chi sở ha trách ,nhân bất lạc/nhạc kiến ,bất năng tu thiện :thị danh ẩm tửu hiện tại ác báo 。xả thử thân dĩ ,xứ/xử tại địa ngục ,thọ/thụ cơ khát đẳng vô lượng khổ não :thị danh hậu thế ác nghiệp chi quả 。nhược/nhã đắc nhân thân ,tâm thường cuồng loạn ,bất năng hệ niệm tư tánh thiện Pháp 。thị nhất ác nhân nhân duyên lực cố ,nhất thiết ngoại vật tư sản xú lạn/lan 。Thiện nam tử !nhược/nhã phục hưũ nhân ,lạc/nhạc vi tà dâm ,thị nhân bất năng hộ tự tha thân ,nhất thiết chúng sanh kiến giai sanh nghi ,sở tác chi sự ,vọng ngữ tại tiên ,ư nhất thiết thời thường thọ khổ não ,tâm thường tán loạn ,bất năng tu thiện ,hỉ thất tài vật ,sở hữu thê tử tâm bất luyến mộ ,thọ mạng đoản xúc :thị danh tà dâm hiện tại ác quả 。xả thử thân dĩ ,xứ/xử tại địa ngục ,thọ/thụ ác sắc lực ,cơ khát trường/trưởng mạng ,vô lượng khổ não :thị danh hậu thế ác nghiệp quả báo 。nhược/nhã đắc nhân thân ,ác sắc 、ác khẩu ,nhân bất hỉ kiến ,bất năng thủ hộ thê thiếp nam nữ 。thị nhất ác nhân nhân duyên lực cố ,nhất thiết ngoại vật bất đắc tự tại 。Thiện nam tử !thị ngũ ác Pháp ,nhữ kim chân thật năng viễn ly bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!受優婆塞戒,有四事法所不應作。何等為四?為貪因緣不應虛妄,為瞋恚、癡、恐怖因緣,不應虛妄;是四惡法汝能離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,hữu tứ sự Pháp sở bất ưng tác 。hà đẳng vi tứ ?vi tham nhân duyên bất ưng hư vọng ,vi sân khuể 、si 、khủng bố nhân duyên ,bất ưng hư vọng ;thị tứ ác Pháp nhữ năng ly bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!受優婆塞戒,有五處所所不應遊:屠兒、婬女、酒肆、國王、旃陀羅舍。如是五處,汝能離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,hữu ngũ xứ sở sở bất ưng du :đồ nhi 、dâm nữ 、tửu tứ 、Quốc Vương 、chiên đà la xá 。như thị ngũ xứ/xử ,nhữ năng ly bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!受優婆塞戒,復有五事所不應作:一者、不賣生命,二者、不賣刀劍,三者、不賣毒藥,四者、不得沽酒,五者、不得壓油。如是五事,汝能離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,phục hưũ ngũ sự sở bất ưng tác :nhất giả 、bất mại sanh mạng ,nhị giả 、bất mại đao kiếm ,tam giả 、bất mại độc dược ,tứ giả 、bất đắc cô tửu ,ngũ giả 、bất đắc áp du 。như thị ngũ sự ,nhữ năng ly bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!受優婆塞戒,復有三事所不應為:一者、不作羅網,二者、不作藍染,三者、不作釀皮。如是三事,汝能離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,phục hưũ tam sự sở bất ưng vi :nhất giả 、bất tác la võng ,nhị giả 、bất tác lam nhiễm ,tam giả 、bất tác nhưỡng bì 。như thị tam sự ,nhữ năng ly bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!受優婆塞戒,復有二事所不應為:一者、摴蒱、圍碁、六博,二者、種種歌舞伎樂。如是二事,汝能離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,phục hưũ nhị sự sở bất ưng vi :nhất giả 、sư bồ 、vi kỳ 、lục bác ,nhị giả 、chủng chủng ca vũ kĩ nhạc 。như thị nhị sự ,nhữ năng ly bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!受優婆塞戒,有四種人不應親近:一者、碁博,二者、飲酒,三者、欺誑,四者、喜酤酒。如是四人,汝能離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,hữu tứ chủng nhân bất ưng thân cận :nhất giả 、kỳ bác ,nhị giả 、ẩm tửu ,tam giả 、khi cuống ,tứ giả 、hỉ cô tửu 。như thị tứ nhân ,nhữ năng ly bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!受優婆塞戒,有法放逸所不應作。何等放逸?寒時、熱時、飢時、渴時、多食飽時;清旦、暮時、懅時;作時,初欲作時,失時、得時,怖時、喜時;賊難、穀貴、病苦;壯少、年衰老時;富時、貧時、為命求財時。如是時中不修善法,汝能離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,hữu pháp phóng dật sở bất ưng tác 。hà đẳng phóng dật ?hàn thời 、nhiệt thời 、cơ thời 、khát thời 、đa thực/tự bão thời ;thanh đán 、mộ thời 、懅thời ;tác thời ,sơ dục tác thời ,thất thời 、đắc thời ,bố/phố thời 、hỉ thời ;tặc nạn/nan 、cốc quý 、bệnh khổ ;tráng thiểu 、niên suy lão thời ;phú thời 、bần thời 、vi mạng cầu tài thời 。như Thị thời trung bất tu thiện Pháp ,nhữ năng ly bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!受優婆塞戒,先學世事,既學通達,如法求財,若得財物,應作四分:一分應供養父母、己身、妻子、眷屬,二分應作如法販博,留餘一分藏積擬用。如是四事,汝能作不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,tiên học thế sự ,ký học thông đạt ,như pháp cầu tài ,nhược/nhã đắc tài vật ,ưng tác tứ phân :nhất phân Ứng-Cúng dưỡng phụ mẫu 、kỷ thân 、thê tử 、quyến thuộc ,nhị phần ưng tác như pháp phiến bác ,lưu dư nhất phân tạng tích nghĩ dụng 。như thị tứ sự ,nhữ năng tác bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!財物不應寄付四處:一者、老人,二者、遠處,三者、惡人,四者、大力。如是四處不應寄付,汝能離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !tài vật bất ưng kí phó tứ xứ :nhất giả 、lão nhân ,nhị giả 、viễn xứ/xử ,tam giả 、ác nhân ,tứ giả 、Đại lực 。như thị tứ xứ bất ưng kí phó ,nhữ năng ly bất ?』

「若言能者,復應語言:『善男子!受優婆塞戒,有四惡人常應離之:一者、樂說他過,二者、樂說邪見,三者、口軟心惡,四者、少作多說。是四惡人汝能離不?』
「nhược/nhã ngôn năng giả ,phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,hữu tứ ác nhân thường ưng ly chi :nhất giả 、lạc/nhạc thuyết tha quá/qua ,nhị giả 、lạc/nhạc thuyết tà kiến ,tam giả 、khẩu nhuyễn tâm ác ,tứ giả 、thiểu tác đa thuyết 。thị tứ ác nhân nhữ năng ly bất ?』

「若言能者,應令是人滿六月日,親近承事出家智者,智者復應至心觀其身四威儀。若知是人能如教作,過六月已,和合眾僧滿二十人,作白羯磨:『大德僧!聽是:某甲今於僧中乞受優婆塞戒,已滿六月,中淨四威儀,至心受持淨莊嚴地,是人丈夫具男子身,若僧聽者,僧皆默然,不聽者,說。』僧若聽者,智者復應作如是言:『善男子!諦聽,諦聽!僧已和合聽汝受持優婆塞戒。是戒即是一切善法之根本也!若有成就如是戒者,當得須陀洹果乃至阿那含果,若破是戒,命終當墮三惡道中。善男子!優婆塞戒不可思議。何以故?受是戒已,雖受五欲而不能障須陀洹果至阿那含果,是故名為不可思議。汝能憐愍諸眾生故,受是戒不?』若言能受,爾時智者次應為說三歸依法,第二、第三亦如是說。受三歸已,名優婆塞。
「nhược/nhã ngôn năng giả ,ưng lệnh thị nhân mãn lục nguyệt nhật ,thân cận thừa sự xuất gia trí giả ,trí giả phục ưng chí tâm quán kỳ thân tứ uy nghi 。nhược/nhã tri thị nhân năng như giáo tác ,quá/qua lục nguyệt dĩ ,hòa hợp chúng tăng mãn nhị thập nhân ,tác bạch Yết-ma :『Đại Đức tăng !thính thị :mỗ giáp kim ư tăng trung khất thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,dĩ mãn lục nguyệt ,trung tịnh tứ uy nghi ,chí tâm thọ trì tịnh trang nghiêm địa ,thị nhân trượng phu cụ nam tử thân ,nhược/nhã tăng thính giả ,tăng giai mặc nhiên ,bất thính giả ,thuyết 。』tăng nhã thính giả ,trí giả phục ưng tác như thị ngôn :『Thiện nam tử !đế thính ,đế thính !tăng dĩ hòa hợp thính nhữ thọ trì ưu-bà-tắc giới 。thị giới tức thị nhất thiết thiện pháp chi căn bản dã !nhược hữu thành tựu như thị giới giả ,đương đắc Tu-đà-hoàn quả nãi chí A-na-hàm quả ,nhược/nhã phá thị giới ,mạng chung đương đọa tam ác đạo trung 。Thiện nam tử !ưu-bà-tắc giới bất khả tư nghị 。hà dĩ cố ?thọ/thụ thị giới dĩ ,tuy thọ/thụ ngũ dục nhi bất năng chướng Tu-đà-hoàn quả chí A-na-hàm quả ,thị cố danh vi bất khả tư nghị 。nhữ năng liên mẫn chư chúng sanh cố ,thọ/thụ thị giới bất ?』nhược/nhã ngôn năng thọ ,nhĩ thời trí giả thứ ưng vi thuyết tam quy y Pháp ,đệ nhị 、đệ tam diệc như thị thuyết 。thọ/thụ tam quy dĩ ,danh ưu-bà-tắc 。

「爾時,智者復應語言:『善男子!諦聽,諦聽!如來正覺說優婆塞戒,或有一分,或有半分,或有無分,或有多分,或有滿分。若優婆塞受三歸已,不受五戒,名優婆塞。若受三歸,受持一戒,是名一分;受三歸已,受持二戒,是名少分;若受三歸,持二戒已,若破一戒,是名無分;若受三歸,受持三、四戒,是名多分;若受三歸,受持五戒,是名滿分。汝今欲作一分優婆塞,作滿分耶?』若隨意說,爾時智者當隨意授。
「nhĩ thời ,trí giả phục ưng ngữ ngôn :『Thiện nam tử !đế thính ,đế thính !Như Lai chánh giác thuyết ưu-bà-tắc giới ,hoặc hữu nhất phân ,hoặc hữu bán phần ,hoặc hữu vô phần ,hoặc hữu đa phần ,hoặc hữu mãn phần 。nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ tam quy dĩ ,bất thọ ngũ giới ,danh ưu-bà-tắc 。nhược/nhã thọ/thụ tam quy ,thọ trì nhất giới ,thị danh nhất phân ;thọ/thụ tam quy dĩ ,thọ trì nhị giới ,thị danh thiểu phần ;nhược/nhã thọ/thụ tam quy ,trì nhị giới dĩ ,nhược/nhã phá nhất giới ,thị danh vô phần ;nhược/nhã thọ/thụ tam quy ,thọ trì tam 、tứ giới ,thị danh đa phần ;nhược/nhã thọ/thụ tam quy ,thọ trì ngũ giới ,thị danh mãn phần 。nhữ kim dục tác nhất phân ưu-bà-tắc ,tác mãn phần da ?』nhược/nhã tùy ý thuyết ,nhĩ thời trí giả đương tùy ý thọ/thụ 。

「既授戒已,復作是言:『優婆塞者有六重法。善男子!優婆塞受持戒已,雖為天女乃至蟻子悉不應殺。若受戒已,若口教殺、若身自殺,是人即失優婆塞戒,是人尚不能得煖法,況須陀洹至阿那含?是名破戒優婆塞、臭優婆塞、旃陀羅優婆塞、垢優婆塞、結優婆塞。是名初重。優婆塞戒,雖為身命,不得偷盜乃至一錢。若破是戒,是人即失優婆塞戒,是人尚不能得煖法,況須陀洹至阿那含?是名破戒優婆塞,臭、旃陀羅、垢、結優婆塞。是名二重。優婆塞戒,雖為身命,不得虛說我得不淨觀至阿那含。若破是戒,是人即失優婆塞戒,是人尚不能得煖法,況須陀洹至阿那含?是名破戒優婆塞,臭、旃陀羅、垢、結優婆塞。是名三重。優婆塞戒,雖為身命,不得邪婬。若破是戒,是人即失優婆塞戒,是人尚不能得煖法,況須陀洹至阿那含?是名破戒優婆塞,臭、旃陀羅、垢、結優婆塞。是名四重。優婆塞戒,雖為身命,不得宣說比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷所有過罪。若破是戒,是人即失優婆塞戒,是人尚不能得煖法,況須陀洹至阿那含?是名破戒優婆塞,臭、旃陀羅、垢、結優婆塞。是名五重。優婆塞戒,雖為身命,不得酤酒。若破是戒,是人即失優婆塞戒,是人尚不能得煖法,況須陀洹至阿那含?是名破戒優婆塞,臭、旃陀羅、垢、結優婆塞。是名六重。
「ký thọ giới dĩ ,phục tác thị ngôn :『ưu-bà-tắc giả hữu lục trọng Pháp 。Thiện nam tử !ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,tuy vi Thiên nữ nãi chí nghĩ tử tất bất ưng sát 。nhược/nhã thọ/thụ giới dĩ ,nhược/nhã khẩu giáo sát 、nhược/nhã thân tự sát ,thị nhân tức thất ưu-bà-tắc giới ,thị nhân thượng bất năng đắc noãn pháp ,huống Tu đà Hoàn chí A-na-hàm ?thị danh phá giới ưu-bà-tắc 、xú ưu-bà-tắc 、chiên đà la ưu-bà-tắc 、cấu ưu-bà-tắc 、kết/kiết ưu-bà-tắc 。thị danh sơ trọng 。ưu-bà-tắc giới ,tuy vi thân mạng ,bất đắc thâu đạo nãi chí nhất tiễn 。nhược/nhã phá thị giới ,thị nhân tức thất ưu-bà-tắc giới ,thị nhân thượng bất năng đắc noãn pháp ,huống Tu đà Hoàn chí A-na-hàm ?thị danh phá giới ưu-bà-tắc ,xú 、chiên đà la 、cấu 、kết/kiết ưu-bà-tắc 。thị danh nhị trọng 。ưu-bà-tắc giới ,tuy vi thân mạng ,bất đắc hư thuyết ngã đắc bất tịnh quán chí A-na-hàm 。nhược/nhã phá thị giới ,thị nhân tức thất ưu-bà-tắc giới ,thị nhân thượng bất năng đắc noãn pháp ,huống Tu đà Hoàn chí A-na-hàm ?thị danh phá giới ưu-bà-tắc ,xú 、chiên đà la 、cấu 、kết/kiết ưu-bà-tắc 。thị danh tam trọng 。ưu-bà-tắc giới ,tuy vi thân mạng ,bất đắc tà dâm 。nhược/nhã phá thị giới ,thị nhân tức thất ưu-bà-tắc giới ,thị nhân thượng bất năng đắc noãn pháp ,huống Tu đà Hoàn chí A-na-hàm ?thị danh phá giới ưu-bà-tắc ,xú 、chiên đà la 、cấu 、kết/kiết ưu-bà-tắc 。thị danh tứ trọng 。ưu-bà-tắc giới ,tuy vi thân mạng ,bất đắc tuyên thuyết Tỳ-kheo 、Tì-kheo-ni 、ưu-bà-tắc 、ưu-bà-di sở hữu quá tội 。nhược/nhã phá thị giới ,thị nhân tức thất ưu-bà-tắc giới ,thị nhân thượng bất năng đắc noãn pháp ,huống Tu đà Hoàn chí A-na-hàm ?thị danh phá giới ưu-bà-tắc ,xú 、chiên đà la 、cấu 、kết/kiết ưu-bà-tắc 。thị danh ngũ trọng 。ưu-bà-tắc giới ,tuy vi thân mạng ,bất đắc cô tửu 。nhược/nhã phá thị giới ,thị nhân tức thất ưu-bà-tắc giới ,thị nhân thượng bất năng đắc noãn pháp ,huống Tu đà Hoàn chí A-na-hàm ?thị danh phá giới ưu-bà-tắc ,xú 、chiên đà la 、cấu 、kết/kiết ưu-bà-tắc 。thị danh lục trọng 。

「『善男子!若受如是優婆塞戒,能至心持不令毀犯,則能獲得如是戒果。善男子!優婆塞戒名為瓔珞,名為莊嚴,其香微妙,熏無邊界,遮不善法,為善法律;即是無上妙寶之藏,上族種姓,大寂靜處,是甘露味,生善法地。直發是心尚得如是無量利益,況復一心受持不毀?
「『Thiện nam tử !nhược/nhã thọ/thụ như thị ưu-bà-tắc giới ,năng chí tâm trì bất lệnh hủy phạm ,tức năng hoạch đắc như thị giới quả 。Thiện nam tử !ưu-bà-tắc giới danh vi anh lạc ,danh vi trang nghiêm ,kỳ hương vi diệu ,huân vô biên giới ,già bất thiện pháp ,vi thiện pháp luật ;tức thị vô thượng diệu bảo chi tạng ,thượng tộc chủng tính ,Đại tịch tĩnh xứ ,thị cam lộ vị ,sanh thiện Pháp địa 。trực phát thị tâm thượng đắc như thị vô lượng lợi ích ,huống phục nhất tâm thọ trì bất hủy ?

「『善男子!如佛說言,若優婆塞受持戒已,不能供養父母、師長,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。』
「『Thiện nam tử !như Phật thuyết ngôn ,nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,bất năng cúng dường phụ mẫu 、sư trường/trưởng ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。』

「若優婆塞受持戒已,耽樂飲酒,是優婆塞得失意罪,不起墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,đam lạc/nhạc ẩm tửu ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,污惡不能瞻視病苦,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,ô ác bất năng chiêm thị bệnh khổ ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,見有乞者,不能多少隨宜分與,空遣還者,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,kiến hữu khất giả ,bất năng đa thiểu tùy nghi phần dữ ,không khiển hoàn giả ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若見比丘、比丘尼、長老,先宿諸優婆塞、優婆夷等,不起承迎、禮拜、問訊,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã kiến Tỳ-kheo 、Tì-kheo-ni 、Trưởng-lão ,tiên tú chư ưu-bà-tắc 、ưu-bà-di đẳng ,bất khởi thừa nghênh 、lễ bái 、vấn tấn ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若見比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷毀所受戒,心生憍慢,言我勝彼,彼不如我,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã kiến Tỳ-kheo 、Tì-kheo-ni 、ưu-bà-tắc 、ưu-bà-di hủy sở thọ giới ,tâm sanh kiêu mạn ,ngôn ngã thắng bỉ ,bỉ bất như ngã ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,月月之中,不能六日受持八戒,供養三寶,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nguyệt nguyệt chi trung ,bất năng lục nhật thọ trì bát giới ,cúng dường Tam Bảo ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,四十里中有講法處,不能往聽,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,tứ thập lý trung hữu giảng Pháp xứ ,bất năng vãng thính ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,受招提僧臥具床座,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,thọ/thụ chiêu đề tăng ngọa cụ sàng tọa ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,疑水有虫,故便飲之,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nghi thủy hữu trùng ,cố tiện ẩm chi ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,嶮難之處無伴獨行,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,hiểm nạn/nan chi xứ/xử vô bạn độc hành ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,獨宿尼寺,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,độc tú ni tự ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,為於財命打罵奴婢、僮僕、外人,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,vi ư tài mạng đả mạ nô tỳ 、đồng bộc 、ngoại nhân ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若以殘食施於比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã dĩ tàn thực/tự thí ư Tỳ-kheo 、Tì-kheo-ni 、ưu-bà-tắc 、ưu-bà-di ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若畜猫狸,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã súc miêu li ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,畜養象、馬、牛、羊、駝、驢一切畜獸,不作淨,施未受戒者,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,súc dưỡng tượng 、mã 、ngưu 、dương 、Đà 、lư nhất thiết súc thú ,bất tác tịnh ,thí vị thọ/thụ giới giả ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若不儲畜僧伽梨衣、鉢盂、錫杖,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã bất trừ súc tăng già lê y 、bát vu 、tích trượng ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若為身命須田作者,不求淨水及陸稼處,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã vi thân mạng tu điền tác giả ,bất cầu tịnh thủy cập lục giá xứ/xử ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,為於身命,若作市易斗秤賣物,一說價已,不得前却捨賤趣貴;斗秤量物任前平用,如其不平,應語令平。若不如是,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,vi ư thân mạng ,nhược/nhã tác thị dịch đẩu xứng mại vật ,nhất thuyết giá dĩ ,bất đắc tiền khước xả tiện thú quý ;đẩu xứng lượng vật nhâm tiền bình dụng ,như kỳ bất bình ,ưng ngữ lệnh bình 。nhược/nhã bất như thị ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若於非處、非時行欲,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã ư phi xứ 、phi thời hạnh/hành/hàng dục ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,商估販賣不輸官稅,盜棄去者,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,thương cổ phiến mại bất du quan thuế ,đạo khí khứ giả ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若犯國制,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã phạm quốc chế ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若得新穀、果苽、菜茹,不先奉獻供養三寶,先自受者,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã đắc tân cốc 、quả cô 、thái như ,bất tiên phụng hiến cúng dường Tam Bảo ,tiên tự thọ giả ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,僧若不聽說法、讚歎,輒自作者,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,tăng nhã bất thính thuyết Pháp 、tán thán ,triếp tự tác giả ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,道路若在諸比丘前、沙彌前行,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,đạo lộ nhược/nhã tại chư Tỳ-kheo tiền 、sa di tiền hạnh/hành/hàng ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,僧中賦食,若偏為師選擇美好,過分與之,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,tăng trung phú thực/tự ,nhược/nhã Thiên vi sư tuyển trạch mỹ hảo ,quá/qua phần dữ chi ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,若養蠶者,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,nhược/nhã dưỡng tàm giả ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「若優婆塞受持戒已,行路之時遇見病者,不住瞻視,為作方便,付囑所在而捨去者,是優婆塞得失意罪,不起、墮落、不淨、有作。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc thọ/thụ trì giới dĩ ,hạnh/hành/hàng lộ chi thời ngộ kiến bệnh giả ,bất trụ chiêm thị ,vi tác phương tiện ,phó chúc sở tại nhi xả khứ giả ,thị ưu-bà-tắc đắc thất ý tội ,bất khởi 、đọa lạc 、bất tịnh 、hữu tác 。

「善男子!若優婆塞至心能受持如是戒,是人名為優婆塞中分陀利花,優婆塞中微妙上香,優婆塞中清淨蓮花,優婆塞中真實珍寶,優婆塞中丈夫之人!
「Thiện nam tử !nhược/nhã ưu-bà-tắc chí tâm năng thọ trì như thị giới ,thị nhân danh vi ưu-bà-tắc trung phân đà lợi hoa ,ưu-bà-tắc trung vi diệu thượng hương ,ưu-bà-tắc trung thanh tịnh liên hoa ,ưu-bà-tắc trung chân thật trân bảo ,ưu-bà-tắc trung trượng phu chi nhân !

「善男子!如佛所說菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩名為比丘,在家菩薩名優婆塞。出家菩薩持出家戒,是不為難;在家菩薩持在家戒,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !như Phật sở thuyết Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát danh vi Tỳ-kheo ,tại gia Bồ-tát danh ưu-bà-tắc 。xuất gia Bồ-tát trì xuất gia giới ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia Bồ-tát trì tại gia giới ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經淨戒品第十五
Ưu Bà Tắc Giới Kinh tịnh giới phẩm đệ thập ngũ

善生言:「世尊!有人受持如是戒已,云何當令是戒淨耶?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !hữu nhân thọ trì như thị giới dĩ ,vân hà đương lệnh thị giới tịnh da ?」

佛言:「善男子!有三法能淨是戒:一者、信佛、法、僧,二者、深信因果,三者、解心。
Phật ngôn :「Thiện nam tử !hữu tam Pháp năng tịnh thị giới :nhất giả 、tín Phật 、Pháp 、tăng ,nhị giả 、thâm tín nhân quả ,tam giả 、giải tâm 。

「復有四法:一者、慈心,二者、悲心,三者、無貪心,四者、未有恩處先以恩加。
「phục hưũ tứ pháp :nhất giả 、từ tâm ,nhị giả 、bi tâm ,tam giả 、vô tham tâm ,tứ giả 、vị hữu ân xứ/xử tiên dĩ ân gia 。

「復有五法:一者、先於怨所,以善益之,二者、見怖懅者,能為救護,三者、求者未索,先開心與,四者、凡所施處,平等無二,五者、普慈一切,不依因緣。
「phục hưũ ngũ pháp :nhất giả 、tiên ư oán sở ,dĩ thiện ích chi ,nhị giả 、kiến bố/phố 懅giả ,năng vi cứu hộ ,tam giả 、cầu giả vị tác/sách ,tiên khai tâm dữ ,tứ giả 、phàm sở thí xứ/xử ,bình đẳng vô nhị ,ngũ giả 、phổ từ nhất thiết ,bất y nhân duyên 。

「復有四法:一者、終不自輕言我不能得菩提果;二者、趣菩提時,其心堅固;三者、精進勤修一切善法;四者、造作大事,心不疲悔。
「phục hưũ tứ pháp :nhất giả 、chung bất tự khinh ngôn ngã bất năng đắc Bồ-đề quả ;nhị giả 、thú Bồ-đề thời ,kỳ tâm kiên cố ;tam giả 、tinh tấn cần tu nhất thiết thiện pháp ;tứ giả 、tạo tác Đại sự ,tâm bất bì hối 。

「復有四事:一者、自學善法,學已教人;二者、自離惡法,教人令離;三者、善能分別善惡之法;四者、於一切法不取不著。
「phục hưũ tứ sự :nhất giả 、tự học thiện Pháp ,học dĩ giáo nhân ;nhị giả 、tự ly ác pháp ,giáo nhân lệnh ly ;tam giả 、thiện năng phân biệt thiện ác chi Pháp ;tứ giả 、ư nhất thiết Pháp bất thủ bất trước 。

「復有四法:一者、知有為法無我、我所,二者、知一切業悉有果報,三者、知有為法皆是無常,四者、知從苦生樂,從樂生苦。
「phục hưũ tứ pháp :nhất giả 、tri hữu vi pháp vô ngã 、ngã sở ,nhị giả 、tri nhất thiết nghiệp tất hữu quả báo ,tam giả 、tri hữu vi Pháp giai thị vô thường ,tứ giả 、tri tùng khổ sanh lạc/nhạc ,tùng lạc/nhạc sanh khổ 。

「復有三法:一者、於諸眾生心無取著,二者、施眾生樂,其心平等,三者、如說而行。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、ư chư chúng sanh tâm vô thủ trước/trứ ,nhị giả 、thí chúng sanh lạc/nhạc ,kỳ tâm bình đẳng ,tam giả 、như thuyết nhi hạnh/hành/hàng 。

「復有三法:一者、能施眾生樂因,二者、所作不求恩報,三者、自知定當得成阿耨多羅三藐三菩提。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、năng thí chúng sanh lạc/nhạc nhân ,nhị giả 、sở tác bất cầu ân báo ,tam giả 、tự tri định đương đắc thành A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề 。

「復有三法:一者、為諸眾生受大苦惱,二者、次第受之,三者、中間不息,雖受是苦心終不悔。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、vi chư chúng sanh thọ/thụ đại khổ não ,nhị giả 、thứ đệ thọ/thụ chi ,tam giả 、trung gian bất tức ,tuy thọ/thụ thị khổ tâm chung bất hối 。

「復有三法:一者、未除愛心,能捨所愛施與他人;二者、未除瞋恚,有惡來加而能忍之;三者、未除癡心,而能分別善惡之法。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、vị trừ ái tâm ,năng xả sở ái thí dữ tha nhân ;nhị giả 、vị trừ sân khuể ,hữu ác lai gia nhi năng nhẫn chi ;tam giả 、vị trừ si tâm ,nhi năng phân biệt thiện ác chi Pháp 。

「復有三法:一者、善知方便,能教眾生遠離惡法;二者、知善方便,能教眾生令修善法;三者、化眾生時心無疲悔。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、thiện tri phương tiện ,năng giáo chúng sanh viễn ly ác pháp ;nhị giả 、tri thiện phương tiện ,năng giáo chúng sanh lệnh tu thiện Pháp ;tam giả 、hóa chúng sanh thời tâm vô bì hối 。

「復有三法:一者、為令眾生離身苦時,自於身命心不悋惜;二者、為令眾生離心苦時,自於身命心不悋惜;三者、教化眾生修善法時,自於身命心不悋惜。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、vi lệnh chúng sanh ly thân khổ thời ,tự ư thân mạng tâm bất lẫn tích ;nhị giả 、vi lệnh chúng sanh ly tâm khổ thời ,tự ư thân mạng tâm bất lẫn tích ;tam giả 、giáo hóa chúng sanh tu thiện Pháp thời ,tự ư thân mạng tâm bất lẫn tích 。

「復有三法:一者、自捨己事,先營他事;二者、營他事時,不擇時節;三者、終不顧慮辛苦憂惱。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、tự xả kỷ sự ,tiên doanh tha sự ;nhị giả 、doanh tha sự thời ,bất trạch thời tiết ;tam giả 、chung bất cố lự tân khổ ưu não 。

「復有三法:一者、心無妬嫉;二者、見他受樂,心生歡喜,三者、善心相續,間無斷絕。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、tâm vô đố tật ;nhị giả 、kiến tha thọ/thụ lạc/nhạc ,tâm sanh hoan hỉ ,tam giả 、thiện tâm tướng tục ,gian vô đoạn tuyệt 。

「復有三事:一者、見他少善,心初不忘;二者、毫末之慧,輒思多報;三者、於無量世受無量苦,其心堅固無退轉想。
「phục hưũ tam sự :nhất giả 、kiến tha thiểu thiện ,tâm sơ bất vong ;nhị giả 、hào mạt chi tuệ ,triếp tư đa báo ;tam giả 、ư vô lượng thế thọ/thụ vô lượng khổ ,kỳ tâm kiên cố vô thoái chuyển tưởng 。

「復有三法:一者、深知生死多諸過咎,猶故不捨一切作業;二者、見諸眾生無歸依者為作歸依;三者、見惡眾生心生憐愍,不責其過。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、thâm tri sanh tử đa chư quá cữu ,do cố bất xả nhất thiết tác nghiệp ;nhị giả 、kiến chư chúng sanh vô quy y giả vi tác quy y ;tam giả 、kiến ác chúng sanh tâm sanh liên mẫn ,bất trách kỳ quá/qua 。

「復有三法:一者、親近善友,二者、聞法無厭,三者、至心諮受善知識教。
「phục hưũ tam Pháp :nhất giả 、thân cận thiện hữu ,nhị giả 、văn Pháp vô yếm ,tam giả 、chí tâm ti thọ/thụ thiện tri thức giáo 。

「復有九法:遠離三法,三時不悔,平等慧施三種眾生。
「phục hưũ cửu Pháp :viễn ly tam Pháp ,tam thời bất hối ,bình đẳng tuệ thí tam chủng chúng sanh 。

「復有四法,所謂慈、悲、喜、捨。
「phục hưũ tứ pháp ,sở vị từ 、bi 、hỉ 、xả 。

「善男子!菩薩若以淨法淨心,要在二時:一、佛出世時,二、緣覺出時。善男子!眾生善法有三種生:一、從聞生,二、從思生,三、從修生。聞、思二種在二時中,從修生者,不必爾也。
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhược/nhã dĩ tịnh Pháp tịnh tâm ,yếu tại nhị thời :nhất 、Phật xuất thế thời ,nhị 、duyên giác xuất thời 。Thiện nam tử !chúng sanh thiện pháp hữu tam chủng sanh :nhất 、tùng văn sanh ,nhị 、tùng tư sanh ,tam 、tùng tu sanh 。văn 、tư nhị chủng tại nhị thời trung ,tùng tu sanh giả ,bất tất nhĩ dã 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩如是淨戒,是不為難;在家淨戒是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát như thị tịnh giới ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tịnh giới thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經息惡品第十六
Ưu Bà Tắc Giới Kinh tức ác phẩm đệ thập lục

善生言:「世尊!菩薩已受優婆塞戒,若有內外諸惡不淨因緣,云何得離?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Bồ Tát dĩ thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,nhược hữu nội ngoại chư ác bất tịnh nhân duyên ,vân hà đắc ly ?」

「善男子!菩薩若有內外諸惡不淨因緣,是人應當修念佛心。若有至心修念佛者,是人則得離內外惡不淨因緣,增長悲慧。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhược hữu nội ngoại chư ác bất tịnh nhân duyên ,thị nhân ứng đương tu niệm Phật tâm 。nhược hữu chí tâm tu niệm Phật giả ,thị nhân tức đắc ly nội ngoại ác bất tịnh nhân duyên ,tăng trưởng bi tuệ 。」

「世尊!當云何修?」
「Thế Tôn !đương vân hà tu ?」

「善男子!當觀如來有七勝事:一者、身勝,二者、如法住勝,三者、智勝,四者、具足勝,五者、行處勝,六者、不可思議勝,七者、解脫勝。
「Thiện nam tử !đương quán Như Lai hữu thất thắng sự :nhất giả 、thân thắng ,nhị giả 、như pháp trụ thắng ,tam giả 、trí thắng ,tứ giả 、cụ túc thắng ,ngũ giả 、hành xử thắng ,lục giả 、bất khả tư nghị thắng ,thất giả 、giải thoát thắng 。

「云何身勝?如來身為三十二相、八十種好之所嚴飾,一一節力敵萬八千伊羅鉢那香象之力,眾生樂見無有厭足,是名身勝。
「vân hà thân thắng ?Như Lai thân vi tam thập nhị tướng 、bát thập chủng tử chi sở nghiêm sức ,nhất nhất tiết lực địch vạn bát thiên y La bát na hương tượng chi lực ,chúng sanh lạc/nhạc kiến vô hữu yếm túc ,thị danh thân thắng 。

「云何如法住勝?如來既自得利益已,復能憐愍、救濟、利益無量眾生,是名如法住勝。
「vân hà như pháp trụ thắng ?Như Lai ký tự đắc lợi ích dĩ ,phục năng liên mẫn 、cứu tế 、lợi ích vô lượng chúng sanh ,thị danh như pháp trụ thắng 。

「云何智勝?如來所有四無礙智,非諸聲聞、緣覺所及,是名智勝。
「vân hà trí thắng ?Như Lai sở hữu tứ vô ngại trí ,phi chư Thanh văn 、duyên giác sở cập ,thị danh trí thắng 。

「云何具足勝?如來具足行、命、戒、見,是名具足勝。
「vân hà cụ túc thắng ?Như Lai cụ túc hạnh/hành/hàng 、mạng 、giới 、kiến ,thị danh cụ túc thắng 。

「云何行處勝?如來世尊修三三昧、九次第等,非諸聲聞、緣覺所及,是名行處勝。
「vân hà hành xử thắng ?Như Lai Thế Tôn tu tam tam muội 、cửu thứ đệ đẳng ,phi chư Thanh văn 、duyên giác sở cập ,thị danh hành xử thắng 。

「云何不可思議勝?如來所有六種神通,亦非聲聞,緣覺所及;如來十力、四無所畏、大悲、三念處,是名不可思議勝。
「vân hà bất khả tư nghị thắng ?Như Lai sở hữu lục chủng thần thông ,diệc phi Thanh văn ,duyên giác sở cập ;Như Lai thập lực 、tứ vô sở úy 、đại bi 、tam niệm xứ ,thị danh bất khả tư nghị thắng 。

「云何解脫勝?如來具足二種解脫勝,除智慧障及煩惱障,永斷一切煩惱習氣,智、緣二事俱得自在,是名解脫勝。是故舍利弗於契經中讚歎如來具七勝法,如來從觀不淨乃至得阿耨多羅三藐三菩提,從莊嚴地至解脫地,勝於聲聞、辟支佛等,是故如來名無上尊。如來世尊修空三昧、滅定三昧、四禪慈悲、觀十二因緣,皆悉為利諸眾生故。如來正覺,發言無二,故名如來;如往先佛從莊嚴地出,得阿耨多羅三藐三菩提,故名如來。具足獲得微妙正法,名阿羅呵,能受一切人、天供養,名阿羅呵;覺了二諦——世諦、真諦——名三藐三佛陀。修持淨戒,具足三明,名明行足。更不復生諸有之中,故名善逝。知二世界——眾生世界、國土世界——名世間解。善知方便調伏眾生,名調御丈夫。能令眾生不生怖畏,方便教化離苦受樂,是名天人師。知一切法及一切行,故名為佛。能破四魔,名婆伽婆。
「vân hà giải thoát thắng ?Như Lai cụ túc nhị chủng giải thoát thắng ,trừ trí tuệ chướng cập phiền não chướng ,vĩnh đoạn nhất thiết phiền não tập khí ,trí 、duyên nhị sự câu đắc tự tại ,thị danh giải thoát thắng 。thị cố Xá-lợi-phất ư khế Kinh trung tán thán Như Lai cụ thất thắng Pháp ,Như Lai tùng quán bất tịnh nãi chí đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,tùng trang nghiêm địa chí giải thoát địa ,thắng ư Thanh văn 、Bích Chi Phật đẳng ,thị cố Như Lai danh vô thượng tôn 。Như Lai Thế Tôn tu không tam-muội 、diệt định tam muội 、tứ Thiền từ bi 、quán thập nhị nhân duyên ,giai tất vi lợi chư chúng sanh cố 。Như Lai chánh giác ,phát ngôn vô nhị ,cố danh Như Lai ;như vãng tiên Phật tùng trang nghiêm địa xuất ,đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,cố danh Như Lai 。cụ túc hoạch đắc vi diệu chánh pháp ,danh A-la-ha ,năng thọ nhất thiết nhân 、Thiên cung dưỡng ,danh A-la-ha ;giác liễu nhị đế ——thế đế 、chân đế ——danh tam miệu tam Phật đà 。tu trì tịnh giới ,cụ túc tam minh ,danh Minh-hạnh-Túc 。cánh bất phục sanh chư hữu chi trung ,cố danh Thiện-Thệ 。tri nhị thế giới ——chúng sanh thế giới 、quốc độ thế giới ——danh Thế-gian-giải 。thiện tri phương tiện điều phục chúng sanh ,danh điều ngự trượng phu 。năng lệnh chúng sanh bất sanh bố úy ,phương tiện giáo hóa ly khổ thọ/thụ lạc/nhạc ,thị danh Thiên Nhân Sư 。tri nhất thiết pháp cập nhất thiết hành ,cố danh vi Phật 。năng phá tứ ma ,danh Bà-Già-Bà 。

「復觀如來行戒、定、慧,為益眾生。久於無量無數世中,怨親等利,無有差別。悉斷一切無量煩惱,一一皆知,一一眾生為一煩惱,無量世中受大苦惱。如來世尊為眾生故,難施能施,難忍能忍。
「phục quán Như Lai hạnh/hành/hàng giới 、định 、tuệ ,vi ích chúng sanh 。cửu ư vô lượng vô số thế trung ,oán thân đẳng lợi ,vô hữu sái biệt 。tất đoạn nhất thiết vô lượng phiền não ,nhất nhất giai tri ,nhất nhất chúng sanh vi nhất phiền não ,vô lượng thế trung thọ/thụ đại khổ não 。Như Lai Thế Tôn vi chúng sanh cố ,nạn/nan thí năng thí ,nạn/nan nhẫn năng nhẫn 。

「佛有二淨:一、莊嚴淨,二、果報淨。如是二淨因緣力故,從初十十至後十十,無有人、天能說其過。如來具足八萬音聲,眾生聞之不生厭離,以是因緣,如來出勝一切聲聞、辟支佛等。
「Phật hữu nhị tịnh :nhất 、trang nghiêm tịnh ,nhị 、quả báo tịnh 。như thị nhị tịnh nhân duyên lực cố ,tòng sơ thập thập chí hậu thập thập ,vô hữu nhân 、Thiên năng thuyết kỳ quá/qua 。Như Lai cụ túc bát vạn âm thanh ,chúng sanh văn chi bất sanh yếm ly ,dĩ thị nhân duyên ,Như Lai xuất thắng nhất thiết Thanh văn 、Bích Chi Phật đẳng 。

「善男子!若人受持優婆塞戒欲淨戒者,當作如是修念佛心。若修念佛,是人則離內外諸惡不淨因緣,增長悲、慧,貪、瞋、癡斷,具足成就一切善法。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân thọ trì ưu-bà-tắc giới dục tịnh giới giả ,đương tác như thị tu niệm Phật tâm 。nhược/nhã tu niệm Phật ,thị nhân tức ly nội ngoại chư ác bất tịnh nhân duyên ,tăng trưởng bi 、tuệ ,tham 、sân 、si đoạn ,cụ túc thành tựu nhất thiết thiện pháp 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩修念佛心,是不為難;在家修集,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tu niệm Phật tâm ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tu tập ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經供養三寶品第十七
Ưu Bà Tắc Giới Kinh cúng dường Tam Bảo phẩm đệ thập thất

善生言:「世尊!菩薩已受優婆塞戒,復當云何供養三寶?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Bồ Tát dĩ thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,phục đương vân hà cúng dường Tam Bảo ?」

「善男子!世間福田凡有三種:一、報恩田,二、功德田,三、貧窮田。報恩田者,所謂父母、師長、和上。功德田者:從得煖法乃至得阿耨多羅三藐三菩提。貧窮田者:一切窮苦困厄之人。如來世尊是二種福田:一者、報恩田,二、功德田。法亦如是,是二種田。眾僧三種:一、報恩田,二、功德田,三、貧窮田。以是因緣,菩薩已受優婆塞戒,應當至心勤供養三寶。
「Thiện nam tử !thế gian phước điền phàm hữu tam chủng :nhất 、báo ân điền ,nhị 、công đức điền ,tam 、bần cùng điền 。báo ân điền giả ,sở vị phụ mẫu 、sư trường/trưởng 、hòa thượng 。công đức điền giả :tùng đắc noãn pháp nãi chí đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề 。bần cùng điền giả :nhất thiết cùng khổ khốn ách chi nhân 。Như Lai Thế Tôn thị nhị chủng phước điền :nhất giả 、báo ân điền ,nhị 、công đức điền 。Pháp diệc như thị ,thị nhị chủng điền 。chúng tăng tam chủng :nhất 、báo ân điền ,nhị 、công đức điền ,tam 、bần cùng điền 。dĩ thị nhân duyên ,Bồ Tát dĩ thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,ứng đương chí tâm cần cúng dường Tam Bảo 。

「善男子!如來即是一切法藏,是故智者應當至心勤心供養生身、滅身、形像、塔廟!若於空野無塔像處,常當繫念,尊重讚歎,若自力作,若勸人作;見人作時,心生歡喜,如其自有功德力者,要當廣教眾多之人而共作之。既供養已,於己身中莫生輕想,於三寶所亦應如是。凡所供養,不使人作,不為勝他,作時不悔,心不愁惱,合掌讚歎,恭敬尊重。若以一錢至無量寶,若以一綖至無量綖,若以一花至無量花,若以一香至無量香,若以一偈讚至無量偈讚,若以一禮至無量禮,若遶一匝至無量匝,若一時中乃至無量時,若自獨作,若共人作。善男子!若能如是至心供養佛、法、僧者,若我現在及涅槃後,等無差別。
「Thiện nam tử !Như Lai tức thị nhất thiết pháp tạng ,thị cố trí giả ứng đương chí tâm cần tâm cúng dường sanh thân 、diệt thân 、hình tượng 、tháp miếu !nhược/nhã ư không dã vô tháp tượng xứ/xử ,thường đương hệ niệm ,tôn trọng tán thán ,nhược/nhã tự lực tác ,nhược/nhã khuyến nhân tác ;kiến nhân tác thời ,tâm sanh hoan hỉ ,như kỳ tự hữu công đức lực giả ,yếu đương quảng giáo chúng đa chi nhân nhi cọng tác chi 。ký cúng dường dĩ ,ư kỷ thân trung mạc sanh khinh tưởng ,ư Tam Bảo sở diệc ưng như thị 。phàm sở cúng dường ,bất sử nhân tác ,bất vi thắng tha ,tác thời bất hối ,tâm bất sầu não ,hợp chưởng tán thán ,cung kính tôn trọng 。nhược/nhã dĩ nhất tiễn chí vô lượng bảo ,nhược/nhã dĩ nhất diên chí vô lượng diên ,nhược/nhã dĩ nhất hoa chí vô lượng hoa ,nhược/nhã dĩ nhất hương chí vô lượng hương ,nhược/nhã dĩ nhất kệ tán chí vô lượng kệ tán ,nhược/nhã dĩ nhất lễ chí vô lượng lễ ,nhược/nhã nhiễu nhất tạp/táp chí vô lượng tạp/táp ,nhược/nhã nhất thời trung nãi chí vô lượng thời ,nhược/nhã tự độc tác ,nhược/nhã cọng nhân tác 。Thiện nam tử !nhược/nhã năng như thị chí tâm cúng dường Phật 、Pháp 、tăng giả ,nhược/nhã ngã hiện tại cập Niết-Bàn hậu ,đẳng vô sái biệt 。

「見塔廟時,應以金、銀、銅、鐵、繩鎖、幡蓋、伎樂、香油、燈明而供養之。若見鳥獸踐蹋毀壞,要當塗治掃除令淨;暴風、水、火之所壞處,亦當自治——自若無力,當勸人治——或以金、銀、銅、鐵、土、木。若有塵土,灑掃除拂,若有垢污,以香水洗。若作寶塔及作寶像,作訖當以種種幡、蓋、香、花奉上。若無真寶力不能辦,次以土木而造成之,成訖亦當幡、蓋、香、花、種種伎樂而供養之。若是塔中草木不淨、鳥獸死尸及其糞穢、萎花臭爛,悉當除去;蛇、鼠孔穴,當塞治之。銅像、木像、石像、泥像,金、銀、琉璃、頗梨等像,常當洗治,任力香塗。隨力造作種種瓔珞,乃至猶如轉輪聖王塔。精舍內當以香塗。若白土泥作塔像已,當以琉璃、頗梨、真珠、綾絹、綵錦、鈴磬、繩鎖而供養之。畫佛像時,綵中不雜膠乳、雞子,應以種種花貫、散花、妙紼、明鏡、末香、塗香、散香、燒香、種種伎樂歌舞供養。如晝,夜亦如是;如夜,晝亦如是。不如外道燒酥、大麥而供養之,終不以酥塗塔像身,亦不乳洗。不應造作半身佛像;若有形像身不具足,當密覆藏,勸人令治,治已具足,然後顯示。見像毀壞,應當至心供養恭敬,如完無別。如是供養要身自作,若自無力,當為他使,亦勸他人令佐助之。
「kiến tháp miếu thời ,ưng dĩ kim 、ngân 、đồng 、thiết 、thằng tỏa 、phan cái 、kĩ nhạc 、hương du 、đăng minh nhi cúng dường chi 。nhược/nhã kiến điểu thú tiễn đạp hủy hoại ,yếu đương đồ trì tảo trừ lệnh tịnh ;bạo phong 、thủy 、hỏa chi sở hoại xứ/xử ,diệc đương tự trì ——tự nhược/nhã vô lực ,đương khuyến nhân trì ——hoặc dĩ kim 、ngân 、đồng 、thiết 、độ 、mộc 。nhược hữu trần độ ,sái tảo trừ phất ,nhược hữu cấu ô ,dĩ hương thủy tẩy 。nhược/nhã tác bảo tháp cập tác bảo tượng ,tác cật đương dĩ chủng chủng phan/phiên 、cái 、hương 、hoa phụng thượng 。nhược/nhã vô chân bảo lực bất năng biện ,thứ dĩ thổ mộc nhi tạo thành chi ,thành cật diệc đương phan/phiên 、cái 、hương 、hoa 、chủng chủng kĩ nhạc nhi cúng dường chi 。nhược/nhã thị tháp trung thảo mộc bất tịnh 、điểu thú tử thi cập kỳ phẩn uế 、nuy hoa xú lạn/lan ,tất đương trừ khứ ;xà 、thử khổng huyệt ,đương tắc trì chi 。đồng tượng 、mộc tượng 、thạch tượng 、nê tượng ,kim 、ngân 、lưu ly 、pha-lê đẳng tượng ,thường đương tẩy trì ,nhâm lực hương đồ 。tùy lực tạo tác chủng chủng anh lạc ,nãi chí do như Chuyển luân Thánh Vương tháp 。Tịnh Xá nội đương dĩ hương đồ 。nhược/nhã bạch độ nê tác tháp tượng dĩ ,đương dĩ lưu ly 、pha-lê 、trân châu 、lăng quyên 、thải cẩm 、linh khánh 、thằng tỏa nhi cúng dường chi 。họa Phật tượng thời ,thải trung bất tạp giao nhũ 、kê tử ,ưng dĩ chủng chủng hoa quán 、tán hoa 、diệu phất 、minh kính 、mạt hương 、đồ hương 、tán hương 、thiêu hương 、chủng chủng kĩ nhạc ca vũ cúng dường 。như trú ,dạ diệc như thị ;như dạ ,trú diệc như thị 。bất như ngoại đạo thiêu tô 、Đại mạch nhi cúng dường chi ,chung bất dĩ tô đồ tháp tượng thân ,diệc bất nhũ tẩy 。bất ưng tạo tác bán thân Phật tượng ;nhược hữu hình tượng thân bất cụ túc ,đương mật phước tạng ,khuyến nhân lệnh trì ,trì dĩ cụ túc ,nhiên hậu hiển thị 。kiến tượng hủy hoại ,ứng đương chí tâm cúng dường cung kính ,như hoàn vô biệt 。như thị cúng dường yếu thân tự tác ,nhược/nhã tự vô lực ,đương vi tha sử ,diệc khuyến tha nhân lệnh tá trợ chi 。

「若人能以四天下寶供養如來,有人直以種種功德尊重讚歎,至心恭敬,是二福德等無差別。所謂如來身心具足:身有微妙三十二相、八十種好,具足大力,心有十力、四無所畏、大悲、三念、五智三昧、三種法門、十一種空、觀十二緣智、無量禪定,具足七智,已能度到六波羅蜜岸。若人能以如是等法讚歎佛者,是人則名真供養佛。
「nhược/nhã nhân năng dĩ tứ thiên hạ bảo cúng dường Như Lai ,hữu nhân trực dĩ chủng chủng công đức tôn trọng tán thán ,chí tâm cung kính ,thị nhị phước đức đẳng vô sái biệt 。sở vi Như Lai thân tâm cụ túc :thân hữu vi diệu tam thập nhị tướng 、bát thập chủng tử ,cụ túc Đại lực ,tâm hữu thập lực 、tứ vô sở úy 、đại bi 、tam niệm 、ngũ trí tam muội 、tam chủng Pháp môn 、thập nhất chủng không 、quán thập nhị duyên trí 、vô lượng Thiền định ,cụ túc thất trí ,dĩ năng độ đáo lục Ba la mật ngạn 。nhược/nhã nhân năng dĩ như thị đẳng Pháp tán thán Phật giả ,thị nhân tức danh chân cúng dường Phật 。

「云何名為供養於法?善男子!若能供養十二部經,名供養法。云何供養十二部經?若能至心信樂、受持、讀誦、解說、如說而行,既自為己,復勸人行,是名供養十二部經。若能書寫十二部經,既書寫已,種種供養,如供養佛,唯除洗浴。若有供養、受持、讀誦如是經者,是則名為供養法也。供養法時,如供養佛。又復有法,謂菩薩一根,辟支佛人三根、三諦,若信是者,名供養法。若有供養發菩提心受持戒者出家之人、向須陀洹至阿羅漢果,名供養僧。若有人能如是供養佛、法、僧寶,當知是人終不遠離十方如來,常與諸佛行住坐臥。善男子!若有人能如說多少供養如是三福田者,當知是人於無量世多受利益。
「vân hà danh vi cúng dường ư Pháp ?Thiện nam tử !nhược/nhã năng cúng dường thập nhị bộ Kinh ,danh cúng dường Pháp 。vân hà cúng dường thập nhị bộ Kinh ?nhược/nhã năng chí tâm tín lạc/nhạc 、thọ trì 、độc tụng 、giải thuyết 、như thuyết nhi hạnh/hành/hàng ,ký tự vi kỷ ,phục khuyến nhân hạnh/hành/hàng ,thị danh cúng dường thập nhị bộ Kinh 。nhược/nhã năng thư tả thập nhị bộ Kinh ,ký thư tả dĩ ,chủng chủng cúng dường ,như cúng dường Phật ,duy trừ tẩy dục 。nhược hữu cúng dường 、thọ trì 、độc tụng như thị Kinh giả ,thị tắc danh vi cúng dường Pháp dã 。cúng dường Pháp thời ,như cúng dường Phật 。hựu phục hưũ Pháp ,vị Bồ Tát nhất căn ,Bích Chi Phật nhân tam căn 、tam đế ,nhược/nhã tín thị giả ,danh cúng dường Pháp 。nhược hữu cúng dường phát Bồ-đề tâm thọ/thụ trì giới giả xuất gia chi nhân 、hướng Tu đà Hoàn chí A-la-hán quả ,danh cúng dường tăng 。nhược hữu nhân năng như thị cúng dường Phật 、Pháp 、tăng bảo ,đương tri thị nhân chung bất viễn ly thập phương Như Lai ,thường dữ chư Phật hạnh/hành/hàng trụ/trú tọa ngọa 。Thiện nam tử !nhược hữu nhân năng như thuyết đa thiểu cúng dường như thị tam phước điền giả ,đương tri thị nhân ư vô lượng thế đa thọ/thụ lợi ích 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩供養三寶,是不為難;在家供養,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát cúng dường Tam Bảo ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia cúng dường ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經卷第三
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ tam

優婆塞戒經卷第四
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ tứ

北涼中印度三藏曇無讖譯
Bắc Lương trung Ấn độ Tam Tạng Đàm Vô Sấm dịch

六波羅蜜品第十八
lục Ba la mật phẩm đệ thập bát

善生言:「世尊!如佛先說供養六方,六方即是六波羅蜜,是人則能增長財、命,如是之人有何等相?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !như Phật tiên thuyết cúng dường lục phương ,lục phương tức thị lục Ba la mật ,thị nhân tức năng tăng trưởng tài 、mạng ,như thị chi nhân hữu hà đẳng tướng ?」

佛言:「善男子!若能不惜一切財物,常於他人作利益事,念於布施,樂行布施,隨有隨施,不問多少,當行施時,於身財物不生輕想,淨施不擇持戒、毀戒;讚歎布施,見行布施歡喜不妬,見有求者心則悅樂,起迎禮拜,施床命坐,前人諮問若不諮問,輒為讚歎布施之果;見恐怖者,能為救護,處飢饉世,樂施飲食,雖作是施,不為果報,不求恩報施;不誑眾生,能讚三寶所有功德,不以斗稱雜餘、異、賤欺誑於人;不樂酒博貪欲之心;常修慚羞愧恥之德,雖復巨富,心不放逸,多行惠施,不生憍慢:善男子!有是相者,當知是人則能供養施波羅蜜。
Phật ngôn :「Thiện nam tử !nhược/nhã năng bất tích nhất thiết tài vật ,thường ư tha nhân tác lợi ích sự ,niệm ư bố thí ,lạc/nhạc hạnh/hành/hàng bố thí ,tùy hữu tùy thí ,bất vấn đa thiểu ,đương hạnh/hành/hàng thí thời ,ư thân tài vật bất sanh khinh tưởng ,tịnh thí bất trạch trì giới 、hủy giới ;tán thán bố thí ,kiến hạnh/hành/hàng bố thí hoan hỉ bất đố ,kiến hữu cầu giả tâm tức duyệt lạc/nhạc ,khởi nghênh lễ bái ,thí sàng mạng tọa ,tiền nhân ti vấn nhược/nhã bất ti vấn ,triếp vi tán thán bố thí chi quả ;kiến khủng bố giả ,năng vi cứu hộ ,xứ/xử cơ cận thế ,lạc thí ẩm thực ,tuy tác thị thí ,bất vi quả báo ,bất cầu ân báo thí ;bất cuống chúng sanh ,năng tán Tam Bảo sở hữu công đức ,bất dĩ đẩu xưng tạp dư 、dị 、tiện khi cuống ư nhân ;bất lạc/nhạc tửu bác tham dục chi tâm ;thường tu tàm tu quý sỉ chi đức ,tuy phục cự phú ,tâm bất phóng dật ,đa hạnh/hành/hàng huệ thí ,bất sanh kiêu mạn :Thiện nam tử !hữu thị tướng giả ,đương tri thị nhân tức năng cúng dường thí Ba-la-mật 。

「善男子!若有人能淨身、口、意,常修軟心,不作罪過,設誤作者,常生愧悔,信是罪業,得惡果報;所修善事,心生歡喜,於小罪中生極重想,設其作已,恐怖憂悔;終不打罵瞋惱眾生,先意語言,言輒柔軟,見眾生已,生愛念心,知恩報恩,心不慳悋,不誑眾生;如法求財,樂作福德,所作功德常以化人,見窮苦者,身代受之;常修慈心,憐愍一切,見作惡者,能為遮護,見作善者,讚德說果,復以身力往營佐之;身不自由,令他自在;常修遠離瞋恚之心,或時暫起,覺生愧悔;實語、軟語,遠離兩舌及無義語:善男子!有是相者,當知是人則能供養戒波羅蜜。
「Thiện nam tử !nhược hữu nhân năng tịnh thân 、khẩu 、ý ,thường tu nhuyễn tâm ,bất tác tội quá/qua ,thiết ngộ tác giả ,thường sanh quý hối ,tín thị tội nghiệp ,đắc ác quả báo ;sở tu thiện sự ,tâm sanh hoan hỉ ,ư tiểu tội trung sanh cực trọng tưởng ,thiết kỳ tác dĩ ,khủng bố ưu hối ;chung bất đả mạ sân não chúng sanh ,tiên ý ngữ ngôn ,ngôn triếp nhu nhuyễn ,kiến chúng sanh dĩ ,sanh ái niệm tâm ,tri ân báo ân ,tâm bất xan lẫn ,bất cuống chúng sanh ;như pháp cầu tài ,lạc/nhạc tác phước đức ,sở tác công đức thường dĩ hóa nhân ,kiến cùng khổ giả ,thân đại thọ/thụ chi ;thường tu từ tâm ,liên mẫn nhất thiết ,kiến tác ác giả ,năng vi già hộ ,kiến tác thiện giả ,tán đức thuyết quả ,phục dĩ thân lực vãng doanh tá chi ;thân bất tự do ,lệnh tha tự tại ;thường tu viễn ly sân khuể chi tâm ,hoặc thời tạm khởi ,giác sanh quý hối ;thật ngữ 、nhuyễn ngữ ,viễn ly lưỡng thiệt cập vô nghĩa ngữ :Thiện nam tử !hữu thị tướng giả ,đương tri thị nhân tức năng cúng dường giới Ba-la-mật 。

「善男子!若人能淨身、口、意業,眾生設以大惡事加,乃至不生一念瞋心,終不惡報,若來悔謝,即時受之;見眾生時,心常歡喜,見作惡者,生憐愍心;讚歎忍果,呵責瞋恚,說瞋果報多有苦毒;修施忍時,先及怨家;正觀五陰眾緣合和,若和合成,何故生瞋?深觀瞋恚乃是未來無量惡道受苦因緣,若暫生瞋,則生慚愧、恐怖、悔心;見他忍勝,不生妬嫉:善男子!有是相者,當知是人則能供養忍波羅蜜。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân năng tịnh thân 、khẩu 、ý nghiệp ,chúng sanh thiết dĩ Đại ác sự gia ,nãi chí bất sanh nhất niệm sân tâm ,chung bất ác báo ,nhược/nhã lai hối tạ ,tức thời thọ/thụ chi ;kiến chúng sanh thời ,tâm thường hoan hỉ ,kiến tác ác giả ,sanh liên mẫn tâm ;tán thán nhẫn quả ,ha trách sân khuể ,thuyết sân quả báo đa hữu khổ độc ;tu thí nhẫn thời ,tiên cập oan gia ;chánh quán ngũ uẩn chúng duyên hợp hòa ,nhược/nhã hòa hợp thành ,hà cố sanh sân ?thâm quán sân khuể nãi thị vị lai vô lượng ác đạo thọ khổ nhân duyên ,nhược/nhã tạm sanh sân ,tức sanh tàm quý 、khủng bố 、hối tâm ;kiến tha nhẫn thắng ,bất sanh đố tật :Thiện nam tử !hữu thị tướng giả ,đương tri thị nhân tức năng cúng dường nhẫn Ba-la-mật 。

「善男子!若有人能不作懈怠,不受不貪坐臥等樂,如作大事功德力時及營小事,心亦如是;凡所作業,要令畢竟,作時不觀飢渴、寒熱、時與非時,不輕自身;大事未訖,不生悔心,作既終訖,自慶能辦;讚歎精進所得果報——如法得財,用皆以理——見邪進者,為說惡果;善教眾生令修精進,所作未竟,不中休息;修善法時,不隨他語:善男子!有是相者,當知是人則能供養進波羅蜜。
「Thiện nam tử !nhược hữu nhân năng bất tác giải đãi ,bất thọ/thụ bất tham tọa ngọa đẳng lạc/nhạc ,như tác Đại sự công đức lực thời cập doanh tiểu sự ,tâm diệc như thị ;phàm sở tác nghiệp ,yếu lệnh tất cánh ,tác thời bất quán cơ khát 、hàn nhiệt 、thời dữ phi thời ,bất khinh tự thân ;Đại sự vị cật ,bất sanh hối tâm ,tác ký chung cật ,tự khánh năng biện ;tán thán tinh tấn sở đắc quả báo ——như pháp đắc tài ,dụng giai dĩ lý ——kiến tà tiến/tấn giả ,vi thuyết ác quả ;thiện giáo chúng sanh lệnh tu tinh tấn ,sở tác vị cánh ,bất trung hưu tức ;tu thiện Pháp thời ,bất tùy tha ngữ :Thiện nam tử !hữu thị tướng giả ,đương tri thị nhân tức năng cúng dường tiến/tấn Ba-la-mật 。

「善男子!若有人能淨身、口、意,樂處空閑,若窟,若山、樹林、空舍,不樂憒鬧、貪著臥具,不樂聽說世間之事,不樂貪欲、瞋恚、愚癡;先語軟語,常樂出家教化眾生;所有煩惱輕微軟薄,離惡覺觀;見怨修慈,樂說定報;心若逸亂,生怖、愧、悔;見邪定者,為說罪過,善化眾生置正定中:善男子!有是相者,當知是人則能供養禪波羅蜜。
「Thiện nam tử !nhược hữu nhân năng tịnh thân 、khẩu 、ý ,lạc/nhạc xứ/xử không nhàn ,nhược/nhã quật ,nhược/nhã sơn 、thụ lâm 、không xá ,bất lạc/nhạc hội nháo 、tham trước ngọa cụ ,bất lạc/nhạc thính thuyết thế gian chi sự ,bất lạc/nhạc tham dục 、sân khuể 、ngu si ;tiên ngữ nhuyễn ngữ ,thường lạc/nhạc xuất gia giáo hóa chúng sanh ;sở hữu phiền não khinh vi nhuyễn bạc ,ly ác giác quán ;kiến oán tu từ ,lạc/nhạc thuyết định báo ;tâm nhược/nhã dật loạn ,sanh bố/phố 、quý 、hối ;kiến tà định giả ,vi thuyết tội quá/qua ,thiện hóa chúng sanh trí chánh định trung :Thiện nam tử !hữu thị tướng giả ,đương tri thị nhân tức năng cúng dường Thiền Ba-la-mật 。

「善男子!若有人能淨身、口、意,悉學一切世間之事,於貪、瞋、癡心不貪樂,不狂不亂;憐愍眾生,善能供養父母、師長、和上、長老、耆舊有德;修不放逸;先語軟語,不誑眾生,能分別說邪道、正道及善惡報;常樂寂靜出家修道;能以世事用教眾生,見學勝己,不生妬心,自勝他人,不生憍慢;受苦不憂,受樂不喜:善男子!有是相者,當知是人則能供養般若波羅蜜。
「Thiện nam tử !nhược hữu nhân năng tịnh thân 、khẩu 、ý ,tất học nhất thiết thế gian chi sự ,ư tham 、sân 、si tâm bất tham lạc/nhạc ,bất cuồng bất loạn ;liên mẫn chúng sanh ,thiện năng cúng dường phụ mẫu 、sư trường/trưởng 、hòa thượng 、Trưởng-lão 、kì cựu hữu đức ;tu bất phóng dật ;tiên ngữ nhuyễn ngữ ,bất cuống chúng sanh ,năng phân biệt thuyết tà đạo 、chánh đạo cập thiện ác báo ;thường lạc/nhạc tịch tĩnh xuất gia tu đạo ;năng dĩ thế sự dụng giáo chúng sanh ,kiến học thắng kỷ ,bất sanh đố tâm ,tự thắng tha nhân ,bất sanh kiêu mạn ;thọ khổ bất ưu ,thọ/thụ lạc/nhạc bất hỉ :Thiện nam tử !hữu thị tướng giả ,đương tri thị nhân tức năng cúng dường Bát-nhã Ba-la-mật 。

「善男子!一一方中各有四事。施方四者:一者:調伏眾生,二者、離對,三者、自利,四者、利他。若人於財不生慳惜,亦不分別怨親之相、時與非時,是人則能調伏眾生。於財不惜,故能行施,是故得離慳悋之惡,是名離對。欲施、施時、施已歡喜,不生悔心,是故未來受人、天樂至無上樂,是名自利。能令他人離於飢渴苦切之惱,故名利他。
「Thiện nam tử !nhất nhất phương trung các hữu tứ sự 。thí phương tứ giả :nhất giả :điều phục chúng sanh ,nhị giả 、ly đối ,tam giả 、tự lợi ,tứ giả 、lợi tha 。nhược/nhã nhân ư tài bất sanh xan tích ,diệc bất phân biệt oán thân chi tướng 、thời dữ phi thời ,thị nhân tức năng điều phục chúng sanh 。ư tài bất tích ,cố năng hạnh/hành/hàng thí ,thị cố đắc ly xan lẫn chi ác ,thị danh ly đối 。dục thí 、thí thời 、thí dĩ hoan hỉ ,bất sanh hối tâm ,thị cố vị lai thọ/thụ nhân 、Thiên nhạc chí vô thượng lạc/nhạc ,thị danh tự lợi 。năng lệnh tha nhân ly ư cơ khát khổ thiết chi não ,cố danh lợi tha 。

「戒方四者:一者、莊嚴菩提,二者、離對,三者、自利,四者、利他。莊嚴菩提者,優婆塞戒至菩薩戒,能為阿耨多羅三藐三菩提初地根基,是名莊嚴。既受戒已,復得遠離惡戒、無戒,是名離對。受持戒已,得人、天樂至無上樂,是名自利。既受戒已,施諸眾生無恐無畏,咸令一切離苦獲安,是名利他。
「giới phương tứ giả :nhất giả 、trang nghiêm Bồ-đề ,nhị giả 、ly đối ,tam giả 、tự lợi ,tứ giả 、lợi tha 。trang nghiêm Bồ-đề giả ,ưu-bà-tắc giới chí Bồ-tát giới ,năng vi A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề sơ địa căn cơ ,thị danh trang nghiêm 。ký thọ/thụ giới dĩ ,phục đắc viễn ly ác giới 、vô giới ,thị danh ly đối 。thọ/thụ trì giới dĩ ,đắc nhân 、Thiên nhạc chí vô thượng lạc/nhạc ,thị danh tự lợi 。ký thọ/thụ giới dĩ ,thí chư chúng sanh vô khủng vô úy ,hàm lệnh nhất thiết ly khổ hoạch an ,thị danh lợi tha 。

「忍方四者:一者、莊嚴菩提,二者、離對,三者、自利,四者、利他。莊嚴菩提者,因忍故得修善,修善故得初地乃至阿耨多羅三藐三菩提,是名莊嚴。既修忍已,能離瞋惡,是名離對。忍因緣故,得人、天樂至無上樂,是名自利。忍因緣故,人生喜心、善心、調心,是名利他。
「nhẫn phương tứ giả :nhất giả 、trang nghiêm Bồ-đề ,nhị giả 、ly đối ,tam giả 、tự lợi ,tứ giả 、lợi tha 。trang nghiêm Bồ-đề giả ,nhân nhẫn cố đắc tu thiện ,tu thiện cố đắc sơ địa nãi chí A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,thị danh trang nghiêm 。ký tu nhẫn dĩ ,năng ly sân ác ,thị danh ly đối 。nhẫn nhân duyên cố ,đắc nhân 、Thiên nhạc chí vô thượng lạc/nhạc ,thị danh tự lợi 。nhẫn nhân duyên cố ,nhân sanh hỉ tâm 、thiện tâm 、điều tâm ,thị danh lợi tha 。

「進方四者:一者、莊嚴菩提,二者、離對,三者、自利,四者、利他。莊嚴菩提者,因精進故得修善,修善法故得初地乃至阿耨多羅三藐三菩提,是名莊嚴。修善法時,離惡懈怠,是名離對。因是善法,得人、天樂至無上樂,是名自利。教眾生修善,令離惡法,是名利他。
「tiến/tấn phương tứ giả :nhất giả 、trang nghiêm Bồ-đề ,nhị giả 、ly đối ,tam giả 、tự lợi ,tứ giả 、lợi tha 。trang nghiêm Bồ-đề giả ,nhân tinh tấn cố đắc tu thiện ,tu thiện Pháp cố đắc sơ địa nãi chí A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,thị danh trang nghiêm 。tu thiện Pháp thời ,ly ác giải đãi ,thị danh ly đối 。nhân thị thiện Pháp ,đắc nhân 、Thiên nhạc chí vô thượng lạc/nhạc ,thị danh tự lợi 。giáo chúng sanh tu thiện ,lệnh ly ác pháp ,thị danh lợi tha 。

「禪方四者:一者、莊嚴菩提,二者、離對,三者、自利,四者、利他。莊嚴菩提者,因修如是禪定力故,獲得初地乃至阿耨多羅三藐三菩提,是名莊嚴。因是禪定修無量善,離惡覺觀,是名離對。修舍摩他因緣力故,常樂寂靜,得人、天樂至無上樂,是名自利。斷諸眾生貪欲、瞋恚、狂癡之心,是名利他。
「Thiền phương tứ giả :nhất giả 、trang nghiêm Bồ-đề ,nhị giả 、ly đối ,tam giả 、tự lợi ,tứ giả 、lợi tha 。trang nghiêm Bồ-đề giả ,nhân tu như thị Thiền định lực cố ,hoạch đắc sơ địa nãi chí A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,thị danh trang nghiêm 。nhân thị Thiền định tu vô lượng thiện ,ly ác giác quán ,thị danh ly đối 。tu xá-ma-tha nhân duyên lực cố ,thường lạc/nhạc tịch tĩnh ,đắc nhân 、Thiên nhạc chí vô thượng lạc/nhạc ,thị danh tự lợi 。đoạn chư chúng sanh tham dục 、sân khuể 、cuồng si chi tâm ,thị danh lợi tha 。

「智方四者:一者、莊嚴菩提,二者、離對,三者、自利,四者、利他。莊嚴菩提者,因修智慧獲得初地乃至阿耨多羅三藐三菩提,是名莊嚴。修智慧故,遠離無明,令諸煩惱不得自在,是名離對。除煩惱障及智慧障,是名自利。教化眾生令得調伏,是名利他。
「trí phương tứ giả :nhất giả 、trang nghiêm Bồ-đề ,nhị giả 、ly đối ,tam giả 、tự lợi ,tứ giả 、lợi tha 。trang nghiêm Bồ-đề giả ,nhân tu trí tuệ hoạch đắc sơ địa nãi chí A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,thị danh trang nghiêm 。tu trí tuệ cố ,viễn ly vô minh ,lệnh chư phiền não bất đắc tự tại ,thị danh ly đối 。trừ phiền não chướng cập trí tuệ chướng ,thị danh tự lợi 。giáo hóa chúng sanh lệnh đắc điều phục ,thị danh lợi tha 。

「善男子!或有說言『離戒無忍,離智無定,是故說有四波羅蜜。若能忍惡不還報者,即名為戒;若修禪定心不放逸,即是智慧,是故戒即是忍,慧即是定。離慧無定,離定無慧,是故慧即是定,定即是慧。離戒無進,離進無戒,是故戒即精進,精進即戒。離施無進,離進無施,是故施即精進,精進即施。故知無有六波羅蜜』者,是義不然!何以故?智慧是因,布施是果;精進是因,持戒是果;三昧是因,忍辱是果。然因與果,不得為一,是故應有六波羅蜜。
「Thiện nam tử !hoặc hữu thuyết ngôn 『ly giới vô nhẫn ,ly trí vô định ,thị cố thuyết hữu tứ Ba-la-mật 。nhược/nhã năng nhẫn ác Bất hoàn báo giả ,tức danh vi giới ;nhược/nhã tu Thiền định tâm bất phóng dật ,tức thị trí tuệ ,thị cố giới tức thị nhẫn ,tuệ tức thị định 。ly tuệ vô định ,ly định vô tuệ ,thị cố tuệ tức thị định ,định tức thị tuệ 。ly giới vô tiến/tấn ,ly tiến/tấn vô giới ,thị cố giới tức tinh tấn ,tinh tấn tức giới 。ly thí vô tiến/tấn ,ly tiến/tấn vô thí ,thị cố thí tức tinh tấn ,tinh tấn tức thí 。cố tri vô hữu lục Ba la mật 』giả ,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?trí tuệ thị nhân ,bố thí thị quả ;tinh tấn thị nhân ,trì giới thị quả ;tam muội thị nhân ,nhẫn nhục thị quả 。nhiên nhân dữ quả ,bất đắc vi nhất ,thị cố ưng hữu lục Ba la mật 。

「若有說言『戒即是忍,忍即是戒』,是義不然!何以故?戒從他得,忍不如是;有不受戒而能忍惡,為眾修善忍無數苦,無量世中代諸眾生受大苦惱,心不悔退,是故離戒應有忍辱。善男子!三昧即是舍摩他也,智慧即是毘婆舍那;舍摩他名緣一不亂,毘婆舍那名能分別,是故我於十二部經說定、慧異,當知定有六波羅蜜。如來所以最初先說檀波羅蜜,為調眾生。施時離貪,是故次說尸波羅蜜。施時能忍捨離之心,是故次說忍波羅蜜。施時心樂,不觀時節,是故次說進波羅蜜。施時心一,無有亂相,是故次說定波羅蜜。施時不為受生死樂,是故次說智波羅蜜。
「nhược hữu thuyết ngôn 『giới tức thị nhẫn ,nhẫn tức thị giới 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?giới tòng tha đắc ,nhẫn bất như thị ;hữu bất thọ/thụ giới nhi năng nhẫn ác ,vi chúng tu thiện nhẫn vô số khổ ,vô lượng thế trung đại chư chúng sanh thọ/thụ đại khổ não ,tâm bất hối thoái ,thị cố ly giới ưng hữu nhẫn nhục 。Thiện nam tử !tam muội tức thị xá-ma-tha dã ,trí tuệ tức thị Tỳ bà xá na ;xá-ma-tha danh duyên nhất bất loạn ,Tỳ bà xá na danh năng phân biệt ,thị cố ngã ư thập nhị bộ Kinh thuyết định 、tuệ dị ,đương tri định hữu lục Ba la mật 。Như Lai sở dĩ tối sơ tiên thuyết đàn ba-la-mật ,vi điều chúng sanh 。thí thời ly tham ,thị cố thứ thuyết thi Ba-la-mật 。thí thời năng nhẫn xả ly chi tâm ,thị cố thứ thuyết nhẫn Ba-la-mật 。thí thời tâm lạc/nhạc ,bất quán thời tiết ,thị cố thứ thuyết tiến/tấn Ba-la-mật 。thí thời tâm nhất ,vô hữu loạn tướng ,thị cố thứ thuyết định Ba-la-mật 。thí thời bất vi thọ sanh tử lạc/nhạc ,thị cố thứ thuyết trí Ba-la-mật 。

「善男子!云何名為波羅蜜耶?施時不求內外果報,不觀福田及非福田,施一切財,心不悋惜,不擇時節,是故名為施波羅蜜。乃至小罪,雖為身命尚不毀犯,是故名為戒波羅蜜。乃至惡人來割其身,忍而不瞋,是故名為忍波羅蜜。三月之中一偈讚佛,不休不息,是故名為進波羅蜜。具足獲得金剛三昧,是故名為禪波羅蜜。善男子!得阿耨多羅三藐三菩提時,具足成就六波羅蜜,是故名為智波羅蜜。
「Thiện nam tử !vân hà danh vi Ba-la-mật da ?thí thời bất cầu nội ngoại quả báo ,bất quán phước điền cập phi phước điền ,thí nhất thiết tài ,tâm bất lẫn tích ,bất trạch thời tiết ,thị cố danh vi thí Ba-la-mật 。nãi chí tiểu tội ,tuy vi thân mạng thượng bất hủy phạm ,thị cố danh vi giới Ba-la-mật 。nãi chí ác nhân lai cát kỳ thân ,nhẫn nhi bất sân ,thị cố danh vi nhẫn Ba-la-mật 。tam nguyệt chi trung nhất kệ tán Phật ,bất hưu bất tức ,thị cố danh vi tiến/tấn Ba-la-mật 。cụ túc hoạch đắc Kim Cương tam muội ,thị cố danh vi Thiền Ba-la-mật 。Thiện nam tử !đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề thời ,cụ túc thành tựu lục Ba la mật ,thị cố danh vi trí Ba-la-mật 。

「善男子!菩薩有二:一者、在家,二者、出家。出家能淨六波羅蜜,是不為難;在家能淨,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia năng tịnh lục Ba la mật ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia năng tịnh ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經雜品第十九
Ưu Bà Tắc Giới Kinh tạp phẩm đệ thập cửu

善生言:「世尊!菩薩已修六波羅蜜,能為眾生作何等事?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Bồ Tát dĩ tu lục Ba la mật ,năng vi chúng sanh tác hà đẳng sự ?」

「善男子!如是菩薩能拔沈沒苦海眾生。善男子!若有於財、法、食生慳,當知是人於無量世得癡、貧報,是故菩薩修行布施波羅蜜時,要作自利及利益他。善男子!若人樂施,一切怨讎悉生親想、不自在者皆得自在,信施因果,信戒因果,是人則得成就施果。善男子!有人說言:『施即是意。所以者何?意是施根故。』是義不然!何以故?施即五陰。所以者何?由身、口、意具足施故。布施若為自利、他利及自他利,則具五陰,如是布施,即能莊嚴菩提之道。遠離煩惱,多財巨富,名施正果;壽命、色、力、安樂、辯才,名施餘果。施果三種:有勝財故獲得勝果;有田勝故獲得勝果;施主勝故獲得勝果。向須陀洹至後身菩薩乃至成佛,是名勝田,施如是田,故得勝果。若有施物,具足妙好色、香、味、觸,是名財勝,以是物施,故得勝果。若有施主信心淳濃,施、戒、聞、慧,則得勝果。
「Thiện nam tử !như thị Bồ Tát năng bạt trầm một khổ hải chúng sanh 。Thiện nam tử !nhược hữu ư tài 、Pháp 、thực/tự sanh xan ,đương tri thị nhân ư vô lượng thế đắc si 、bần báo ,thị cố Bồ Tát tu hành bố thí Ba-la-mật thời ,yếu tác tự lợi cập lợi ích tha 。Thiện nam tử !nhược/nhã nhân lạc thí ,nhất thiết oán thù tất sanh thân tưởng 、bất tự tại giả giai đắc tự tại ,tín thí nhân quả ,tín giới nhân quả ,thị nhân tức đắc thành tựu thí quả 。Thiện nam tử !hữu nhân thuyết ngôn :『thí tức thị ý 。sở dĩ giả hà ?ý thị thí căn cố 。』thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?thí tức ngũ uẩn 。sở dĩ giả hà ?do thân 、khẩu 、ý cụ túc thí cố 。bố thí nhược/nhã vi tự lợi 、tha lợi cập tự tha lợi ,tức cụ ngũ uẩn ,như thị bố thí ,tức năng trang nghiêm Bồ-đề chi đạo 。viễn ly phiền não ,đa tài cự phú ,danh thí chánh quả ;thọ mạng 、sắc 、lực 、an lạc 、biện tài ,danh thí dư quả 。thí quả tam chủng :hữu thắng tài cố hoạch đắc thắng quả ;hữu điền thắng cố hoạch đắc thắng quả ;thí chủ thắng cố hoạch đắc thắng quả 。hướng Tu đà Hoàn chí hậu thân Bồ Tát nãi chí thành Phật ,thị danh thắng điền ,thí như thị điền ,cố đắc thắng quả 。nhược hữu thí vật ,cụ túc diệu hảo sắc 、hương 、vị 、xúc ,thị danh tài thắng ,dĩ thị vật thí ,cố đắc thắng quả 。nhược hữu thí chủ tín tâm thuần nùng ,thí 、giới 、văn 、tuệ ,tức đắc thắng quả 。

「善男子!有智之人,施有五種:一者、至心施,二者、自手施,三者、信心施,四者、時節施,五者、如法求物施。善男子!至心施者,得何等果?若至心施者,是人則得多財饒寶——金銀、琉璃、車璩、馬瑙、真珠、珊瑚,象、馬、牛、羊,田宅、奴婢——多饒眷屬。至心施者,得如是果。自手施者,得何等果?自手施已,所得果報,如上所說;得已能用,自手施者得如是報。信心施者,得何等果?信心施已,所得果報,如上所說;常為父母、兄弟、宗親、一切眾生之所愛念,信心施者,加如是報。時節施者,得何等果?時節施者,所得果報,如上所說;所須之物隨時而得,時節施者,兼如是果。如法財施,得何等果?如法財施所得果報,如先所說;得是財已,王、賊、水、火所不能侵。
「Thiện nam tử !hữu trí chi nhân ,thí hữu ngũ chủng :nhất giả 、chí tâm thí ,nhị giả 、tự thủ thí ,tam giả 、tín tâm thí ,tứ giả 、thời tiết thí ,ngũ giả 、như pháp cầu vật thí 。Thiện nam tử !chí tâm thí giả ,đắc hà đẳng quả ?nhược/nhã chí tâm thí giả ,thị nhân tức đắc đa tài nhiêu bảo ——kim ngân 、lưu ly 、xa cừ 、mã-não 、trân châu 、san hô ,tượng 、mã 、ngưu 、dương ,điền trạch 、nô tỳ ——đa nhiêu quyến thuộc 。chí tâm thí giả ,đắc như thị quả 。tự thủ thí giả ,đắc hà đẳng quả ?tự thủ thí dĩ ,sở đắc quả báo ,như thượng sở thuyết ;đắc dĩ năng dụng ,tự thủ thí giả đắc như thị báo 。tín tâm thí giả ,đắc hà đẳng quả ?tín tâm thí dĩ ,sở đắc quả báo ,như thượng sở thuyết ;thường vi phụ mẫu 、huynh đệ 、tông thân 、nhất thiết chúng sanh chi sở ái niệm ,tín tâm thí giả ,gia như thị báo 。thời tiết thí giả ,đắc hà đẳng quả ?thời tiết thí giả ,sở đắc quả báo ,như thượng sở thuyết ;sở tu chi vật tùy thời nhi đắc ,thời tiết thí giả ,kiêm như thị quả 。như pháp tài thí ,đắc hà đẳng quả ?như pháp tài thí sở đắc quả báo ,như tiên sở thuyết ;đắc thị tài dĩ ,Vương 、tặc 、thủy 、hỏa sở bất năng xâm 。

「若好色施,以是因緣,是人獲得微妙上色;若以香施,是人因是名稱遠聞;若以味施,是人因是眾樂見聞,既見聞已生愛重心;若好觸施,是人因是得上妙觸;受者受已,則能獲得壽命、色、力、安樂、辯才。善男子!有人說言『施於塔、像,不得壽命、色、力、安、辯,無受者故』,是義不然!何以故?有信心故,施主信心而行布施,是故應得如是五報。善男子!譬如比丘修集慈心,如是慈心實無受者,而亦獲得無量果報;施塔、像等亦應如是,得五果報。善男子!如人種穀,終不生苽;施於塔、像,亦復如是,以福田故,得種種果,是故我說田得果報,物得果報,主得果報。
「nhược/nhã hảo sắc thí ,dĩ thị nhân duyên ,thị nhân hoạch đắc vi diệu thượng sắc ;nhược/nhã dĩ hương thí ,thị nhân nhân thị danh xưng viễn văn ;nhược/nhã dĩ vị thí ,thị nhân nhân thị chúng lạc/nhạc kiến văn ,ký kiến văn dĩ sanh ái trọng tâm ;nhược/nhã hảo xúc thí ,thị nhân nhân thị đắc thượng diệu xúc ;thọ/thụ giả thọ/thụ dĩ ,tức năng hoạch đắc thọ mạng 、sắc 、lực 、an lạc 、biện tài 。Thiện nam tử !hữu nhân thuyết ngôn 『thí ư tháp 、tượng ,bất đắc thọ mạng 、sắc 、lực 、an 、biện ,thị cố giả cố 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?hữu tín tâm cố ,thí chủ tín tâm nhi hạnh/hành/hàng bố thí ,thị cố ưng đắc như thị ngũ báo 。Thiện nam tử !thí như Tỳ-kheo tu tập từ tâm ,như thị từ tâm thật thị cố giả ,nhi diệc hoạch đắc vô lượng quả báo ;thí tháp 、tượng đẳng diệc ưng như thị ,đắc ngũ quả báo 。Thiện nam tử !như nhân chủng cốc ,chung bất sanh cô ;thí ư tháp 、tượng ,diệc phục như thị ,dĩ phước điền cố ,đắc chủng chủng quả ,thị cố ngã thuyết điền đắc quả báo ,vật đắc quả báo ,chủ đắc quả báo 。

「善男子!施有二種:一者、法施,二者、財施。法施則得財、法二報,財施唯還得財寶報。菩薩修行如是二施,為二事故:一、令眾生遠離苦惱,二、令眾生心得調伏。
「Thiện nam tử !thí hữu nhị chủng :nhất giả 、pháp thí ,nhị giả 、tài thí 。pháp thí tức đắc tài 、Pháp nhị báo ,tài thí duy hoàn đắc tài bảo báo 。Bồ Tát tu hành như thị nhị thí ,vi nhị sự cố :nhất 、lệnh chúng sanh viễn ly khổ não ,nhị 、lệnh chúng sanh tâm đắc điều phục 。

「善男子!復有三施:一、以法施,二、無畏施,三、財物施。以法施者,教他受戒、出家、修道、白四羯磨;為壞邪見說於正法,能分別說實、非實等,宣說四倒及不放逸,是名法施。若有眾生怖畏王者、師子、虎、狼、水、火、盜賊,菩薩見已,能為救濟,名無畏施。自於財寶破慳不悋,若好若醜,若多若少,牛、羊、象、馬,房舍、臥具、樹林、泉井,奴婢、僕使,水牛、駝、驢,車乘、輦輿,瓶盆、釜鑊,繩床、坐具,銅、鐵、瓦器,衣服、瓔珞,燈明、香、花,扇、蓋、帽、履,机杖、繩索,犁、鎒、斧、鑿,草、木、水、石,如是等物,稱求者意,隨所須與,是名財施。若起僧坊及起別房,如上施與出家之人,唯除象、馬。
「Thiện nam tử !phục hưũ tam thí :nhất 、dĩ pháp thí ,nhị 、vô úy thí ,tam 、tài vật thí 。dĩ pháp thí giả ,giáo tha thọ/thụ giới 、xuất gia 、tu đạo 、bạch tứ yết ma ;vi hoại tà kiến thuyết ư chánh pháp ,năng phân biệt thuyết thật 、phi thật đẳng ,tuyên thuyết tứ đảo cập bất phóng dật ,thị danh pháp thí 。nhược hữu chúng sanh bố úy Vương giả 、sư tử 、hổ 、lang 、thủy 、hỏa 、đạo tặc ,Bồ Tát kiến dĩ ,năng vi cứu tế ,danh vô úy thí 。tự ư tài bảo phá xan bất lẫn ,nhược/nhã hảo nhược/nhã xú ,nhược/nhã đa nhược/nhã thiểu ,ngưu 、dương 、tượng 、mã ,phòng xá 、ngọa cụ 、thụ lâm 、tuyền tỉnh ,nô tỳ 、bộc sử ,thủy ngưu 、Đà 、lư ,xa thừa 、liễn dư ,bình bồn 、phủ hoạch ,thằng sàng 、tọa cụ ,đồng 、thiết 、ngõa khí ,y phục 、anh lạc ,đăng minh 、hương 、hoa ,phiến 、cái 、mạo 、lý ,cơ/ky/kỷ trượng 、thằng tác/sách ,lê 、鎒、phủ 、tạc ,thảo 、mộc 、thủy 、thạch ,như thị đẳng vật ,xưng cầu giả ý ,tùy sở tu dữ ,thị danh tài thí 。nhược/nhã khởi tăng phường cập khởi biệt phòng ,như thượng thí dữ xuất gia chi nhân ,duy trừ tượng 、mã 。

「善男子!施有四累:一、慳貪心,二、不修施,三、輕小物,四、求世報。如是四累,二法能壞:一、修無我,二、修無常。
「Thiện nam tử !thí hữu tứ luy :nhất 、xan tham tâm ,nhị 、bất tu thí ,tam 、khinh tiểu vật ,tứ 、cầu thế báo 。như thị tứ luy ,nhị Pháp năng hoại :nhất 、tu vô ngã ,nhị 、tu vô thường 。

「善男子!若欲樂施,當破五事:一者、瞋心,二者、慳心,三者、妬心,四者、惜身命,五者、不信因果。破是五事,常樂布施。樂施之人,獲得五事:一者、終不遠離一切聖人,二者、一切眾生樂見、樂聞,三者、入大眾時不生怖畏,四者、得好名稱,五者、莊嚴菩提。
「Thiện nam tử !nhược/nhã dục lạc thí ,đương phá ngũ sự :nhất giả 、sân tâm ,nhị giả 、xan tâm ,tam giả 、đố tâm ,tứ giả 、tích thân mạng ,ngũ giả 、bất tín nhân quả 。phá thị ngũ sự ,thường lạc/nhạc bố thí 。lạc thí chi nhân ,hoạch đắc ngũ sự :nhất giả 、chung bất viễn ly nhất thiết Thánh nhân ,nhị giả 、nhất thiết chúng sanh lạc/nhạc kiến 、lạc/nhạc văn ,tam giả 、nhập Đại chúng thời bất sanh bố úy ,tứ giả 、đắc hảo danh xưng ,ngũ giả 、trang nghiêm Bồ-đề 。

「善男子!菩薩之人名一切施,云何名為一切施也?善男子!菩薩摩訶薩如法求物,持以布施,名一切施;恒以淨心施於受者,名一切施;少物能施,名一切施;所愛之物,破慳能捨,名一切施;施不求報,名一切施;施時不觀田以非田,名一切施;怨親等施,名一切施。菩薩施財,凡有二種——一者、眾生,二者、非眾生——於是二中乃至自身都不悋惜,名一切施;菩薩布施,由憐愍心,名一切施;欲施、施時、施已不悔,名一切施。
「Thiện nam tử !Bồ Tát chi nhân danh nhất thiết thí ,vân hà danh vi nhất thiết thí dã ?Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát như pháp cầu vật ,trì dĩ ố thí ,danh nhất thiết thí ;hằng dĩ tịnh tâm thí ư thọ/thụ giả ,danh nhất thiết thí ;thiểu vật năng thí ,danh nhất thiết thí ;sở ái chi vật ,phá xan năng xả ,danh nhất thiết thí ;thí bất cầu báo ,danh nhất thiết thí ;thí thời bất quán điền dĩ phi điền ,danh nhất thiết thí ;oán thân đẳng thí ,danh nhất thiết thí 。Bồ Tát thí tài ,phàm hữu nhị chủng ——nhất giả 、chúng sanh ,nhị giả 、phi chúng sanh ——ư thị nhị trung nãi chí tự thân đô bất lẫn tích ,danh nhất thiết thí ;Bồ Tát bố thí ,do liên mẫn tâm ,danh nhất thiết thí ;dục thí 、thí thời 、thí dĩ bất hối ,danh nhất thiết thí 。

「或時設以不淨物施,為令前人生喜心故,酒、毒、刀、杖、枷鎖等物,若得自在、若不自在,終不以施;不施病人不淨食藥;不劫他物乃至一錢持以布施。菩薩施時雖得自在,終不罵打令諸僕使生瞋苦惱。如法財施,不求現在後世果報。施已常觀煩惱罪過,深觀涅槃功德微妙,除菩提已更無所求。施貧窮時,起悲愍心;施福田時,生喜敬心;施親友時,不生放捨心。若見乞者,則知所須,隨相給與,不令發言。何以故?不待求施,得無量果。
「hoặc thời thiết dĩ ất tịnh vật thí ,vi lệnh tiền nhân sanh hỉ tâm cố ,tửu 、độc 、đao 、trượng 、gia tỏa đẳng vật ,nhược/nhã đắc tự tại 、nhược/nhã bất tự tại ,chung bất dĩ thí ;bất thí bệnh nhân bất tịnh thực/tự dược ;bất kiếp tha vật nãi chí nhất tiễn trì dĩ ố thí 。Bồ Tát thí thời tuy đắc tự tại ,chung bất mạ đả lệnh chư bộc sử sanh sân khổ não 。như pháp tài thí ,bất cầu hiện tại hậu thế quả báo 。thí dĩ thường quán phiền não tội quá/qua ,thâm quán Niết-Bàn công đức vi diệu ,trừ Bồ-đề dĩ cánh vô sở cầu 。thí bần cùng thời ,khởi bi mẫn tâm ;thí phước điền thời ,sanh hỉ kính tâm ;thí thân hữu thời ,bất sanh phóng xả tâm 。nhược/nhã kiến khất giả ,tức tri sở tu ,tùy tướng cấp dữ ,bất lệnh phát ngôn 。hà dĩ cố ?bất đãi cầu thí ,đắc vô lượng quả 。

◎「善男子!施主有三,謂下、中、上。不信業果,深著慳悋,恐財有盡,見來求者生瞋礙想,是名為下。雖信業果,於財生慳,恐有空竭,見來求者生於捨心,是名為中。深信業果,於財物所不生慳悋,觀諸財物是無常想,見來求者,有與則喜、無與則惱,以身(貝*致)物而用與之,是名為上。
◎「Thiện nam tử !thí chủ hữu tam ,vị hạ 、trung 、thượng 。bất tín nghiệp quả ,thâm trước/trứ xan lẫn ,khủng tài hữu tận ,kiến lai cầu giả sanh sân ngại tưởng ,thị danh vi hạ 。tuy tín nghiệp quả ,ư tài sanh xan ,khủng hữu không kiệt ,kiến lai cầu giả sanh ư xả tâm ,thị danh vi trung 。thâm tín nghiệp quả ,ư tài vật sở bất sanh xan lẫn ,quán chư tài vật thị vô thường tưởng ,kiến lai cầu giả ,hữu dữ tức hỉ 、vô dữ tức não ,dĩ thân (bối *trí )vật nhi dụng dữ chi ,thị danh vi thượng 。

「復有下者,見來求者,(卑*頁)面不看,惡罵毀辱。復有中者,雖復施與,輕賤不敬。復有上者,未求便施,敬心而與。
「phục hưũ hạ giả ,kiến lai cầu giả ,(ti *hiệt )diện bất khán ,ác mạ hủy nhục 。phục hưũ trung giả ,tuy phục thí dữ ,khinh tiện bất kính 。phục hưũ thượng giả ,vị cầu tiện thí ,kính tâm nhi dữ 。

「復有下者,為現報施;復有中者,為後報施;復有上者,憐愍故施。
「phục hưũ hạ giả ,vi hiện báo thí ;phục hưũ trung giả ,vi hậu báo thí ;phục hưũ thượng giả ,liên mẫn cố thí 。

「復有下者,為報恩施;復有中者,為業故施;復有上者,為法藏施。
「phục hưũ hạ giả ,vi áo ân thí ;phục hưũ trung giả ,vi nghiệp cố thí ;phục hưũ thượng giả ,vi Pháp tạng thí 。

「復有下者,畏勝故施;復有中者,等己故施;復有上者,不擇怨親。
「phục hưũ hạ giả ,úy thắng cố thí ;phục hưũ trung giả ,đẳng kỷ cố thí ;phục hưũ thượng giả ,bất trạch oán thân 。

「又復下者,有財言無;又復中者,多財言少;又復上者,少索多與。
「hựu phục hạ giả ,hữu tài ngôn vô ;hựu phục trung giả ,đa tài ngôn thiểu ;hựu phục thượng giả ,thiểu tác/sách đa dữ 。

「施者無財,亦復三種:最下之人,見來求者,惡心瞋責;中品之人,見來求者,直言無物;上品之人,見來求者,自鄙無物,心生愁惱。善男子!又復下者,常為聖賢之所呵責;又復中者,常為賢聖之所憐愍;又復上者,賢聖見已心生歡喜。
「thí giả vô tài ,diệc phục tam chủng :tối hạ chi nhân ,kiến lai cầu giả ,ác tâm sân trách ;trung phẩm chi nhân ,kiến lai cầu giả ,trực ngôn vô vật ;thượng phẩm chi nhân ,kiến lai cầu giả ,tự bỉ vô vật ,tâm sanh sầu não 。Thiện nam tử !hựu phục hạ giả ,thường vi thánh hiền chi sở ha trách ;hựu phục trung giả ,thường vi hiền thánh chi sở liên mẫn ;hựu phục thượng giả ,hiền thánh kiến dĩ tâm sanh hoan hỉ 。

「善男子!智人行施,為自他利,知財寶物是無常故,為令眾生生喜心故,為憐愍故,為壞慳故,為不求索後果報故,為欲莊嚴菩提道故。是故菩薩一切施已,不生悔心,不慮財盡,不輕財物,不輕自身,不觀時節,不觀求者,常念乞者如飢思食。親近善友,諮受正教,見來求者,心生歡喜,如失火家得出財物,歡喜讚歎,說財多過。施已生喜,如寄善人;復語乞者:『汝今真是我功德因!我今遠離慳貪之心,皆由於汝來乞因緣。』即於求者生親愛心。既施與已,復教乞者如法守護,勤修供養佛、法、僧寶。菩薩如是樂行施已,則得遠離一切放逸,雖以身分施於乞者,終不生於一念惡心,因是更增慈、悲、喜、捨。不輕受者,亦不自高,自慶有財稱求者意,增長信心,不疑業果。
「Thiện nam tử !trí nhân hạnh/hành/hàng thí ,vi tự tha lợi ,tri tài bảo vật thị vô thường cố ,vi lệnh chúng sanh sanh hỉ tâm cố ,vi liên mẫn cố ,vi hoại xan cố ,vi bất cầu tác hậu quả báo cố ,vi dục trang nghiêm Bồ-đề đạo cố 。thị cố Bồ Tát nhất thiết thí dĩ ,bất sanh hối tâm ,bất lự tài tận ,bất khinh tài vật ,bất khinh tự thân ,bất quán thời tiết ,bất quán cầu giả ,thường niệm khất giả như cơ tư thực 。thân cận thiện hữu ,ti thọ/thụ chánh giáo ,kiến lai cầu giả ,tâm sanh hoan hỉ ,như thất hỏa gia đắc xuất tài vật ,hoan hỉ tán thán ,thuyết tài đa quá/qua 。thí dĩ sanh hỉ ,như kí thiện nhân ;phục ngữ khất giả :『nhữ kim chân thị ngã công đức nhân !ngã kim viễn ly xan tham chi tâm ,giai do ư nhữ lai khất nhân duyên 。』tức ư cầu giả sanh thân ái tâm 。ký thí dữ dĩ ,phục giáo khất giả như pháp thủ hộ ,cần tu cúng dường Phật 、Pháp 、tăng bảo 。Bồ Tát như thị lạc/nhạc hạnh/hành/hàng thí dĩ ,tức đắc viễn ly nhất thiết phóng dật ,tuy dĩ thân phần thí ư khất giả ,chung bất sanh ư nhất niệm ác tâm ,nhân thị cánh tăng từ 、bi 、hỉ 、xả 。bất khinh thọ/thụ giả ,diệc bất tự cao ,tự khánh hữu tài xưng cầu giả ý ,tăng trưởng tín tâm ,bất nghi nghiệp quả 。

「善男子!若能觀財是無常相,觀諸眾生作一子想,是人乃能施於乞者。善男子!是人不為慳結所動,如須彌山風不能動。如是之人,能為眾生而作歸依,是人能具檀波羅蜜。
「Thiện nam tử !nhược/nhã năng quán tài thị vô thường tướng ,quán chư chúng sanh tác nhất tử tưởng ,thị nhân nãi năng thí ư khất giả 。Thiện nam tử !thị nhân bất vi xan kết sở động ,Như-Tu-Di-Sơn phong bất năng động 。như thị chi nhân ,năng vi chúng sanh nhi tác quy y ,thị nhân năng cụ đàn ba-la-mật 。

「善男子!有智之人,為四事故,樂行惠施:一者、因施能破煩惱,二者、因施發種種願,三者、因施得受安樂,四者、因施多饒財寶。
「Thiện nam tử !hữu trí chi nhân ,vi tứ sự cố ,lạc/nhạc hạnh/hành/hàng huệ thí :nhất giả 、nhân thí năng phá phiền não ,nhị giả 、nhân thí phát chủng chủng nguyện ,tam giả 、nhân thí đắc thọ/thụ an lạc ,tứ giả 、nhân thí đa nhiêu tài bảo 。

「善男子!無貪之心,名之為施。云何無貪?施即是業,物即是作,為業、為作具足布施,名為無貪。因於布施破煩惱者,既行惠施,破慳貪、嫉妬、瞋恚、愚癡。云何因施發種種願?因是施已,能發種種善惡等願,因善惡願得善惡果。何以故?誓願力故。云何因施得受安樂?因是施故,受人、天樂至無上樂。云何因施多饒財寶?因是施故,所求金、銀乃至畜生,如意即得。
「Thiện nam tử !vô tham chi tâm ,danh chi vi thí 。vân hà vô tham ?thí tức thị nghiệp ,vật tức thị tác ,vi nghiệp 、vi tác cụ túc bố thí ,danh vi vô tham 。nhân ư bố thí phá phiền não giả ,ký hạnh/hành/hàng huệ thí ,phá xan tham 、tật đố 、sân khuể 、ngu si 。vân hà nhân thí phát chủng chủng nguyện ?nhân thị thí dĩ ,năng phát chủng chủng thiện ác đẳng nguyện ,nhân thiện ác nguyện đắc thiện ác quả 。hà dĩ cố ?thệ nguyện lực cố 。vân hà nhân thí đắc thọ/thụ an lạc ?nhân thị thí cố ,thọ/thụ nhân 、Thiên nhạc chí vô thượng lạc/nhạc 。vân hà nhân thí đa nhiêu tài bảo ?nhân thị thí cố ,sở cầu kim 、ngân nãi chí súc sanh ,như ý tức đắc 。

「善男子!若人樂施,是人即壞五弊惡法:一者、邪見,二者、無信,三者、放逸,四者、慳悋,五者、瞋礙。離是惡已,心生歡喜,因歡喜故,乃至獲得真正解脫。是人現在得四果報:一者、一切樂見乃至怨家,二者、善名流布遍於四方,三者、入大眾時心無怖畏,四者、一切善人樂來親附。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân lạc thí ,thị nhân tức hoại ngũ tệ ác Pháp :nhất giả 、tà kiến ,nhị giả 、vô tín ,tam giả 、phóng dật ,tứ giả 、xan lẫn ,ngũ giả 、sân ngại 。ly thị ác dĩ ,tâm sanh hoan hỉ ,nhân hoan hỉ cố ,nãi chí hoạch đắc chân chánh giải thoát 。thị nhân hiện tại đắc tứ quả báo :nhất giả 、nhất thiết lạc/nhạc kiến nãi chí oan gia ,nhị giả 、thiện danh lưu bố biến ư tứ phương ,tam giả 、nhập Đại chúng thời tâm vô bố úy ,tứ giả 、nhất thiết thiện nhân lạc/nhạc lai thân phụ 。

「善男子!修行施已,其心無悔。是人若以客塵煩惱故墮於地獄,雖處惡處,不飢不渴,以是因緣離二種苦:一、鐵丸苦,二、鐵漿苦。若畜生身,所須易得,無所匱乏。若餓鬼身,不受飢渴,常得飽滿。若得人身,壽命、色、力、安樂、辯才及信、戒、施、多聞、智慧,勝於一切;雖處惡世,不為惡事,惡法生時,終不隨受;於怖畏處不生恐怖。若受天身,十事殊勝。
「Thiện nam tử !tu hành thí dĩ ,kỳ tâm vô hối 。thị nhân nhược/nhã dĩ khách trần phiền não cố đọa ư địa ngục ,tuy xứ/xử ác xứ/xử ,bất cơ bất khát ,dĩ thị nhân duyên ly nhị chủng khổ :nhất 、thiết hoàn khổ ,nhị 、thiết tương khổ 。nhược/nhã súc sanh thân ,sở tu dịch đắc ,vô sở quỹ phạp 。nhược/nhã ngạ quỷ thân ,bất thọ/thụ cơ khát ,thường đắc bão mãn 。nhược/nhã đắc nhân thân ,thọ mạng 、sắc 、lực 、an lạc 、biện tài cập tín 、giới 、thí 、đa văn 、trí tuệ ,thắng ư nhất thiết ;tuy xứ/xử ác thế ,bất vi ác sự ,ác pháp sanh thời ,chung bất tùy thọ/thụ ;ư bố úy xứ/xử bất sanh khủng bố 。nhược/nhã thọ/thụ Thiên thân ,thập sự thù thắng 。

「善男子!有智之人,為二事故,能行布施:一者、調伏自心,二者、壞怨瞋心。如來因是,名無上尊。善男子!智者施已,不求受者愛念之心,不求名稱免於怖畏,不求善人來見親附,亦不求望天、人果報;觀於二事:一者、以不堅財易於堅財,二者、終不隨順慳悋之心。何以故?如是財物,我若終沒,不隨我去,是故應當自手施與,我今不應隨失生惱,應當隨施生於歡喜。
「Thiện nam tử !hữu trí chi nhân ,vi nhị sự cố ,năng hạnh/hành/hàng bố thí :nhất giả 、điều phục tự tâm ,nhị giả 、hoại oán sân tâm 。Như Lai nhân thị ,danh vô thượng tôn 。Thiện nam tử !trí giả thí dĩ ,bất cầu thọ/thụ giả ái niệm chi tâm ,bất cầu danh xưng miễn ư bố úy ,bất cầu thiện nhân lai kiến thân phụ ,diệc bất cầu vọng Thiên 、nhân quả báo ;quán ư nhị sự :nhất giả 、dĩ ất kiên tài dịch ư kiên tài ,nhị giả 、chung bất tùy thuận xan lẫn chi tâm 。hà dĩ cố ?như thị tài vật ,ngã nhược/nhã chung một ,bất tùy ngã khứ ,thị cố ứng đương tự thủ thí dữ ,ngã kim bất ưng tùy thất sanh não ,ứng đương tùy thí sanh ư hoan hỉ 。

「善男子!施者先當自試其心,以外物施;知心調已,次施內物。因是二施,獲得二法:一者、永離諸有,二者、得正解脫。
「Thiện nam tử !thí giả tiên đương tự thí kỳ tâm ,dĩ ngoại vật thí ;tri tâm điều dĩ ,thứ thí nội vật 。nhân thị nhị thí ,hoạch đắc nhị Pháp :nhất giả 、vĩnh ly chư hữu ,nhị giả 、đắc chánh giải thoát 。

「善男子!如人遠行,身荷重擔疲苦勞極,捨之則樂;行施之人,見來求者,捨財與之心生喜樂,亦復如是。
「Thiện nam tử !như nhân viễn hạnh/hành/hàng ,thân hà trọng đam/đảm bì khổ lao cực ,xả chi tức lạc/nhạc ;hạnh/hành/hàng thí chi nhân ,kiến lai cầu giả ,xả tài dữ chi tâm sanh thiện lạc ,diệc phục như thị 。

「善男子!智者常作如是思惟:『欲令此物隨逐我身至後世者,莫先於施。』復當深觀貧窮之苦、豪貴快樂,是故繫心常樂行施。
「Thiện nam tử !trí giả thường tác như thị tư duy :『dục lệnh thử vật tùy trục ngã thân chí hậu thế giả ,mạc tiên ư thí 。』phục đương thâm quán bần cùng chi khổ 、hào quý khoái lạc ,thị cố hệ tâm thường lạc/nhạc hạnh/hành/hàng thí 。

「善男子!若人有財,見有求者,言無言懅。當知是人已說來世貧窮薄德,如是之人名為放逸。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân hữu tài ,kiến hữu cầu giả ,ngôn vô ngôn 懅。đương tri thị nhân dĩ thuyết lai thế bần cùng bạc đức ,như thị chi nhân danh vi phóng dật 。

「善男子!無財之人,自說無財,是義不然。何以故?一切水草,人無不有,雖是國主,不必能施,雖是貧窮,非不能施。何以故?貧窮之人亦有食分,食已洗器,棄蕩滌汁,施應食者,亦得福德。若以塵(麩-夫+少)施於蟻子,亦得無量福德果報。天下極貧,誰當無此塵許(麩-夫+少)也?誰有一日食三揣(麩-夫+少)命不全者?是故諸人應以食半施於乞者。
「Thiện nam tử !vô tài chi nhân ,tự thuyết vô tài ,thị nghĩa bất nhiên 。hà dĩ cố ?nhất thiết thủy thảo ,nhân vô bất hữu ,tuy thị quốc chủ ,bất tất năng thí ,tuy thị bần cùng ,phi bất năng thí 。hà dĩ cố ?bần cùng chi nhân diệc hữu thực/tự phần ,thực/tự dĩ tẩy khí ,khí đãng địch trấp ,thí ưng thực/tự giả ,diệc đắc phước đức 。nhược/nhã dĩ trần (phu -phu +thiểu )thí ư nghĩ tử ,diệc đắc vô lượng phước đức quả báo 。thiên hạ cực bần ,thùy đương vô thử trần hứa (phu -phu +thiểu )dã ?thùy hữu nhất nhật thực/tự tam sủy (phu -phu +thiểu )mạng bất toàn giả ?thị cố chư nhân ưng dĩ thực/tự bán thí ư khất giả 。

「善男子!極貧之人,誰有赤裸無衣服者?若有衣服,豈無一綖施人繫瘡、一指許財作燈炷耶?善男子!天下之人,誰有貧窮當無身者?如其有身,見他作福,身應往助,歡喜無厭,亦名施主,亦得福德或時有分、或有與等、或有勝者。以是因緣,我受波斯匿王食時,亦呪願王及貧窮人所得福德等無差別。善男子!如人買香——塗香、末香、散香、燒香——如是四香,有人觸者、買者、量者,等聞無異而是諸香不失毫釐。修施之德,亦復如是:若多若少,若麁若細,若隨喜心身往佐助,若遙見聞心生歡喜,其心等故,所得果報無有差別。
「Thiện nam tử !cực bần chi nhân ,thùy hữu xích lỏa vô y phục giả ?nhược hữu y phục ,khởi vô nhất diên thí nhân hệ sang 、nhất chỉ hứa tài tác đăng chú da ?Thiện nam tử !thiên hạ chi nhân ,thùy hữu bần cùng đương vô thân giả ?như kỳ hữu thân ,kiến tha tác phước ,thân ưng vãng trợ ,hoan hỉ vô yếm ,diệc danh thí chủ ,diệc đắc phước đức hoặc thời hữu phần 、hoặc hữu dữ đẳng 、hoặc hữu thắng giả 。dĩ thị nhân duyên ,ngã thọ/thụ Ba-tư-nặc Vương thực thời ,diệc chú nguyện Vương cập bần cùng nhân sở đắc phước đức đẳng vô sái biệt 。Thiện nam tử !như nhân mãi hương ——đồ hương 、mạt hương 、tán hương 、thiêu hương ——như thị tứ hương ,hữu nhân xúc giả 、mãi giả 、lượng giả ,đẳng văn vô dị nhi thị chư hương bất thất hào ly 。tu thí chi đức ,diệc phục như thị :nhược/nhã đa nhược/nhã thiểu ,nhược/nhã thô nhược/nhã tế ,nhược/nhã tùy hỉ tâm thân vãng tá trợ ,nhược/nhã dao kiến văn tâm sanh hoan hỉ ,kỳ tâm đẳng cố ,sở đắc quả báo vô hữu sái biệt 。

「善男子!若無財物,見他施已心不喜、信,疑於福田,是名貧窮;若多財寶,自在無礙,有良福田,內無信心,不能奉施,亦名貧窮。是故智者,隨有多少,任力施與,除布施已,無有能得人、天之樂至無上樂。是故我於契經中說:『智者自觀餘一揣食,自食則生,施他則死,猶應施與,況復多耶?』善男子!智者當觀財是無常,是無常故,於無量世失壞秏減,不得利益;雖是無常,而能施作無量利益,云何慳惜不布施也?智者復觀世間,若有持戒、多聞,持戒、多聞因緣力故,乃至獲得阿羅漢果;雖得是果,不能遮斷飢渴等苦——若阿羅漢難得房舍、衣服、飲食、臥具、病藥,皆由先世不施因緣——破戒之人若樂行施,是人雖墮餓鬼、畜生,常得飽滿,無所乏少。善男子!除布施已,不得二果:一者、自在,二者、解脫。若持戒人,雖得生天,不修施故,不得上食、微妙瓔珞。若人欲求世間之樂及無上樂,應當樂施。智者當觀生死無邊,受樂亦爾,是故應為斷生死施,不求受樂,復作是觀:雖復富有四天下地,受無量樂,猶不知足,是故我應為無上樂而行布施,不為人、天。何以故?無常故,有邊故。
「Thiện nam tử !nhược/nhã vô tài vật ,kiến tha thí dĩ tâm bất hỉ 、tín ,nghi ư phước điền ,thị danh bần cùng ;nhược/nhã đa tài bảo ,tự tại vô ngại ,hữu lương phước điền ,nội vô tín tâm ,bất năng phụng thí ,diệc danh bần cùng 。thị cố trí giả ,tùy hữu đa thiểu ,nhâm lực thí dữ ,trừ bố thí dĩ ,vô hữu năng đắc nhân 、Thiên chi lạc/nhạc chí vô thượng lạc/nhạc 。thị cố ngã ư khế Kinh trung thuyết :『trí giả tự quán dư nhất sủy thực ,tự thực/tự tức sanh ,thí tha tức tử ,do ưng thí dữ ,huống phục đa da ?』Thiện nam tử !trí giả đương quán tài thị vô thường ,thị vô thường cố ,ư vô lượng thế thất hoại 秏giảm ,bất đắc lợi ích ;tuy thị vô thường ,nhi năng thí tác vô lượng lợi ích ,vân hà xan tích bất bố thí dã ?trí giả phục quán thế gian ,nhược hữu trì giới 、đa văn ,trì giới 、đa văn nhân duyên lực cố ,nãi chí hoạch đắc A-la-hán quả ;tuy đắc thị quả ,bất năng già đoạn cơ khát đẳng khổ ——nhược/nhã A-la-hán nan đắc phòng xá 、y phục 、ẩm thực 、ngọa cụ 、bệnh dược ,giai do tiên thế bất thí nhân duyên ——phá giới chi nhân nhược/nhã lạc/nhạc hạnh/hành/hàng thí ,thị nhân tuy đọa ngạ quỷ 、súc sanh ,thường đắc bão mãn ,vô sở phạp thiểu 。Thiện nam tử !trừ bố thí dĩ ,bất đắc nhị quả :nhất giả 、tự tại ,nhị giả 、giải thoát 。nhược/nhã trì giới nhân ,tuy đắc sanh thiên ,bất tu thí cố ,bất đắc thượng thực/tự 、vi diệu anh lạc 。nhược/nhã nhân dục cầu thế gian chi lạc/nhạc cập vô thượng lạc/nhạc ,ứng đương lạc thí 。trí giả đương quán sanh tử vô biên ,thọ/thụ lạc/nhạc diệc nhĩ ,thị cố ưng vi đoạn sanh tử thí ,bất cầu thọ/thụ lạc/nhạc ,phục tác thị quán :tuy phục phú hữu tứ thiên hạ địa ,thọ/thụ vô lượng lạc/nhạc ,do bất tri túc ,thị cố ngã ưng vi vô thượng lạc/nhạc nhi hạnh/hành/hàng bố thí ,bất vi nhân 、Thiên 。hà dĩ cố ?vô thường cố ,hữu biên cố 。

「善男子!若有說言:施主、受者及受樂者皆是五陰,如是五陰即是無常,捨施五陰,誰於彼受?雖無受者,善果不滅,是故無有施者、受者。應反問言『有施、受不?』若言『施即是施,受即我』者,復應語言『我亦如是,施即是施,我即五陰』。若言施陰,此處無常,誰於彼受?諦聽!諦聽!當為汝說。種子常耶?是無常乎?若言常者,云何子滅而生於芽?若見是過,復言無常,復當語言『若無常者,子時與糞、水、土等功,云何而令芽得增長?』若言『子雖無常,以功業故而得芽果』,應言五陰亦復如是。若言『子中先已有芽,人、功、水、糞為作了因』,是義不然!何以故?了因所了,物無增減,多則多住,少則少住。而今水、糞、芽則增長,是故本無今有。若言『了因二種:一、多,二、少。多則見大,少則見小;猶如然燈,明多見大,明少見小』,是義不然。何以故?猶如一種,多與水、糞,不能一時一日增長人等、過人。若言『了因雖有二種,要待時節,物少了少,物多了多,是故我言了因不增』,是義不然!何以故?汝法時常,是故不應作如是說。
「Thiện nam tử !nhược hữu thuyết ngôn :thí chủ 、thọ/thụ giả cập thọ/thụ lạc/nhạc giả giai thị ngũ uẩn ,như thị ngũ uẩn tức thị vô thường ,xả thí ngũ uẩn ,thùy ư bỉ thọ/thụ ?tuy thị cố giả ,thiện quả bất diệt ,thị cố vô hữu thí giả 、thọ/thụ giả 。ưng phản vấn ngôn 『Hữu thí 、thọ/thụ bất ?』nhược/nhã ngôn 『thí tức thị thí ,thọ/thụ tức ngã 』giả ,phục ưng ngữ ngôn 『ngã diệc như thị ,thí tức thị thí ,ngã tức ngũ uẩn 』。nhược/nhã ngôn thí uẩn ,thử xứ vô thường ,thùy ư bỉ thọ/thụ ?đế thính !đế thính !đương vi nhữ 。chủng tử thường da ?thị vô thường hồ ?nhược/nhã ngôn thường giả ,vân hà tử diệt nhi sanh ư nha ?nhược/nhã kiến thị quá/qua ,phục ngôn vô thường ,phục đương ngữ ngôn 『nhược/nhã vô thường giả ,tử thời dữ phẩn 、thủy 、độ đẳng công ,vân hà nhi lệnh nha đắc tăng trưởng ?』nhược/nhã ngôn 『tử tuy vô thường ,dĩ công nghiệp cố nhi đắc nha quả 』,ưng ngôn ngũ uẩn diệc phục như thị 。nhược/nhã ngôn 『tử trung tiên dĩ hữu nha ,nhân 、công 、thủy 、phẩn vi tác liễu nhân 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?liễu nhân sở liễu ,vật vô tăng giảm ,đa tức đa trụ ,thiểu tức thiểu trụ/trú 。nhi kim thủy 、phẩn 、nha tức tăng trưởng ,thị cố bản vô kim hữu 。nhược/nhã ngôn 『liễu nhân nhị chủng :nhất 、đa ,nhị 、thiểu 。đa tức kiến Đại ,thiểu tức kiến tiểu ;do như Nhiên Đăng ,minh đa kiến Đại ,minh thiểu kiến tiểu 』,thị nghĩa bất nhiên 。hà dĩ cố ?do như nhất chủng ,đa dữ thủy 、phẩn ,bất năng nhất thời nhất nhật tăng trưởng nhân đẳng 、quá/qua nhân 。nhược/nhã ngôn 『liễu nhân tuy hữu nhị chủng ,yếu đãi thời tiết ,vật thiểu liễu thiểu ,vật đa liễu đa ,thị cố ngã ngôn liễu nhân bất tăng 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?nhữ Pháp thời thường ,thị cố bất ưng tác như thị thuyết 。

「善男子!子異、芽異,雖作得異,相似不斷,五陰亦爾。善男子!如子業增芽,芽業增莖,莖業增葉,葉業增花,花業增果;一道五陰,增五道陰,亦復如是。若言如是異作異受,是義汝有,非我所說。何以故?如汝法中,作者是我,受者是身,而復不說異作異受;受不殺戒,即是我也,以是因緣身得妙色,是故汝法受者無因,作者無果,有如是過。若言『我作身受,我亦如是,此作彼受。』復應問言『汝身、我異,身受飲食、被服、瓔珞,妙食因緣得好色力,惡食因緣得弊色力,是好、惡色若屬因緣,我何所得?』若言『我得憂愁歡喜』,云何不是異作異受?譬如有人為力服酥,是人久服身得大力、上妙好色;有人羸瘦,見之心喜,是人即得大色力不?若言不得,我亦如是:身所作事,我云何得?何以故?不相似故。我法不爾,陰作陰受,相似不斷。
「Thiện nam tử !tử dị 、nha dị ,tuy tác đắc dị ,tương tự bất đoạn ,ngũ uẩn diệc nhĩ 。Thiện nam tử !như tử nghiệp tăng nha ,nha nghiệp tăng hành ,hành nghiệp tăng diệp ,diệp nghiệp tăng hoa ,hoa nghiệp tăng quả ;nhất đạo ngũ uẩn ,tăng ngũ đạo uẩn ,diệc phục như thị 。nhược/nhã ngôn như thị dị tác dị thọ/thụ ,thị nghĩa nhữ hữu ,phi ngã sở thuyết 。hà dĩ cố ?như nhữ Pháp trung ,tác giả thị ngã ,thọ/thụ giả thị thân ,nhi phục bất thuyết dị tác dị thọ/thụ ;thọ/thụ bất sát giới ,tức thị ngã dã ,dĩ thị nhân duyên thân đắc diệu sắc ,thị cố nhữ pháp thụ giả vô nhân ,tác giả vô quả ,hữu như thị quá/qua 。nhược/nhã ngôn 『ngã tác thân thọ ,ngã diệc như thị ,thử tác bỉ thọ/thụ 。』phục ưng vấn ngôn 『nhữ thân 、ngã dị ,thân thọ ẩm thực 、bị phục 、anh lạc ,diệu thực/tự nhân duyên đắc hảo sắc lực ,ác thực/tự nhân duyên đắc tệ sắc lực ,thị hảo 、ác sắc nhược/nhã chúc nhân duyên ,ngã hà sở đắc ?』nhược/nhã ngôn 『ngã đắc ưu sầu hoan hỉ 』,vân hà bất thị dị tác dị thọ/thụ ?thí như hữu nhân vi lực phục tô ,thị nhân cửu phục thân đắc Đại lực 、thượng diệu hảo sắc ;hữu nhân luy sấu ,kiến chi tâm hỉ ,thị nhân tức đắc Đại sắc lực bất ?nhược/nhã ngôn bất đắc ,ngã diệc như thị :thân sở tác sự ,ngã vân hà đắc ?hà dĩ cố ?bất tương tự cố 。ngã pháp bất nhĩ ,uẩn tác uẩn thọ/thụ ,tương tự bất đoạn 。

「善男子!若言『五陰無常,此不至彼而得受報』,是義不然!何以故?我法或有即作即受,或有異作異受,無作無受。即作即受者,陰作陰受;異作異受者,人作天受;無作無受者,作業因緣和合而有,本無自性,何有作受?
「Thiện nam tử !nhược/nhã ngôn 『ngũ uẩn vô thường ,thử bất chí bỉ nhi đắc thọ/thụ báo 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?ngã pháp hoặc hữu tức tác tức thọ/thụ ,hoặc hữu dị tác dị thọ/thụ ,vô tác thị cố 。tức tác tức thọ/thụ giả ,uẩn tác uẩn thọ/thụ ;dị tác dị thọ/thụ giả ,nhân tác Thiên thọ/thụ ;vô tác thị cố giả ,tác nghiệp nhân duyên hòa hợp nhi hữu ,bổn vô tự tánh ,hà hữu tác thọ/thụ ?

「汝意若謂『異作異受,云何復言相續不斷?』是義不然!何以故?譬如置毒乳中,至醍醐時故能殺人,乳時異故,醍醐亦異,雖復有異,次第而生,相似不斷,故能害人;五陰亦爾,雖復有異,次第而生,相似不斷,是故可言『異作異受,即作即受、無作無受』者。若離五陰者,無我、我所。一切眾生顛倒覆心,或說色即是我,乃至識即是我;或有說言『色即是我,其餘四陰即是我所』,乃至識亦如是。若有說言『離五陰已別有我』者,無有是處。何以故?我佛法中色非我也。所以者何?無常、無作、不自在故,是故四陰不名我所;乃至識亦如是。眾緣和合,異法出生,故名為作,實無異作;眾緣和合,異法出生,名為受者,實無異受;是故名為無作無受。
「nhữ ý nhược/nhã vị 『dị tác dị thọ/thụ ,vân hà phục ngôn tướng tục bất đoạn ?』thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?thí như trí độc nhũ trung ,chí thể hồ thời cố năng sát nhân ,nhũ thời dị cố ,thể hồ diệc dị ,tuy phục hưũ dị ,thứ đệ nhi sanh ,tương tự bất đoạn ,cố năng hại nhân ;ngũ uẩn diệc nhĩ ,tuy phục hưũ dị ,thứ đệ nhi sanh ,tương tự bất đoạn ,thị cố khả ngôn 『dị tác dị thọ/thụ ,tức tác tức thọ/thụ 、vô tác thị cố 』giả 。nhược/nhã ly ngũ uẩn giả ,vô ngã 、ngã sở 。nhất thiết chúng sanh điên đảo phước tâm ,hoặc thuyết sắc tức thị ngã ,nãi chí thức tức thị ngã ;hoặc hữu thuyết ngôn 『sắc tức thị ngã ,kỳ dư tứ uẩn tức thị ngã sở 』,nãi chí thức diệc như thị 。nhược hữu thuyết ngôn 『ly ngũ uẩn dĩ biệt hữu ngã 』giả ,vô hữu thị xứ 。hà dĩ cố ?ngã Phật Pháp trung sắc phi ngã dã 。sở dĩ giả hà ?vô thường 、vô tác 、bất tự tại cố ,thị cố tứ uẩn bất danh ngã sở ;nãi chí thức diệc như thị 。chúng duyên hòa hợp ,dị pháp xuất sanh ,cố danh vi tác ,thật vô dị tác ;chúng duyên hòa hợp ,dị pháp xuất sanh ,danh vi thọ/thụ giả ,thật vô dị thọ/thụ ;thị cố danh vi vô tác thị cố 。

「若汝意謂『異作異受,何故此人作業不彼人受?俱有五陰?』是義不然!何以故?異有二種:一者、身異,二者、名異。一者、『佛得』,二者、『天得』。『佛得』、『天得』,身、名各異,是因緣故身、口應異;身、口異故造業亦異;造業異故壽命、色、力、安、辯亦異,是故不得『佛得』作業,『天得』受果。雖俱五陰,色、名是一,受、想、行異。何以故?『佛得』受樂,『天得』受苦,『佛得』生貪,『天得』生瞋,是故不得名為相似。色、名雖一,其實有異,或有『佛得』白色,『天得』黑色。若以名同為一義者,一人生時應一切生,一人死時應一切死。汝若不欲然此義者,是故不得異作異受。
「nhược/nhã nhữ ý vị 『dị tác dị thọ/thụ ,hà cố thử nhân tác nghiệp bất bỉ nhân thọ/thụ ?câu hữu ngũ uẩn ?』thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?dị hữu nhị chủng :nhất giả 、thân dị ,nhị giả 、danh dị 。nhất giả 、『Phật đắc 』,nhị giả 、『Thiên đắc 』。『Phật đắc 』、『Thiên đắc 』,thân 、danh các dị ,thị nhân duyên cố thân 、khẩu ưng dị ;thân 、khẩu dị cố tạo nghiệp diệc dị ;tạo nghiệp dị cố thọ mạng 、sắc 、lực 、an 、biện diệc dị ,thị cố bất đắc 『Phật đắc 』tác nghiệp ,『Thiên đắc 』thọ quả 。tuy câu ngũ uẩn ,sắc 、danh thị nhất ,thọ/thụ 、tưởng 、hạnh/hành/hàng dị 。hà dĩ cố ?『Phật đắc 』thọ/thụ lạc/nhạc ,『Thiên đắc 』thọ khổ ,『Phật đắc 』sanh tham ,『Thiên đắc 』sanh sân ,thị cố bất đắc danh vi tương tự 。sắc 、danh tuy nhất ,kỳ thật hữu dị ,hoặc hữu 『Phật đắc 』bạch sắc ,『Thiên đắc 』hắc sắc 。nhược/nhã dĩ danh đồng vi nhất nghĩa giả ,nhất nhân sanh thời ưng nhất thiết sanh ,nhất nhân tử thời ưng nhất thiết tử 。nhữ nhược/nhã bất dục nhiên thử nghĩa giả ,thị cố bất đắc dị tác dị thọ/thụ 。

「汝意若謂『汝亦異作異受,我亦如是異作異受;若異作異受,應同我過,何故不見自過而責我』者,是義不然。何以故?我異二種:一、次第生亦次第滅,二者、次第生不次第滅。是生異故,滅亦復異,是故我言『異作異受,此作此受』不同汝過。
「nhữ ý nhược/nhã vị 『nhữ diệc dị tác dị thọ/thụ ,ngã diệc như thị dị tác dị thọ/thụ ;nhược/nhã dị tác dị thọ/thụ ,ưng đồng ngã quá/qua ,hà cố bất kiến tự quá/qua nhi trách ngã 』giả ,thị nghĩa bất nhiên 。hà dĩ cố ?ngã dị nhị chủng :nhất 、thứ đệ sanh diệc thứ đệ diệt ,nhị giả 、thứ đệ sanh bất thứ đệ diệt 。thị sanh dị cố ,diệt diệc phục dị ,thị cố ngã ngôn 『dị tác dị thọ/thụ ,thử tác thử thọ/thụ 』bất đồng nhữ quá/qua 。

「譬如有人欲燒聚落,於乾草中放一粒火,是火次第生因緣故,能燒百里至二百里。村主求得,即便問之:『汝弊惡人,何因緣故燒是大村?』彼人答言:『實非我燒。何以故?我所放火,尋已滅盡,所燒之處一把草耳。我今當還償汝二把,其餘之物我不應償。』是時村主復作是言:『癡人!因汝小火,次第生火,遂燒百里至二百里。辜由於汝,云何不償?』雖知是火異作異燒,相續不斷,故彼得罪。善惡五陰亦復如是:受報時陰雖言不作,以其次第相續而生,是故受報。
「thí như hữu nhân dục thiêu tụ lạc ,ư kiền thảo trung phóng nhất lạp hỏa ,thị hỏa thứ đệ sanh nhân duyên cố ,năng thiêu bách lý chí nhị bách lý 。thôn chủ cầu đắc ,tức tiện vấn chi :『nhữ tệ ác nhân ,hà nhân duyên cố thiêu thị Đại thôn ?』bỉ nhân đáp ngôn :『thật phi ngã thiêu 。hà dĩ cố ?ngã sở phóng hỏa ,tầm dĩ diệt tận ,sở thiêu chi xứ/xử nhất bả thảo nhĩ 。ngã kim đương hoàn thường nhữ nhị bả ,kỳ dư chi vật ngã bất ưng thường 。』Thị thời thôn chủ phục tác thị ngôn :『si nhân !nhân nhữ tiểu hỏa ,thứ đệ sanh hỏa ,toại thiêu bách lý chí nhị bách lý 。cô do ư nhữ ,vân hà bất thường ?』tuy tri thị hỏa dị tác dị thiêu ,tướng tục bất đoạn ,cố bỉ đắc tội 。thiện ác ngũ uẩn diệc phục như thị :thọ/thụ báo thời uẩn tuy ngôn bất tác ,dĩ kỳ thứ đệ tướng tục nhi sanh ,thị cố thọ/thụ báo 。

「譬如有人與他共(貝*為),執炬遠行至百里外,若不至者當輸罰負,如其到者汝當輸我。執炬之人至百里已,即從責物,他言:『汝炬發跡已滅,云何於此從我索物?』執炬者言:『彼火雖滅,次第相續生來至此。』如是二人,說俱得理。何以故?如是義者,亦即亦異,是故二人俱無過失。若有說言『五陰亦爾,即作即受,異作異受』,俱無過失。
「thí như hữu nhân dữ tha cọng (bối *vi ),chấp cự viễn hạnh/hành/hàng chí bách lý ngoại ,nhược/nhã bất chí giả đương du phạt phụ ,như kỳ đáo giả nhữ đương du ngã 。chấp cự chi nhân chí bách lý dĩ ,tức tùng trách vật ,tha ngôn :『nhữ cự phát tích dĩ diệt ,vân hà ư thử tùng ngã tác/sách vật ?』chấp cự giả ngôn :『bỉ hỏa tuy diệt ,thứ đệ tướng tục sanh lai chí thử 。』như thị nhị nhân ,thuyết câu đắc lý 。hà dĩ cố ?như thị nghĩa giả ,diệc tức diệc dị ,thị cố nhị nhân câu vô quá thất 。nhược hữu thuyết ngôn 『ngũ uẩn diệc nhĩ ,tức tác tức thọ/thụ ,dị tác dị thọ/thụ 』,câu vô quá thất 。

「譬如此彼二岸、中流,總名恒河,夏時二岸相去甚遠,秋時二岸相去則近,無常定相,或大或小,雖復增減,人皆謂河。或有說言『此不是河,智人亦說有異、不異;五陰亦爾,智人亦說即作即受,異作異受』。汝意若謂『二岸是土,中流是水,河神是河』,是義不然!何以故?若神是河,何故復言河清、河濁,有此岸、彼岸、中流深淺,到於大海,可度、不度?譬如有樹,則有神居,若無樹者,神何所居?河之與神,亦應如是。是故彼此二岸、中流,次第不斷,總名為河。是故可言即之與異,五陰亦爾。
「thí như thử bỉ nhị ngạn 、trung lưu ,tổng danh hằng hà ,hạ thời nhị ngạn tướng khứ thậm viễn ,thu thời nhị ngạn tướng khứ tức cận ,vô thường định tướng ,hoặc Đại hoặc tiểu ,tuy phục tăng giảm ,nhân giai vị hà 。hoặc hữu thuyết ngôn 『thử bất thị hà ,trí nhân diệc thuyết hữu dị 、bất dị ;ngũ uẩn diệc nhĩ ,trí nhân diệc thuyết tức tác tức thọ/thụ ,dị tác dị thọ/thụ 』。nhữ ý nhược/nhã vị 『nhị ngạn thị độ ,trung lưu thị thủy ,hà Thần thị hà 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?nhược/nhã Thần thị hà ,hà cố phục ngôn hà thanh 、hà trược ,hữu thử ngạn 、bỉ ngạn 、trung lưu thâm thiển ,đáo ư đại hải ,khả độ 、bất độ ?thí như hữu thụ/thọ ,tức hữu Thần cư ,nhược/nhã vô thụ/thọ giả ,Thần hà sở cư ?hà chi dữ Thần ,diệc ưng như thị 。thị cố bỉ thử nhị ngạn 、trung lưu ,thứ đệ bất đoạn ,tổng danh vi hà 。thị cố khả ngôn tức chi dữ dị ,ngũ uẩn diệc nhĩ 。

「譬如有人罵辱貴勝,因惡口故,脚被鎖械,是脚實無惡口之罪而被鎖械,是故不得決定說言『異作異受,即作即受』,唯有智者可得說言『即作即受,異作異受』。
「thí như hữu nhân mạ nhục quý thắng ,nhân ác khẩu cố ,cước bị tỏa giới ,thị cước thật vô ác khẩu chi tội nhi bị tỏa giới ,thị cố bất đắc quyết định thuyết ngôn 『dị tác dị thọ/thụ ,tức tác tức thọ/thụ 』,duy hữu trí giả khả đắc thuyết ngôn 『tức tác tức thọ/thụ ,dị tác dị thọ/thụ 』。

「譬如器、油、炷火、人護,眾緣和合乃名燈明。汝意若謂『燈明增減』,是義不然!何以故?滅故不增,來故無減,以次第生故,言燈增減。汝意若謂『燈是無常,油即是常,油多明多,油少明少者』,是義不然!何以故?油無常故,有盡、有燒。如其常者,應二念住;若二念住,誰能燒盡?是故智人亦復說言『燈明即異,五陰亦爾,明即六入,油即是業,油業因緣故令五陰有增有減,有彼有此』。
「thí như khí 、du 、chú hỏa 、nhân hộ ,chúng duyên hòa hợp nãi danh đăng minh 。nhữ ý nhược/nhã vị 『đăng minh tăng giảm 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?diệt cố bất tăng ,lai cố vô giảm ,dĩ thứ đệ sanh cố ,ngôn đăng tăng giảm 。nhữ ý nhược/nhã vị 『đăng thị vô thường ,du tức thị thường ,du đa minh đa ,du thiểu minh thiểu giả 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?du vô thường cố ,hữu tận 、hữu thiêu 。như kỳ thường giả ,ưng nhị niệm trụ ;nhược/nhã nhị niệm trụ ,thùy năng thiêu tận ?thị cố trí nhân diệc phục thuyết ngôn 『đăng minh tức dị ,ngũ uẩn diệc nhĩ ,minh tức lục nhập ,du tức thị nghiệp ,du nghiệp nhân duyên cố lệnh ngũ uẩn hữu tăng hữu giảm ,hữu bỉ hữu thử 』。

「如有人說阿坻耶語,是阿坻耶久已過去,不在今日,世人相傳,次第不滅,故得稱為阿坻耶語。智者亦說是阿坻耶語,非阿坻耶語,雖復是、非,俱不失理;五陰亦爾:亦可說言即作即受,異作異受。
「như hữu nhân thuyết a chì da ngữ ,thị a chì da cữu dĩ quá khứ ,bất tại kim nhật ,thế nhân tướng truyền ,thứ đệ bất diệt ,cố đắc xưng vi a chì da ngữ 。trí giả diệc thuyết thị a chì da ngữ ,phi a chì da ngữ ,tuy phục thị 、phi ,câu bất thất lý ;ngũ uẩn diệc nhĩ :diệc khả thuyết ngôn tức tác tức thọ/thụ ,dị tác dị thọ/thụ 。

「有人巨富,繼嗣中斷,身復喪沒,財當入官。有人言曰:『如是財物,應當屬我。』官人語言:『是財云何異作異屬?』是人復言:『我是亡者第七世孫,次第不斷,云何是財不屬我耶?』官人即言:『如是如是,如汝所說。』智者說言『五陰亦爾,即作即受,異作異受』。
「hữu nhân cự phú ,kế tự trung đoạn ,thân phục tang một ,tài đương nhập quan 。hữu nhân ngôn viết :『như thị tài vật ,ứng đương chúc ngã 。』quan nhân ngữ ngôn :『thị tài vân hà dị tác dị chúc ?』thị nhân phục ngôn :『ngã thị vong giả đệ thất thế tôn ,thứ đệ bất đoạn ,vân hà thị tài bất chúc ngã da ?』quan nhân tức ngôn :『như thị như thị ,như nhữ sở thuyết 。』trí giả thuyết ngôn 『ngũ uẩn diệc nhĩ ,tức tác tức thọ/thụ ,dị tác dị thọ/thụ 』。

「汝意若謂『五陰作業,成已便過,是身猶在,業無所依,業若無依,便是無業,捨是身已,云何得報?』是義不然。何以故?一切過業待體、待時。譬如橘子因橘而生,從酢而甜。人為橘故種殖是子,是子、根、莖、葉、花、生果,皆悉不酢,時到果熟酢味則發。如是酢味非本無今有,亦非無緣,乃是過去本果因緣;身、口、意業,亦復如是。若言是業住何處者,是業住於過去世中,待時、待器,得受果報。如人服藥,經於時節,藥雖銷滅,時到則發好力、好色;身、口、意業,亦復如是,雖復過滅,時到則受。譬如小兒初所學事,雖念念滅,無有住處,然至百年亦不亡失;是過去業亦復如是,雖無住處,時到自受。是故言:非陰作陰受,亦復不得非陰受也。若能了了通達是事,是人則能獲無上果。」◎
「nhữ ý nhược/nhã vị 『ngũ uẩn tác nghiệp ,thành dĩ tiện quá/qua ,thị thân do tại ,nghiệp vô sở y ,nghiệp nhược/nhã vô y ,tiện thị vô nghiệp ,xả thị thân dĩ ,vân hà đắc báo ?』thị nghĩa bất nhiên 。hà dĩ cố ?nhất thiết quá/qua nghiệp đãi thể 、đãi thời 。thí như quất tử nhân quất nhi sanh ,tùng tạc nhi điềm 。nhân vi quất cố chủng thực thị tử ,thị tử 、căn 、hành 、diệp 、hoa 、sanh quả ,giai tất bất tạc ,thời đáo quả thục tạc vị tức phát 。như thị tạc vị phi bản vô kim hữu ,diệc phi vô duyên ,nãi thị quá khứ bổn quả nhân duyên ;thân 、khẩu 、ý nghiệp ,diệc phục như thị 。nhược/nhã ngôn thị nghiệp trụ/trú hà xứ/xử giả ,thị nghiệp trụ/trú ư quá khứ thế trung ,đãi thời 、đãi khí ,đắc thọ quả báo 。như nhân phục dược ,Kinh ư thời tiết ,dược tuy tiêu diệt ,thời đáo tức phát hảo lực 、hảo sắc ;thân 、khẩu 、ý nghiệp ,diệc phục như thị ,tuy phục quá/qua diệt ,thời đáo tức thọ/thụ 。thí như tiểu nhi sơ sở học sự ,tuy niệm niệm diệt ,vô hữu trụ xứ ,nhiên chí bách niên diệc bất vong thất ;thị quá khứ nghiệp diệc phục như thị ,tuy vô trụ xứ/xử ,thời đáo tự thọ 。thị cố ngôn :phi uẩn tác uẩn thọ/thụ ,diệc phục bất đắc phi uẩn thọ/thụ dã 。nhược/nhã năng liễu liễu thông đạt thị sự ,thị nhân tức năng hoạch vô thượng quả 。」◎

優婆塞戒經卷第四
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ tứ

優婆塞戒經卷第五北涼中印度三藏曇無讖譯
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ ngũ Bắc Lương trung Ấn độ Tam Tạng Đàm Vô Sấm dịch

雜品之餘
tạp phẩm chi dư

◎善男子!若復有人於身、命、財慳悋不施,是名為慳。護惜慳人不施之心不生憐愍,留待福田,求覓福田,既得求過,觀財難得,為之受苦;或說無果、無施、無受;護惜妻子眷屬等心,積財求名,見多生喜,觀財是常,是名慳垢。是垢能污諸眾生心,以是因緣,於他物中尚不能施,況出自物?智人行施,不為報恩,不為求事,不為護惜慳貪之人,不為生天人中受樂,不為善名流布於外,不為畏怖三惡道苦,不為他求,不為勝他,不為失財,不以多有,不為不用,不為家法,不為親近。智人行施,為憐愍故,為欲令他得安樂故,為令他人生施心故,為諸聖人本行道故,為欲破壞諸煩惱故,為入涅槃斷於有故。
◎Thiện nam tử !nhược/nhã phục hưũ nhân ư thân 、mạng 、tài xan lẫn bất thí ,thị danh vi xan 。hộ tích xan nhân bất thí chi tâm bất sanh liên mẫn ,lưu đãi phước điền ,cầu mịch phước điền ,ký đắc cầu quá/qua ,quán tài nan đắc ,vi chi thọ khổ ;hoặc thuyết vô quả 、vô thí 、thị cố ;hộ tích thê tử quyến thuộc đẳng tâm ,tích tài cầu danh ,kiến đa sanh hỉ ,quán tài thị thường ,thị danh xan cấu 。thị cấu năng ô chư chúng sanh tâm ,dĩ thị nhân duyên ,ư tha vật trung thượng bất năng thí ,huống xuất tự vật ?trí nhân hạnh/hành/hàng thí ,bất vi áo ân ,bất vi cầu sự ,bất vi hộ tích xan tham chi nhân ,bất vi sanh Thiên Nhân trung thọ/thụ lạc/nhạc ,bất vi thiện danh lưu bố ư ngoại ,bất vi úy bố/phố tam ác đạo khổ ,bất vi tha cầu ,bất vi thắng tha ,bất vi thất tài ,bất dĩ đa hữu ,bất vi bất dụng ,bất vi gia pháp ,bất vi thân cận 。trí nhân hạnh/hành/hàng thí ,vi liên mẫn cố ,vi dục lệnh tha đắc an lạc cố ,vi lệnh tha nhân sanh thí tâm cố ,vi chư Thánh nhân bổn hành đạo cố ,vi dục phá hoại chư phiền não cố ,vi nhập Niết Bàn đoạn ư hữu cố 。

「善男子!菩薩布施,遠離四惡:一者、破戒,二者、疑網,三者、邪見,四者、慳悋。復離五法:一者、施時不選有德無德,二者、施時不說善惡,三者、施時不擇種姓,四者、施時不輕求者,五者、施時不惡口罵。復有三事,施已不得勝妙果報:一者、先多發心後則少與,二者、擇選惡物持以施人,三者、既行施已心生悔恨。善男子!復有八事,施已不得成就上果:一者、施已見受者過,二者、施時心不平施,三者、施已求受者作,四者、施已喜自讚歎,五者、說無後乃與之,六者、施已惡口罵詈,七者、施已求還二倍,八者、施已生於疑心。如是施主,則不能得親近諸佛賢聖之人。
「Thiện nam tử !Bồ Tát bố thí ,viễn ly tứ ác :nhất giả 、phá giới ,nhị giả 、nghi võng ,tam giả 、tà kiến ,tứ giả 、xan lẫn 。phục ly ngũ pháp :nhất giả 、thí thời bất tuyển hữu đức vô đức ,nhị giả 、thí thời bất thuyết thiện ác ,tam giả 、thí thời bất trạch chủng tính ,tứ giả 、thí thời bất khinh cầu giả ,ngũ giả 、thí thời bất ác khẩu mạ 。phục hưũ tam sự ,thí dĩ bất đắc thắng diệu quả báo :nhất giả 、tiên đa phát tâm hậu tức thiểu dữ ,nhị giả 、trạch tuyển ác vật trì dĩ thí nhân ,tam giả 、ký hạnh/hành/hàng thí dĩ tâm sanh hối hận 。Thiện nam tử !phục hưũ bát sự ,thí dĩ bất đắc thành tựu thượng quả :nhất giả 、thí dĩ kiến thọ/thụ giả quá/qua ,nhị giả 、thí thời tâm bất bình thí ,tam giả 、thí dĩ cầu thọ/thụ giả tác ,tứ giả 、thí dĩ hỉ tự tán thán ,ngũ giả 、thuyết vô hậu nãi dữ chi ,lục giả 、thí dĩ ác khẩu mạ lị ,thất giả 、thí dĩ cầu hoàn nhị bội ,bát giả 、thí dĩ sanh ư nghi tâm 。như thị thí chủ ,tức bất năng đắc thân cận chư Phật hiền Thánh chi nhân 。

「若以具足色、香、味、觸施於彼者,是名淨施;若能如法得財施者,是名淨施;觀財無常不可久保而行布施,是名淨施;為破煩惱故行布施,是名淨施;為淨自心因緣故施,是名淨施;若觀誰施,誰是受者,施何等物,何緣故施,是施因緣得何等果——如是布施即十二入,受者、施主、因緣、果報皆十二入,能如是觀行於施者,是名淨施。若行施時,於福田所生歡喜心,如諸福田所求功德,我亦如是求之不息,施於妻子、眷屬、僕使,生憐愍心,施於貧窮,為壞苦惱;施時不求世間果報,破憍慢施,柔濡心施,離諸有施,為求無上解脫故施,深觀生死多過罪施,不觀福田非福田施:若能如是行布施者,報逐是人,如犢隨母。
「nhược/nhã dĩ cụ túc sắc 、hương 、vị 、xúc thí ư bỉ giả ,thị danh tịnh thí ;nhược/nhã năng như pháp đắc tài thí giả ,thị danh tịnh thí ;quán tài vô thường bất khả cửu bảo nhi hạnh/hành/hàng bố thí ,thị danh tịnh thí ;vi phá phiền não cố hạnh/hành/hàng bố thí ,thị danh tịnh thí ;vi tịnh tự tâm nhân duyên cố thí ,thị danh tịnh thí ;nhược/nhã quán thùy thí ,thùy thị thọ/thụ giả ,thí hà đẳng vật ,hà duyên cố thí ,thị thí nhân duyên đắc hà đẳng quả ——như thị bố thí tức thập nhị nhập ,thọ/thụ giả 、thí chủ 、nhân duyên 、quả báo giai thập nhị nhập ,năng như thị quán hạnh/hành/hàng ư thí giả ,thị danh tịnh thí 。nhược/nhã hạnh/hành/hàng thí thời ,ư phước điền sở sanh hoan hỉ tâm ,như chư phước điền sở cầu công đức ,ngã diệc như thị cầu chi bất tức ,thí ư thê tử 、quyến thuộc 、bộc sử ,sanh liên mẫn tâm ,thí ư bần cùng ,vi hoại khổ não ;thí thời bất cầu thế gian quả báo ,phá kiêu mạn thí ,nhu nhu tâm thí ,ly chư Hữu thí ,vi cầu vô thượng giải thoát cố thí ,thâm quán sanh tử đa quá tội thí ,bất quán phước điền phi phước điền thí :nhược/nhã năng như thị hạnh/hành/hàng bố thí giả ,báo trục thị nhân ,như độc tùy mẫu 。

「若求果施,市易無異。如為身命耕田種作,隨其種子獲其果實;施主施已,亦復如是,隨其所施獲其福報。如受施者,受已得命、色、力、安、辯,施主亦得如是五報;若施畜生得百倍報,施破戒者得千倍報,施持戒者得十萬報,施外道離欲得百萬報,施向道者得千億報,施須陀洹得無量報,向斯陀含亦無量報,乃至成佛亦無量報。◎
「nhược/nhã cầu quả thí ,thị dịch vô dị 。như vi thân mạng canh điền chủng tác ,tùy kỳ chủng tử hoạch kỳ quả thật ;thí chủ thí dĩ ,diệc phục như thị ,tùy kỳ sở thí hoạch kỳ phước báo 。như thọ/thụ thí giả ,thọ/thụ dĩ đắc mạng 、sắc 、lực 、an 、biện ,thí chủ diệc đắc như thị ngũ báo ;nhược/nhã thí súc sanh đắc bách bội báo ,thí phá giới giả đắc thiên bội báo ,thí trì giới giả đắc thập vạn báo ,thí ngoại đạo ly dục đắc bách vạn báo ,thí hướng đạo giả đắc thiên ức báo ,thí Tu đà Hoàn đắc vô lượng báo ,hướng Tư đà hàm diệc vô lượng báo ,nãi chí thành Phật diệc vô lượng báo 。◎

「善男子!我今為汝分別諸福田故,作如是說得百倍報至無量報。若能至心生大憐愍,施於畜生,專心恭敬施於諸佛,其福正等無有差別。言百倍者,如以壽命、色、力、安、辯施於彼者,施主後得壽命、色、力、安樂、辯才各各百倍;乃至無量,亦復如是。是故我於契經中說:我施舍利弗,舍利弗亦施於我,然我得多,非舍利弗得福多也。
「Thiện nam tử !ngã kim vi nhữ phân biệt chư phước điền cố ,tác như thị thuyết đắc bách bội báo chí vô lượng báo 。nhược/nhã năng chí tâm sanh Đại liên mẫn ,thí ư súc sanh ,chuyên tâm cung kính thí ư chư Phật ,kỳ phước Chánh đẳng vô hữu sái biệt 。ngôn bách bội giả ,như dĩ thọ mạng 、sắc 、lực 、an 、biện thí ư bỉ giả ,thí chủ hậu đắc thọ mạng 、sắc 、lực 、an lạc 、biện tài các các bách bội ;nãi chí vô lượng ,diệc phục như thị 。thị cố ngã ư khế Kinh trung thuyết :ngã thí Xá-lợi-phất ,Xá-lợi-phất diệc thí ư ngã ,nhiên ngã đắc đa ,phi Xá-lợi-phất đắc phước đa dã 。

「或有人說『受者作惡,罪及施主』,是義不然!何以故?施主施時,為破彼苦,非為作罪,是故施主應得善果;受者作惡,罪自鍾之,不及施主。施主若以淨妙物施,後得好色,人所樂見,善名流布,所求如意,生上種姓,是不名惡,云何說言施主得罪?施主施已,歡喜不悔,親近善人,財富自在,生上族家,得人、天樂至無上樂,能離一切煩惱結縛,施主乃得如是妙果,云何說言得惡果報?施主若能自手施已,生上姓家,遇善知識,多財饒寶,眷屬成就,能用能施,一切眾生喜樂見之,見已恭敬、尊重、讚歎,施主受報得如是事,云何說言得惡果報?施主若已淨物施已,以是因緣多饒財寶,生上種姓,眷屬無量,身無病苦,心無憂怖,所有財物王、賊、水、火所不能侵,設失財物不生愁惱,無量世中身心安樂,云何說言受惡果報?若未施時生於信心,施時歡喜,施已安樂,求時、守時、用時不苦,若以衣施得上妙色,若以食施得無上力,若以燈施得淨妙眼,若以乘施身受安樂,若以舍施所須無乏,施主乃得如是善報,云何說言得惡果也?
「hoặc hữu nhân thuyết 『thọ/thụ giả tác ác ,tội cập thí chủ 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?thí chủ thí thời ,vi phá bỉ khổ ,phi vi tác tội ,thị cố thí chủ ưng đắc thiện quả ;thọ/thụ giả tác ác ,tội tự chung chi ,bất cập thí chủ 。thí chủ nhược/nhã dĩ tịnh diệu vật thí ,hậu đắc hảo sắc ,nhân sở lạc/nhạc kiến ,thiện danh lưu bố ,sở cầu như ý ,sanh thượng chủng tính ,thị bất danh ác ,vân hà thuyết ngôn thí chủ đắc tội ?thí chủ thí dĩ ,hoan hỉ bất hối ,thân cận thiện nhân ,tài phú tự tại ,sanh thượng tộc gia ,đắc nhân 、Thiên nhạc chí vô thượng lạc/nhạc ,năng ly nhất thiết phiền não kết phược ,thí chủ nãi đắc như thị diệu quả ,vân hà thuyết ngôn đắc ác quả báo ?thí chủ nhược/nhã năng tự thủ thí dĩ ,sanh thượng tính gia ,ngộ thiện tri thức ,đa tài nhiêu bảo ,quyến thuộc thành tựu ,năng dụng năng thí ,nhất thiết chúng sanh thiện lạc kiến chi ,kiến dĩ cung kính 、tôn trọng 、tán thán ,thí chủ thọ/thụ báo đắc như thị sự ,vân hà thuyết ngôn đắc ác quả báo ?thí chủ nhược/nhã dĩ tịnh vật thí dĩ ,dĩ thị nhân duyên đa nhiêu tài bảo ,sanh thượng chủng tính ,quyến thuộc vô lượng ,thân vô bệnh khổ ,tâm Vô ưu bố/phố ,sở hữu tài vật Vương 、tặc 、thủy 、hỏa sở bất năng xâm ,thiết thất tài vật bất sanh sầu não ,vô lượng thế trung thân tâm an lạc ,vân hà thuyết ngôn thọ/thụ ác quả báo ?nhược/nhã vị thí thời sanh ư tín tâm ,thí thời hoan hỉ ,thí dĩ an lạc ,cầu thời 、thủ thời 、dụng thời bất khổ ,nhược/nhã dĩ y thí đắc thượng diệu sắc ,nhược/nhã dĩ thực/tự thí đắc vô thượng lực ,nhược/nhã dĩ đăng thí đắc tịnh diệu nhãn ,nhược/nhã dĩ thừa thí thân thọ an lạc ,nhược/nhã dĩ xá thí sở tu vô phạp ,thí chủ nãi đắc như thị thiện báo ,vân hà thuyết ngôn đắc ác quả dã ?

「復次,施主若施佛已,用與不用,果報已定。施人及僧,有二種福:一、從用生,二、從受生。何以故?施主施時,自破慳悋,受者用時,破他慳悋,是故說言從用生福。又復從用人能轉用、僧能增長,施已不求世之果報,不以能起煩惱因施,是故能得無上淨果,名曰涅槃。若有人能日日立要,先施他食,然後自食,若違此要,誓輸佛物,犯則生愧;如其不違,即是微妙智慧因緣,如是施者,諸施中最,是人亦得名上施主。若能隨順求者意施,是人於後無量世中所求如意。若有淨心、財物、福田悉清淨者,是人則得無量果報。若給妻子、奴婢衣食,恒以憐愍歡喜心與,未來則得無量福德。復觀田倉多有鼠雀,犯暴穀米,恒生憐愍;復作是念:『如是鼠雀,因我得活。』念已歡喜,無觸惱想,當知是人得福無量。若為自身造作衣服、瓔珞、環玔嚴身之具,種種器物,作已歡喜,自未服用,持以施人,是人未來得如意樹。
「phục thứ ,thí chủ nhược/nhã thí Phật dĩ ,dụng dữ bất dụng ,quả báo dĩ định 。thí nhân cập tăng ,hữu nhị chủng phước :nhất 、tùng dụng sanh ,nhị 、tùng thọ sanh 。hà dĩ cố ?thí chủ thí thời ,tự phá xan lẫn ,thọ/thụ giả dụng thời ,phá tha xan lẫn ,thị cố thuyết ngôn tùng dụng sanh phước 。hựu phục tùng dụng nhân năng chuyển dụng 、tăng năng tăng trưởng ,thí dĩ bất cầu thế chi quả báo ,bất dĩ năng khởi phiền não nhân thí ,thị cố năng đắc vô thượng tịnh quả ,danh viết Niết-Bàn 。nhược hữu nhân năng nhật nhật lập yếu ,tiên thí tha thực/tự ,nhiên hậu tự thực/tự ,nhược/nhã vi thử yếu ,thệ du Phật vật ,phạm tức sanh quý ;như kỳ bất vi ,tức thị vi diệu trí tuệ nhân duyên ,như thị thí giả ,chư thí trung tối ,thị nhân diệc đắc danh thượng thí chủ 。nhược/nhã năng tùy thuận cầu giả ý thí ,thị nhân ư hậu vô lượng thế trung sở cầu như ý 。nhược hữu tịnh tâm 、tài vật 、phước điền tất thanh tịnh giả ,thị nhân tức đắc vô lượng quả báo 。nhược/nhã cấp thê tử 、nô tỳ y thực ,hằng dĩ liên mẫn hoan hỉ tâm dữ ,vị lai tức đắc vô lượng phước đức 。phục quán điền thương đa hữu thử tước ,phạm bạo cốc mễ ,hằng sanh liên mẫn ;phục tác thị niệm :『như thị thử tước ,nhân ngã đắc hoạt 。』niệm dĩ hoan hỉ ,vô xúc não tưởng ,đương tri thị nhân đắc phước vô lượng 。nhược/nhã vi tự thân tạo tác y phục 、anh lạc 、hoàn 玔nghiêm thân chi cụ ,chủng chủng khí vật ,tác dĩ hoan hỉ ,tự vị phục dụng ,trì dĩ thí nhân ,thị nhân vị lai đắc như ý thụ/thọ 。

「若有說言『離於布施得善果』者,無有是處;『離財得施,離受有施,不離慳惜成布施』者,亦無是處。若不求施,若乏時施、少求多施、求惡施好、教他索施、自往行施,當知是人未來之世多獲寶藏,非寶之物悉變成寶。為戲笑施、非福田施、不信因果施,如是布施不名為施。若人偏為良福田施,不樂常施,是人未來得果報時不樂惠施。若人施已生於悔心,若劫他物持以布施,是人未來雖得財物,常秏不集。若惱眷屬得物以施,是人未來雖得大報,身常病苦。若先不能供養父母,惱其妻子、奴婢,困苦而布施者,是名惡人,是假名施,不名義施;如是施者,名無憐愍,不知恩報,是人未來雖得財寶,常失不集,不能出用,身多病苦。若人如法以財布施,是人未來得無量福,有財能用;若有不以如法財施,是人未來雖得果報,恒賴他得,他若喪沒,尋便貧窮。有智之人,深觀人、天、轉輪王樂雖復微妙,皆是無常,是故施時不為人、天。
「nhược hữu thuyết ngôn 『ly ư bố thí đắc thiện quả 』giả ,vô hữu thị xứ ;『ly tài đắc thí ,ly thọ/thụ Hữu thí ,bất ly xan tích thành bố thí 』giả ,diệc vô thị xứ 。nhược/nhã bất cầu thí ,nhược/nhã phạp thời thí 、thiểu cầu đa thí 、cầu ác thí hảo 、giáo tha tác/sách thí 、tự vãng hạnh/hành/hàng thí ,đương tri thị nhân vị lai chi thế đa hoạch Bảo Tạng ,phi bảo chi vật tất biến thành bảo 。vi hí tiếu thí 、phi phước điền thí 、bất tín nhân quả thí ,như thị bố thí bất danh vi thí 。nhược/nhã nhân Thiên vi lương phước điền thí ,bất lạc/nhạc thường thí ,thị nhân vị lai đắc quả báo thời bất lạc/nhạc huệ thí 。nhược/nhã nhân thí dĩ sanh ư hối tâm ,nhược/nhã kiếp tha vật trì dĩ ố thí ,thị nhân vị lai tuy đắc tài vật ,thường 秏bất tập 。nhược/nhã não quyến thuộc đắc vật dĩ thí ,thị nhân vị lai tuy đắc Đại báo ,thân thường bệnh khổ 。nhược/nhã tiên bất năng cúng dường phụ mẫu ,não kỳ thê tử 、nô tỳ ,khốn khổ nhi bố thí giả ,thị danh ác nhân ,thị giả danh thí ,bất danh nghĩa thí ;như thị thí giả ,danh vô liên mẫn ,bất tri ân báo ,thị nhân vị lai tuy đắc tài bảo ,thường thất bất tập ,bất năng xuất dụng ,thân đa bệnh khổ 。nhược/nhã nhân như pháp dĩ tài bố thí ,thị nhân vị lai đắc vô lượng phước ,hữu tài năng dụng ;nhược hữu bất dĩ như pháp tài thí ,thị nhân vị lai tuy đắc quả báo ,hằng lại tha đắc ,tha nhược/nhã tang một ,tầm tiện bần cùng 。hữu trí chi nhân ,thâm quán nhân 、Thiên 、Chuyển luân Vương lạc/nhạc tuy phục vi diệu ,giai thị vô thường ,thị cố thí thời bất vi nhân 、Thiên 。

「善男子!施有二種:一者、財施,二者、法施。財施名下,法施名上。云何法施?若有比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷,能教他人具信、戒、施、多聞、智慧,若以紙墨令人書寫、若自書寫如來正典,然後施人令得讀誦,是名法施。如是施者,未來無量得好上色。何以故?眾生聞法斷除瞋心,以是因緣,施主未來無量世中得成上色。眾生聞法慈心不殺,以是因緣,施主未來無量世中得壽命長。眾生聞法不盜他財,以是因緣,施主未來無量世中多饒財寶。眾生聞已開心樂施,以是因緣,施主未來無量世中身得大力。眾生聞法斷諸放逸,以是因緣,施主未來無量世中身得安樂。眾生聞法斷除癡心,以是因緣,施主未來無量世中得無礙辯。眾生聞法生信無疑,以是因緣,施主未來無量世中信心明了;戒、施、聞、慧,亦復如是。是故法施勝於財施。
「Thiện nam tử !thí hữu nhị chủng :nhất giả 、tài thí ,nhị giả 、pháp thí 。tài thí danh hạ ,pháp thí danh thượng 。vân hà pháp thí ?nhược hữu Tỳ-kheo 、Tì-kheo-ni 、ưu-bà-tắc 、ưu-bà-di ,năng giáo tha nhân cụ tín 、giới 、thí 、đa văn 、trí tuệ ,nhược/nhã dĩ chỉ mặc lệnh nhân thư tả 、nhược/nhã tự thư tả Như Lai chánh điển ,nhiên hậu thí nhân lệnh đắc độc tụng ,thị danh pháp thí 。như thị thí giả ,vị lai vô lượng đắc hảo thượng sắc 。hà dĩ cố ?chúng sanh văn Pháp đoạn trừ sân tâm ,dĩ thị nhân duyên ,thí chủ vị lai vô lượng thế trung đắc thành thượng sắc 。chúng sanh văn Pháp từ tâm bất sát ,dĩ thị nhân duyên ,thí chủ vị lai vô lượng thế trung đắc thọ mạng trường/trưởng 。chúng sanh văn Pháp bất đạo tha tài ,dĩ thị nhân duyên ,thí chủ vị lai vô lượng thế trung đa nhiêu tài bảo 。chúng sanh văn dĩ khai tâm lạc thí ,dĩ thị nhân duyên ,thí chủ vị lai vô lượng thế trung thân đắc Đại lực 。chúng sanh văn Pháp đoạn chư phóng dật ,dĩ thị nhân duyên ,thí chủ vị lai vô lượng thế trung thân đắc an lạc 。chúng sanh văn Pháp đoạn trừ si tâm ,dĩ thị nhân duyên ,thí chủ vị lai vô lượng thế trung đắc vô ngại biện 。chúng sanh văn Pháp sanh tín vô nghi ,dĩ thị nhân duyên ,thí chủ vị lai vô lượng thế trung tín tâm minh liễu ;giới 、thí 、văn 、tuệ ,diệc phục như thị 。thị cố pháp thí thắng ư tài thí 。

「或有說言『子修善法,父作不善,因子修善,令父不墮三惡道』者,是義不然!何以故?身、口、意業,各別異故。若父喪已墮餓鬼中,子為追福,當知即得;若生天中,都不思念人中之物。何以故?天上成就勝妙寶故。若入地獄,身受苦惱,不暇思念,是故不得;畜生、人中,亦復如是。若謂餓鬼何緣獨得?以其本有愛貪慳悋,故墮餓鬼;既為餓鬼,常悔本過,思念欲得,是故得之。若所為者生餘道中,其餘眷屬墮餓鬼者,皆悉得之。是故,智者應為餓鬼勤作福德。若以衣食、房舍、臥具資生所須,施於沙門、婆羅門等貧窮,乞士為其呪願,令其得福,以是施願因緣力故,墮餓鬼者得大勢力,隨施隨得。何以故?生處爾故。諸餓鬼等所食不同——或有食膿,或有食糞,或食血污、嘔吐、涕唾——得是施已,一切變成上妙色味。雖以不淨蕩滌汁等施應食者,然有遮護,竟不得食;如是施主,亦得福德。何以故?以施主心慈憐愍故。若有祀祠,誰是受者?隨其祠處而為受者:若近樹林則樹神受,舍河、泉井、山林、堆阜,亦復如是。是人祀已,亦得福德。何以故?令彼受者生喜心故。是祀福德,能護身財。若說殺生祀祠得福,是義不然!何以故?不見世人種伊蘭子生栴檀樹、斷眾生命而得福德!若欲祀者,應用香、花、乳、酪、酥、藥。為亡追福,則有三時:春時二月,夏時五月,秋時九月。
「hoặc hữu thuyết ngôn 『tử tu thiện Pháp ,phụ tác bất thiện ,nhân tử tu thiện ,lệnh phụ bất đọa tam ác đạo 』giả ,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?thân 、khẩu 、ý nghiệp ,các biệt dị cố 。nhược/nhã phụ tang dĩ đọa ngạ quỷ trung ,tử vi truy phước ,đương tri tức đắc ;nhược/nhã sanh thiên trung ,đô bất tư niệm nhân trung chi vật 。hà dĩ cố ?Thiên thượng thành tựu thắng diệu bảo cố 。nhược/nhã nhập địa ngục ,thân thọ khổ não ,bất hạ tư niệm ,thị cố bất đắc ;súc sanh 、nhân trung ,diệc phục như thị 。nhược/nhã vị ngạ quỷ hà duyên độc đắc ?dĩ kỳ bổn hữu ái tham xan lẫn ,cố đọa ngạ quỷ ;ký vi ngạ quỷ ,thường hối bổn quá/qua ,tư niệm dục đắc ,thị cố đắc chi 。nhược/nhã sở vi giả sanh dư đạo trung ,kỳ dư quyến thuộc đọa ngạ quỷ giả ,giai tất đắc chi 。thị cố ,trí giả ưng vi ngạ quỷ cần tác phước đức 。nhược/nhã dĩ y thực 、phòng xá 、ngọa cụ tư sanh sở tu ,thí ư Sa Môn 、Bà-la-môn đẳng bần cùng ,khất sĩ vi kỳ chú nguyện ,lệnh kỳ đắc phước ,dĩ thị thí nguyện nhân duyên lực cố ,đọa ngạ quỷ giả Đắc-đại-thế lực ,tùy thí tùy đắc 。hà dĩ cố ?sanh xứ nhĩ cố 。chư ngạ quỷ đẳng sở thực/tự bất đồng ——hoặc hữu thực/tự nùng ,hoặc hữu thực/tự phẩn ,hoặc thực/tự huyết ô 、ẩu thổ 、thế thóa ——đắc thị thí dĩ ,nhất thiết biến thành thượng diệu sắc vị 。tuy dĩ ất tịnh đãng địch trấp đẳng thí ưng thực/tự giả ,nhiên hữu già hộ ,cánh bất đắc thực/tự ;như thị thí chủ ,diệc đắc phước đức 。hà dĩ cố ?dĩ thí chủ tâm từ liên mẫn cố 。nhược hữu tự từ ,thùy thị thọ/thụ giả ?tùy kỳ từ xứ/xử nhi vi thọ/thụ giả :nhược/nhã cận thụ lâm tức thụ/thọ Thần thọ/thụ ,xá hà 、tuyền tỉnh 、sơn lâm 、đôi phụ ,diệc phục như thị 。thị nhân tự dĩ ,diệc đắc phước đức 。hà dĩ cố ?lệnh bỉ thọ/thụ giả sanh hỉ tâm cố 。thị tự phước đức ,năng hộ thân tài 。nhược/nhã thuyết sát sanh tự từ đắc phước ,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?bất kiến thế nhân chủng y lan tử sanh chiên đàn thụ/thọ 、đoạn chúng sanh mạng nhi đắc phước đức !nhược/nhã dục tự giả ,ưng dụng hương 、hoa 、nhũ 、lạc 、tô 、dược 。vi vong truy phước ,tức hữu tam thời :xuân thời nhị nguyệt ,hạ thời ngũ nguyệt ,thu thời cửu nguyệt 。

「若人以房舍、臥具、湯藥、園林、池井、牛、羊、象、馬種種資生布施於他,施已命終,是人福德隨所施物任用久近,福德常生,是福追人,如影隨形。或有說言『終已便失』,是義不然!何以故?物壞不用,二時中失,非命盡失。若出家人效在家人歲節之日棄飲食者,隨世法故,非真實也;亦信世法、出世法故。若能隨家所有,好惡常樂施者,名一切施。若以身分及以妻子、所重之物施於人者,是則名為不思議施。若有惡人、毀戒、怨家、不知恩義、不信因果、強乞索者、大勢力人、健罵詈者、得已瞋恚、詐現好相、大富貴者,施如是等十一種人名不思議。善男子!一切布施,有三根本:施於貧窮,以憐愍故;施於怨家,不求報故;施福德人,心喜敬故。
「nhược/nhã nhân dĩ phòng xá 、ngọa cụ 、thang dược 、viên lâm 、trì tỉnh 、ngưu 、dương 、tượng 、mã chủng chủng tư sanh bố thí ư tha ,thí dĩ mạng chung ,thị nhân phước đức tùy sở thí vật nhâm dụng cửu cận ,phước đức thường sanh ,thị phước truy nhân ,như ảnh tùy hình 。hoặc hữu thuyết ngôn 『chung dĩ tiện thất 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?vật hoại bất dụng ,nhị thời trung thất ,phi mạng tận thất 。nhược/nhã xuất gia nhân hiệu tại gia nhân tuế tiết chi nhật khí ẩm thực giả ,tùy thế Pháp cố ,phi chân thật dã ;diệc tín thế Pháp 、xuất thế Pháp cố 。nhược/nhã năng tùy gia sở hữu ,hảo ác thường lạc/nhạc thí giả ,danh nhất thiết thí 。nhược/nhã dĩ thân phần cập dĩ thê tử 、sở trọng chi vật thí ư nhân giả ,thị tắc danh vi bất tư nghị thí 。nhược hữu ác nhân 、hủy giới 、oan gia 、bất tri ân nghĩa 、bất tín nhân quả 、cường khất tác/sách giả 、đại thế lực nhân 、kiện mạ lị giả 、đắc dĩ sân khuể 、trá hiện hảo tướng 、Đại phú quý giả ,thí như thị đẳng thập nhất chủng nhân danh bất tư nghị 。Thiện nam tử !nhất thiết bố thí ,hữu tam căn bổn :thí ư bần cùng ,dĩ liên mẫn cố ;thí ư oan gia ,bất cầu báo cố ;thí phước đức nhân ,tâm hỉ kính cố 。

「善男子!若人多財,無量歲中供養三寶,雖得無量福德果報,不如勸人共和合作。若人輕於少物、惡物,羞不肯施,是人增長來世貧苦。若人共施,財物、福田、施心俱等,是二得果無有差別;有財、心俱等,福田勝者,得果報勝;有田、心俱下,財物勝者,得果則勝;有田、財俱下,施心勝者,得果亦勝;有田、財俱勝,施心下者,得果不如。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân đa tài ,vô lượng tuế trung cúng dường Tam Bảo ,tuy đắc vô lượng phước đức quả báo ,bất như khuyến nhân cọng hòa hợp tác 。nhược/nhã nhân khinh ư thiểu vật 、ác vật ,tu bất khẳng thí ,thị nhân tăng trưởng lai thế bần khổ 。nhược/nhã nhân cọng thí ,tài vật 、phước điền 、thí tâm câu đẳng ,thị nhị đắc quả vô hữu sái biệt ;hữu tài 、tâm câu đẳng ,phước điền thắng giả ,đắc quả báo thắng ;hữu điền 、tâm câu hạ ,tài vật thắng giả ,đắc quả tức thắng ;hữu điền 、tài câu hạ ,thí tâm thắng giả ,đắc quả diệc thắng ;hữu điền 、tài câu thắng ,thí tâm hạ giả ,đắc quả bất như 。

「善男子!智者施時不為果報。何以故?定知此因必得果故。若人無慈,不知恩義,不貪聖人所有功德,惜財、身命,貪著心重,如是之人不能布施。智者深觀一切眾生求財物時,不惜身命,既得財物,能捨施人,當知是人能捨身命。若人慳悋不能捨財,當知是人亦惜身命。若捨身命求得財物以布施者,當知是人是大施主。若人得財貪惜不施,當知即是未來世中貧窮種子。是故我於契經中說:四天下中,閻浮提人有三事勝,一者、勇健,二者、念心,三者、行淨。不見果報,能預作因,不惜身命,求得財已,能壞慳悋,捨已思施,既捨施已,心不生悔,復能分別福田、非福田,是名勇健。
「Thiện nam tử !trí giả thí thời bất vi quả báo 。hà dĩ cố ?định tri thử nhân tất đắc quả cố 。nhược/nhã nhân vô từ ,bất tri ân nghĩa ,bất tham Thánh nhân sở hữu công đức ,tích tài 、thân mạng ,tham trước tâm trọng ,như thị chi nhân bất năng bố thí 。trí giả thâm quán nhất thiết chúng sanh cầu tài vật thời ,bất tích thân mạng ,ký đắc tài vật ,năng xả thí nhân ,đương tri thị nhân năng xả thân mạng 。nhược/nhã nhân xan lẫn bất năng xả tài ,đương tri thị nhân diệc tích thân mạng 。nhược/nhã xả thân mạng cầu đắc tài vật dĩ bố thí giả ,đương tri thị nhân thị Đại thí chủ 。nhược/nhã nhân đắc tài tham tích bất thí ,đương tri tức thị vị lai thế trung bần cùng chủng tử 。thị cố ngã ư khế Kinh trung thuyết :tứ thiên hạ trung ,Diêm-phù-đề nhân hữu tam sự thắng ,nhất giả 、dũng kiện ,nhị giả 、niệm tâm ,tam giả 、hạnh/hành/hàng tịnh 。bất kiến quả báo ,năng dự tác nhân ,bất tích thân mạng ,cầu đắc tài dĩ ,năng hoại xan lẫn ,xả dĩ tư thí ,ký xả thí dĩ ,tâm bất sanh hối ,phục năng phân biệt phước điền 、phi phước điền ,thị danh dũng kiện 。

「善男子!施已生悔,因於三事:一者、於財貪愛,二者、諮承邪見,三者、見受者過。復有三事:一者、畏他呵責,二者、畏財盡受苦,三者、見他施已受諸衰惱。善男子!智人三時不生悔心,復有三事:一者、明信因果,二者、親近善友,三者、不貪著財。信因果者,復有二事:一者、從他聞法,二者、內自思惟。親近善友,復有二事:一者、深信,二者、智慧。不貪著財,復有二事:一、觀無常,二、不自在。善男子!施主若能如是觀察,如是行施,當知是人能具足行檀波羅蜜。是故我先說:有布施非波羅蜜,有波羅蜜非是布施,有亦布施亦波羅蜜,有非布施非波羅蜜。
「Thiện nam tử !thí dĩ sanh hối ,nhân ư tam sự :nhất giả 、ư tài tham ái ,nhị giả 、ti thừa tà kiến ,tam giả 、kiến thọ/thụ giả quá/qua 。phục hưũ tam sự :nhất giả 、úy tha ha trách ,nhị giả 、úy tài tận thọ khổ ,tam giả 、kiến tha thí dĩ thọ/thụ chư suy não 。Thiện nam tử !trí nhân tam thời bất sanh hối tâm ,phục hưũ tam sự :nhất giả 、minh tín nhân quả ,nhị giả 、thân cận thiện hữu ,tam giả 、bất tham trước tài 。tín nhân quả giả ,phục hưũ nhị sự :nhất giả 、tòng tha văn Pháp ,nhị giả 、nội tự tư tánh 。thân cận thiện hữu ,phục hưũ nhị sự :nhất giả 、thâm tín ,nhị giả 、trí tuệ 。bất tham trước tài ,phục hưũ nhị sự :nhất 、quán vô thường ,nhị 、bất tự tại 。Thiện nam tử !thí chủ nhược/nhã năng như thị quan sát ,như thị hạnh/hành/hàng thí ,đương tri thị nhân năng cụ túc hạnh/hành/hàng đàn ba-la-mật 。thị cố ngã tiên thuyết :hữu bố thí phi Ba-la-mật ,hữu Ba-la-mật phi thị bố thí ,hữu diệc bố thí diệc Ba-la-mật ,hữu phi bố thí phi Ba-la-mật 。

「善男子!智有三種:一者、能捨外物,二者、捨內外物,三者、施內外已兼化眾生。云何教化?見貧窮者,先當語言:『汝能歸依於三寶不?受齋戒不?』若言能者,先授三歸及以齋戒,後則施物;若言不能,復應語言:『若不能者,汝能隨我說一切法無常、無我、涅槃寂滅不?』若言能者,復當教之,教已便施;若言『我今能說二事,唯不能說諸法無我』,復應語言:『汝若不能說諸法無我,能說諸法是無性不?』若言能者,教已便施。若能如是先教後施,名大施主。善男子!若能如是教化眾生及諸怨親,無所選擇,名大施主。善男子!智者若有財寶物時,應當如是修行布施;如其無財,復當轉教餘有財者,令作是施;若餘施主先知此法不須教者,應以身力往佐助之。
「Thiện nam tử !trí hữu tam chủng :nhất giả 、năng xả ngoại vật ,nhị giả 、xả nội ngoại vật ,tam giả 、thí nội ngoại dĩ kiêm hóa chúng sanh 。vân hà giáo hóa ?kiến bần cùng giả ,tiên đương ngữ ngôn :『nhữ năng quy y ư Tam Bảo bất ?thọ/thụ trai giới bất ?』nhược/nhã ngôn năng giả ,tiên thọ/thụ tam quy cập dĩ trai giới ,hậu tức thí vật ;nhược/nhã ngôn bất năng ,phục ưng ngữ ngôn :『nhược/nhã bất năng giả ,nhữ năng tùy ngã thuyết nhất thiết pháp vô thường 、vô ngã 、Niết-Bàn tịch diệt bất ?』nhược/nhã ngôn năng giả ,phục đương giáo chi ,giáo dĩ tiện thí ;nhược/nhã ngôn 『ngã kim năng thuyết nhị sự ,duy bất năng thuyết chư pháp vô ngã 』,phục ưng ngữ ngôn :『nhữ nhược/nhã bất năng thuyết chư pháp vô ngã ,năng thuyết chư Pháp thị Vô tánh bất ?』nhược/nhã ngôn năng giả ,giáo dĩ tiện thí 。nhược/nhã năng như thị tiên giáo hậu thí ,danh Đại thí chủ 。Thiện nam tử !nhược/nhã năng như thị giáo hóa chúng sanh cập chư oán thân ,vô sở tuyển trạch ,danh Đại thí chủ 。Thiện nam tử !trí giả nhược hữu tài bảo vật thời ,ứng đương như thị tu hành bố thí ;như kỳ vô tài ,phục đương chuyển giáo dư hữu tài giả ,lệnh tác thị thí ;nhược/nhã dư thí chủ tiên tri thử pháp bất tu giáo giả ,ưng dĩ thân lực vãng tá trợ chi 。

「若窮無物,應誦醫方、種種呪術,求錢、湯藥,須者施之,至心瞻病,將養療治,勸有財者和合諸藥:若丸、若散、若種種湯。既了醫方,遍行看病,案方診視,知病所在,隨其病處而為療治。療治病時,善知方便,雖處不淨,不生厭心,病增知增,損時知損;復能善知如是食、藥能增病苦,知如是食、藥能除病苦。病者若求增病食藥,應當方便隨宜喻語,不得言無;若言無者,或增苦劇。若知定死,亦不言死,但當教令歸依三寶,念佛、法、僧,勤修供養;為說病苦皆是往世不善因緣獲是苦報,今當懺悔。病者聞已,或生瞋恚,惡口罵詈,默不報之,亦不捨棄;雖復瞻養,慎無責恩,差已猶看,恐後勞復。若見平復如本健時,心應生喜,不求恩報;如其死已,當為殯葬,說法慰喻知識、眷屬。無以增病食、藥施人,若病差已,喜心施物便可受之,受已轉施餘窮乏者。若能如是瞻養治病,當知是人是大施主,真求無上菩提之道。
「nhược/nhã cùng vô vật ,ưng tụng y phương 、chủng chủng chú thuật ,cầu tiễn 、thang dược ,tu giả thí chi ,chí tâm chiêm bệnh ,tướng dưỡng liệu trì ,khuyến hữu tài giả hòa hợp chư dược :nhược/nhã hoàn 、nhược/nhã tán 、nhược/nhã chủng chủng thang 。ký liễu y phương ,biến hạnh/hành/hàng khán bệnh ,án phương chẩn thị ,tri bệnh sở tại ,tùy kỳ bệnh xứ/xử nhi vi liệu trì 。liệu trì bệnh thời ,thiện tri phương tiện ,tuy xứ/xử bất tịnh ,bất sanh yếm tâm ,bệnh tăng tri tăng ,tổn thời tri tổn ;phục năng thiện tri như thị thực/tự 、dược năng tăng bệnh khổ ,tri như thị thực/tự 、dược năng trừ bệnh khổ 。bệnh giả nhược/nhã cầu tăng bệnh thực/tự dược ,ứng đương phương tiện tùy nghi dụ ngữ ,bất đắc ngôn vô ;nhược/nhã ngôn vô giả ,hoặc tăng khổ kịch 。nhược/nhã tri định tử ,diệc bất ngôn tử ,đãn đương giáo lệnh quy y Tam Bảo ,niệm Phật 、Pháp 、tăng ,cần tu cúng dường ;vi thuyết bệnh khổ giai thị vãng thế bất thiện nhân duyên hoạch thị khổ báo ,kim đương sám hối 。bệnh giả văn dĩ ,hoặc sanh sân khuể ,ác khẩu mạ lị ,mặc bất báo chi ,diệc bất xả khí ;tuy phục chiêm dưỡng ,thận vô trách ân ,sái dĩ do khán ,khủng hậu lao phục 。nhược/nhã kiến bình phục như bổn kiện thời ,tâm ưng sanh hỉ ,bất cầu ân báo ;như kỳ tử dĩ ,đương vi tấn táng ,thuyết Pháp úy dụ tri thức 、quyến thuộc 。vô dĩ tăng bệnh thực/tự 、dược thí nhân ,nhược/nhã bệnh sái dĩ ,hỉ tâm thí vật tiện khả thọ/thụ chi ,thọ/thụ dĩ chuyển thí dư cùng phạp giả 。nhược/nhã năng như thị chiêm dưỡng trì bệnh ,đương tri thị nhân thị Đại thí chủ ,chân cầu vô thượng Bồ-đề chi đạo 。

「善男子!有智之人求菩提時,設多財寶,亦當讀誦如是醫方,作瞻病舍,具病所須飲食、湯藥,以供給之。道路凹迮,平治令寬,除去刺石、糞穢、不淨,嶮處所須——若板、若梯、若椽、若索——悉皆施之。曠路作井,種果樹林,修治泉潢,無樹木處,為畜竪柱,負擔息處,為作基埵。造立客舍,具諸所須瓶盆、燭燈、床臥、敷具。臭穢流處,為作橋隥,津濟渡頭,施橋船栰,不能渡者,自往渡之,老小羸瘦、無筋力者,自手携將而令得過。路次作塔,種花果樹。見怖畏者,輒為救藏,以物、善語,誘喻捕者。若見行者次至嶮處,輒前扶接,令得過嶮;若見失土破亡之人,隨宜給與,善言慰喻。遠行疲極,當為洗浴,按摩手足,施以床座;若無床座,以草為敷。熱時以扇、衣裳作蔭,寒時施火、衣服溫暖,若自為之,若教人為。販賣市易,教令依平,無貪小利,共相中欺。見行路者,示道、非道——道者,所謂多饒水草,無有賊盜——宣說非道,多諸患難。見人鞾量、衣裳、鉢盂朽故壞者,即為縫補、浣染、熏治;有患鼠、蛇、壁蝨、毒虫,能為除遣。施人如意、摘抓、耳鉤,縫治、浣濯招提僧物,謂坐臥具。廁上安置淨水、澡豆、淨灰土等。若自造作衣服、鉢器,先奉上佛,并令父母、師長、和上,先一受用,然後自服;若上佛者,以花、香贖。凡所食噉,要先施於沙門、梵志,然後自食。見遠至者,濡言問訊,施以淨水洗浴身體,與油塗足——香花、楊枝、澡豆、灰土、香油、香水、蜜毘鉢羅舍勒、小衣,作塗油者。洗已,復以種種香花、丸藥、散藥、飲食、漿水隨所須施;復施剃刀、漉水囊等,針縷、衣納、紙、筆、墨等。若不能常,隨齋日施。若見盲者,自前捉手,施杖示道;若見有苦、亡失財物、父母喪沒,當以財給,善語說法,慰喻勸諫,善說煩惱、福德二果。善男子!若能修集如是施者,名淨施主。
「Thiện nam tử !hữu trí chi nhân cầu Bồ-đề thời ,thiết đa tài bảo ,diệc đương độc tụng như thị y phương ,tác chiêm bệnh xá ,cụ bệnh sở tu ẩm thực 、thang dược ,dĩ cung cấp chi 。đạo lộ ao trách ,bình trì lệnh khoan ,trừ khứ thứ thạch 、phẩn uế 、bất tịnh ,hiểm xứ sở tu ——nhược/nhã bản 、nhược/nhã thê 、nhược/nhã chuyên 、nhược/nhã tác/sách ——tất giai thí chi 。khoáng lộ tác tỉnh ,chủng quả thụ lâm ,tu trì tuyền hoàng ,vô thụ/thọ mộc xứ/xử ,vi súc thọ trụ ,phụ đam/đảm tức xứ/xử ,vi tác cơ đoả 。tạo lập khách xá ,cụ chư sở tu bình bồn 、chúc đăng 、sàng ngọa 、phu cụ 。xú uế lưu xứ/xử ,vi tác kiều đăng ,tân tế độ đầu ,thí kiều thuyền 栰,bất năng độ giả ,tự vãng độ chi ,lão tiểu luy sấu 、vô cân lực giả ,tự thủ huề tướng nhi lệnh đắc quá/qua 。lộ thứ tác tháp ,chủng hoa quả thụ/thọ 。kiến bố úy giả ,triếp vi cứu tạng ,dĩ vật 、thiện ngữ ,dụ dụ bộ giả 。nhược/nhã kiến hành giả thứ chí hiểm xứ/xử ,triếp tiền phù tiếp ,lệnh đắc quá/qua hiểm ;nhược/nhã kiến thất độ phá vong chi nhân ,tùy nghi cấp dữ ,thiện ngôn úy dụ 。viễn hạnh/hành/hàng bì cực ,đương vi tẩy dục ,án ma thủ túc ,thí dĩ sàng tọa ;nhược/nhã vô sàng tọa ,dĩ thảo vi phu 。nhiệt thời dĩ phiến 、y thường tác ấm ,hàn thời thí hỏa 、y phục ôn noãn ,nhược/nhã tự vi chi ,nhược/nhã giáo nhân vi 。phiến mại thị dịch ,giáo lệnh y bình ,vô tham tiểu lợi ,cộng tướng trung khi 。kiến hạnh/hành/hàng lộ giả ,thị đạo 、phi đạo ——đạo giả ,sở vị đa nhiêu thủy thảo ,vô hữu tặc đạo ——tuyên thuyết phi đạo ,đa chư hoạn nạn/nan 。kiến nhân ngoa lượng 、y thường 、bát vu hủ cố hoại giả ,tức vi phùng bổ 、hoán nhiễm 、huân trì ;hữu hoạn thử 、xà 、bích sắt 、độc trùng ,năng vi trừ khiển 。thí nhân như ý 、trích trảo 、nhĩ câu ,phùng trì 、hoán trạc chiêu đề tăng vật ,vị tọa ngọa cụ 。xí thượng an trí tịnh thủy 、táo đậu 、tịnh hôi độ đẳng 。nhược/nhã tự tạo tác y phục 、bát khí ,tiên phụng thượng Phật ,tinh lệnh phụ mẫu 、sư trường/trưởng 、hòa thượng ,tiên nhất thọ dụng ,nhiên hậu tự phục ;nhược/nhã thượng Phật giả ,dĩ hoa 、hương thục 。phàm sở thực đạm ,yếu tiên thí ư Sa Môn 、Phạm-chí ,nhiên hậu tự thực/tự 。kiến viễn chí giả ,nhu ngôn vấn tấn ,thí dĩ tịnh thủy tẩy dục thân thể ,dữ du đồ túc ——hương hoa 、dương chi 、táo đậu 、hôi độ 、hương du 、hương thủy 、mật Tì bát la xá lặc 、tiểu y ,tác đồ du giả 。tẩy dĩ ,phục dĩ chủng chủng hương hoa 、hoàn dược 、tán dược 、ẩm thực 、tương thủy tùy sở tu thí ;phục thí thế đao 、lộc thủy nang đẳng ,châm lũ 、y nạp 、chỉ 、bút 、mặc đẳng 。nhược/nhã bất năng thường ,tùy trai nhật thí 。nhược/nhã kiến manh giả ,tự tiền tróc thủ ,thí trượng thị đạo ;nhược/nhã kiến hữu khổ 、vong thất tài vật 、phụ mẫu tang một ,đương dĩ tài cấp ,thiện ngữ thuyết Pháp ,úy dụ khuyến gián ,thiện thuyết phiền não 、phước đức nhị quả 。Thiện nam tử !nhược/nhã năng tu tập như thị thí giả ,danh tịnh thí chủ 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩為淨施主,是不為難;在家菩薩為淨施主,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát vi tịnh thí chủ ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia Bồ-tát vi tịnh thí chủ ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經淨三歸品第二十
Ưu Bà Tắc Giới Kinh tịnh tam quy phẩm đệ nhị thập

善生言:「世尊!如佛先說『有來乞者,當先教令受三歸依,然後施』者,何因緣故受三歸依?云何名為三歸依也?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !như Phật tiên thuyết 『hữu lai khất giả ,đương tiên giáo lệnh thọ/thụ tam quy y ,nhiên hậu thí 』giả ,hà nhân duyên cố thọ/thụ tam quy y ?vân hà danh vi tam quy y dã ?」

「善男子!為破諸苦、斷除煩惱,受於無上寂滅之樂,以是因緣受三歸依。如汝所問云何三歸依者?善男子!謂佛、法、僧:佛者,能說壞煩惱因,得正解脫;法者,即是壞煩惱因,真實解脫;僧者,稟受破煩惱因,得正解脫。或有說言『若如是者,即是一歸』,是義不然!何以故?如來出世及不出世,正法常有,無分別者;如來出已,則有分別,是故應當別歸依佛。如來出世及不出世,正法常有,無有受者,佛弟子眾能稟受故,是故應當別歸依僧。正道解脫,是名為法;無師獨覺,是名為佛;能如法受,是名為僧。若無三歸,云何說有四不壞信?得三歸者,或有具足,或不具足。云何具足?所謂歸佛、法、僧。不具足者,所謂如來、歸依於法。善男子!得三歸者,無不具足,如比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷戒。
「Thiện nam tử !vi phá chư khổ 、đoạn trừ phiền não ,thọ/thụ ư vô thượng tịch diệt chi lạc/nhạc ,dĩ thị nhân duyên thọ/thụ tam quy y 。như nhữ sở vấn vân hà tam quy y giả ?Thiện nam tử !vị Phật 、Pháp 、tăng :Phật giả ,năng thuyết hoại phiền não nhân ,đắc chánh giải thoát ;Pháp giả ,tức thị hoại phiền não nhân ,chân thật giải thoát ;tăng giả ,bẩm thọ/thụ phá phiền não nhân ,đắc chánh giải thoát 。hoặc hữu thuyết ngôn 『nhược như thị giả ,tức thị nhất quy 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?Như Lai xuất thế cập bất xuất thế ,chánh pháp thường hữu ,vô phân biệt giả ;Như Lai xuất dĩ ,tức hữu phân biệt ,thị cố ứng đương biệt quy y Phật 。Như Lai xuất thế cập bất xuất thế ,chánh pháp thường hữu ,vô hữu thọ/thụ giả ,Phật đệ tử chúng năng bẩm thọ/thụ cố ,thị cố ứng đương biệt quy y tăng 。chánh đạo giải thoát ,thị danh vi Pháp ;vô sư độc giác ,thị danh vi Phật ;năng như pháp thụ ,thị danh vi tăng 。nhược/nhã vô tam quy ,vân hà thuyết hữu tứ bất hoại tín ?đắc tam quy giả ,hoặc hữu cụ túc ,hoặc bất cụ túc 。vân hà cụ túc ?sở vị quy Phật 、Pháp 、tăng 。bất cụ túc giả ,sở vi Như Lai 、quy y ư Pháp 。Thiện nam tử !đắc tam quy giả ,vô bất cụ túc ,như Tỳ-kheo 、Tì-kheo-ni 、ưu-bà-tắc 、ưu-bà-di giới 。

「善男子!如佛、緣覺、聲聞各異,是故三寶不得不異。云何為異?發心時異,莊嚴時異,得道時異,性分各異,是故為異。何因緣故說佛即法?能解是法,故名為佛;受分別說,故名為僧。若有說言『佛入僧數』,是義不然!何以故?佛若入僧,則無三寶及三歸依、四不壞信。善男子!菩薩、法異,佛、法亦異。菩薩二種:一者、後身,二者、修道。歸依後身,名歸依法,歸依修道,名歸依僧。觀有為法多諸罪過,獨處修行,得甘露味,故名為佛;一切無漏無為法界,故名為法;受持禁戒,讀誦解說十二部經,故名為僧。
「Thiện nam tử !như Phật 、duyên giác 、Thanh văn các dị ,thị cố Tam Bảo bất đắc bất dị 。vân hà vi dị ?phát tâm thời dị ,trang nghiêm thời dị ,đắc đạo thời dị ,tánh phần các dị ,thị cố vi dị 。hà nhân duyên cố thuyết Phật tức Pháp ?năng giải thị pháp ,cố danh vi Phật ;thọ/thụ phân biệt thuyết ,cố danh vi tăng 。nhược hữu thuyết ngôn 『Phật nhập tăng số 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?Phật nhược/nhã nhập tăng ,tức vô Tam Bảo cập tam quy y 、tứ bất hoại tín 。Thiện nam tử !Bồ Tát 、Pháp dị ,Phật 、Pháp diệc dị 。Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、hậu thân ,nhị giả 、tu đạo 。quy y hậu thân ,danh quy y pháp ,quy y tu đạo ,danh quy y tăng 。quán hữu vi Pháp đa chư tội quá/qua ,độc xứ/xử tu hành ,đắc cam lộ vị ,cố danh vi Phật ;nhất thiết vô lậu vô vi Pháp giới ,cố danh vi Pháp ;thọ trì cấm giới ,độc tụng giải thuyết thập nhị bộ Kinh ,cố danh vi tăng 。

「若有問言:『如來滅已,歸依佛者是何歸依?』善男子!如是歸依,名為歸依過去諸佛無學之法。如我先教提謂長者:『汝當歸依未來世僧。』依過去佛,亦復如是。福田果報有多少故,差別為三。若佛在世及涅槃後,供養果報,無有差別;受歸依者,亦復如是。如佛在世,為諸弟子立諸要制,佛雖過去,有犯之者亦獲罪報;歸過去佛,亦復如是。猶如如來臨涅槃時,一切人、天為涅槃故,多設供養,爾時如來未入涅槃,猶故在世,懸受未來世供養事;歸過去佛,亦復如是。譬如有人父母在遠,是人或時瞋罵得罪,或時恭敬讚歎得福;歸過去佛,亦復如是。是故我說:『我若在世及涅槃後所設供養,施者受福等無差別。』
「nhược hữu vấn ngôn :『Như Lai diệt dĩ ,quy y Phật giả thị hà quy y ?』Thiện nam tử !như thị quy y ,danh vi quy y quá khứ chư Phật vô học chi Pháp 。như ngã tiên giáo Đề vị Trưởng-giả :『nhữ đương quy y vị lai thế tăng 。』y quá khứ Phật ,diệc phục như thị 。phước điền quả báo hữu đa thiểu cố ,sái biệt vi tam 。nhược/nhã Phật tại thế cập Niết-Bàn hậu ,cúng dường quả báo ,vô hữu sái biệt ;thọ/thụ quy y giả ,diệc phục như thị 。như Phật tại thế ,vi chư đệ-tử lập chư yếu chế ,Phật tuy quá khứ ,hữu phạm chi giả diệc hoạch tội báo ;quy quá khứ Phật ,diệc phục như thị 。do như Như Lai lâm Niết-Bàn thời ,nhất thiết nhân 、Thiên vi Niết-Bàn cố ,đa thiết cúng dường ,nhĩ thời Như Lai vị nhập Niết Bàn ,do cố tại thế ,huyền thọ/thụ vị lai thế cúng dường sự ;quy quá khứ Phật ,diệc phục như thị 。thí như hữu nhân phụ mẫu tại viễn ,thị nhân hoặc thời sân mạ đắc tội ,hoặc thời cung kính tán thán đắc phước ;quy quá khứ Phật ,diệc phục như thị 。thị cố ngã thuyết :『ngã nhược/nhã tại thế cập Niết-Bàn hậu sở thiết cúng dường ,thí giả thọ/thụ phước đẳng vô sái biệt 。』

「善男子!若男、若女,若能三說三歸依者,名優婆塞、名優婆夷。一切諸佛雖歸依法,法由佛說故得顯現,是故先應歸依於佛。淨身、口、意,至心念佛,念已即離怖畏、苦惱,是故應當先歸依佛。智者深觀如來智慧解脫最勝,能說解脫及解脫因,能說無上寂靜之處,能竭生死苦惱大海,威儀庠序,三業寂靜,是故應當先歸依佛。智者深觀,生死之法是大苦聚,無上正道能永斷之;生死之法渴愛飢饉,無上甘露味能充足;生死之法怖畏嶮難,無上正法能除斷之;生死錯謬,邪僻不正,無常見常,無我見我,無樂見樂,不淨見淨,無上正法悉能斷除。以是因緣,應歸依法。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nam 、nhược/nhã nữ ,nhược/nhã năng tam thuyết tam quy y giả ,danh ưu-bà-tắc 、danh ưu-bà-di 。nhất thiết chư Phật tuy quy y pháp ,Pháp do Phật thuyết cố đắc hiển hiện ,thị cố tiên ưng quy y ư Phật 。tịnh thân 、khẩu 、ý ,chí tâm niệm Phật ,niệm dĩ tức ly bố úy 、khổ não ,thị cố ứng đương tiên quy y Phật 。trí giả thâm quán Như Lai trí tuệ giải thoát tối thắng ,năng thuyết giải thoát cập giải thoát nhân ,năng thuyết vô thượng tịch tĩnh chi xứ/xử ,năng kiệt sanh tử khổ não đại hải ,uy nghi tường tự ,tam nghiệp tịch tĩnh ,thị cố ứng đương tiên quy y Phật 。trí giả thâm quán ,sanh tử chi Pháp thị đại khổ tụ ,vô thượng chánh đạo năng vĩnh đoạn chi ;sanh tử chi Pháp khát ái cơ cận ,vô thượng cam lộ vị năng sung túc ;sanh tử chi Pháp bố úy hiểm nạn/nan ,vô thượng chánh pháp năng trừ đoạn chi ;sanh tử thác/thố mậu ,tà tích bất chánh ,vô thường kiến thường ,vô ngã kiến ngã ,vô lạc/nhạc kiến lạc/nhạc ,bất tịnh kiến tịnh ,vô thượng chánh pháp tất năng đoạn trừ 。dĩ thị nhân duyên ,ưng quy y pháp 。

「智者應觀外道徒眾,無慚無愧,非如法住,雖為道行,不知正路,雖求解脫,不得正要;雖得世俗微善之法,慳悋護惜,不能轉說,非善行性作善行想。佛、僧寂靜,心多憐愍,少欲知足,如法而住,修於正道,得正解脫,得已復能轉為人說。是故應當次歸依僧。
「trí giả ưng quán ngoại đạo đồ chúng ,vô tàm vô quý ,phi như pháp trụ ,tuy vi đạo hạnh/hành/hàng ,bất tri chánh lộ ,tuy cầu giải thoát ,bất đắc chánh yếu ;tuy đắc thế tục vi thiện chi Pháp ,xan lẫn hộ tích ,bất năng chuyển thuyết ,phi thiện hạnh/hành/hàng tánh tác thiện hạnh/hành/hàng tưởng 。Phật 、tăng tịch tĩnh ,tâm đa liên mẫn ,thiểu dục tri túc ,như pháp nhi trụ/trú ,tu ư chánh đạo ,đắc chánh giải thoát ,đắc dĩ phục năng chuyển vi nhân thuyết 。thị cố ứng đương thứ quy y tăng 。

「若能禮拜如是三寶,來迎去送,尊重讚歎,如法而住,信之不疑,是則名為供養三寶。若有人能歸三寶已,雖不受戒,斷一切惡,修一切善,雖復在家,如法而住,是亦得名為優婆塞。若有說言『先不歸依佛、法、僧寶,當知是人不得戒』者,是義不然!何以故?如我先說:『善來比丘是竟未得歸依三寶,而其戒律悉得具足。』或有說言『若不具受,則不得戒,八戒齋法,亦復如是』,是義不然!何以故?若不具受不得戒者,求有優婆塞云何得戒?實是得戒,但不具足;八戒齋法若不具受,雖不名齋,可得名善。善男子!若能淨潔身、口、意業受優婆塞戒,是名五陰。云何五陰?不受邪見,不說邪見,信受正見,說於正見,修行正法,是名五陰。
「nhược/nhã năng lễ bái như thị Tam Bảo ,lai nghênh khứ tống ,tôn trọng tán thán ,như pháp nhi trụ/trú ,tín chi bất nghi ,thị tắc danh vi cúng dường Tam Bảo 。nhược hữu nhân năng quy Tam Bảo dĩ ,tuy bất thọ/thụ giới ,đoạn nhất thiết ác ,tu nhất thiết thiện ,tuy phục tại gia ,như pháp nhi trụ/trú ,thị diệc đắc danh vi ưu-bà-tắc 。nhược hữu thuyết ngôn 『tiên bất quy y Phật 、Pháp 、tăng bảo ,đương tri thị nhân bất đắc giới 』giả ,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?như ngã tiên thuyết :『thiện lai Tỳ-kheo thị cánh vị đắc quy y Tam Bảo ,nhi kỳ giới luật tất đắc cụ túc 。』hoặc hữu thuyết ngôn 『nhược/nhã bất cụ thọ/thụ ,tức bất đắc giới ,bát giới trai Pháp ,diệc phục như thị 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?nhược/nhã bất cụ thọ/thụ bất đắc giới giả ,cầu hữu ưu-bà-tắc vân hà đắc giới ?thật thị đắc giới ,đãn bất cụ túc ;bát giới trai Pháp nhược/nhã bất cụ thọ/thụ ,tuy bất danh trai ,khả đắc danh thiện 。Thiện nam tử !nhược/nhã năng tịnh khiết thân 、khẩu 、ý nghiệp thọ/thụ ưu-bà-tắc giới ,thị danh ngũ uẩn 。vân hà ngũ uẩn ?bất thọ/thụ tà kiến ,bất thuyết tà kiến ,tín thọ chánh kiến ,thuyết ư chánh kiến ,tu hành chánh pháp ,thị danh ngũ uẩn 。

「受三歸已,造作癡業,受外道法、自在天語,以是因緣失於三歸。若人質直,心無慳貪,常修慚愧,少欲知足,是人不久得寂靜身。若有造作種種雜業,為受樂故修於善事,如市易法,其心不能憐愍眾生,如是之人,不得三歸。若人為護舍宅、身命祠祀諸神,是人不名失歸依法;若人至心信其能救一切怖畏,禮拜外道,是人則失三歸依法。若聞諸天有曾見佛功德勝己,禮拜供養,是人不失歸依之法;或時禮拜自在天王,應如禮拜世間諸王、長者、貴人、耆舊有德,如是之人亦復不失歸依之法。
「thọ/thụ tam quy dĩ ,tạo tác si nghiệp ,thọ/thụ ngoại đạo Pháp 、Tự tại Thiên ngữ ,dĩ thị nhân duyên thất ư tam quy 。nhược/nhã nhân chất trực ,tâm vô xan tham ,thường tu tàm quý ,thiểu dục tri túc ,thị nhân bất cửu đắc tịch tĩnh thân 。nhược hữu tạo tác chủng chủng tạp nghiệp ,vi thọ/thụ lạc/nhạc cố tu ư thiện sự ,như thị dịch Pháp ,kỳ tâm bất năng liên mẫn chúng sanh ,như thị chi nhân ,bất đắc tam quy 。nhược/nhã nhân vi hộ xá trạch 、thân mạng từ tự chư Thần ,thị nhân bất danh thất quy y pháp ;nhược/nhã nhân chí tâm tín kỳ năng Cứu nhất thiết bố úy ,lễ bái ngoại đạo ,thị nhân tức thất tam quy y Pháp 。nhược/nhã văn chư thiên hữu tằng kiến Phật công đức thắng kỷ ,lễ bái cúng dường ,thị nhân bất thất quy y chi Pháp ;hoặc thời lễ bái Tự tại Thiên Vương ,ưng như lễ bái thế gian chư Vương 、Trưởng-giả 、quý nhân 、kì cựu hữu đức ,như thị chi nhân diệc phục bất thất quy y chi Pháp 。

「雖復禮拜,所說邪法慎無受之。供養天時,當起慈心,為護身命、財物、國土、人民恐怖。所說邪見,何故不受?智者應觀外道所說云『一切物悉是自在天之所作』,若是自在之所作者,我今何故修是善業?或說『投淵、赴火、自餓捨命即得離苦』,此即苦因,云何說言得遠離苦?一切眾生作善惡業,以是業緣自受果報。復有說言『一切萬物,時節、星宿、自在天作』如是邪說,我云何受現在造業,亦受過去所作業果?智者了了知是業果,云何說言『時節、星宿,自在作』耶?若以時節、星宿因緣受苦樂者,天下多有同時、同宿,云何復有一人受苦、一人受樂,一人是男、一人是女?天、阿修羅有同時生、同宿生者,或有天勝,阿修羅負,阿修羅勝,諸天不如;復有諸王同時、同宿,俱共治政,一人失國,一則保土。諸外道等亦復說言『若有惡年、惡宿現時,當教眾生令修善法以攘却之』,若是年、宿,何得修善而得除滅?以是因緣,智者云何受於外道邪錯之說?
「tuy phục lễ bái ,sở thuyết tà pháp thận thị cố chi 。cúng dường Thiên thời ,đương khởi từ tâm ,vi hộ thân mạng 、tài vật 、quốc độ 、nhân dân khủng bố 。sở thuyết tà kiến ,hà cố bất thọ/thụ ?trí giả ưng quán ngoại đạo sở thuyết vân 『nhất thiết vật tất thị Tự tại Thiên chi sở tác 』,nhược/nhã thị tự tại chi sở tác giả ,ngã kim hà cố tu thị thiện nghiệp ?hoặc thuyết 『đầu uyên 、phó hỏa 、tự ngạ xả mạng tức đắc ly khổ 』,thử tức khổ nhân ,vân hà thuyết ngôn đắc viễn ly khổ ?nhất thiết chúng sanh tác thiện ác nghiệp ,dĩ thị nghiệp duyên tự thọ quả báo 。phục hưũ thuyết ngôn 『nhất thiết vạn vật ,thời tiết 、tinh tú 、Tự tại Thiên tác 』như thị tà thuyết ,ngã vân hà thọ/thụ hiện tại tạo nghiệp ,diệc thọ/thụ quá khứ sở tác nghiệp quả ?trí giả liễu liễu tri thị nghiệp quả ,vân hà thuyết ngôn 『thời tiết 、tinh tú ,tự tại tác 』da ?nhược/nhã dĩ thời tiết 、tinh tú nhân duyên thọ khổ lạc/nhạc giả ,thiên hạ đa hữu đồng thời 、đồng túc ,vân hà phục hưũ nhất nhân thọ khổ 、nhất nhân thọ/thụ lạc/nhạc ,nhất nhân thị nam 、nhất nhân thị nữ ?Thiên 、A-tu-la hữu đồng thời sanh 、đồng túc sanh giả ,hoặc hữu Thiên thắng ,A-tu-la phụ ,A-tu-la thắng ,chư Thiên bất như ;phục hưũ chư Vương đồng thời 、đồng túc ,câu cọng trì chánh ,nhất nhân thất quốc ,nhất tức bảo độ 。chư ngoại đạo đẳng diệc phục thuyết ngôn 『nhược hữu ác niên 、ác tú hiện thời ,đương giáo chúng sanh lệnh tu thiện Pháp dĩ nhương khước chi 』,nhược/nhã thị niên 、tú ,hà đắc tu thiện nhi đắc trừ diệt ?dĩ thị nhân duyên ,trí giả vân hà thọ/thụ ư ngoại đạo tà thác/thố chi thuyết ?

「善男子!一切眾生,隨於業行,若修正見,受於安樂,修邪見者,受大苦惱。因修善業,得大自在,得自在已,眾生親近。復為宣說善業因緣,善業因緣故得自在,一切眾生皆由修善業因緣故得受安樂,非年、宿也。善男子!阿闍世王、提婆達多,皆由造惡業因緣故墮於地獄,非因年、宿得是報也!欝頭藍弗邪見因緣,未來當墮大地獄中。
「Thiện nam tử !nhất thiết chúng sanh ,tùy ư nghiệp hạnh/hành/hàng ,nhược/nhã tu chánh kiến ,thọ/thụ ư an lạc ,tu tà kiến giả ,thọ/thụ đại khổ não 。nhân tu thiện nghiệp ,đắc đại tự tại ,đắc tự tại dĩ ,chúng sanh thân cận 。phục vi tuyên thuyết thiện nghiệp nhân duyên ,thiện nghiệp nhân duyên cố đắc tự tại ,nhất thiết chúng sanh giai do tu thiện nghiệp nhân duyên cố đắc thọ/thụ an lạc ,phi niên 、tú dã 。Thiện nam tử !A-xà-thế Vương 、Đề bà đạt đa ,giai do tạo ác nghiệp nhân duyên cố đọa ư địa ngục ,phi nhân niên 、tú đắc thị báo dã !uất đầu lam phất tà kiến nhân duyên ,vị lai đương đọa đại địa ngục trung 。

「善男子!一切善法,欲為根本,是欲因緣,得三菩提及解脫果,入出家法,破大惡業及諸有業,能受持戒,親近諸佛,能一切捨施於乞者,能作定性壞惡果報,滅大惡罪,得決定聚,離於三障,善能修集壞煩惱道;是欲因緣,能受三歸,因三歸已,即能受戒,既受戒已,行見、修道,過於聲聞。若有畏於師子、虎、狼、惡獸等類,歸依於佛尚得解脫,況發善心求出世者不得解脫?阿那邠坻教告家內在胎之子,悉受歸依,是胎中子實不成就。何以故?是法要當口自宣說。雖不成就,亦能護之。
「Thiện nam tử !nhất thiết thiện pháp ,dục vi căn bản ,thị dục nhân duyên ,đắc tam-Bồ-đề cập giải thoát quả ,nhập xuất gia Pháp ,phá Đại ác nghiệp cập chư hữu nghiệp ,năng thọ trì giới ,thân cận chư Phật ,năng nhất thiết xả thí ư khất giả ,năng tác định tánh hoại ác quả báo ,diệt Đại ác tội ,đắc quyết định tụ ,ly ư tam chướng ,thiện năng tu tập hoại phiền não đạo ;thị dục nhân duyên ,năng thọ tam quy ,nhân tam quy dĩ ,tức năng thọ giới ,ký thọ/thụ giới dĩ ,hạnh/hành/hàng kiến 、tu đạo ,quá/qua ư Thanh văn 。nhược hữu úy ư sư tử 、hổ 、lang 、ác thú đẳng loại ,quy y ư Phật thượng đắc giải thoát ,huống phát thiện tâm cầu xuất thế giả bất đắc giải thoát ?A na bân chì giáo cáo gia nội tại thai chi tử ,tất thọ/thụ quy y ,thị thai trung tử thật bất thành tựu 。hà dĩ cố ?thị pháp yếu đương khẩu tự tuyên thuyết 。tuy bất thành tựu ,diệc năng hộ chi 。

「善男子!諸外道說『一切世間皆是自在天之所作』,亦復說言『未來之世過百劫已,當有幻出,所言幻者,即是佛也』。若自在天能作佛者,是佛云何能破歸依自在天儀?若自在天不能作佛,云何說言『一切皆是自在天作』?外道復說『大梵天王、大自在天、毘紐天主悉皆是一』,復說『生處各各別異,自在天者,名自在天,名常,名主,名有,名曰律陀,名曰尸婆,是一一名,各有異事,亦求解脫亦即解脫』。是義不然!何以故?若自在天能生眾生,造作諸有,作善惡業及業果報,作貪、瞋、癡繫縛眾生。復言『眾生得解脫時,悉入身中,是故解脫是無常法』。是義不然!何以故?若無常者,云何得名為解脫也?如婆羅門子還得壽命,是故不得名自在天。是三種天亦不得一。何以故?阿周那人毘紐大天為作解脫,以是義故亦不得一。若言解脫是無常者,當知即幻,非佛名幻。若能了了正見真我,是名解脫。
「Thiện nam tử !chư ngoại đạo thuyết 『nhất thiết thế gian giai thị Tự tại Thiên chi sở tác 』,diệc phục thuyết ngôn 『vị lai chi thế quá/qua bách kiếp dĩ ,đương hữu huyễn xuất ,sở ngôn huyễn giả ,tức thị Phật dã 』。nhược/nhã Tự tại Thiên năng tác Phật giả ,thị Phật vân hà năng phá quy y Tự tại Thiên nghi ?nhược/nhã Tự tại Thiên bất năng tác Phật ,vân hà thuyết ngôn 『nhất thiết giai thị Tự tại Thiên tác 』?ngoại đạo phục thuyết 『Đại phạm Thiên Vương 、đại tự tại thiên 、Tỳ nữu thiên chủ tất giai thị nhất 』,phục thuyết 『sanh xứ các các biệt dị ,Tự tại Thiên giả ,danh Tự tại Thiên ,danh thường ,danh chủ ,danh hữu ,danh viết luật đà ,danh viết thi Bà ,thị nhất nhất danh ,các hữu dị sự ,diệc cầu giải thoát diệc tức giải thoát 』。thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?nhược/nhã Tự tại Thiên năng sanh chúng sanh ,tạo tác chư hữu ,tác thiện ác nghiệp cập nghiệp quả báo ,tác tham 、sân 、si hệ phược chúng sanh 。phục ngôn 『chúng sanh đắc giải thoát thời ,tất nhập thân trung ,thị cố giải thoát thị vô thường Pháp 』。thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?nhược/nhã vô thường giả ,vân hà đắc danh vi giải thoát dã ?như Bà-la-môn tử hoàn đắc thọ mạng ,thị cố bất đắc danh Tự tại Thiên 。thị tam chủng thiên diệc bất đắc nhất 。hà dĩ cố ?a Chu na nhân Tỳ nữu đại thiên vi tác giải thoát ,dĩ thị nghĩa cố diệc bất đắc nhất 。nhược/nhã ngôn giải thoát thị vô thường giả ,đương tri tức huyễn ,phi Phật danh huyễn 。nhược/nhã năng liễu liễu chánh kiến chân ngã ,thị danh giải thoát 。

「復有說言『見微塵者,是名解脫』,復有說言『見性異、我異,是名解脫』。是義不然!何以故?若能修道見四真諦,是人乃得見性、見我。若人能受三歸依者,是人乃能真見四諦。是三歸依乃是一切無量善法,乃至阿耨多羅三藐三菩提之根本也。
「phục hưũ thuyết ngôn 『kiến vi trần giả ,thị danh giải thoát 』,phục hưũ thuyết ngôn 『kiến tánh dị 、ngã dị ,thị danh giải thoát 』。thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?nhược/nhã năng tu đạo kiến tứ chân đế ,thị nhân nãi đắc kiến tánh 、kiến ngã 。nhược/nhã nhân năng thọ tam quy y giả ,thị nhân nãi năng chân kiến Tứ đế 。thị tam quy y nãi thị nhất thiết vô lượng thiện Pháp ,nãi chí A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề chi căn bản dã 。

「菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩淨三歸依,是不為難;在家修淨,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tịnh tam quy y ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tu tịnh ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經八戒齋品第二十一
Ưu Bà Tắc Giới Kinh bát giới trai phẩm đệ nhị thập nhất

善生言:「世尊!若有人能受三歸齋戒,是人當得何等果報?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !nhược hữu nhân năng thọ tam quy trai giới ,thị nhân đương đắc hà đẳng quả báo ?」

「善男子!若人能受三歸依者,當知是人所得福報不可窮盡!善男子!迦陵伽國有七寶藏,名賓伽羅,其國人民——大、小、男、女——於七日中、七月、七年,常以車乘、象、馬、駝、驢擔負持去,猶不能盡。若有至心受三歸齋,是人所得功德果報,出勝彼藏所有寶物。善男子!毘提呵國有七寶藏,名半陸迦,其國人民——男、女、大、小——於七日中、七月、七年,常以車乘、象、馬、駝、驢擔負持去,猶不能盡。若有至心受三歸齋,是人所得功德果報,出勝彼藏所有寶物。善男子!波羅(木*奈)國有七寶藏,名曰蠰佉,其國人民——男、女、大、小——於七日中、七月、七年,常以車乘、象、馬、駝、驢擔負持去,亦不能盡。若有至心受三歸齋,是人所得功德果報,出勝彼藏所有寶物。善男子!乾陀羅國有七寶藏,名伊羅鉢多,其國人民——男、女、大、小——於七日中、七月、七年,常以車乘、象、馬、駝、驢擔負持去,亦不能盡。若有至心受三歸齋,是人所得功德果報,勝出彼藏所有寶物。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân năng thọ tam quy y giả ,đương tri thị nhân sở đắc phước báo bất khả cùng tận !Thiện nam tử !Ca lăng già quốc hữu thất bảo tạng ,danh tân già la ,kỳ quốc nhân dân ——Đại 、tiểu 、nam 、nữ ——ư thất nhật trung 、thất nguyệt 、thất niên ,thường dĩ xa thừa 、tượng 、mã 、Đà 、lư đam/đảm phụ trì khứ ,do bất năng tận 。nhược hữu chí tâm thọ/thụ tam quy trai ,thị nhân sở đắc công đức quả báo ,xuất thắng bỉ tạng sở hữu bảo vật 。Thiện nam tử !Tì Đề ha quốc hữu thất bảo tạng ,danh bán lục Ca ,kỳ quốc nhân dân ——nam 、nữ 、Đại 、tiểu ——ư thất nhật trung 、thất nguyệt 、thất niên ,thường dĩ xa thừa 、tượng 、mã 、Đà 、lư đam/đảm phụ trì khứ ,do bất năng tận 。nhược hữu chí tâm thọ/thụ tam quy trai ,thị nhân sở đắc công đức quả báo ,xuất thắng bỉ tạng sở hữu bảo vật 。Thiện nam tử !ba la (mộc *nại )quốc hữu thất bảo tạng ,danh viết nhương khư ,kỳ quốc nhân dân ——nam 、nữ 、Đại 、tiểu ——ư thất nhật trung 、thất nguyệt 、thất niên ,thường dĩ xa thừa 、tượng 、mã 、Đà 、lư đam/đảm phụ trì khứ ,diệc bất năng tận 。nhược hữu chí tâm thọ/thụ tam quy trai ,thị nhân sở đắc công đức quả báo ,xuất thắng bỉ tạng sở hữu bảo vật 。Thiện nam tử !Kiền-đà-la quốc hữu thất bảo tạng ,danh y La bát-đa ,kỳ quốc nhân dân ——nam 、nữ 、Đại 、tiểu ——ư thất nhật trung 、thất nguyệt 、thất niên ,thường dĩ xa thừa 、tượng 、mã 、Đà 、lư đam/đảm phụ trì khứ ,diệc bất năng tận 。nhược hữu chí tâm thọ/thụ tam quy trai ,thị nhân sở đắc công đức quả báo ,thắng xuất bỉ tạng sở hữu bảo vật 。

「善男子!若有從他三受三歸,三受八戒,是名得具一日一夜優婆塞齋。明相出時,是時則失,是故不得佛像邊受,要當從人。根本清淨,受已清淨,莊嚴清淨,覺觀清淨,念心清淨,求報清淨,是名三歸清淨齋法。善男子!若能如是清淨歸依受八戒者,除五逆罪,餘一切罪悉皆消滅。如是戒者,不得一時二人並受。何以故?若一時中二人共受,何因緣故一人毀犯、一人堅持?是戒力故,後世生時不能造惡,受已作罪,復不永失。若先遣信,欲刑戮人,信遲未至,其人尋後發心受齋,當受齋時,信至即殺,雖復一時,以戒力故,不得殺罪。若諸貴人,常勅作惡,若欲受齋,先當勅語,遮先諸惡乃得成就;若先不遮,輒便受齋者,不名得齋。欲受齋者,先當宣令所屬國境、我欲受齋,凡是齋日,悉斷諸惡罰戮之事。若能如是清淨受持八戒齋者,是人則得無量果報至無上樂。
「Thiện nam tử !nhược hữu tòng tha tam thọ tam quy ,tam thọ bát giới ,thị danh đắc cụ nhất nhật nhất dạ ưu-bà-tắc trai 。minh tướng xuất thời ,Thị thời tức thất ,thị cố bất đắc Phật tượng biên thọ/thụ ,yếu đương tùng nhân 。căn bản thanh tịnh ,thọ/thụ dĩ thanh tịnh ,trang nghiêm thanh tịnh ,giác quán thanh tịnh ,niệm tâm thanh tịnh ,cầu báo thanh tịnh ,thị danh tam quy thanh tịnh trai pháp 。Thiện nam tử !nhược/nhã năng như thị thanh tịnh quy y thọ/thụ bát giới giả ,trừ ngũ nghịch tội ,dư nhất thiết tội tất giai tiêu diệt 。như thị giới giả ,bất đắc nhất thời nhị nhân tịnh thọ/thụ 。hà dĩ cố ?nhược/nhã nhất thời trung nhị nhân cọng thọ/thụ ,hà nhân duyên cố nhất nhân hủy phạm 、nhất nhân kiên trì ?thị giới lực cố ,hậu thế sanh thời bất năng tạo ác ,thọ/thụ dĩ tác tội ,phục bất vĩnh thất 。nhược/nhã tiên khiển tín ,dục hình lục nhân ,tín trì vị chí ,kỳ nhân tầm hậu phát tâm thọ trai ,đương thọ/thụ trai thời ,tín chí tức sát ,tuy phục nhất thời ,dĩ giới lực cố ,bất đắc sát tội 。nhược/nhã chư quý nhân ,thường sắc tác ác ,nhược/nhã dục thọ trai ,tiên đương sắc ngữ ,già tiên chư ác nãi đắc thành tựu ;nhược/nhã tiên bất già ,triếp tiện thọ trai giả ,bất danh đắc trai 。dục thọ trai giả ,tiên đương tuyên lệnh sở chúc quốc cảnh 、ngã dục thọ trai ,phàm thị trai nhật ,tất đoạn chư ác phạt lục chi sự 。nhược/nhã năng như thị thanh tịnh thọ trì bát giới trai giả ,thị nhân tức đắc vô lượng quả báo chí vô thượng lạc/nhạc 。

「彌勒出時百年受齋,不如我世一日一夜。何以故?我時眾生具五滓故。是故我為鹿子母說:『善女!若娑羅樹能受八齋,是亦得受人、天之樂至無上樂。』善男子!是八戒齋,即是莊嚴無上菩提之瓔珞也!如是齋者,既是易作而能獲得無量功德。若有易作而不作者,是名放逸。
「Di Lặc xuất thời bách niên thọ trai ,bất như ngã thế nhất nhật nhất dạ 。hà dĩ cố ?ngã thời chúng sanh cụ ngũ chỉ cố 。thị cố ngã vi Lộc tử mẫu thuyết :『thiện nữ !nhược/nhã Ta-la thụ/thọ năng thọ bát trai ,thị diệc đắc thọ/thụ nhân 、Thiên chi lạc/nhạc chí vô thượng lạc/nhạc 。』Thiện nam tử !thị bát giới trai ,tức thị trang nghiêm vô thượng Bồ-đề chi anh lạc dã !như thị trai giả ,ký thị dịch tác nhi năng hoạch đắc vô lượng công đức 。nhược hữu dịch tác nhi bất tác giả ,thị danh phóng dật 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩能教眾生淨八戒齋,是不為難;在家菩薩教他清淨,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát năng giáo chúng sanh tịnh bát giới trai ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia Bồ-tát giáo tha thanh tịnh ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經卷第五
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ ngũ

優婆塞戒經卷第六
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ lục

北涼中印度三藏曇無讖譯
Bắc Lương trung Ấn độ Tam Tạng Đàm Vô Sấm dịch

五戒品第二十二
ngũ giới phẩm đệ nhị thập nhị

善生言:「世尊!何等之人得三歸依?何等之人不得三歸?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !hà đẳng chi nhân đắc tam quy y ?hà đẳng chi nhân bất đắc tam quy ?」

「善男子!若人信因、信果、信諦、信有得道,如是之人,則得三歸;若人至心信不可敗,親近三寶,受善友教,如是之人,則得三歸;優婆塞戒,亦復如是。若能觀是優婆塞戒多有無量功德果報,能壞無量弊惡之法。眾生無邊,受苦亦爾,難得人身;雖得人身,難具諸根;雖具諸根,難得信心;雖得信心,難遇善友;雖遇善友,難得自在;雖得自在,諸法無常。我今若造惡業,因是惡業獲得二世身心惡報,以是因緣,身、口、意惡即是我怨。設三業惡不得惡報,現在之惡亦不應作。是三惡業,現在能生弊惡色等,死時生悔,以是因緣,我受三歸及八齋法,遠離一切惡不善業。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân tín nhân 、tín quả 、tín đế 、tín hữu đắc đạo ,như thị chi nhân ,tức đắc tam quy ;nhược/nhã nhân chí tâm tín bất khả bại ,thân cận Tam Bảo ,thọ/thụ thiện hữu giáo ,như thị chi nhân ,tức đắc tam quy ;ưu-bà-tắc giới ,diệc phục như thị 。nhược/nhã năng quán thị ưu-bà-tắc giới đa hữu vô lượng công đức quả báo ,năng hoại vô lượng tệ ác chi Pháp 。chúng sanh vô biên ,thọ khổ diệc nhĩ ,nan đắc nhân thân ;tuy đắc nhân thân ,nạn/nan cụ chư căn ;tuy cụ chư căn ,nan đắc tín tâm ;tuy đắc tín tâm ,nạn/nan ngộ thiện hữu ;tuy ngộ thiện hữu ,nan đắc tự tại ;tuy đắc tự tại ,chư Pháp vô thường 。ngã kim nhược/nhã tạo ác nghiệp ,nhân thị ác nghiệp hoạch đắc nhị thế thân tâm ác báo ,dĩ thị nhân duyên ,thân 、khẩu 、ý ác tức thị ngã oán 。thiết tam nghiệp ác bất đắc ác báo ,hiện tại chi ác diệc bất ưng tác 。thị tam ác nghiệp ,hiện tại năng sanh tệ ác sắc đẳng ,tử thời sanh hối ,dĩ thị nhân duyên ,ngã thọ/thụ tam quy cập bát trai pháp ,viễn ly nhất thiết ác bất thiện nghiệp 。

「智者當觀戒有二種:一者、世戒,二、第一義戒。若不依於三寶受戒,是名世戒,是戒不堅,如彩色無膠;是故我先歸依三寶,然後受戒。若終身受,若一日一夜,所謂優婆塞戒、八戒齋法。夫世戒者,不能破壞先諸惡業;受三歸戒,則能壞之,雖作大罪,亦不失戒。何以故?戒力勢故。俱有二人同共作罪,一者受戒,二不受戒,已受戒者犯則罪重,不受戒者犯則罪輕。何以故?毀佛語故。
「trí giả đương quán giới hữu nhị chủng :nhất giả 、thế giới ,nhị 、đệ nhất nghĩa giới 。nhược/nhã bất y ư Tam Bảo thọ/thụ giới ,thị danh thế giới ,thị giới bất kiên ,như thải sắc vô giao ;thị cố ngã tiên quy y Tam Bảo ,nhiên hậu thọ/thụ giới 。nhược/nhã chung thân thọ ,nhược/nhã nhất nhật nhất dạ ,sở vị ưu-bà-tắc giới 、bát giới trai Pháp 。phu thế giới giả ,bất năng phá hoại tiên chư ác nghiệp ;thọ/thụ tam quy giới ,tức năng hoại chi ,tuy tác đại tội ,diệc bất thất giới 。hà dĩ cố ?giới lực thế cố 。câu hữu nhị nhân đồng cộng tác tội ,nhất giả thọ/thụ giới ,nhị bất thọ/thụ giới ,dĩ thọ/thụ giới giả phạm tức tội trọng ,bất thọ/thụ giới giả phạm tức tội khinh 。hà dĩ cố ?hủy Phật ngữ cố 。

「罪有二種:一者、性重,二者、遮重。是二種罪,復有輕重。或有人能重罪作輕,輕罪作重,如鴦掘魔受於世戒,伊羅鉢龍受於義戒;鴦掘魔羅破於性重不得重罪,伊羅鉢龍壞於遮制而得重罪。是故有人重罪作輕,輕罪作重,是故不應以戒同故得果亦同。世戒亦有不殺、不盜,義戒亦有不殺、不盜;至不飲酒,亦復如是。如是世戒根本不淨,受已不淨,莊嚴不淨,覺觀不淨,念心不淨,果報不淨,故不得名第一義戒,唯名世戒;是故我當受於義戒。
「tội hữu nhị chủng :nhất giả 、tánh trọng ,nhị giả 、già trọng 。thị nhị chủng tội ,phục hưũ khinh trọng 。hoặc hữu nhân năng trọng tội tác khinh ,khinh tội tác trọng ,như ương quật ma thọ/thụ ư thế giới ,y La bát long thọ/thụ ư nghĩa giới ;ương quật ma la phá ư tánh trọng bất đắc trọng tội ,y La bát long hoại ư già chế nhi đắc trọng tội 。thị cố hữu nhân trọng tội tác khinh ,khinh tội tác trọng ,thị cố bất ưng dĩ giới đồng cố đắc quả diệc đồng 。thế giới diệc hữu bất sát 、bất đạo ,nghĩa giới diệc hữu bất sát 、bất đạo ;chí bất ẩm tửu ,diệc phục như thị 。như thị thế giới căn bản bất tịnh ,thọ/thụ dĩ bất tịnh ,trang nghiêm bất tịnh ,giác quán bất tịnh ,niệm tâm bất tịnh ,quả báo bất tịnh ,cố bất đắc danh đệ nhất nghĩa giới ,duy danh thế giới ;thị cố ngã đương thọ/thụ ư nghĩa giới 。

「善男子!後世眾生身長八丈,壽命滿足八萬四千歲,是時受戒,復有於今惡世受戒,是二所得果報正等。何以故?三善根平等故。或有說言『可斷命處乃得戒』者,是義不然!何以故?夫禁戒者,悉於一切可殺、不可殺中得,一切可殺、不可殺者無量無邊,戒之果報亦復如是無量無邊。善男子!一切施中,施無怖畏最為第一,是故我說五大施者,即是五戒。如是五戒,能令眾生離五怖畏,是五種施,易可修行,自在無礙,不失財物,然得無量無邊福德。離是五施,不能獲得須陀洹果乃至得阿耨多羅三藐三菩提。善男子!若受戒已,當知是人為諸天人恭敬守護,得大名稱,雖遭惡對,心無愁惱,眾生親附,樂來依止。阿那邠坻長者之子,雖為八千金錢受戒,亦得無量功德果報。善男子!為財受戒,尚得利益,況有至心為於解脫而當不得?
「Thiện nam tử !hậu thế chúng sanh thân trường/trưởng bát trượng ,thọ mạng mãn túc bát vạn tứ thiên tuế ,Thị thời thọ/thụ giới ,phục hưũ ư kim ác thế thọ/thụ giới ,thị nhị sở đắc quả báo Chánh đẳng 。hà dĩ cố ?tam thiện căn bình đẳng cố 。hoặc hữu thuyết ngôn 『khả đoạn mạng xứ/xử nãi đắc giới 』giả ,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?phu cấm giới giả ,tất ư nhất thiết khả sát 、bất khả sát trung đắc ,nhất thiết khả sát 、bất khả sát giả vô lượng vô biên ,giới chi quả báo diệc phục như thị vô lượng vô biên 。Thiện nam tử !nhất thiết thí trung ,thí vô bố úy tối vi đệ nhất ,thị cố ngã thuyết ngũ đại thí giả ,tức thị ngũ giới 。như thị ngũ giới ,năng lệnh chúng sanh ly ngũ phố úy ,thị ngũ chủng thí ,dịch khả tu hành ,tự tại vô ngại ,bất thất tài vật ,nhiên đắc vô lượng vô biên phước đức 。ly thị ngũ thí ,bất năng hoạch đắc Tu-đà-hoàn quả nãi chí đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề 。Thiện nam tử !nhược/nhã thọ/thụ giới dĩ ,đương tri thị nhân vi chư Thiên Nhân cung kính thủ hộ ,đắc Đại danh xưng ,tuy tao ác đối ,tâm vô sầu não ,chúng sanh thân phụ ,lạc/nhạc lai y chỉ 。A na bân chì Trưởng-giả chi tử ,tuy vi bát thiên kim tiễn thọ/thụ giới ,diệc đắc vô lượng công đức quả báo 。Thiện nam tử !vi tài thọ/thụ giới ,thượng đắc lợi ích ,huống hữu chí tâm vi ư giải thoát nhi đương bất đắc ?

「善男子!有五善法圍遶是戒,常得增長,如恒河水。何等為五?一者、慈,二者、悲,三者、喜,四者、忍,五者、信。若人能破慇重邪見,心無疑網,則具正念,莊嚴清淨,根本清淨,離惡覺觀。善男子!若人能遠五惡事者,是名受戒,遠離一切身、口、意惡。若有說言『離五戒已度生死』者,無有是處!善男子!若人欲度生死大海,應當至心受持五戒。是五戒中,四於後世成無作戒,唯愛難斷故不得成;以是因緣,婬欲纏綿,應當至心慎無放逸!若有說言:更有無量極重之法,過去諸佛何緣不制,而制於酒?善男子!因於飲酒,慚愧心壞,於三惡道不生怖畏,以是因緣,則不能受其餘四戒,是故過去諸佛如來制不聽飲。若有說言『如來已說酒多過失,何故不在五戒初說?』是義不然!何以故?如是酒戒,名為遮重,不為性重;如來先制性重之戒,後制遮重。
「Thiện nam tử !hữu ngũ thiện Pháp vi nhiễu thị giới ,thường đắc tăng trưởng ,như hằng hà thủy 。hà đẳng vi ngũ ?nhất giả 、từ ,nhị giả 、bi ,tam giả 、hỉ ,tứ giả 、nhẫn ,ngũ giả 、tín 。nhược/nhã nhân năng phá ân trọng tà kiến ,tâm vô nghi võng ,tức cụ chánh niệm ,trang nghiêm thanh tịnh ,căn bản thanh tịnh ,ly ác giác quán 。Thiện nam tử !nhược/nhã nhân năng viễn ngũ ác sự giả ,thị danh thọ/thụ giới ,viễn ly nhất thiết thân 、khẩu 、ý ác 。nhược hữu thuyết ngôn 『ly ngũ giới dĩ độ sanh tử 』giả ,vô hữu thị xứ !Thiện nam tử !nhược/nhã nhân dục độ sanh tử đại hải ,ứng đương chí tâm thọ trì ngũ giới 。thị ngũ giới trung ,tứ ư hậu thế thành vô tác giới ,duy ái nạn/nan đoạn cố bất đắc thành ;dĩ thị nhân duyên ,dâm dục triền miên ,ứng đương chí tâm thận vô phóng dật !nhược hữu thuyết ngôn :cánh hữu vô lượng cực trọng chi Pháp ,quá khứ chư Phật hà duyên bất chế ,nhi chế ư tửu ?Thiện nam tử !nhân ư ẩm tửu ,tàm quý tâm hoại ,ư tam ác đạo bất sanh bố úy ,dĩ thị nhân duyên ,tức bất năng thọ kỳ dư tứ giới ,thị cố quá khứ chư Phật Như Lai chế bất thính ẩm 。nhược hữu thuyết ngôn 『Như Lai dĩ thuyết tửu đa quá thất ,hà cố bất tại ngũ giới sơ thuyết ?』thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?như thị tửu giới ,danh vi già trọng ,bất vi tánh trọng ;Như Lai tiên chế tánh trọng chi giới ,hậu chế già trọng 。

「善男子!如來先說白、黑月中各有三齋,隨外道故;諸外道輩常以此日供養諸天,是故如來說有三齋。善男子!如因帳窓,帳勒故不墮,三齋之法,亦復如是,眾生若有發心受持,終不墮於三惡道中。善男子!有人若欲施時、供養三寶時、若坐禪時、若修善時、若讀經時、供養父母時,當先立制,我若不作,要自剋罰;是人福德日夜增長,如恒河流。如是五戒有五種果:一者、無作果,二者、報果,三者、餘果,四者、作果,五者、解脫果。若有具足受持五戒,當知是人得是五果。若優婆塞常能出至寺廟僧坊,到已,親近諸比丘等:既親近已,諮問法味;既問法已,當至心聽;聽已受持,憶念不忘,能分別義;分別義已,轉化眾生,是名優婆塞自利利他。
「Thiện nam tử !Như Lai tiên thuyết bạch 、hắc nguyệt trung các hữu tam trai ,tùy ngoại đạo cố ;chư ngoại đạo bối thường dĩ thử nhật cúng dường chư Thiên ,thị cố Như Lai thuyết hữu tam trai 。Thiện nam tử !như nhân trướng song ,trướng lặc cố bất đọa ,tam trai chi Pháp ,diệc phục như thị ,chúng sanh nhược hữu phát tâm thọ trì ,chung bất đọa ư tam ác đạo trung 。Thiện nam tử !hữu nhân nhược/nhã dục thí thời 、cúng dường Tam Bảo thời 、nhược/nhã tọa Thiền thời 、nhược/nhã tu thiện thời 、nhược/nhã đọc Kinh thời 、cúng dường phụ mẫu thời ,đương tiên lập chế ,ngã nhược/nhã bất tác ,yếu tự khắc phạt ;thị nhân phước đức nhật dạ tăng trưởng ,như hằng hà lưu 。như thị ngũ giới hữu ngũ chủng quả :nhất giả 、vô tác quả ,nhị giả 、báo quả ,tam giả 、dư quả ,tứ giả 、tác quả ,ngũ giả 、giải thoát quả 。nhược hữu cụ túc thọ trì ngũ giới ,đương tri thị nhân đắc thị ngũ quả 。nhược/nhã ưu-bà-tắc thường năng xuất chí tự miếu tăng phường ,đáo dĩ ,thân cận chư Tỳ-kheo đẳng :ký thân cận dĩ ,ti vấn pháp vị ;ký vấn Pháp dĩ ,đương chí tâm thính ;thính dĩ thọ trì ,ức niệm bất vong ,năng phân biệt nghĩa ;phân biệt nghĩa dĩ ,chuyển hóa chúng sanh ,thị danh ưu-bà-tắc tự lợi lợi tha 。

「若優婆塞不能習學如是所說,輕慢比丘,為求過失而往聽法,無信敬心,奉事外道,見其功德,深信日、月、五星、諸宿,是優婆塞不名堅固如法住也。若優婆塞雖不自作五惡之業,教人作者,是優婆塞非如法住也。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc bất năng tập học như thị sở thuyết ,khinh mạn Tỳ-kheo ,vi cầu quá thất nhi vãng thính pháp ,vô tín kính tâm ,phụng sự ngoại đạo ,kiến kỳ công đức ,thâm tín nhật 、nguyệt 、ngũ tinh 、chư tú ,thị ưu-bà-tắc bất danh kiên cố như pháp trụ dã 。nhược/nhã ưu-bà-tắc tuy bất tự tác ngũ ác chi nghiệp ,giáo nhân tác giả ,thị ưu-bà-tắc phi như pháp trụ dã 。

「若優婆塞先取他物,許為了事,是優婆塞非如法住。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc tiên thủ tha vật ,hứa vi liễu sự ,thị ưu-bà-tắc phi như pháp trụ 。

「若優婆塞典知官津,稅賣估物,是優婆塞非如法住。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc điển tri quan tân ,thuế mại cổ vật ,thị ưu-bà-tắc phi như pháp trụ 。

「若優婆塞計價治病,治已賣物,是優婆塞非如法住。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc kế giá trì bệnh ,trì dĩ mại vật ,thị ưu-bà-tắc phi như pháp trụ 。

「若優婆塞違官私制,非如法住。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc vi quan tư chế ,phi như pháp trụ 。

「若優婆塞自不作惡,不教他作,心不念惡,名如法住。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc tự bất tác ác ,bất giáo tha tác ,tâm bất niệm ác ,danh như pháp trụ 。

「若優婆塞因客煩惱所起之罪,作已不生慚愧悔心,非如法住。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc nhân khách phiền não sở khởi chi tội ,tác dĩ bất sanh tàm quý hối tâm ,phi như pháp trụ 。

「若優婆塞為身命故,作諸惡事,非如法住。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc vi thân mạng cố ,tác chư ác sự ,phi như pháp trụ 。

「若優婆塞雖得人身,行於非法,不名為人。
「nhược/nhã ưu-bà-tắc tuy đắc nhân thân ,hạnh/hành/hàng ư phi pháp ,bất danh vi nhân 。

「若得信心,能作福德,善修正念,觀一切法皆是無常、無我、我所,於一切法心無取著,見一切法不得自在,生滅、苦、空、無有寂靜;人身難得,雖得人身,難具諸根;雖具諸根,難得正見;雖具正見,難得信心;雖得信心,難遇善友;雖遇善友,難聞正法;雖聞正法,難得受持:能如是觀,是名人身。
「nhược/nhã đắc tín tâm ,năng tác phước đức ,thiện tu chánh niệm ,quán nhất thiết pháp giai thị vô thường 、vô ngã 、ngã sở ,ư nhất thiết Pháp tâm vô thủ trước/trứ ,kiến nhất thiết pháp bất đắc tự tại ,sanh diệt 、khổ 、không 、vô hữu tịch tĩnh ;nhân thân nan đắc ,tuy đắc nhân thân ,nạn/nan cụ chư căn ;tuy cụ chư căn ,nan đắc chánh kiến ;tuy cụ chánh kiến ,nan đắc tín tâm ;tuy đắc tín tâm ,nạn/nan ngộ thiện hữu ;tuy ngộ thiện hữu ,nạn/nan văn chánh pháp ;tuy văn chánh pháp ,nan đắc thọ trì :năng như thị quán ,thị danh nhân thân 。

「若人能觀欲界無常,乃至非想非非想處皆悉無常,以是因緣,不求三惡乃至非想非非想處。如是觀已,見三不堅,以不堅身易於堅身:禮拜供養,來迎去送,自手施與,親執福事,是名以不堅身易於堅身。以不堅財易於堅財:能自食用亦以布施,供給病瘦、行路之人,供養沙門、婆羅門等貧窮下賤,是名以不堅財易於堅財。以不堅命易於堅命:修於六念、慈悲喜捨,證四真諦,善能觀察生老病死,明信善惡業之果報,定知恩愛當有別離,一切眾生不得自在,未得聖道,生死力大,一切世樂常與苦俱,雖復受之,心不染著,猶如寒月求火自煖,雖復為之,終不作惡;修忍二施以潤眾生,深觀苦樂其性平等;凡所發言,言則柔軟,善化眾生,令如法住,遠離惡友,心無放逸,飲酒、博弈、射獵之事悉不為之,是名以不堅之命易於堅命。
「nhược/nhã nhân năng quán dục giới vô thường ,nãi chí phi tưởng phi phi tưởng xử giai tất vô thường ,dĩ thị nhân duyên ,bất cầu tam ác nãi chí phi tưởng phi phi tưởng xử 。như thị quán dĩ ,kiến tam bất kiên ,dĩ ất kiên thân dịch ư kiên thân :lễ bái cúng dường ,lai nghênh khứ tống ,tự thủ thí dữ ,thân chấp phước sự ,thị danh dĩ ất kiên thân dịch ư kiên thân 。dĩ ất kiên tài dịch ư kiên tài :năng tự thực dụng diệc dĩ ố thí ,cung cấp bệnh sấu 、hạnh/hành/hàng lộ chi nhân ,cúng dường Sa Môn 、Bà-la-môn đẳng bần cùng hạ tiện ,thị danh dĩ ất kiên tài dịch ư kiên tài 。dĩ ất kiên mạng dịch ư kiên mạng :tu ư lục niệm 、từ bi hỉ xả ,chứng tứ chân đế ,thiện năng quan sát sanh lão bệnh tử ,minh tín thiện ác nghiệp chi quả báo ,định tri ân ái đương hữu biệt ly ,nhất thiết chúng sanh bất đắc tự tại ,vị đắc Thánh đạo ,sanh tử lực Đại ,nhất thiết thế lạc/nhạc thường dữ khổ câu ,tuy phục thọ/thụ chi ,tâm bất nhiễm trước ,do như hàn nguyệt cầu hỏa tự noãn ,tuy phục vi chi ,chung bất tác ác ;tu nhẫn nhị thí dĩ nhuận chúng sanh ,thâm quán khổ lạc/nhạc kỳ tánh bình đẳng ;phàm sở phát ngôn ,ngôn tức nhu nhuyễn ,thiện hóa chúng sanh ,lệnh như pháp trụ ,viễn ly ác hữu ,tâm vô phóng dật ,ẩm tửu 、bác dịch 、xạ liệp chi sự tất bất vi chi ,thị danh dĩ ất kiên chi mạng dịch ư kiên mạng 。

「善男子!若得人身,多饒財物,兼得自在,先應供養父母、師長、和上、耆舊、持法之人,供給遠至、初行之人,疾病所須。言則柔軟,多有慚愧,不偏信敬有德一人,見有賢聖持戒、多聞,能以舍宅、飲食、臥具、衣服、病藥而供養之。深信僧中多有功德,修集向道得須陀洹果,乃至能修向阿羅漢,得阿羅漢果,修金剛三昧、電光三昧。觀如是已,平等奉施;如是施已,得無量福。是故我於《鹿子經》中告鹿子母曰:『雖復請佛及五百阿羅漢,猶故不得名請僧福。若能僧中施一似像極惡比丘,猶得無量福德果報。何以故?如是比丘雖是惡人,無戒、多聞,不修善法,亦能演說三種菩提,有因有果,亦不誹謗佛、法、僧寶,執持如來無上勝幡,正見無謬。』若供養僧,即是供養佛、僧二寶;若觀佛法功德微妙,即是具足供養三寶。
「Thiện nam tử !nhược/nhã đắc nhân thân ,đa nhiêu tài vật ,kiêm đắc tự tại ,tiên Ứng-Cúng dưỡng phụ mẫu 、sư trường/trưởng 、hòa thượng 、kì cựu 、Trì Pháp chi nhân ,cung cấp viễn chí 、sơ hạnh/hành/hàng chi nhân ,tật bệnh sở tu 。ngôn tức nhu nhuyễn ,đa hữu tàm quý ,bất Thiên tín kính hữu đức nhất nhân ,kiến hữu hiền thánh trì giới 、đa văn ,năng dĩ xá trạch 、ẩm thực 、ngọa cụ 、y phục 、bệnh dược nhi cúng dường chi 。thâm tín tăng trung đa hữu công đức ,tu tập hướng đạo đắc Tu-đà-hoàn quả ,nãi chí năng tu hướng A-la-hán ,đắc A-la-hán quả ,tu Kim Cương tam muội 、điện quang tam muội 。quán như thị dĩ ,bình đẳng phụng thí ;như thị thí dĩ ,đắc vô lượng phước 。thị cố ngã ư 《lộc tử Kinh 》trung cáo Lộc tử mẫu viết :『tuy phục thỉnh Phật cập ngũ bách A-la-hán ,do cố bất đắc danh thỉnh tăng phước 。nhược/nhã năng tăng trung thí nhất tự tượng cực ác Tỳ-kheo ,do đắc vô lượng phước đức quả báo 。hà dĩ cố ?như thị Tỳ-kheo tuy thị ác nhân ,vô giới 、đa văn ,bất tu thiện Pháp ,diệc năng diễn thuyết tam chủng Bồ-đề ,hữu nhân hữu quả ,diệc bất phỉ báng Phật 、Pháp 、tăng bảo ,chấp trì Như Lai vô thượng thắng phan/phiên ,chánh kiến vô mậu 。』nhược/nhã cúng dường tăng ,tức thị cúng dường Phật 、tăng nhị bảo ;nhược/nhã quán Phật Pháp công đức vi diệu ,tức thị cụ túc cúng dường Tam Bảo 。

「若人施時不求果報,即是供養無上菩提,具足成就檀波羅蜜,修菩提道,能得未來無量功德,亦能自利及利益他。能修慈悲,為破他苦,自捨己樂。未得菩提,心無憂悔,雖聞菩提久遠難得,而其內心初無退轉,為諸眾生無量世中受大苦惱,亦不疲厭。樂如法行,不求世樂,樂處寂靜出家修道,未得出家,雖在家居,如解脫人不作眾惡,得三種戒——戒戒、定戒、無漏戒。
「nhược/nhã nhân thí thời bất cầu quả báo ,tức thị cúng dường vô thượng Bồ-đề ,cụ túc thành tựu đàn ba-la-mật ,tu Bồ-đề đạo ,năng đắc vị lai vô lượng công đức ,diệc năng tự lợi cập lợi ích tha 。năng tu từ bi ,vi phá tha khổ ,tự xả kỷ lạc/nhạc 。vị đắc Bồ-đề ,tâm Vô ưu hối ,tuy văn Bồ-đề cửu viễn nan đắc ,nhi kỳ nội tâm sơ vô thoái chuyển ,vi chư chúng sanh vô lượng thế trung thọ/thụ đại khổ não ,diệc bất bì yếm 。lạc/nhạc như Pháp hành ,bất cầu thế lạc/nhạc ,lạc/nhạc xứ/xử tịch tĩnh xuất gia tu đạo ,vị đắc xuất gia ,tuy tại gia cư ,như giải thoát nhân bất tác chúng ác ,đắc tam chủng giới ——giới giới 、định giới 、vô lậu giới 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩如法修行,是不為難;在家菩薩如法修行,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát như pháp tu hành ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia Bồ-tát như pháp tu hành ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經尸波羅蜜品第二十三
Ưu Bà Tắc Giới Kinh thi Ba-la-mật phẩm đệ nhị thập tam

善生言:「世尊!云何菩薩趣向菩提,其心堅固?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !vân hà Bồ Tát thú hướng Bồ-đề ,kỳ tâm kiên cố ?」

「善男子?菩薩堅固,具足四法:一者、受大苦時終不捨離如法之行;二者、得大自在,常修忍辱;三者、身處貧窮,常樂施與;四者、盛壯之年,常樂出家。若有菩薩具足四法,趣向菩提,其心堅固。
「Thiện nam tử ?Bồ Tát kiên cố ,cụ túc tứ pháp :nhất giả 、thọ/thụ đại khổ thời chung bất xả ly như pháp chi hạnh/hành/hàng ;nhị giả 、đắc đại tự tại ,thường tu nhẫn nhục ;tam giả 、thân xứ/xử bần cùng ,thường lạc/nhạc thí dữ ;tứ giả 、thịnh tráng chi niên ,thường lạc/nhạc xuất gia 。nhược hữu Bồ Tát cụ túc tứ pháp ,thú hướng Bồ-đề ,kỳ tâm kiên cố 。

「菩薩具足如是四法,復作是念:『是菩提道初根本地,名之為戒。如是戒者,亦名初地,亦名導地,亦名平地,亦名等地,亦名慈地,亦名悲地,亦名佛跡,亦名一切功德根本,亦名福田;以是因緣,智者應當受持不毀。』復次,智者又作是念:『戒有二果:一、諸天樂,二、菩提樂。智者應當求菩提樂,不求天樂。』若受戒已,所不應作而故作之,所不應思而故思惟,懈怠懶惰,樂於睡眠,念惡覺觀、邪命惡願,是名污戒。若受戒已,心生悔恨,求人、天樂,多諸放逸,不生憐愍,是名污戒。若畏貧窮,若為恐怖,若為失財,若畏作役,若為身命,若為利養,若為愛心而受禁戒,既受戒已,心生疑惑,是名污戒。
「Bồ Tát cụ túc như thị tứ pháp ,phục tác thị niệm :『thị Bồ-đề đạo sơ căn bản địa ,danh chi vi giới 。như thị giới giả ,diệc danh sơ địa ,diệc danh đạo địa ,diệc danh bình địa ,diệc danh đẳng địa ,diệc danh từ địa ,diệc danh bi địa ,diệc danh Phật tích ,diệc danh nhất thiết công đức căn bản ,diệc danh phước điền ;dĩ thị nhân duyên ,trí giả ứng đương thọ trì bất hủy 。』phục thứ ,trí giả hựu tác thị niệm :『giới hữu nhị quả :nhất 、chư Thiên nhạc ,nhị 、Bồ-đề lạc/nhạc 。trí giả ứng đương cầu Bồ-đề lạc/nhạc ,bất cầu Thiên nhạc 。』nhược/nhã thọ/thụ giới dĩ ,sở bất ưng tác nhi cố tác chi ,sở bất ưng tư nhi cố tư tánh ,giải đãi lại nọa ,lạc/nhạc ư thụy miên ,niệm ác giác quán 、tà mạng ác nguyện ,thị danh ô giới 。nhược/nhã thọ/thụ giới dĩ ,tâm sanh hối hận ,cầu nhân 、Thiên nhạc ,đa chư phóng dật ,bất sanh liên mẫn ,thị danh ô giới 。nhược/nhã úy bần cùng ,nhược/nhã vi khủng bố ,nhược/nhã vi thất tài ,nhược/nhã úy tác dịch ,nhược/nhã vi thân mạng ,nhược/nhã vi lợi dưỡng ,nhược/nhã vi ái tâm nhi thọ/thụ cấm giới ,ký thọ/thụ giới dĩ ,tâm sanh nghi hoặc ,thị danh ô giới 。

「善男子!若人不樂久處生死,深見過罪,觀人天樂、阿鼻獄苦平等無差,憐愍眾生,具足正念,為欲利益無量眾生使得成道;為具無上菩提道故,為如法行故,受持是戒;心不放逸,能觀過去、未來、現在身、口、意業,知輕知重;凡所作事,先當繫心修不放逸,作已、作時亦復如是修不放逸;若先不知,作已得罪,若失念心亦得犯罪,若客煩惱時暫起者亦得犯罪,若小放逸亦得犯罪——是人常觀犯輕如重,觀已生悔及慚愧心,怖畏愁惱,心不樂之,至心懺悔,既懺悔已,心生歡喜,慎護受持更不敢犯,是名淨戒。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân bất lạc/nhạc cửu xứ/xử sanh tử ,thâm kiến quá tội ,quán nhân Thiên nhạc 、A-tỳ ngục khổ bình đẳng vô sái ,liên mẫn chúng sanh ,cụ túc chánh niệm ,vi dục lợi ích vô lượng chúng sanh sử đắc thành đạo ;vi cụ vô thượng Bồ-đề đạo cố ,vi như Pháp hành cố ,thọ trì thị giới ;tâm bất phóng dật ,năng quán quá khứ 、vị lai 、hiện tại thân 、khẩu 、ý nghiệp ,tri khinh tri trọng ;phàm sở tác sự ,tiên đương hệ tâm tu bất phóng dật ,tác dĩ 、tác thời diệc phục như thị tu bất phóng dật ;nhược/nhã tiên bất tri ,tác dĩ đắc tội ,nhược/nhã thất niệm tâm diệc đắc phạm tội ,nhược/nhã khách phiền não thời tạm khởi giả diệc đắc phạm tội ,nhược/nhã tiểu phóng dật diệc đắc phạm tội ——thị nhân thường quán phạm khinh như trọng ,quán dĩ sanh hối cập tàm quý tâm ,bố úy sầu não ,tâm bất lạc/nhạc chi ,chí tâm sám hối ,ký sám hối dĩ ,tâm sanh hoan hỉ ,thận hộ thọ trì cánh bất cảm phạm ,thị danh tịnh giới 。

「善男子!有智之人,既受戒已,當觀三事不作惡行:一者、自為,二者、為世,三者、為法。
「Thiện nam tử !hữu trí chi nhân ,ký thọ/thụ giới dĩ ,đương quán tam sự bất tác ác hạnh/hành/hàng :nhất giả 、tự vi ,nhị giả 、vi thế ,tam giả 、vi Pháp 。

「云何自為?我自證知此是惡事,知作惡業得如是果,知作善業得如是果。所作惡業無有虛妄,決定還得諸惡之果,所作善業亦無虛妄,決定還得諸善之果;若是二業無虛妄者,我今云何而自欺誑?以是因緣我受戒已,不應毀犯,當至心持,是名自為。
「vân hà tự vi ?ngã tự chứng tri thử thị ác sự ,tri tác ác nghiệp đắc như thị quả ,tri tác thiện nghiệp đắc như thị quả 。sở tác ác nghiệp vô hữu hư vọng ,quyết định hoàn đắc chư ác chi quả ,sở tác thiện nghiệp diệc vô hư vọng ,quyết định hoàn đắc chư thiện chi quả ;nhược/nhã thị nhị nghiệp vô hư vọng giả ,ngã kim vân hà nhi tự khi cuống ?dĩ thị nhân duyên ngã thọ/thụ giới dĩ ,bất ưng hủy phạm ,đương chí tâm trì ,thị danh tự vi 。

「云何為世?有智者觀見世間之人,有得清淨天耳、天眼及他心智,我若作惡,是人必當見、聞、知我;若見、聞、知我,當云何不生慚愧而作惡耶?復觀諸天具足無量福德,神足、天耳、天眼,具他心智遙能見聞,雖近於人,人不能見,若我作惡,如是等天當見、聞、知;若是天等了了見我,我當云何不生慚愧故作罪耶?是名為世。
「vân hà vi thế ?hữu trí giả quán kiến thế gian chi nhân ,hữu đắc thanh tịnh thiên nhĩ 、Thiên nhãn cập tha tâm trí ,ngã nhược/nhã tác ác ,thị nhân tất đương kiến 、văn 、tri ngã ;nhược/nhã kiến 、văn 、tri ngã ,đương vân hà bất sanh tàm quý nhi tác ác da ?phục quán chư Thiên cụ túc vô lượng phước đức ,thần túc 、thiên nhĩ 、Thiên nhãn ,cụ tha tâm trí dao năng kiến văn ,tuy cận ư nhân ,nhân bất năng kiến ,nhược/nhã ngã tác ác ,như thị đẳng Thiên đương kiến 、văn 、tri ;nhược/nhã thị Thiên đẳng liễu liễu kiến ngã ,ngã đương vân hà bất sanh tàm quý cố tác tội da ?thị danh vi thế 。

「云何為法?有智之人,觀如來法清淨無染,得現在利,能令寂靜度於彼岸,能作解脫,不選時節。我為是法故受持戒,我若不能先受小制,云何能得受大制耶?破小制已,增五有苦,若至心持,增無上樂。我受身來所以未得證解脫者,實由不從過去無量諸佛如來受禁戒故;我今受戒,未來定當值遇恒河沙等諸佛。深觀是已,生大憐愍,至心受戒,受已堅持,為阿耨多羅三藐三菩提,利益無量諸眾生故。
「vân hà vi Pháp ?hữu trí chi nhân ,quán Như Lai Pháp thanh tịnh vô nhiễm ,đắc hiện tại lợi ,năng lệnh tịch tĩnh độ ư bỉ ngạn ,năng tác giải thoát ,bất tuyển thời tiết 。ngã vi thị pháp cố thọ/thụ trì giới ,ngã nhược/nhã bất năng tiên thọ/thụ tiểu chế ,vân hà năng đắc thọ/thụ Đại chế da ?phá tiểu chế dĩ ,tăng ngũ hữu khổ ,nhược/nhã chí tâm trì ,tăng vô thượng lạc/nhạc 。ngã thọ/thụ thân lai sở dĩ vị đắc chứng giải thoát giả ,thật do bất tùng quá khứ vô lượng chư Phật Như Lai thọ/thụ cấm giới cố ;ngã kim thọ/thụ giới ,vị lai định đương trực ngộ hằng hà sa đẳng chư Phật 。thâm quán thị dĩ ,sanh Đại liên mẫn ,chí tâm thọ/thụ giới ,thọ/thụ dĩ kiên trì ,vi A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,lợi ích vô lượng chư chúng sanh cố 。

「善男子!若在家,若出家,若三歸,若八齋,若五戒,若具足,若不具足,若一日一夜,若一時一念,若盡形壽至心受持,當知是人得大福德。善男子!若受戒已,修三善業——多聞、布施、修定——修善供養三寶,是則名為莊嚴菩提。若受戒已,能讀如來十二部經,是名無上大法之藏,勤加精進,欲得具足尸波羅蜜。如是戒者,今世受已,後雖不受,成無作戒。善男子!有戒非波羅蜜,有波羅蜜非戒,有戒有波羅蜜,有非禁戒非波羅蜜。是戒非波羅蜜者,所謂聲聞、辟支佛戒。是波羅蜜非是戒者,所謂檀波羅蜜。是戒是波羅蜜者,如昔菩薩受瞿陀身時,為諸虫獸及諸蟻子之所唼食,身不傾動,不生惡心;亦如仙人為眾生故,十二年中青雀處頂,不起不動。非戒非波羅蜜者,如世俗施。
「Thiện nam tử !nhược/nhã tại gia ,nhược/nhã xuất gia ,nhược/nhã tam quy ,nhược/nhã bát trai ,nhược/nhã ngũ giới ,nhược/nhã cụ túc ,nhược/nhã bất cụ túc ,nhược/nhã nhất nhật nhất dạ ,nhược/nhã nhất thời nhất niệm ,nhược/nhã tận hình thọ chí tâm thọ trì ,đương tri thị nhân đắc Đại phước đức 。Thiện nam tử !nhược/nhã thọ/thụ giới dĩ ,tu tam thiện nghiệp ——đa văn 、bố thí 、tu định ——tu thiện cúng dường Tam Bảo ,thị tắc danh vi trang nghiêm Bồ-đề 。nhược/nhã thọ/thụ giới dĩ ,năng độc Như Lai thập nhị bộ Kinh ,thị danh vô thượng đại pháp chi tạng ,cần gia tinh tấn ,dục đắc cụ túc thi Ba-la-mật 。như thị giới giả ,kim thế thọ/thụ dĩ ,hậu tuy bất thọ/thụ ,thành vô tác giới 。Thiện nam tử !hữu giới phi Ba-la-mật ,hữu Ba-la-mật phi giới ,hữu giới hữu Ba-la-mật ,hữu phi cấm giới phi Ba-la-mật 。thị giới phi Ba-la-mật giả ,sở vị Thanh văn 、Bích Chi Phật giới 。thị Ba-la-mật phi thị giới giả ,sở vị đàn ba-la-mật 。thị giới thị Ba-la-mật giả ,như tích Bồ Tát thọ/thụ Cồ đà thân thời ,vi chư trùng thú cập chư nghĩ tử chi sở tiếp thực/tự ,thân bất khuynh động ,bất sanh ác tâm ;diệc như Tiên nhân vi chúng sanh cố ,thập nhị niên trung thanh tước xứ/xử đảnh/đính ,bất khởi bất động 。phi giới phi Ba-la-mật giả ,như thế tục thí 。

「善男子!菩薩摩訶薩住尸波羅蜜時,所受眾苦,誰能說之?有人若受小小戒已,少欲知足,不能憐愍諸苦眾生,當知是人不能具足尸波羅蜜。若能修忍、三昧、智慧,勤行精進,樂於多聞,當知是人則能增長尸波羅蜜,莊嚴菩提,證菩提果。如是戒者,無量眾生故,無量果報故,無量戒禁故,以是因緣,莊嚴菩提。
「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát trụ/trú thi Ba-la-mật thời ,sở thọ chúng khổ ,thùy năng thuyết chi ?hữu nhân nhược/nhã thọ/thụ tiểu tiểu giới dĩ ,thiểu dục tri túc ,bất năng liên mẫn chư khổ chúng sanh ,đương tri thị nhân bất năng cụ túc thi Ba-la-mật 。nhược/nhã năng tu nhẫn 、tam muội 、trí tuệ ,cần hạnh/hành/hàng tinh tấn ,lạc/nhạc ư đa văn ,đương tri thị nhân tức năng tăng trưởng thi Ba-la-mật ,trang nghiêm Bồ-đề ,chứng Bồ-đề quả 。như thị giới giả ,vô lượng chúng sanh cố ,vô lượng quả báo cố ,vô lượng giới cấm cố ,dĩ thị nhân duyên ,trang nghiêm Bồ-đề 。

「善男子!菩薩摩訶薩既受戒已,口不說惡,耳不樂聞,不樂說世,亦不樂聞,終不放心在惡覺觀,不親惡友,是故得名寂靜淨戒。菩薩若見破戒惡人,不生惡心,為設種種善巧方便而調伏之;若不調伏,當生憐愍,不為身命破戒捨戒。食已,先修慚愧之心、不放逸心,為治身命,如療惡瘡。若入村落,如刀刺林,攝護諸根,修集正念,觀察可作及不可作,不生放逸。若人作福亦因於我,若人作罪亦因於我,是故我得大供養時不應生喜,得衰苦時不應生瞋。得少供養,應作是念:『我今信、戒、施、聞、智慧如法住少,故得如是微少供養,是故今我不應生於愁苦之念。我為二事受他信施:一者、為增他福,二者、為增自善。是故若得少物、惡物,不應生惱。』久住遲得,輕罵已得,爾時復當自責其身:『是我宿罪,非眾生過,是故我今不應生惱。』若受戒已,為他作罪,亦應說言『如是所作實非是道』。何以故?十二部經不說諸惡為菩提道也。是故我今獲得雜報。若能如是深觀察者,當知是人則能具足尸波羅蜜。
「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát ký thọ/thụ giới dĩ ,khẩu bất thuyết ác ,nhĩ bất lạc/nhạc văn ,bất lạc/nhạc thuyết thế ,diệc bất lạc/nhạc văn ,chung bất phóng tâm tại ác giác quán ,bất thân ác hữu ,thị cố đắc danh tịch tĩnh tịnh giới 。Bồ Tát nhược/nhã kiến phá giới ác nhân ,bất sanh ác tâm ,vi thiết chủng chủng thiện xảo phương tiện nhi điều phục chi ;nhược/nhã bất điều phục ,đương sanh liên mẫn ,bất vi thân mạng phá giới xả giới 。thực/tự dĩ ,tiên tu tàm quý chi tâm 、bất phóng dật tâm ,vi trì thân mạng ,như liệu ác sang 。nhược/nhã nhập thôn lạc ,như đao thứ lâm ,nhiếp hộ chư căn ,tu tập chánh niệm ,quan sát khả tác cập bất khả tác ,bất sanh phóng dật 。nhược/nhã nhân tác phước diệc nhân ư ngã ,nhược/nhã nhân tác tội diệc nhân ư ngã ,thị cố ngã đắc Đại cúng dường thời bất ưng sanh hỉ ,đắc suy khổ thời bất ưng sanh sân 。đắc thiểu cúng dường ,ưng tác thị niệm :『ngã kim tín 、giới 、thí 、văn 、trí tuệ như pháp trụ thiểu ,cố đắc như thị vi thiểu cúng dường ,thị cố kim ngã bất ưng sanh ư sầu khổ chi niệm 。ngã vi nhị sự thọ/thụ tha tín thí :nhất giả 、vi tăng tha phước ,nhị giả 、vi tăng tự thiện 。thị cố nhược/nhã đắc thiểu vật 、ác vật ,bất ưng sanh não 。』cửu trụ trì đắc ,khinh mạ dĩ đắc ,nhĩ thời phục đương tự trách kỳ thân :『thị ngã tú tội ,phi chúng sanh quá/qua ,thị cố ngã kim bất ưng sanh não 。』nhược/nhã thọ/thụ giới dĩ ,vi tha tác tội ,diệc ưng thuyết ngôn 『như thị sở tác thật phi thị đạo 』。hà dĩ cố ?thập nhị bộ Kinh bất thuyết chư ác vi Bồ-đề đạo dã 。thị cố ngã kim hoạch đắc tạp báo 。nhược/nhã năng như thị thâm quan sát giả ,đương tri thị nhân tức năng cụ túc thi Ba-la-mật 。

「善男子!若有人能攝護諸根,身四威儀不作諸惡,能堪眾苦,不作邪命,當知是人則能具足尸波羅蜜。若於輕重戒中等生怖畏,雖遭惡時,不犯小戒,不令煩惱穢污其心,修集忍辱,當知是人則能具足尸波羅蜜。若離惡友,令諸眾生遠惡邪見,知恩報恩,當知是人則能具足尸波羅蜜。若為善事不惜身命,罷散自事,營成他事,見罵詈者不生惡心,當知是人則能具足尸波羅蜜。若見如來所開之處,如本持之,護眾生命,不惜財命,乃至命終不犯小戒,雖得微妙七珍之物,心不生貪,不為報恩以善加人,為憐愍故;受持禁戒,既受持已,善發大願,願諸眾生悉得淨戒,當知是人則能具足尸波羅蜜。
「Thiện nam tử !nhược hữu nhân năng nhiếp hộ chư căn ,thân tứ uy nghi bất tác chư ác ,năng kham chúng khổ ,bất tác tà mạng ,đương tri thị nhân tức năng cụ túc thi Ba-la-mật 。nhược/nhã ư khinh trọng giới trung đẳng sanh bố úy ,tuy tao ác thời ,bất phạm tiểu giới ,bất lệnh phiền não uế ô kỳ tâm ,tu tập nhẫn nhục ,đương tri thị nhân tức năng cụ túc thi Ba-la-mật 。nhược/nhã ly ác hữu ,lệnh chư chúng sanh viễn ác tà kiến ,tri ân báo ân ,đương tri thị nhân tức năng cụ túc thi Ba-la-mật 。nhược/nhã vi thiện sự bất tích thân mạng ,bãi tán tự sự ,doanh thành tha sự ,kiến mạ lị giả bất sanh ác tâm ,đương tri thị nhân tức năng cụ túc thi Ba-la-mật 。nhược/nhã kiến Như Lai sở khai chi xứ/xử ,như bổn trì chi ,hộ chúng sanh mạng ,bất tích tài mạng ,nãi chí mạng chung bất phạm tiểu giới ,tuy đắc vi diệu thất trân chi vật ,tâm bất sanh tham ,bất vi áo ân dĩ thiện gia nhân ,vi liên mẫn cố ;thọ trì cấm giới ,ký thọ trì dĩ ,thiện phát đại nguyện ,nguyện chư chúng sanh tất đắc tịnh giới ,đương tri thị nhân tức năng cụ túc thi Ba-la-mật 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩具尸波羅蜜是不為難;在家具足,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏繞故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát cụ thi Ba-la-mật thị bất vi nạn/nan ;tại gia cụ túc ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經業品第二十四之一
Ưu Bà Tắc Giới Kinh nghiệp phẩm đệ nhị thập tứ chi nhất

善生言:「世尊!諸佛如來未出世時,菩薩摩訶薩以何為戒?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !chư Phật Như Lai vị xuất thế thời ,Bồ-Tát Ma-ha-tát dĩ hà vi giới ?」

「善男子!佛未出世,是時無有三歸依戒,唯有智人求菩提道,修十善法。是十善法,除佛無能分別說者,過去佛說流轉至今,無有漏失,智者受行。善男子!眾生不能受持修集十善法者,皆由過去不能親近諮承佛故。
「Thiện nam tử !Phật vị xuất thế ,Thị thời vô hữu tam quy y giới ,duy hữu trí nhân cầu Bồ-đề đạo ,tu Thập thiện Pháp 。thị Thập thiện Pháp ,trừ Phật vô năng phân biệt thuyết giả ,quá khứ Phật thuyết lưu chuyển chí kim ,vô hữu lậu thất ,trí giả thọ/thụ hạnh/hành/hàng 。Thiện nam tử !chúng sanh bất năng thọ trì tu tập Thập thiện Pháp giả ,giai do quá khứ bất năng thân cận ti thừa Phật cố 。

「善男子!一切眾生皆有雜心,雜心因緣有雜煩惱,雜煩惱故造作雜業,雜業因緣受於雜有,雜有因緣受於雜身。善男子!一切眾生得雜身已,見於雜色;見雜色已,生惡思惟,是惡思惟名為無明。無明因緣,生於求心,名之為愛;因愛所作,名之為業;是業因緣,獲得果報,有智之人,能破析之。由內煩惱、外有因緣,則能繫縛;修十善已,則能解之,是故如來初得阿耨多羅三藐三菩提時,分別演說十善之法。因十善故,世間則有善行、惡行、善有、惡有乃至解脫,是故眾生應當至心分別體解十善之道。若有風雲,為持大水;阿修羅宮、大地、大山、餓鬼、畜生、地獄、四天王處乃至他化自在天處,悉因眾生十業道故;轉輪聖王所有四輪——金、銀、銅、鐵——七眾受戒求三菩提,亦因十善業因緣故。是十善業道因緣故,一切眾生內外之物、色之與命皆有增減,是故智者應當具足修十善道。若諸眾生少、壯、老時,春、秋、冬、夏所起煩惱,各各別異;小、中、大劫所起煩惱,亦復如是各各別異。眾生初修十善業時,得無量命,色、香、味具,因貪、瞋、癡一切皆失。是十惡業道因緣故,時節、年歲、星辰、日月、四大變異;若人能觀如是事者,當知是人能得解脫。眾生皆由苦因緣故則生信心,既得信心能觀善惡,如是觀已修十善法。
「Thiện nam tử !nhất thiết chúng sanh giai hữu tạp tâm ,tạp tâm nhân duyên hữu tạp phiền não ,tạp phiền não cố tạo tác tạp nghiệp ,tạp nghiệp nhân duyên thọ/thụ ư tạp hữu ,tạp hữu nhân duyên thọ/thụ ư tạp thân 。Thiện nam tử !nhất thiết chúng sanh đắc tạp thân dĩ ,kiến ư tạp sắc ;kiến tạp sắc dĩ ,sanh ác tư tánh ,thị ác tư tánh danh vi vô minh 。vô minh nhân duyên ,sanh ư cầu tâm ,danh chi vi ái ;nhân ái sở tác ,danh chi vi nghiệp ;thị nghiệp nhân duyên ,hoạch đắc quả báo ,hữu trí chi nhân ,năng phá tích chi 。do nội phiền não 、ngoại hữu nhân duyên ,tức năng hệ phược ;tu Thập thiện dĩ ,tức năng giải chi ,thị cố Như Lai sơ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề thời ,phân biệt diễn thuyết Thập thiện chi Pháp 。nhân Thập thiện cố ,thế gian tức hữu thiện hạnh/hành/hàng 、ác hành 、thiện hữu 、ác hữu nãi chí giải thoát ,thị cố chúng sanh ứng đương chí tâm phân biệt thể giải Thập thiện chi đạo 。nhược hữu phong vân ,vi trì Đại thủy ;A-tu-la cung 、Đại địa 、Đại sơn 、ngạ quỷ 、súc sanh 、địa ngục 、Tứ Thiên Vương xứ/xử nãi chí tha hóa tự tại thiên xứ/xử ,tất nhân chúng sanh thập nghiệp đạo cố ;Chuyển luân Thánh Vương sở hữu tứ luân ——kim 、ngân 、đồng 、thiết ——thất chúng thọ/thụ giới cầu tam-Bồ-đề ,diệc nhân thập thiện nghiệp nhân duyên cố 。thị thập thiện nghiệp đạo nhân duyên cố ,nhất thiết chúng sanh nội ngoại chi vật 、sắc chi dữ mạng giai hữu tăng giảm ,thị cố trí giả ứng đương cụ túc tu thập thiện đạo 。nhược/nhã chư chúng sanh thiểu 、tráng 、lão thời ,xuân 、thu 、đông 、hạ sở khởi phiền não ,các các biệt dị ;tiểu 、trung 、Đại kiếp sở khởi phiền não ,diệc phục như thị các các biệt dị 。chúng sanh sơ tu thập thiện nghiệp thời ,đắc vô lượng mạng ,sắc 、hương 、vị cụ ,nhân tham 、sân 、si nhất thiết giai thất 。thị thập ác nghiệp đạo nhân duyên cố ,thời tiết 、niên tuế 、tinh Thần 、nhật nguyệt 、tứ đại biến dị ;nhược/nhã nhân năng quán như thị sự giả ,đương tri thị nhân năng đắc giải thoát 。chúng sanh giai do khổ nhân duyên cố tức sanh tín tâm ,ký đắc tín tâm năng quán thiện ác ,như thị quán dĩ tu Thập thiện Pháp 。

「意、行十處,故名十道:身三道者,謂殺、盜、婬;口四道者,惡口、妄語、兩舌、無義語;心三道者,妬、瞋、邪見。是十惡業,悉是一切眾罪根本。若諸眾生異界、異有、異生、異色、異命、異名,以是因緣應名無量,不但有十。如是十事,三名為業,不名為道;身、口七事,亦業亦道;是故名十。是十業道,自作、他作、自他共作,從是而得善、惡二果,亦是眾生善惡因緣;是故智者尚不應念,況身故作?若人令業煩惱諸結得自在者,當知即是行十惡道;若有能壞煩惱諸結不令自在,是人即是行十善道。若人始設方便,若先不思惟,當時卒作,是人不得業所攝罪。是故智者應當勤修十善業道;證四真諦,亦復如是。作期為惡,若失期者,亦不得罪。是故智者應修十善,因是十善眾生修已,增長壽命及內外物。煩惱因緣故,十惡業增;無煩惱因緣故,十善業增。
「ý 、hạnh/hành/hàng thập xứ/xử ,cố danh thập đạo :thân tam đạo giả ,vị sát 、đạo 、dâm ;khẩu tứ đạo giả ,ác khẩu 、vọng ngữ 、lưỡng thiệt 、vô nghĩa ngữ ;tâm tam đạo giả ,đố 、sân 、tà kiến 。thị thập ác nghiệp ,tất thị nhất thiết chúng tội căn bổn 。nhược/nhã chư chúng sanh dị giới 、dị hữu 、dị sanh 、dị sắc 、dị mạng 、dị danh ,dĩ thị nhân duyên ưng danh vô lượng ,bất đãn hữu thập 。như thị thập sự ,tam danh vi nghiệp ,bất danh vi đạo ;thân 、khẩu thất sự ,diệc nghiệp diệc đạo ;thị cố danh thập 。thị thập nghiệp đạo ,tự tác 、tha tác 、tự tha cọng tác ,tùng thị nhi đắc thiện 、ác nhị quả ,diệc thị chúng sanh thiện ác nhân duyên ;thị cố trí giả thượng bất ưng niệm ,huống thân cố tác ?nhược/nhã nhân lệnh nghiệp phiền não chư kết/kiết đắc tự tại giả ,đương tri tức thị hạnh/hành/hàng thập ác đạo ;nhược hữu năng hoại phiền não chư kết/kiết bất lệnh tự tại ,thị nhân tức thị hạnh/hành/hàng thập thiện đạo 。nhược/nhã nhân thủy thiết phương tiện ,nhược/nhã tiên bất tư duy ,đương thời tốt tác ,thị nhân bất đắc nghiệp sở nhiếp tội 。thị cố trí giả ứng đương cần tu thập thiện nghiệp đạo ;chứng tứ chân đế ,diệc phục như thị 。tác kỳ vi ác ,nhược/nhã thất kỳ giả ,diệc bất đắc tội 。thị cố trí giả ưng tu Thập thiện ,nhân thị Thập thiện chúng sanh tu dĩ ,tăng trường thọ mạng cập nội ngoại vật 。phiền não nhân duyên cố ,thập ác nghiệp tăng ;vô phiền não nhân duyên cố ,thập thiện nghiệp tăng 。

「善男子!是十業道,一一事中各有三事:一者、根本,二者、方便,三者、成已。根本者,若有他想,有眾生想,若以疑心斷其命根,若動身作相,或口說殺,是名根本。求刀、磨利、置毒、作索,是名方便。殺已手觸,稱量提持,若自食噉,若與人食,得物用度,任意施與,歡喜受樂,無有慚愧,心不悔恨,自讚其身,生大憍慢,是名成已。
「Thiện nam tử !thị thập nghiệp đạo ,nhất nhất sự trung các hữu tam sự :nhất giả 、căn bản ,nhị giả 、phương tiện ,tam giả 、thành dĩ 。căn bản giả ,nhược hữu tha tưởng ,hữu chúng sanh tưởng ,nhược/nhã dĩ nghi tâm đoạn kỳ mạng căn ,nhược/nhã động thân tác tướng ,hoặc khẩu thuyết sát ,thị danh căn bản 。cầu đao 、ma lợi 、trí độc 、tác tác/sách ,thị danh phương tiện 。sát dĩ thủ xúc ,xưng lượng Đề trì ,nhược/nhã tự thực đạm ,nhược/nhã dữ nhân thực/tự ,đắc vật dụng độ ,nhâm ý thí dữ ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,vô hữu tàm quý ,tâm bất hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh Đại kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「是他財有,亦作他想,若自往取,若遣人取,若以疑心移置異處,是名根本。若壞垣牆,諮問計數,置梯緣牆,入舍求覓乃至手觸,是名方便。若得物已,負擔藏隱,任意施與,賣用賜遺,歡喜受樂,無有慚愧,心不悔恨,自讚其身,生大憍慢,是名成已。
「thị tha tài hữu ,diệc tác tha tưởng ,nhược/nhã tự vãng thủ ,nhược/nhã khiển nhân thủ ,nhược/nhã dĩ nghi tâm di trí dị xứ/xử ,thị danh căn bản 。nhược/nhã hoại viên tường ,ti vấn kế số ,trí thê duyên tường ,nhập xá cầu mịch nãi chí thủ xúc ,thị danh phương tiện 。nhược/nhã đắc vật dĩ ,phụ đam/đảm tạng ẩn ,nhâm ý thí dữ ,mại dụng tứ di ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,vô hữu tàm quý ,tâm bất hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh Đại kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「若是婦女,繫屬他人,起於他想,若以疑心作非梵行,是名根本。若遣使往,若自眼見,若與信物,若以手觸,若濡細語,是名方便。若事已竟,遺以瓔珞,共坐飲食,歡喜受樂,無有慚愧,心不悔恨,自讚其身,生大憍慢,是名成已。
「nhược/nhã thị phụ nữ ,hệ chúc tha nhân ,khởi ư tha tưởng ,nhược/nhã dĩ nghi tâm tác phi phạm hạnh ,thị danh căn bản 。nhược/nhã khiển sử vãng ,nhược/nhã tự nhãn kiến ,nhược/nhã dữ tín vật ,nhược/nhã dĩ thủ xúc ,nhược/nhã nhu tế ngữ ,thị danh phương tiện 。nhược sự dĩ cánh ,di dĩ anh lạc ,cọng tọa ẩm thực ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,vô hữu tàm quý ,tâm bất hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh Đại kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「若於大眾捨離本相,若於三時、若二時中,虛妄說之,是名根本。若於先時,次第莊嚴,搆言語端,或受他語,起往彼說,是名方便。若事成已,受取財物,任意施與,歡喜受樂,無有慚愧,不生悔恨,自讚其身,生於憍慢,是名成已。
「nhược/nhã ư Đại chúng xả ly bổn tướng ,nhược/nhã ư tam thời 、nhược/nhã nhị thời trung ,hư vọng thuyết chi ,thị danh căn bản 。nhược/nhã ư tiên thời ,thứ đệ trang nghiêm ,cấu ngôn ngữ đoan ,hoặc thọ/thụ tha ngữ ,khởi vãng bỉ thuyết ,thị danh phương tiện 。nhược sự thành dĩ ,thọ/thụ thủ tài vật ,nhâm ý thí dữ ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,vô hữu tàm quý ,bất sanh hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh ư kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「是妄語中,雜有兩舌,能壞和合,是名根本。若說他過及餘惡事,言和合者必有不可,若離壞者則有好事,是名方便。和合既離,受他財物,任意施與,歡喜受樂,無有慚愧,不生悔恨,自讚其身,生大憍慢,是名成已。
「thị vọng ngữ trung ,tạp hữu lưỡng thiệt ,năng hoại hòa hợp ,thị danh căn bản 。nhược/nhã thuyết tha quá/qua cập dư ác sự ,ngôn hòa hợp giả tất hữu bất khả ,nhược/nhã ly hoại giả tức hữu hảo sự ,thị danh phương tiện 。hòa hợp ký ly ,thọ/thụ tha tài vật ,nhâm ý thí dữ ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,vô hữu tàm quý ,bất sanh hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh Đại kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「若變容色,惡口罵詈,是名根本。若聞他罪,莊嚴辭章,起去到彼欲說是惡,是名方便。若罵詈已,還受他物,任意施與,歡喜受樂,無有慚愧,不生悔恨,自讚其身,生大憍慢,是名成已。
「nhược/nhã biến dung sắc ,ác khẩu mạ lị ,thị danh căn bản 。nhược/nhã văn tha tội ,trang nghiêm từ chương ,khởi khứ đáo bỉ dục thuyết thị ác ,thị danh phương tiện 。nhược/nhã mạ lị dĩ ,hoàn thọ tha vật ,nhâm ý thí dữ ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,vô hữu tàm quý ,bất sanh hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh Đại kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「若說欲事、非時之言,是名根本。若歌、若頌、無義章句,隨人所憙,造作百端,是名方便。若教他已,還受財物,任意施與,歡喜受樂,無有慚愧,不生悔恨,自讚其身,生大憍慢,是名成已。
「nhược/nhã thuyết dục sự 、phi thời chi ngôn ,thị danh căn bản 。nhược/nhã Ca 、nhược/nhã tụng 、vô nghĩa chương cú ,tùy nhân sở hỉ ,tạo tác bách đoan ,thị danh phương tiện 。nhược/nhã giáo tha dĩ ,hoàn thọ tài vật ,nhâm ý thí dữ ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,vô hữu tàm quý ,bất sanh hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh Đại kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「於他財物,生貪欲得,是名根本。發煩惱心,是名方便。作已得財,任意施與,歡喜受樂,復向餘說,無有慚愧,不生悔恨,自讚其身,生大憍慢,是名成已。
「ư tha tài vật ,sanh tham dục đắc ,thị danh căn bản 。phát phiền não tâm ,thị danh phương tiện 。tác dĩ đắc tài ,nhâm ý thí dữ ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,phục hướng dư thuyết ,vô hữu tàm quý ,bất sanh hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh Đại kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「若打罵人,是名根本。若捉杖石,問其過罪,是名方便。打已生喜,受取財物,任意施與,歡喜受樂,無有慚愧,不生悔恨,自讚其身,生大憍慢,是名成已。
「nhược/nhã đả mạ nhân ,thị danh căn bản 。nhược/nhã tróc trượng thạch ,vấn kỳ quá tội ,thị danh phương tiện 。đả dĩ sanh hỉ ,thọ/thụ thủ tài vật ,nhâm ý thí dữ ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,vô hữu tàm quý ,bất sanh hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh Đại kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「若誹謗業、因果、真諦、賢聖之人,是名根本。若讀誦、書寫、信受邪書,讚歎稱譽,是名方便。受已,向他分別演說,增其邪見,受邪財物,任意施與,歡喜受樂,無有慚愧,不生悔恨,自讚其身,生大憍慢,是名成已。
「nhược/nhã phỉ báng nghiệp 、nhân quả 、chân đế 、hiền thánh chi nhân ,thị danh căn bản 。nhược/nhã độc tụng 、thư tả 、tín thọ tà thư ,tán thán xưng dự ,thị danh phương tiện 。thọ/thụ dĩ ,hướng tha phân biệt diễn thuyết ,tăng kỳ tà kiến ,thọ/thụ tà tài vật ,nhâm ý thí dữ ,hoan hỉ thọ/thụ lạc/nhạc ,vô hữu tàm quý ,bất sanh hối hận ,tự tán kỳ thân ,sanh Đại kiêu mạn ,thị danh thành dĩ 。

「或復有人,於十業道一時作二——妄語、兩舌——或一時三,所謂妄語、兩舌、惡口;又復有三,所謂邪見、惡口、妄語。如是說者,即是無義,是名為四。瞋之與貪,不得一時,其餘八事,可得一時。云何一時?六處遣使,自作二事——一者、婬他妻婦,二者、謂無業果——先作期要,一時得業。是十惡業,或得作色,無無作色,或有作色及無作色;若無方便及成已者,則得作色,無無作色;若有莊嚴及成已者,則得作色及無作色。是十業道有輕有重:若殺父母及辟支佛,偷三寶物,於所生母及羅漢尼作非梵行,妄語壞僧,是名為重。
「hoặc phục hưũ nhân ,ư thập nghiệp đạo nhất thời tác nhị ——vọng ngữ 、lưỡng thiệt ——hoặc nhất thời tam ,sở vị vọng ngữ 、lưỡng thiệt 、ác khẩu ;hựu phục hưũ tam ,sở vị tà kiến 、ác khẩu 、vọng ngữ 。như thị thuyết giả ,tức thị vô nghĩa ,thị danh vi tứ 。sân chi dữ tham ,bất đắc nhất thời ,kỳ dư bát sự ,khả đắc nhất thời 。vân hà nhất thời ?lục xứ khiển sử ,tự tác nhị sự ——nhất giả 、dâm tha thê phụ ,nhị giả 、vị vô nghiệp quả ——tiên tác kỳ yếu ,nhất thời đắc nghiệp 。thị thập ác nghiệp ,hoặc đắc tác sắc ,vô vô tác sắc ,hoặc hữu tác sắc cập vô tác sắc ;nhược/nhã vô phương tiện cập thành dĩ giả ,tức đắc tác sắc ,vô vô tác sắc ;nhược hữu trang nghiêm cập thành dĩ giả ,tức đắc tác sắc cập vô tác sắc 。thị thập nghiệp đạo hữu khinh hữu trọng :nhược/nhã sát phụ mẫu cập Bích Chi Phật ,thâu Tam Bảo vật ,ư sở sanh mẫu cập La-hán ni tác phi phạm hạnh ,vọng ngữ hoại tăng ,thị danh vi trọng 。

「善男子!是十業道,各有三種:一、從貪生,二、從瞋生,三、從癡生。若為貪利故害命者,是名從貪;若殺怨家,是名從瞋;殺老父母,是名從癡。劫盜他財,亦復三種:自為己身、妻子、眷屬,貪他財物而往劫奪,是名從貪;盜怨家物,是名從瞋;劫奪下姓,是名從癡。邪婬亦三:若為自樂行非梵行,是名從貪;婬怨眷屬,是名從瞋;於所生母作非梵行,是名從癡。妄語三種:若為財利自受快樂,是名從貪;為壞怨故,是名從瞋;若畏他死,是名從癡。兩舌三種:為財利故,是名從貪;為壞怨故,是名從瞋;破壞和合,邪見之眾是名從癡。惡口三種:為財利故,罵詈婦兒,是名從貪;故向怨家說所惡事,是名從瞋;說他往昔先人過罪,是名從癡。無義語亦三種:若為歡樂,歌叫諠譁,是名從貪;為勝他故,歌叫諠譁,是名從瞋;為增邪見,歌叫諠譁,是名從癡。從貪生者,是名為妬;從瞋生者,是名為瞋;從癡生者,是名邪見。
「Thiện nam tử !thị thập nghiệp đạo ,các hữu tam chủng :nhất 、tùng tham sanh ,nhị 、tùng sân sanh ,tam 、tùng si sanh 。nhược/nhã vi tham lợi cố hại mạng giả ,thị danh tùng tham ;nhược/nhã sát oan gia ,thị danh tùng sân ;sát lão phụ mẫu ,thị danh tùng si 。kiếp đạo tha tài ,diệc phục tam chủng :tự vi kỷ thân 、thê tử 、quyến thuộc ,tham tha tài vật nhi vãng kiếp đoạt ,thị danh tùng tham ;đạo oan gia vật ,thị danh tùng sân ;kiếp đoạt hạ tính ,thị danh tùng si 。tà dâm diệc tam :nhược/nhã vi tự lạc/nhạc hạnh/hành/hàng phi phạm hạnh ,thị danh tùng tham ;dâm oán quyến thuộc ,thị danh tùng sân ;ư sở sanh mẫu tác phi phạm hạnh ,thị danh tùng si 。vọng ngữ tam chủng :nhược/nhã vi tài lợi tự thọ khoái lạc ,thị danh tùng tham ;vi hoại oán cố ,thị danh tùng sân ;nhược/nhã úy tha tử ,thị danh tùng si 。lưỡng thiệt tam chủng :vi tài lợi cố ,thị danh tùng tham ;vi hoại oán cố ,thị danh tùng sân ;phá hoại hòa hợp ,tà kiến chi chúng thị danh tùng si 。ác khẩu tam chủng :vi tài lợi cố ,mạ lị phụ nhi ,thị danh tùng tham ;cố hướng oan gia thuyết sở ác sự ,thị danh tùng sân ;thuyết tha vãng tích tiên nhân quá tội ,thị danh tùng si 。vô nghĩa ngữ diệc tam chủng :nhược/nhã vi hoan lạc ,Ca khiếu huyên hoa ,thị danh tùng tham ;vi thắng tha cố ,Ca khiếu huyên hoa ,thị danh tùng sân ;vi tăng tà kiến ,Ca khiếu huyên hoa ,thị danh tùng si 。tùng tham sanh giả ,thị danh vi đố ;tùng sân sanh giả ,thị danh vi sân ;tùng si sanh giả ,thị danh tà kiến 。

「修十善已,一一事中得三解脫。是十惡業決定當得地獄果報、或有餓鬼、或有畜生;餘果則得人中短命,貧窮乏財,婦不貞廉,有所言說人不信受,無有親厚,常被誹謗,耳初不聞善好之言,能令外物四大衰微,無有真實,惡風暴雨,爛臭敗壞,土地不平,無有七寶,多有石沙、荊棘、惡刺,時節轉變,無有常定,果蓏少實,味不具足。若欲破壞如是等事,應當至心修行十善。是十善法,三天下具,或有戒攝,或非戒攝;北欝單曰唯有四事;地獄有五;餓鬼、畜生、天中具十,非戒所攝;欲界六天無有方便,唯有根本、成已二事。
「tu Thập thiện dĩ ,nhất nhất sự trung đắc tam giải thoát 。thị thập ác nghiệp quyết định đương đắc địa ngục quả báo 、hoặc hữu ngạ quỷ 、hoặc hữu súc sanh ;dư quả tức đắc nhân trung đoản mạng ,bần cùng phạp tài ,phụ bất trinh liêm ,hữu sở ngôn thuyết nhân bất tín thọ ,vô hữu thân hậu ,thường bị phỉ báng ,nhĩ sơ bất văn thiện hảo chi ngôn ,năng lệnh ngoại vật tứ đại suy vi ,vô hữu chân thật ,ác phong bạo vũ ,lạn/lan xú bại hoại ,độ địa bất bình ,vô hữu thất bảo ,đa hữu thạch sa 、kinh cức 、ác thứ ,thời tiết chuyển biến ,vô hữu thường định ,quả lỏa thiểu thật ,vị bất cụ túc 。nhược/nhã dục phá hoại như thị đẳng sự ,ứng đương chí tâm tu hành Thập thiện 。thị Thập thiện Pháp ,tam thiên hạ cụ ,hoặc hữu giới nhiếp ,hoặc phi giới nhiếp ;Bắc Uất-đan-viết duy hữu tứ sự ;địa ngục hữu ngũ ;ngạ quỷ 、súc sanh 、Thiên trung cụ thập ,phi giới sở nhiếp ;dục giới lục thiên vô hữu phương tiện ,duy hữu căn bản 、thành dĩ nhị sự 。

「夫業道者,一念中得。如其殺者、可殺俱死,是則不得根本業果。若作莊嚴,事竟不成,唯得方便,不得根本。作莊嚴已便得殺者,得根本罪。如其殺已,不追成已,無無作罪。若殺者一念中死,可殺之者次後念死,殺者不得根本業罪。若遣使殺,使得作罪,口勅之者得無作罪;若惡口勅,亦得作罪及無作罪。若其殺已,心善、無記,亦得作罪及無作罪。
「phu nghiệp đạo giả ,nhất niệm trung đắc 。như kỳ sát giả 、khả sát câu tử ,thị tắc bất đắc căn bản nghiệp quả 。nhược/nhã tác trang nghiêm ,sự cánh bất thành ,duy đắc phương tiện ,bất đắc căn bản 。tác trang nghiêm dĩ tiện đắc sát giả ,đắc căn bản tội 。như kỳ sát dĩ ,bất truy thành dĩ ,vô vô tác tội 。nhược/nhã sát giả nhất niệm trung tử ,khả sát chi giả thứ hậu niệm tử ,sát giả bất đắc căn bản nghiệp tội 。nhược/nhã khiển sử sát ,sử đắc tác tội ,khẩu sắc chi giả đắc vô tác tội ;nhược/nhã ác khẩu sắc ,diệc đắc tác tội cập vô tác tội 。nhược/nhã kỳ sát dĩ ,tâm thiện 、vô kí ,diệc đắc tác tội cập vô tác tội 。

「若有說言『過去已滅,未來未生,現在無住,云何名殺?一念不殺,微塵不壞,若一不殺,多亦不能,云何言殺?』是義不然!何以故?雖復現在一念不殺,能遮未來使不起故,故得名殺。以是義故,不可以見一處無殺,舉一切處悉便無殺。有人刺手則便命終,或有截足而命全者;頭則不爾,刺、截俱死。若有作已得大罪者,是名業道;三業自得,七業自、他。若無作者,亦無無作。
「nhược hữu thuyết ngôn 『quá khứ dĩ diệt ,vị lai vị sanh ,hiện tại vô trụ ,vân hà danh sát ?nhất niệm bất sát ,vi trần bất hoại ,nhược/nhã nhất bất sát ,đa diệc bất năng ,vân hà ngôn sát ?』thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?tuy phục hiện tại nhất niệm bất sát ,năng già vị lai sử bất khởi cố ,cố đắc danh sát 。dĩ thị nghĩa cố ,bất khả dĩ kiến nhất xứ vô sát ,cử nhất thiết xứ tất tiện vô sát 。hữu nhân thứ thủ tức tiện mạng chung ,hoặc hữu tiệt túc nhi mạng toàn giả ;đầu tức bất nhĩ ,thứ 、tiệt câu tử 。nhược hữu tác dĩ đắc đại tội giả ,thị danh nghiệp đạo ;tam nghiệp tự đắc ,thất nghiệp tự 、tha 。nhược/nhã vô tác giả ,diệc vô vô tác 。

「或有說言『身業三事有作、無作,口不如是』,是義不然!何以故?若口有作、無無作者,口勅殺已,不應得罪,是故口業亦應有作及以無作。心則不爾,何以故?賢聖之人不得罪故。何因緣故名作、無作?是業墮於三惡道故,生於人中壽命短故,所有六入常受苦故,餘果相似,根本正果或有相似或不相似。受果報時,在活地獄、黑繩地獄,餓鬼、畜生、人中三處受於餘果。若於一人作殺莊嚴,作莊嚴已,有二人死,當知唯於本所為人得作、無作。
「hoặc hữu thuyết ngôn 『thân nghiệp tam sự hữu tác 、vô tác ,khẩu bất như thị 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?nhược/nhã khẩu hữu tác 、vô vô tác giả ,khẩu sắc sát dĩ ,bất ưng đắc tội ,thị cố khẩu nghiệp diệc ưng hữu tác cập dĩ vô tác 。tâm tức bất nhĩ ,hà dĩ cố ?hiền thánh chi nhân bất đắc tội cố 。hà nhân duyên cố danh tác 、vô tác ?thị nghiệp đọa ư tam ác đạo cố ,sanh ư nhân trung thọ mạng đoản cố ,sở hữu lục nhập thường thọ khổ cố ,dư quả tương tự ,căn bản chánh quả hoặc hữu tương tự hoặc bất tương tự 。thọ quả báo thời ,tại hoạt địa ngục 、hắc thằng địa ngục ,ngạ quỷ 、súc sanh 、nhân trung tam xứ/xử thọ/thụ ư dư quả 。nhược/nhã ư nhất nhân tác sát trang nghiêm ,tác trang nghiêm dĩ ,hữu nhị nhân tử ,đương tri duy ư bổn sở vi nhân đắc tác 、vô tác 。

「若有說言『色是無記,命亦無記,如是無記,云何殺已而得殺罪?』是義不然!何以故?如是身命是善惡心器,若壞是器,遮於未來善惡心故,是故得罪。若王勅殺,侍臣稱善,是王與臣罪無差別;獵亦如是。若有垂終,其命餘殘有一念在,若下刀殺,是得殺罪;若命已盡而下刀者,不得殺罪。若先作意規欲撾打,然下手時,彼便命終,不得殺罪。若作毒藥與懷妊者,若破歌羅羅,是人則得作、無作罪。若自刑者,不得殺罪。何以故?不起他想故,無瞋恚心故,非他自因緣故。
「nhược hữu thuyết ngôn 『sắc thị vô kí ,mạng diệc vô kí ,như thị vô kí ,vân hà sát dĩ nhi đắc sát tội ?』thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?như thị thân mạng thị thiện ác tâm khí ,nhược/nhã hoại thị khí ,già ư vị lai thiện ác tâm cố ,thị cố đắc tội 。nhược/nhã Vương sắc sát ,thị Thần xưng thiện ,thị Vương dữ Thần tội vô sái biệt ;liệp diệc như thị 。nhược hữu thùy chung ,kỳ mạng dư tàn hữu nhất niệm tại ,nhược/nhã hạ đao sát ,thị đắc sát tội ;nhược/nhã mạng dĩ tận nhi hạ đao giả ,bất đắc sát tội 。nhược/nhã tiên tác ý quy dục qua đả ,nhiên hạ thủ thời ,bỉ tiện mạng chung ,bất đắc sát tội 。nhược/nhã tác độc dược dữ hoài nhâm giả ,nhược/nhã phá Ca la La ,thị nhân tức đắc tác 、vô tác tội 。nhược/nhã tự hình giả ,bất đắc sát tội 。hà dĩ cố ?bất khởi tha tưởng cố ,vô sân khuể tâm cố ,phi tha tự nhân duyên cố 。

「或有說言『若心在善、不善、無記,悉得殺罪,猶如火、毒,雖復善心、不善、無記,觸、食之者悉皆死』者,是義不然!何以故?世間有人捉火不燒,食毒不死,非惡心殺,亦復如是不得殺罪,如諸醫等。
「hoặc hữu thuyết ngôn 『nhược/nhã tâm tại thiện 、bất thiện 、vô kí ,tất đắc sát tội ,do như hỏa 、độc ,tuy phục thiện tâm 、bất thiện 、vô kí ,xúc 、thực/tự chi giả tất giai tử 』giả ,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?thế gian hữu nhân tróc hỏa bất thiêu ,thực/tự độc bất tử ,phi ác tâm sát ,diệc phục như thị bất đắc sát tội ,như chư y đẳng 。

「或有說言『婆藪仙人說呪殺人、殺羊祀天,不得殺罪』,是義不然!何以故?斷他命故,癡因緣故。若見人死心生歡喜,當知是人得成已罪;見他殺已,心生歡喜,出財賞之,亦復如是。若使他殺,受使之人到已,更以種種苦毒而殺戮之,口勅之者,唯得作罪,受使之人,兼得二罪:作以無作。
「hoặc hữu thuyết ngôn 『Bà tẩu Tiên nhân thuyết chú sát nhân 、sát dương tự Thiên ,bất đắc sát tội 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?đoạn tha mạng cố ,si nhân duyên cố 。nhược/nhã kiến nhân tử tâm sanh hoan hỉ ,đương tri thị nhân đắc thành dĩ tội ;kiến tha sát dĩ ,tâm sanh hoan hỉ ,xuất tài thưởng chi ,diệc phục như thị 。nhược/nhã sử tha sát ,thọ/thụ sử chi nhân đáo dĩ ,cánh dĩ chủng chủng khổ độc nhi sát lục chi ,khẩu sắc chi giả ,duy đắc tác tội ,thọ/thụ sử chi nhân ,kiêm đắc nhị tội :tác dĩ vô tác 。

「若發惡心奪取他物,是人亦得作、無作罪。若數時取,若寄時取,因市易取,亦得偷罪。若自不取、不貪、不用,教他令取,是人亦得作、無作罪。若欲偷金,取時得銀,出外識已,還置本處,是人不得偷盜之罪。若欲偷金,得已即念無常之想,心生悔恨,欲還本主而復畏之,設餘方便還所偷物,雖離本處,不得偷罪。奴僕財產,先悉生意與主同共,後生貪想輒取主物,取已生疑而便藏避,復思是物同共無異,雖離本處,不得偷罪。若人行路為賊所剝,既至村落,村主問言:『汝失何物?我當償之。』若說過所失,取他物者,是得偷罪。若有發心,施他二衣,受者取一,云不須二,輒還留者,是得偷罪。若人發心,欲以房舍、臥具、醫藥、資生所須施一比丘,未與之間,更聞他方有大德來,輒迴施之,是得偷罪。若取命過比丘財物,誰邊得罪?若羯磨已,從羯磨僧得;若未羯磨,從十方僧得;若臨終時隨所與處,因之得罪。若偷佛物,從守塔人主邊得罪。若暴水漂財物、穀米、果蓏、衣服、資生之物,取不得罪。
「nhược/nhã phát ác tâm đoạt thủ tha vật ,thị nhân diệc đắc tác 、vô tác tội 。nhược/nhã số thời thủ ,nhược/nhã kí thời thủ ,nhân thị dịch thủ ,diệc đắc thâu tội 。nhược/nhã tự bất thủ 、bất tham 、bất dụng ,giáo tha lệnh thủ ,thị nhân diệc đắc tác 、vô tác tội 。nhược/nhã dục thâu kim ,thủ thời đắc ngân ,xuất ngoại thức dĩ ,hoàn trí bổn xứ ,thị nhân bất đắc thâu đạo chi tội 。nhược/nhã dục thâu kim ,đắc dĩ tức niệm vô thường chi tưởng ,tâm sanh hối hận ,dục hoàn bổn chủ nhi phục úy chi ,thiết dư phương tiện hoàn sở thâu vật ,tuy ly bổn xứ ,bất đắc thâu tội 。nô bộc tài sản ,tiên tất sanh ý dữ chủ đồng cộng ,hậu sanh tham tưởng triếp thủ chủ vật ,thủ dĩ sanh nghi nhi tiện tạng tị ,phục tư thị vật đồng cộng vô dị ,tuy ly bổn xứ ,bất đắc thâu tội 。nhược/nhã nhân hạnh/hành/hàng lộ vi tặc sở bác ,ký chí thôn lạc ,thôn chủ vấn ngôn :『nhữ thất hà vật ?ngã đương thường chi 。』nhược/nhã thuyết quá sở thất ,thủ tha vật giả ,thị đắc thâu tội 。nhược hữu phát tâm ,thí tha nhị y ,thọ/thụ giả thủ nhất ,vân bất tu nhị ,triếp hoàn lưu giả ,thị đắc thâu tội 。nhược/nhã nhân phát tâm ,dục dĩ phòng xá 、ngọa cụ 、y dược 、tư sanh sở tu thí nhất Tỳ-kheo ,vị dữ chi gian ,cánh văn tha phương hữu Đại Đức lai ,triếp hồi thí chi ,thị đắc thâu tội 。nhược/nhã thủ mạng quá/qua Tỳ-kheo tài vật ,thùy biên đắc tội ?nhược/nhã Yết-ma dĩ ,tùng yết ma tăng đắc ;nhược/nhã vị Yết-ma ,tùng thập phương tăng đắc ;nhược/nhã lâm chung thời tùy sở dữ xứ/xử ,nhân chi đắc tội 。nhược/nhã thâu Phật vật ,tùng thủ tháp nhân chủ biên đắc tội 。nhược/nhã bạo thủy phiêu tài vật 、cốc mễ 、quả lỏa 、y phục 、tư sanh chi vật ,thủ bất đắc tội 。

「若於非時、非處、非女、處女、他婦、若屬自身,是名邪婬。唯三天下有邪婬罪,欝單曰無。若畜生、若破壞、若屬僧、若繫獄、若亡逃、若師婦、若出家人,近如是人,名為邪婬。出家之人無所繫屬,從誰得罪?從其親屬、王所得罪。惡時、亂時、虐王出時、怖畏之時,若令婦妾出家剃髮,還近之者,是得婬罪。若到三道,是得婬罪。若自若他在於道邊、塔邊、祠邊、大會之處,作非梵行,得邪婬罪。若為父母、兄弟、國王之所守護,或先與他期,或先許他,或先受財,或先受請,木埿、畫像及以死尸,如是人邊作非梵行,得邪婬罪。若屬自身而作他想,屬他之人而作自想,亦名邪婬;如是邪婬亦有輕重,從重煩惱則得重罪,從輕煩惱則得輕罪。
「nhược/nhã ư phi thời 、phi xứ 、phi nữ 、xứ/xử nữ 、tha phụ 、nhược/nhã chúc tự thân ,thị danh tà dâm 。duy tam thiên hạ hữu tà dâm tội ,Uất-đan-viết vô 。nhược/nhã súc sanh 、nhược/nhã phá hoại 、nhược/nhã chúc tăng 、nhược/nhã hệ ngục 、nhược/nhã vong đào 、nhược/nhã sư phụ 、nhược/nhã xuất gia nhân ,cận như thị nhân ,danh vi tà dâm 。xuất gia chi nhân vô sở hệ chúc ,tùng thùy đắc tội ?tùng kỳ thân chúc 、Vương sở đắc tội 。ác thời 、loạn thời 、ngược Vương xuất thời 、bố úy chi thời ,nhược/nhã lệnh phụ thiếp xuất gia thế phát ,hoàn cận chi giả ,thị đắc dâm tội 。nhược/nhã đáo tam đạo ,thị đắc dâm tội 。nhược/nhã tự nhược/nhã tha tại ư đạo biên 、tháp biên 、từ biên 、đại hội chi xứ/xử ,tác phi phạm hạnh ,đắc tà dâm tội 。nhược/nhã vi phụ mẫu 、huynh đệ 、Quốc Vương chi sở thủ hộ ,hoặc tiên dữ tha kỳ ,hoặc tiên hứa tha ,hoặc tiên thọ/thụ tài ,hoặc tiên thọ/thụ thỉnh ,mộc 埿、họa tượng cập dĩ tử thi ,như thị nhân biên tác phi phạm hạnh ,đắc tà dâm tội 。nhược/nhã chúc tự thân nhi tác tha tưởng ,chúc tha chi nhân nhi tác tự tưởng ,diệc danh tà dâm ;như thị tà dâm diệc hữu khinh trọng ,tùng trọng phiền não tức đắc trọng tội ,tùng khinh phiền não tức đắc khinh tội 。

「若有疑心,若無疑心,若見、若聞、若覺、若知、若問、不問,異本說者,是名妄語;若言不本見、聞、覺、知,亦是妄語,不名具足;若破相說,無覆藏相,是非妄語;若異音說,前人不解,亦是妄語,不名具足;若顛倒語,若發大聲不了了語,若有所說前人不解,亦是妄語,不名具足;兩舌、惡口,若壞前人,不壞前人,作已得罪;無義語,亦復如是:如是七事,亦道亦業;其餘三事,是業非道。何以故?自不行故,妨於自他得大罪故。
「nhược hữu nghi tâm ,nhược/nhã vô nghi tâm ,nhược/nhã kiến 、nhược/nhã văn 、nhược/nhã giác 、nhược/nhã tri 、nhược/nhã vấn 、bất vấn ,dị bản thuyết giả ,thị danh vọng ngữ ;nhược/nhã ngôn bất bổn kiến 、văn 、giác 、tri ,diệc thị vọng ngữ ,bất danh cụ túc ;nhược/nhã phá tướng thuyết ,vô phước tạng tướng ,thị phi vọng ngữ ;nhược/nhã dị âm thuyết ,tiền nhân bất giải ,diệc thị vọng ngữ ,bất danh cụ túc ;nhược/nhã điên đảo ngữ ,nhược/nhã phát Đại thanh bất liễu liễu ngữ ,nhược hữu sở thuyết tiền nhân bất giải ,diệc thị vọng ngữ ,bất danh cụ túc ;lưỡng thiệt 、ác khẩu ,nhược/nhã hoại tiền nhân ,bất hoại tiền nhân ,tác dĩ đắc tội ;vô nghĩa ngữ ,diệc phục như thị :như thị thất sự ,diệc đạo diệc nghiệp ;kỳ dư tam sự ,thị nghiệp phi đạo 。hà dĩ cố ?tự bất hạnh/hành cố ,phương ư tự tha đắc đại tội cố 。

「或有說言『一切微塵次第而住,亦念念滅,滅已無住;若無住者,尚無有作,況有無作?』是義不然!何以故?世間之法有因有果,無因無果。如面水、鏡則有像現,離面無像;作亦如是,從身有作,從是作法則出無作,如面水、鏡則有像現。譬如有人,發惡心故則惡色現,發善心故則善色現;作以無作,亦復如是。若因善業得善妙色,若因惡業得麁惡色;作以無作,亦復如是。若以念念常滅無有作、無作者,如先所說燈、河等喻,雖念念滅,以二諦故,說作、無作。微塵雖復次第不住,亦復不破世諦法也;正以微塵次第得名。
「hoặc hữu thuyết ngôn 『nhất thiết vi trần thứ đệ nhi trụ/trú ,diệc niệm niệm diệt ,diệt dĩ vô trụ ;nhược/nhã vô trụ giả ,thượng vô hữu tác ,huống hữu vô tác ?』thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?thế gian chi pháp hữu nhân hữu quả ,vô nhân vô quả 。như diện thủy 、kính tức hữu tượng hiện ,ly diện vô tượng ;tác diệc như thị ,tùng thân hữu tác ,tùng thị tác pháp tức xuất vô tác ,như diện thủy 、kính tức hữu tượng hiện 。thí như hữu nhân ,phát ác tâm cố tức ác sắc hiện ,phát thiện tâm cố tức thiện sắc hiện ;tác dĩ vô tác ,diệc phục như thị 。nhược/nhã nhân thiện nghiệp đắc thiện diệu sắc ,nhược/nhã nhân ác nghiệp đắc thô ác sắc ;tác dĩ vô tác ,diệc phục như thị 。nhược/nhã dĩ niệm niệm Thường Diệt vô hữu tác 、vô tác giả ,như tiên sở thuyết đăng 、hà đẳng dụ ,tuy niệm niệm diệt ,dĩ nhị đế cố ,thuyết tác 、vô tác 。vi trần tuy phục thứ đệ bất trụ ,diệc phục bất phá thế đế Pháp dã ;chánh dĩ vi trần thứ đệ đắc danh 。

「父母、羅漢,其有殺者,得無量罪;父母、羅漢及以他人,陰、界、入等等無差別,所以得重,以是福田、報恩田故。如說二字不得一時,然此二字終不和合義不可說,雖念念滅,亦名妄語,不破世諦。猶如射箭,雖念念滅,因於身業微塵力故,到不到處;作以無作,亦復如是。如舞獨樂,雖念念滅,因於身業微塵力故而能動轉;作以無作,亦復如是。如旋火輪,雖念念滅,因於身業微塵力故,火得圓匝。初發心異,方便心異,作時心異,說時心異,眾緣和合故得名作,以作因緣生於無作;如威儀異,其心亦異,不可得壞,故名無作。從此作法得無作已,心雖在善、不善、無記,所作諸業無有漏失,故名無作。若身作善,口作不善,當知是人獲得雜果;若身善業有作、無作,口不善業唯有有作,無有無作,當知是人唯得善果,不得惡果。是故經中說七種業有作、無作。如人重病,要須眾藥和合治之,若少一種,則不能治。何以故?其病重故。一切眾生亦復如是,具諸惡故,要須眾戒然後治之,若少一戒,則不能治。」
「phụ mẫu 、La-hán ,kỳ hữu sát giả ,đắc vô lượng tội ;phụ mẫu 、La-hán cập dĩ tha nhân ,uẩn 、giới 、nhập đẳng đẳng vô sái biệt ,sở dĩ đắc trọng ,dĩ thị phước điền 、báo ân điền cố 。như thuyết nhị tự bất đắc nhất thời ,nhiên thử nhị tự chung bất hòa hợp nghĩa bất khả thuyết ,tuy niệm niệm diệt ,diệc danh vọng ngữ ,bất phá thế đế 。do như xạ tiến ,tuy niệm niệm diệt ,nhân ư thân nghiệp vi trần lực cố ,đáo bất đáo xứ/xử ;tác dĩ vô tác ,diệc phục như thị 。như vũ độc lạc/nhạc ,tuy niệm niệm diệt ,nhân ư thân nghiệp vi trần lực cố nhi năng động chuyển ;tác dĩ vô tác ,diệc phục như thị 。như toàn hỏa luân ,tuy niệm niệm diệt ,nhân ư thân nghiệp vi trần lực cố ,hỏa đắc viên tạp/táp 。sơ phát tâm dị ,phương tiện tâm dị ,tác thời tâm dị ,thuyết thời tâm dị ,chúng duyên hòa hợp cố đắc danh tác ,dĩ tác nhân duyên sanh ư vô tác ;như uy nghi dị ,kỳ tâm diệc dị ,bất khả đắc hoại ,cố danh vô tác 。tòng thử tác pháp đắc vô tác dĩ ,tâm tuy tại thiện 、bất thiện 、vô kí ,sở tác chư nghiệp vô hữu lậu thất ,cố danh vô tác 。nhược/nhã thân tác thiện ,khẩu tác bất thiện ,đương tri thị nhân hoạch đắc tạp quả ;nhược/nhã thân thiện nghiệp hữu tác 、vô tác ,khẩu bất thiện nghiệp duy hữu hữu tác ,vô hữu vô tác ,đương tri thị nhân duy đắc thiện quả ,bất đắc ác quả 。thị cố Kinh trung thuyết thất chủng nghiệp hữu tác 、vô tác 。như nhân trọng bệnh ,yếu tu chúng dược hòa hợp trì chi ,nhược/nhã thiểu nhất chủng ,tức bất năng trì 。hà dĩ cố ?kỳ bệnh trọng cố 。nhất thiết chúng sanh diệc phục như thị ,cụ chư ác cố ,yếu tu chúng giới nhiên hậu trì chi ,nhược/nhã thiểu nhất giới ,tức bất năng trì 。」

優婆塞戒經卷第六
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ lục

優婆塞戒經卷第七北涼中印度三藏曇無讖譯
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ thất Bắc Lương trung Ấn độ Tam Tạng Đàm Vô Sấm dịch

業品第二十四之餘
nghiệp phẩm đệ nhị thập tứ chi dư

「善男子!眾生作罪,凡有二種:一者、惡戒,二者、無戒。惡戒之人,雖殺一羊,及不殺時,常得殺罪。何以故?先發誓故。無戒之人,雖殺千口,殺時得罪,不殺不得。何以故?不發誓故。是故一切善、不善法,心為根本。因根本故,說諸比丘犯有二種:一者、身犯,二者、口犯,無心犯也。如是戒者,時不具足,支不具足,則不得戒。譬如鑽火,有燧、有力、有乾糞草,然後得火,若少一法,則不得火,戒法亦爾。如是戒者,若得、若捨、若持、若毀,皆隨於心;如來了了知諸法性,是故制之。
「Thiện nam tử !chúng sanh tác tội ,phàm hữu nhị chủng :nhất giả 、ác giới ,nhị giả 、vô giới 。ác giới chi nhân ,tuy sát nhất dương ,cập bất sát thời ,thường đắc sát tội 。hà dĩ cố ?tiên phát thệ cố 。vô giới chi nhân ,tuy sát thiên khẩu ,sát thời đắc tội ,bất sát bất đắc 。hà dĩ cố ?bất phát thệ cố 。thị cố nhất thiết thiện 、bất thiện pháp ,tâm vi căn bản 。nhân căn bản cố ,thuyết chư Tỳ-kheo phạm hữu nhị chủng :nhất giả 、thân phạm ,nhị giả 、khẩu phạm ,vô tâm phạm dã 。như thị giới giả ,thời bất cụ túc ,chi bất cụ túc ,tức bất đắc giới 。thí như toản hỏa ,hữu toại 、hữu lực 、hữu kiền phẩn thảo ,nhiên hậu đắc hỏa ,nhược/nhã thiểu nhất pháp ,tức bất đắc hỏa ,giới pháp diệc nhĩ 。như thị giới giả ,nhược/nhã đắc 、nhược/nhã xả 、nhược/nhã trì 、nhược/nhã hủy ,giai tùy ư tâm ;Như Lai liễu liễu tri chư pháp tánh ,thị cố chế chi 。

「若復有人,因於善業思惟力故,不造諸惡,名如法戒;若從他得,名為受戒。若離戒受有功德者,一切惡獸——師子、虎、狼——應得功德,然實不得。以是因緣,受善戒者得無量福,受惡戒者得無量罪。是故經中說惡律儀——一者、畜羊,二者、畜雞,三者、畜猪,四者、釣魚,五者、網魚,六者、殺牛,七者、獄卒,八、畜獵狗,九、作長摾,十、作獵師,十一、呪龍,十二、殺人,十三、作賊,十四、兩舌,十五、以苦鞭撻、枷鎖、押額、鐵釘、燒炙加人——國王、大臣受寄抵謾不知恩者,惡性惡心大惡村主典稅物者,毀戒比丘心無慚悔,如是之人皆無戒也;雖復不名不善業道,而得大罪。何以故?盡壽作故。如是等事,若不立誓,不從人受,則不成就。如是惡戒四時中捨:一者、得二根時,二者、捨壽命時,三者、受善戒時,四者、斷欲結時。
「nhược/nhã phục hưũ nhân ,nhân ư thiện nghiệp tư tánh lực cố ,bất tạo chư ác ,danh như pháp giới ;nhược/nhã tòng tha đắc ,danh vi thọ/thụ giới 。nhược/nhã ly giới thọ/thụ hữu công đức giả ,nhất thiết ác thú ——sư tử 、hổ 、lang ——ưng đắc công đức ,nhiên thật bất đắc 。dĩ thị nhân duyên ,thọ/thụ thiện giới giả đắc vô lượng phước ,thọ/thụ ác giới giả đắc vô lượng tội 。thị cố Kinh trung thuyết ác luật nghi ——nhất giả 、súc dương ,nhị giả 、súc kê ,tam giả 、súc trư ,tứ giả 、điếu ngư ,ngũ giả 、võng ngư ,lục giả 、sát ngưu ,thất giả 、ngục tốt ,bát 、súc liệp cẩu ,cửu 、tác trường/trưởng 摾,thập 、tác liệp sư ,thập nhất 、chú long ,thập nhị 、sát nhân ,thập tam 、tác tặc ,thập tứ 、lưỡng thiệt ,thập ngũ 、dĩ khổ tiên thát 、gia tỏa 、áp ngạch 、thiết đinh 、thiêu chích gia nhân ——Quốc Vương 、đại thần thọ/thụ kí để mạn bất tri ân giả ,ác tánh ác tâm Đại ác thôn chủ điển thuế vật giả ,hủy giới Tỳ-kheo tâm vô tàm hối ,như thị chi nhân giai vô giới dã ;tuy phục bất danh bất thiện nghiệp đạo ,nhi đắc đại tội 。hà dĩ cố ?tận thọ tác cố 。như thị đẳng sự ,nhược/nhã bất lập thệ ,bất tùng nhân thọ/thụ ,tức bất thành tựu 。như thị ác giới tứ thời trung xả :nhất giả 、đắc nhị căn thời ,nhị giả 、xả thọ mạng thời ,tam giả 、thọ/thụ thiện giới thời ,tứ giả 、đoạn dục kết/kiết thời 。

「或有說言『如善戒具足,惡戒亦爾』,是義不然!何以故?惡戒易得故,一因緣得故,所謂立誓。善戒不爾,有五方便,所謂五根,是故難得;以難得故,要須具足。
「hoặc hữu thuyết ngôn 『như thiện giới cụ túc ,ác giới diệc nhĩ 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?ác giới dịch đắc cố ,nhất nhân duyên đắc cố ,sở vị lập thệ 。thiện giới bất nhĩ ,hữu ngũ phương tiện ,sở vị ngũ căn ,thị cố nan đắc ;dĩ nan đắc cố ,yếu tu cụ túc 。

「若有說言『優婆塞戒無無義語、兩舌、惡口,是故優婆塞戒、八戒齋法,沙彌、比丘不具足得』,是義不然!何以故?我今受持淨口業故。
「nhược hữu thuyết ngôn 『ưu-bà-tắc giới vô vô nghĩa ngữ 、lưỡng thiệt 、ác khẩu ,thị cố ưu-bà-tắc giới 、bát giới trai Pháp ,sa di 、Tỳ-kheo bất cụ túc đắc 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?ngã kim thọ trì tịnh khẩu nghiệp cố 。

「若有說言『我受五戒淨身、口、意』,心若不淨,當知是人不得具戒。譬如有人受惡戒已,雖不殺生,是人常有惡戒成就;毀禁比丘亦復如是。何以故?受持戒已,一一戒邊多業多果故。眾生無量,戒亦無量;物無量故,戒亦無量。是善、惡戒,俱有三種,謂上、中、下。若不受惡戒,雖多作罪不名惡戒。若有難言:『何緣五戒盡形壽受,八戒齋法一日一夜?』當言:『如來善知法相,通達無礙,作如是說。』
「nhược hữu thuyết ngôn 『ngã thọ ngũ giới tịnh thân 、khẩu 、ý 』,tâm nhược/nhã bất tịnh ,đương tri thị nhân bất đắc cụ giới 。thí như hữu nhân thọ/thụ ác giới dĩ ,tuy bất sát sanh ,thị nhân thường hữu ác giới thành tựu ;hủy cấm Tỳ-kheo diệc phục như thị 。hà dĩ cố ?thọ/thụ trì giới dĩ ,nhất nhất giới biên đa nghiệp đa quả cố 。chúng sanh vô lượng ,giới diệc vô lượng ;vật vô lượng cố ,giới diệc vô lượng 。thị thiện 、ác giới ,câu hữu tam chủng ,vị thượng 、trung 、hạ 。nhược/nhã bất thọ/thụ ác giới ,tuy đa tác tội bất danh ác giới 。nhược hữu nạn/nan ngôn :『hà duyên ngũ giới tận hình thọ thọ/thụ ,bát giới trai Pháp nhất nhật nhất dạ ?』đương ngôn :『Như Lai thiện tri Pháp tướng ,thông đạt vô ngại ,tác như thị thuyết 。』

「善男子!世間福田凡有二種:一、功德田,二、報恩田。壞此二田,名五逆罪。是五逆罪,有三因緣:一者、有極惡心,二者、不識福德,三者、不見正果。若人異想殺阿羅漢,不得逆罪,父母亦爾。若無慚愧、不觀報恩、心無恭敬,但作方便,不作根本,雖非逆罪,亦得大報。善教授故,生憐愛故,能堪忍故,難作作故,受大苦故,是故父母名報恩田。若復有人殺父母已,雖復修善,是善無報。是故我說人所蔭處乃至少時,慎勿毀折枝條花葉。
「Thiện nam tử !thế gian phước điền phàm hữu nhị chủng :nhất 、công đức điền ,nhị 、báo ân điền 。hoại thử nhị điền ,danh ngũ nghịch tội 。thị ngũ nghịch tội ,hữu tam nhân duyên :nhất giả 、hữu cực ác tâm ,nhị giả 、bất thức phước đức ,tam giả 、bất kiến chánh quả 。nhược/nhã nhân dị tưởng sát A-la-hán ,bất đắc nghịch tội ,phụ mẫu diệc nhĩ 。nhược/nhã vô tàm quý 、bất quán báo ân 、tâm vô cung kính ,đãn tác phương tiện ,bất tác căn bản ,tuy phi nghịch tội ,diệc đắc Đại báo 。thiện giáo thọ cố ,sanh liên ái cố ,năng kham nhẫn cố ,nạn/nan tác tác cố ,thọ/thụ đại khổ cố ,thị cố phụ mẫu danh báo ân điền 。nhược/nhã phục hưũ nhân sát phụ mẫu dĩ ,tuy phục tu thiện ,thị thiện vô báo 。thị cố ngã thuyết nhân sở ấm xứ/xử nãi chí thiểu thời ,thận vật hủy chiết chi điều hoa diệp 。

「善男子!我涅槃後,有諸弟子當作是說『若以異想異名殺父母,不得逆罪』,即曇無德。或復說言『雖以異想殺於父母,故得逆罪』,即彌沙塞。或復有說『異想異名殺於父母,俱得逆罪』,即薩婆多。何以故?世間真實,是可信故,父母真實,想亦不轉,惡心殺之,即得逆罪。實是父母,無父母想,不發惡心,父母雖死,不得逆罪。何以故?具足四事,乃得逆罪:一者:實是父母作父母想,二者、惡心,三者、捨心,四者、作眾生想。具是四事,逆罪成就;若不具者,則不成就。若為憐愍故,若為恭敬故,若為受法故,若為怖畏故,若為名稱故,授與死具,雖不手殺,亦得逆罪。若為他使令殺父母,啼哭憂愁而為之者,如是罪相,初、中、後輕。欲殺父母,誤中他人,不得逆罪;欲殺他人,誤中父母,亦復如是。欲殺母時,誤殺相似,殺已藏刀,復中母身,不得逆罪。母有異見,兒有異殺,但得殺罪,不得逆罪。是五逆罪,殺父則輕,殺母則重,殺羅漢重於殺母,出佛身血重殺羅漢,破僧復重出佛身血。
「Thiện nam tử !ngã Niết-Bàn hậu ,hữu chư đệ-tử đương tác thị thuyết 『nhược/nhã dĩ dị tưởng dị danh sát phụ mẫu ,bất đắc nghịch tội 』,tức đàm vô đức 。hoặc phục thuyết ngôn 『tuy dĩ dị tưởng sát ư phụ mẫu ,cố đắc nghịch tội 』,tức di sa tắc 。hoặc phục hưũ thuyết 『dị tưởng dị danh sát ư phụ mẫu ,câu đắc nghịch tội 』,tức tát bà đa 。hà dĩ cố ?thế gian chân thật ,thị khả tín cố ,phụ mẫu chân thật ,tưởng diệc bất chuyển ,ác tâm sát chi ,tức đắc nghịch tội 。thật thị phụ mẫu ,vô phụ mẫu tưởng ,bất phát ác tâm ,phụ mẫu tuy tử ,bất đắc nghịch tội 。hà dĩ cố ?cụ túc tứ sự ,nãi đắc nghịch tội :nhất giả :thật thị phụ mẫu tác phụ mẫu tưởng ,nhị giả 、ác tâm ,tam giả 、xả tâm ,tứ giả 、tác chúng sanh tưởng 。cụ thị tứ sự ,nghịch tội thành tựu ;nhược/nhã bất cụ giả ,tức bất thành tựu 。nhược/nhã vi liên mẫn cố ,nhược/nhã vi cung kính cố ,nhược/nhã vi thọ/thụ Pháp cố ,nhược/nhã vi ố úy cố ,nhược/nhã vi danh xưng cố ,thụ dữ tử cụ ,tuy bất thủ sát ,diệc đắc nghịch tội 。nhược/nhã vi tha sử lệnh sát phụ mẫu ,đề khốc ưu sầu nhi vi chi giả ,như thị tội tướng ,sơ 、trung 、hậu khinh 。dục sát phụ mẫu ,ngộ trung tha nhân ,bất đắc nghịch tội ;dục sát tha nhân ,ngộ trung phụ mẫu ,diệc phục như thị 。dục sát mẫu thời ,ngộ sát tương tự ,sát dĩ tạng đao ,phục trung mẫu thân ,bất đắc nghịch tội 。mẫu hữu dị kiến ,nhi hữu dị sát ,đãn đắc sát tội ,bất đắc nghịch tội 。thị ngũ nghịch tội ,sát phụ tức khinh ,sát mẫu tức trọng ,sát La-hán trọng ư sát mẫu ,xuất Phật thân huyết trọng sát La-hán ,phá tăng phục trọng xuất Phật thân huyết 。

「有物重意輕,有物輕意重,有物重意重,有物輕意輕。物重意輕,如無惡心殺於父母;物輕意重者,如以惡心殺於畜生;物重意重者,以極惡心殺所生母;物輕意輕者,如以輕心殺於畜生。如是惡業,有方便重,根本、成已輕;有方便、根本輕,成已重;有方便、根本重,成已輕;有根本輕,方便、成已重。物是一種,以心力故得輕、重果。
「hữu vật trọng ý khinh ,hữu vật khinh ý trọng ,hữu vật trọng ý trọng ,hữu vật khinh ý khinh 。vật trọng ý khinh ,như vô ác tâm sát ư phụ mẫu ;vật khinh ý trọng giả ,như dĩ ác tâm sát ư súc sanh ;vật trọng ý trọng giả ,dĩ cực ác tâm sát sở sanh mẫu ;vật khinh ý khinh giả ,như dĩ khinh tâm sát ư súc sanh 。như thị ác nghiệp ,hữu phương tiện trọng ,căn bản 、thành dĩ khinh ;hữu phương tiện 、căn bản khinh ,thành dĩ trọng ;hữu phương tiện 、căn bản trọng ,thành dĩ khinh ;hữu căn bản khinh ,phương tiện 、thành dĩ trọng 。vật thị nhất chủng ,dĩ tâm lực cố đắc khinh 、trọng quả 。

「善男子!有人以食欲施於我,未與我間轉施餓狗,我亦稱讚如是人者是大施主。若是福田、若非福田,心不選擇而施與者,是人獲得無量福德。何以故?心善淨故。是業四種:一者、現報,二者、生報,三者、後報,四者、無報。業有四種:一者、時定果報不定,二者、報定時不必定,三者、時定果報亦定,四者、時、果二俱不定。時定者,所謂現在、次生、後世。若時不定,果報不定,是業可轉。若果報定應後受者,是業可轉現在受之。何以故?善心智慧因緣力故,惡果定者亦可轉輕。何因緣故名果報定?常作無悔故,專心作故,樂喜作故,立誓願故,作已歡喜故,是故是業得果報定。除是之外,悉名不定。眾生行業有輕有重、有遠有近,隨其因緣,先後受之。如有修身、修戒、修心、修慧,定知善惡當有果報,是人能轉重業為輕,輕者不受。若遭福田,遇善知識,修道修善,是人能轉後世重罪現世輕受。若人具有欲界諸業,得阿那含果,能轉後業現在受之;阿羅漢果,亦復如是。
「Thiện nam tử !hữu nhân dĩ thực dục thí ư ngã ,vị dữ ngã gian chuyển thí ngạ cẩu ,ngã diệc xưng tán như thị nhân giả thị Đại thí chủ 。nhược/nhã thị phước điền 、nhược/nhã phi phước điền ,tâm bất tuyển trạch nhi thí dữ giả ,thị nhân hoạch đắc vô lượng phước đức 。hà dĩ cố ?tâm thiện tịnh cố 。thị nghiệp tứ chủng :nhất giả 、hiện báo ,nhị giả 、sanh báo ,tam giả 、hậu báo ,tứ giả 、vô báo 。nghiệp hữu tứ chủng :nhất giả 、thời định quả báo bất định ,nhị giả 、báo định thời bất tất định ,tam giả 、thời định quả báo diệc định ,tứ giả 、thời 、quả nhị câu bất định 。thời định giả ,sở vị hiện tại 、thứ sanh 、hậu thế 。nhược thời bất định ,quả báo bất định ,thị nghiệp khả chuyển 。nhược/nhã quả báo định ưng hậu thọ/thụ giả ,thị nghiệp khả chuyển hiện tại thọ/thụ chi 。hà dĩ cố ?thiện tâm trí tuệ nhân duyên lực cố ,ác quả định giả diệc khả chuyển khinh 。hà nhân duyên cố danh quả báo định ?thường tác vô hối cố ,chuyên tâm tác cố ,lạc/nhạc hỉ tác cố ,lập thệ nguyện cố ,tác dĩ hoan hỉ cố ,thị cố thị nghiệp đắc quả báo định 。trừ thị chi ngoại ,tất danh bất định 。chúng sanh hạnh/hành/hàng nghiệp hữu khinh hữu trọng 、hữu viễn hữu cận ,tùy kỳ nhân duyên ,tiên hậu thọ/thụ chi 。như hữu tu thân 、tu giới 、tu tâm 、tu tuệ ,định tri thiện ác đương hữu quả báo ,thị nhân năng chuyển trọng nghiệp vi khinh ,khinh giả bất thọ/thụ 。nhược/nhã tao phước điền ,ngộ thiện tri thức ,tu đạo tu thiện ,thị nhân năng chuyển hậu thế trọng tội hiện thế khinh thọ/thụ 。nhược/nhã nhân cụ hữu dục giới chư nghiệp ,đắc A-na-hàm quả ,năng chuyển hậu nghiệp hiện tại thọ/thụ chi ;A-la-hán quả ,diệc phục như thị 。

「善男子!智者若能修身、修戒、修心、修慧,是人能壞極重之業,如阿伽陀、呪及除毒寶破壞惡毒。若作小罪,初方便輕,後成已重,是人不修身、戒、心、慧,令輕作重。眾生若作一種、二種乃至種種,有作不具足,有作具足。先念後作,名作具足;先不生念直造作者,名作不具足。復有作已不具足者,謂作業已果報不定;復有作已亦具足者,謂作業已定當得報。復有作已不具足者,果報雖定,時節不定;復有作已亦具足者,時、報俱定。復有作已不具足者,持戒、正見;復有作已亦具足者,毀戒、邪見。復有作已不具足者,信因信果;復有作已亦具足者,不信因果。復有作已不具足者,作惡之時有善圍遶;復有作已亦具足者,作惡之時惡來圍遶。復有作已不具足者,雖作眾惡,人中受報;復有作已亦具足者,人中作惡,地獄受報。復有作已不具足者,有正念心;復有作已亦具足者,無有念心。復有作已不具足者,三時生悔;復有作已亦具足者,三時不悔。如惡,善亦如是。因是作已亦具足故,作小得大,作大得小。
「Thiện nam tử !trí giả nhược/nhã năng tu thân 、tu giới 、tu tâm 、tu tuệ ,thị nhân năng hoại cực trọng chi nghiệp ,như A-già-đà 、chú cập trừ độc bảo phá hoại ác độc 。nhược/nhã tác tiểu tội ,sơ phương tiện khinh ,hậu thành dĩ trọng ,thị nhân bất tu thân 、giới 、tâm 、tuệ ,lệnh khinh tác trọng 。chúng sanh nhược/nhã tác nhất chủng 、nhị chủng nãi chí chủng chủng ,hữu tác bất cụ túc ,hữu tác cụ túc 。tiên niệm hậu tác ,danh tác cụ túc ;tiên bất sanh niệm trực tạo tác giả ,danh tác bất cụ túc 。phục hưũ tác dĩ bất cụ túc giả ,vị tác nghiệp dĩ quả báo bất định ;phục hưũ tác dĩ diệc cụ túc giả ,vị tác nghiệp dĩ định đương đắc báo 。phục hưũ tác dĩ bất cụ túc giả ,quả báo tuy định ,thời tiết bất định ;phục hưũ tác dĩ diệc cụ túc giả ,thời 、báo câu định 。phục hưũ tác dĩ bất cụ túc giả ,trì giới 、chánh kiến ;phục hưũ tác dĩ diệc cụ túc giả ,hủy giới 、tà kiến 。phục hưũ tác dĩ bất cụ túc giả ,tín nhân tín quả ;phục hưũ tác dĩ diệc cụ túc giả ,bất tín nhân quả 。phục hưũ tác dĩ bất cụ túc giả ,tác ác chi thời hữu thiện vi nhiễu ;phục hưũ tác dĩ diệc cụ túc giả ,tác ác chi thời ác lai vi nhiễu 。phục hưũ tác dĩ bất cụ túc giả ,tuy tác chúng ác ,nhân trung thọ/thụ báo ;phục hưũ tác dĩ diệc cụ túc giả ,nhân trung tác ác ,địa ngục thọ/thụ báo 。phục hưũ tác dĩ bất cụ túc giả ,hữu chánh niệm tâm ;phục hưũ tác dĩ diệc cụ túc giả ,vô hữu niệm tâm 。phục hưũ tác dĩ bất cụ túc giả ,tam thời sanh hối ;phục hưũ tác dĩ diệc cụ túc giả ,tam thời bất hối 。như ác ,thiện diệc như thị 。nhân thị tác dĩ diệc cụ túc cố ,tác tiểu đắc Đại ,tác Đại đắc tiểu 。

「一意摸身,身既成就,有無量意,摸身初意,即是善也。身既成就,得二種果:雜善、不善。如人,天亦如是。地獄眾生惡意摸身,身既成已,一向不善。餓鬼、畜生亦惡意摸身,身既成已,雜善、不善。善惡中陰以善惡摸身,身既成已,俱得雜報,善以不善。歌羅羅時乃至老時,亦得雜報,善以不善。是故經說有四種業:黑業黑報,白業白報,雜業雜報,不黑不白是業無報。黑業黑報,所謂地獄;白業白報,所謂色天;雜業雜報,所謂欲天、人中、畜生、餓鬼;不白不黑無報,所謂無漏。
「nhất ý  mạc thân ,thân ký thành tựu ,hữu vô lượng ý , mạc thân sơ ý ,tức thị thiện dã 。thân ký thành tựu ,đắc nhị chủng quả :tạp thiện 、bất thiện 。như nhân ,Thiên diệc như thị 。địa ngục chúng sanh ác ý  mạc thân ,thân ký thành dĩ ,nhất hướng bất thiện 。ngạ quỷ 、súc sanh diệc ác ý  mạc thân ,thân ký thành dĩ ,tạp thiện 、bất thiện 。thiện ác trung uẩn dĩ thiện ác  mạc thân ,thân ký thành dĩ ,câu đắc tạp báo ,thiện dĩ ất thiện 。Ca la La thời nãi chí lão thời ,diệc đắc tạp báo ,thiện dĩ ất thiện 。thị cố Kinh thuyết hữu tứ chủng nghiệp :hắc nghiệp hắc báo ,bạch nghiệp bạch báo ,tạp nghiệp tạp báo ,bất hắc bất bạch thị nghiệp vô báo 。hắc nghiệp hắc báo ,sở vị địa ngục ;bạch nghiệp bạch báo ,sở vị sắc Thiên ;tạp nghiệp tạp báo ,sở vị dục thiên 、nhân trung 、súc sanh 、ngạ quỷ ;bất bạch bất hắc vô báo ,sở vị vô lậu 。

「善男子!若人不解如是業緣,無量世中流轉生死。何以故?不解如是業因緣者,雖生非想非非想處,壽八萬劫,福盡還墮三惡道故。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân bất giải như thị nghiệp duyên ,vô lượng thế trung lưu chuyển sanh tử 。hà dĩ cố ?bất giải như thị nghiệp nhân duyên giả ,tuy sanh phi tưởng phi phi tưởng xử ,thọ bát vạn kiếp ,phước tận hoàn đọa tam ác đạo cố 。

「善男子!一切摸畫,無勝於意,意畫煩惱,煩惱畫業,業則畫身。貪因緣故,色、聲妙好,威儀詳序;瞋因緣故,色、聲麁惡,威儀卒暴;如瞋,癡亦如是。無量世界,一百三十六地獄處,無量畜生,無量餓鬼,皆因業作;人、天亦爾。無量眾生獲得解脫,亦因於業。
「Thiện nam tử !nhất thiết  mạc họa ,Vô thắng ư ý ,ý họa phiền não ,phiền não họa nghiệp ,nghiệp tức họa thân 。tham nhân duyên cố ,sắc 、thanh diệu hảo ,uy nghi tường tự ;sân nhân duyên cố ,sắc 、thanh thô ác ,uy nghi tốt bạo ;như sân ,si diệc như thị 。vô lượng thế giới ,nhất bách tam thập lục địa ngục xứ/xử ,vô lượng súc sanh ,vô lượng ngạ quỷ ,giai nhân nghiệp tác ;nhân 、Thiên diệc nhĩ 。vô lượng chúng sanh hoạch đắc giải thoát ,diệc nhân ư nghiệp 。

「善男子!是十善道有三事:一者、能遮煩惱,二者、能作善心,三者、能增長戒。如除毒藥,凡有三事:一者、阿伽陀藥,二者、神呪,三者、真寶。若人善修不放逸行,具足正念,分別善惡,當知是人決定能修十善業道;若多放逸,無有慚愧及以信心,當知是人決定能作十不善業道。是十業道,復有三事:一者、方便,二者、根本,三者、成已。若復有人能勤禮拜供養父母、師長、和上、有德之人,先意問訊,言則柔軟,是名方便;若作已竟,能修念心,歡喜不悔,是名成已;作時專著,是名根本。
「Thiện nam tử !thị thập thiện đạo hữu tam sự :nhất giả 、năng già phiền não ,nhị giả 、năng tác thiện tâm ,tam giả 、năng tăng trưởng giới 。như trừ độc dược ,phàm hữu tam sự :nhất giả 、A-già-đà dược ,nhị giả 、Thần chú ,tam giả 、chân bảo 。nhược/nhã nhân thiện tu bất phóng dật hạnh/hành/hàng ,cụ túc chánh niệm ,phân biệt thiện ác ,đương tri thị nhân quyết định năng tu thập thiện nghiệp đạo ;nhược/nhã đa phóng dật ,vô hữu tàm quý cập dĩ tín tâm ,đương tri thị nhân quyết định năng tác thập bất thiện nghiệp đạo 。thị thập nghiệp đạo ,phục hưũ tam sự :nhất giả 、phương tiện ,nhị giả 、căn bản ,tam giả 、thành dĩ 。nhược/nhã phục hưũ nhân năng cần lễ bái cúng dường phụ mẫu 、sư trường/trưởng 、hòa thượng 、hữu đức chi nhân ,tiên ý vấn tấn ,ngôn tức nhu nhuyễn ,thị danh phương tiện ;nhược/nhã tác dĩ cánh ,năng tu niệm tâm ,hoan hỉ bất hối ,thị danh thành dĩ ;tác thời chuyên trước/trứ ,thị danh căn bản 。

「善男子!是十業道,復有三種,謂上、中、下。或方便上,根本中,成已下;或方便中,根本上,成已下;或方便下,根本上,成已中。是十業道,三法圍遶,所謂無貪、恚、癡,有貪、瞋、癡。是十業道,有共戒行、不共戒行。捨戒有六:一者、斷善根時,二者、得二根時,三者、捨壽命時,四者、受惡戒時,五者、捨戒時,六者、捨欲界身時。
「Thiện nam tử !thị thập nghiệp đạo ,phục hưũ tam chủng ,vị thượng 、trung 、hạ 。hoặc phương tiện thượng ,căn bản trung ,thành dĩ hạ ;hoặc phương tiện trung ,căn bản thượng ,thành dĩ hạ ;hoặc phương tiện hạ ,căn bản thượng ,thành dĩ trung 。thị thập nghiệp đạo ,tam Pháp vi nhiễu ,sở vị vô tham 、nhuế/khuể 、si ,hữu tham 、sân 、si 。thị thập nghiệp đạo ,hữu cọng giới hạnh/hành/hàng 、bất cộng giới hạnh/hành/hàng 。xả giới hữu lục :nhất giả 、đoạn thiện căn thời ,nhị giả 、đắc nhị căn thời ,tam giả 、xả thọ mạng thời ,tứ giả 、thọ/thụ ác giới thời ,ngũ giả 、xả giới thời ,lục giả 、xả dục giới thân thời 。

「或復說言『佛法滅時便失戒者』,是義不然!何以故?受已不失,未受不得。斷身、口、意惡,故名戒戒;根本四禪,四未到禪,是名定戒;根本四禪,初禪未到,名無漏戒。捨身後世更不作惡,名無作戒。守攝諸根,修正念心,見、聞、覺、知,色、聲、香、味、觸、法不生放逸,名攝根戒。何因緣故得名為戒?戒者名制,能制一切不善之法,故得名制。又復戒者名曰迮隘,雖有惡法,性不能容,故名迫迮。又復戒者名曰清涼,遮煩惱熱不令得入,是故名涼。又復戒者名上,能上天、上至無上道,是故名上。又復戒者名學,學調伏心、智慧諸根,是故名學。
「hoặc phục thuyết ngôn 『Phật Pháp diệt thời tiện thất giới giả 』,thị nghĩa bất nhiên !hà dĩ cố ?thọ/thụ dĩ bất thất ,vị thọ/thụ bất đắc 。đoạn thân 、khẩu 、ý ác ,cố danh giới giới ;căn bản tứ Thiền ,tứ vị đáo Thiền ,thị danh định giới ;căn bản tứ Thiền ,sơ Thiền vị đáo ,danh vô lậu giới 。xả thân hậu thế cánh bất tác ác ,danh vô tác giới 。thủ nhiếp chư căn ,tu chánh niệm tâm ,kiến 、văn 、giác 、tri ,sắc 、thanh 、hương 、vị 、xúc 、Pháp bất sanh phóng dật ,danh nhiếp căn giới 。hà nhân duyên cố đắc danh vi giới ?giới giả danh chế ,năng chế nhất thiết bất thiện chi Pháp ,cố đắc danh chế 。hựu phục giới giả danh viết trách ải ,tuy hữu ác pháp ,tánh bất năng dung ,cố danh bách trách 。hựu phục giới giả danh viết thanh lương ,già phiền não nhiệt bất lệnh đắc nhập ,thị cố danh lương 。hựu phục giới giả danh thượng ,năng thượng Thiên 、thượng chí vô thượng đạo ,thị cố danh thượng 。hựu phục giới giả danh học ,học điều phục tâm 、trí tuệ chư căn ,thị cố danh học 。

「善男子!或時有人具足一戒,所謂波羅提木叉戒;或具二戒,加定共戒;或具三戒,加無漏戒;或具四戒,加攝根戒;或具五戒,加無作戒。善男子!波羅提木叉戒現在得,定共戒者三世中得。善男子!若復有人欲受戒時,至心能觀生死罪過、解脫功德,信心歡喜,是人兼得作、無作戒。如是戒者,隨命長短,命長長得,命短短得。是無作戒,三因緣捨:一者、小莊嚴故,二者、心放捨故,三者、作不堅故。不捨因緣復有三事:一者、有本願故,二者、作業堅故,三者、至心不放逸故。
「Thiện nam tử !hoặc thời hữu nhân cụ túc nhất giới ,sở vị Ba la đề mộc xoa giới ;hoặc cụ nhị giới ,gia định cọng giới ;hoặc cụ tam giới ,gia vô lậu giới ;hoặc cụ tứ giới ,gia nhiếp căn giới ;hoặc cụ ngũ giới ,gia vô tác giới 。Thiện nam tử !Ba la đề mộc xoa giới hiện tại đắc ,định cọng giới giả tam thế trung đắc 。Thiện nam tử !nhược/nhã phục hưũ nhân dục thọ/thụ giới thời ,chí tâm năng quán sanh tử tội quá/qua 、giải thoát công đức ,tín tâm hoan hỉ ,thị nhân kiêm đắc tác 、vô tác giới 。như thị giới giả ,tùy mạng trường/trưởng đoản ,mạng trường/trưởng trường/trưởng đắc ,mạng đoản đoản đắc 。thị vô tác giới ,tam nhân duyên xả :nhất giả 、tiểu trang nghiêm cố ,nhị giả 、tâm phóng xả cố ,tam giả 、tác bất kiên cố 。bất xả nhân duyên phục hưũ tam sự :nhất giả 、hữu Bổn Nguyện cố ,nhị giả 、tác nghiệp kiên cố ,tam giả 、chí tâm bất phóng dật cố 。

「善男子!除十善業及十惡業、善戒惡戒已,更有業、戒所不攝者,謂善惡法。如是善惡有作、無作,有人具足作及無作,若現在作善未捨之頃,具作、無作;第二念中成就過去作、無作;作已過去,唯有無作,無有作也。若人得戒,雖作不善,是人現世成就二法:惡法有作,善法無作。是作、無作,二因緣捨:一者、所施物盡,二者、心捨善。作,二世成就——過去、現在——無作三世。定戒二因緣捨:一者、退時,二者、斷善根時。復有三時;一者、捨身時,二者、退時,三者、生上時。無漏戒有三時捨:一者、退時,二者、轉鈍作利時,三者、得上果時。心善業一時失,謂上生退時;身、口、意善,斷善根時一時俱失。善男子!若得具足戒、定戒、無漏戒、攝根戒,是人了了解十業道。
「Thiện nam tử !trừ thập thiện nghiệp cập thập ác nghiệp 、thiện giới ác giới dĩ ,cánh hữu nghiệp 、giới sở bất nhiếp giả ,vị thiện ác Pháp 。như thị thiện ác hữu tác 、vô tác ,hữu nhân cụ túc tác cập vô tác ,nhược/nhã hiện tại tác thiện vị xả chi khoảnh ,cụ tác 、vô tác ;đệ nhị niệm trung thành tựu quá khứ tác 、vô tác ;tác dĩ quá khứ ,duy hữu vô tác ,vô hữu tác dã 。nhược/nhã nhân đắc giới ,tuy tác bất thiện ,thị nhân hiện thế thành tựu nhị Pháp :ác pháp hữu tác ,thiện Pháp vô tác 。thị tác 、vô tác ,nhị nhân duyên xả :nhất giả 、sở thí vật tận ,nhị giả 、tâm xả thiện 。tác ,nhị thế thành tựu ——quá khứ 、hiện tại ——vô tác tam thế 。định giới nhị nhân duyên xả :nhất giả 、thoái thời ,nhị giả 、đoạn thiện căn thời 。phục hưũ tam thời ;nhất giả 、xả thân thời ,nhị giả 、thoái thời ,tam giả 、sanh thượng thời 。vô lậu giới hữu tam thời xả :nhất giả 、thoái thời ,nhị giả 、chuyển độn tác lợi thời ,tam giả 、đắc thượng quả thời 。tâm thiện nghiệp nhất thời thất ,vị thượng sanh thoái thời ;thân 、khẩu 、ý thiện ,đoạn thiện căn thời nhất thời câu thất 。Thiện nam tử !nhược/nhã đắc cụ túc giới 、định giới 、vô lậu giới 、nhiếp căn giới ,thị nhân liễu liễu giải thập nghiệp đạo 。

「善男子!因十業道,眾生壽命有增有減:減者,壽命十年,增者,至無量年。北欝單曰定壽千年,此壽百年,東、西二方二百五十;此壽無量,彼亦無量。四天王壽人數九百萬歲,命亦不定,如三天下。三十三天壽千八百萬歲,命亦不定。焰摩天上壽三千六百萬歲,命亦不定。兜率天壽七千二百萬歲,除後身菩薩,餘一切命皆亦不定。化樂天壽萬四千四百萬歲,命亦不定。他化自在天壽二萬八千八百萬歲,命亦不定。他化自在天上一年,即熱地獄一日一夜;如是三十日為一月,十二月為一歲,彼地獄壽命二萬八千八百萬歲,命亦不定。化樂天上一年,即是大聲地獄一日一夜;如是三十日為一月,十二月為一歲,彼獄壽命萬四千四百萬歲,命亦不定。兜率天一年,即是小聲地獄一日一夜;如是三十日為一月,十二月為一歲,彼地獄壽命七千二百萬歲,命亦不定。焰天一年,即眾合地獄一日一夜;如是三十日為一月,十二月為一歲,彼地獄壽命三千六百萬歲,命亦不定。三十三天一年,即是黑繩地獄一日一夜;如是三十日為一月,十二月為一歲,彼地獄壽命一千八百萬歲,命亦不定。四天王上一年,即是活地獄中一日一夜;如是三十日為一月,十二月為一歲,彼地獄壽命九百萬歲,命亦不定。阿鼻地獄壽命一劫,大熱地獄壽命半劫,唯此二處,壽命決定。人中五百年,是餓鬼中一日一夜;如是三十日為一月,十二月為一歲,彼鬼壽命萬五千歲,命亦不定。畜生道中,除難陀婆難陀,其餘一切命亦不定。阿鼻地獄一年,即是非想非非想處一日一夜;如是三十日為一月,十二月為一歲,彼天壽命八萬大劫;無所有處六萬劫,識處四萬劫,空處二萬劫。
「Thiện nam tử !nhân thập nghiệp đạo ,chúng sanh thọ mạng hữu tăng hữu giảm :giảm giả ,thọ mạng thập niên ,tăng giả ,chí vô lượng niên 。Bắc Uất-đan-viết định thọ thiên niên ,thử thọ bách niên ,Đông 、Tây nhị phương nhị bách ngũ thập ;thử thọ vô lượng ,bỉ diệc vô lượng 。Tứ Thiên Vương thọ nhân số cửu bách vạn tuế ,mạng diệc bất định ,như tam thiên hạ 。tam thập tam thiên thọ thiên bát bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。diệm ma thiên thượng thọ tam thiên lục bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。Đâu suất thiên thọ thất thiên nhị bách vạn tuế ,trừ hậu thân Bồ Tát ,dư nhất thiết mạng giai diệc bất định 。Hoá Lạc Thiên thọ vạn tứ thiên tứ bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。tha hóa tự tại thiên thọ nhị vạn bát thiên bát bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。tha hóa tự tại thiên thượng nhất niên ,tức nhiệt địa ngục nhất nhật nhất dạ ;như thị tam thập nhật vi nhất nguyệt ,thập nhị nguyệt vi nhất tuế ,bỉ địa ngục thọ mạng nhị vạn bát thiên bát bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。Hoá Lạc Thiên thượng nhất niên ,tức thị Đại thanh địa ngục nhất nhật nhất dạ ;như thị tam thập nhật vi nhất nguyệt ,thập nhị nguyệt vi nhất tuế ,bỉ ngục thọ mạng vạn tứ thiên tứ bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。Đâu suất thiên nhất niên ,tức thị tiểu thanh địa ngục nhất nhật nhất dạ ;như thị tam thập nhật vi nhất nguyệt ,thập nhị nguyệt vi nhất tuế ,bỉ địa ngục thọ mạng thất thiên nhị bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。diệm Thiên nhất niên ,tức chúng hợp địa ngục nhất nhật nhất dạ ;như thị tam thập nhật vi nhất nguyệt ,thập nhị nguyệt vi nhất tuế ,bỉ địa ngục thọ mạng tam thiên lục bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。tam thập tam thiên nhất niên ,tức thị hắc thằng địa ngục nhất nhật nhất dạ ;như thị tam thập nhật vi nhất nguyệt ,thập nhị nguyệt vi nhất tuế ,bỉ địa ngục thọ mạng nhất thiên bát bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。Tứ Thiên Vương thượng nhất niên ,tức thị hoạt địa ngục trung nhất nhật nhất dạ ;như thị tam thập nhật vi nhất nguyệt ,thập nhị nguyệt vi nhất tuế ,bỉ địa ngục thọ mạng cửu bách vạn tuế ,mạng diệc bất định 。A-tỳ địa ngục thọ mạng nhất kiếp ,đại nhiệt địa ngục thọ mạng bán kiếp ,duy thử nhị xứ/xử ,thọ mạng quyết định 。nhân trung ngũ bách niên ,thị ngạ quỷ trung nhất nhật nhất dạ ;như thị tam thập nhật vi nhất nguyệt ,thập nhị nguyệt vi nhất tuế ,bỉ quỷ thọ mạng vạn ngũ thiên tuế ,mạng diệc bất định 。súc sanh đạo trung ,trừ Nan-đà Bà Nan-đà ,kỳ dư nhất thiết mạng diệc bất định 。A-tỳ địa ngục nhất niên ,tức thị phi tưởng phi phi tưởng xử nhất nhật nhất dạ ;như thị tam thập nhật vi nhất nguyệt ,thập nhị nguyệt vi nhất tuế ,bỉ Thiên thọ mạng bát vạn Đại kiếp ;vô sở hữu xứ lục vạn kiếp ,thức xứ/xử tứ vạn kiếp ,không xứ nhị vạn kiếp 。

「若有發起輕微煩惱,愛著空定,當知是人生四無色。從十年增至八萬歲,從八萬歲減還至十年,如是增減滿十八反,名為中劫。穀貴三災,疾病三災,刀兵一災,名一小劫。水火二災各五段過,有一風災,五風災過,名一大劫。閻浮提中刀兵起時,東西二方人暫生瞋,此病起時,彼小頭痛,力少微弱,此穀貴時,彼則念食,如是惡事,欝單曰無。因不殺故,壽命增長;偷因緣故,壽命減少。有二種劫:一者、水劫,二者、火劫。火劫起時,地獄眾生若報盡者,悉得出離,若未盡者,移至他方大地獄中。若此世間八大地獄空無眾生,是名眾生脫於地獄。四大海中所有眾生,業若盡者,悉皆得脫;若未盡者,悉轉生於他方海中。若是海中無一眾生,是名得脫。閻浮提地直下過於五百由延,有閻羅王城,周遍縱廣七萬五千由延。如是城中,餓鬼眾生業已盡者,悉得出離;業未盡者,轉生他方閻羅王所。若是城中乃至無有一眾生者,是名得脫。爾時有人內因緣故,獲得初禪,得已即起大聲唱言:『初禪寂靜!初禪寂靜!』諸人聞已,即各思惟,一切皆共獲得初禪,即捨人身生初禪地。時初禪中復有一人,內因緣故,修得二禪,得已即起大聲唱言:『二禪寂靜!二禪寂靜!』眾生聞已,各自思惟,復獲二禪,捨初禪身,生二禪處。當爾之時,從阿鼻獄上至初禪,乃至無有一眾生在。
「nhược hữu phát khởi khinh vi phiền não ,ái trước không định ,đương tri thị nhân sanh tứ vô sắc 。tùng thập niên tăng chí bát vạn tuế ,tùng bát vạn tuế giảm hoàn chí thập niên ,như thị tăng giảm mãn thập bát phản ,danh vi trung kiếp 。cốc quý tam tai ,tật bệnh tam tai ,đao binh nhất tai ,danh nhất tiểu kiếp 。thủy hỏa nhị tai các ngũ đoạn quá/qua ,hữu nhất phong tai ,ngũ phong tai quá/qua ,danh nhất Đại kiếp 。Diêm-phù-đề trung đao binh khởi thời ,Đông Tây nhị phương nhân tạm sanh sân ,thử bệnh khởi thời ,bỉ tiểu đầu thống ,lực thiểu vi nhược ,thử cốc quý thời ,bỉ tức niệm thực ,như thị ác sự ,Uất-đan-viết vô 。nhân bất sát cố ,thọ mạng tăng trưởng ;thâu nhân duyên cố ,thọ mạng giảm thiểu 。hữu nhị chủng kiếp :nhất giả 、thủy kiếp ,nhị giả 、hỏa kiếp 。hỏa kiếp khởi thời ,địa ngục chúng sanh nhược/nhã báo tận giả ,tất đắc xuất ly ,nhược/nhã vị tận giả ,di chí tha phương đại địa ngục trung 。nhược/nhã thử thế gian bát đại địa ngục không vô chúng sanh ,thị danh chúng sanh thoát ư địa ngục 。tứ đại hải trung sở hữu chúng sanh ,nghiệp nhược/nhã tận giả ,tất giai đắc thoát ;nhược/nhã vị tận giả ,tất chuyển sanh ư tha phương hải trung 。nhược/nhã thị hải trung vô nhất chúng sanh ,thị danh đắc thoát 。Diêm-phù-đề địa trực hạ quá/qua ư ngũ bách do duyên ,hữu Diêm la Vương thành ,chu biến túng quảng thất vạn ngũ thiên do duyên 。như thị thành trung ,ngạ quỷ chúng sanh nghiệp dĩ tận giả ,tất đắc xuất ly ;nghiệp vị tận giả ,chuyển sanh tha phương Diêm la Vương sở 。nhược/nhã thị thành trung nãi chí vô hữu nhất chúng sanh giả ,thị danh đắc thoát 。nhĩ thời hữu nhân nội nhân duyên cố ,hoạch đắc sơ Thiền ,đắc dĩ tức khởi Đại thanh xướng ngôn :『sơ Thiền tịch tĩnh !sơ Thiền tịch tĩnh !』chư nhân văn dĩ ,tức các tư tánh ,nhất thiết giai cọng hoạch đắc sơ Thiền ,tức xả nhân thân sanh sơ Thiền địa 。thời sơ Thiền trung phục hưũ nhất nhân ,nội nhân duyên cố ,tu đắc nhị Thiền ,đắc dĩ tức khởi Đại thanh xướng ngôn :『nhị Thiền tịch tĩnh !nhị Thiền tịch tĩnh !』chúng sanh văn dĩ ,các tự tư tánh ,phục hoạch nhị Thiền ,xả sơ Thiền thân ,sanh nhị Thiền xứ/xử 。đương nhĩ chi thời ,tùng A-tỳ ngục thượng chí sơ Thiền ,nãi chí vô hữu nhất chúng sanh tại 。

「善男子!四天下外,有由乾陀山,中有七日,眾生福德因緣力故,唯一日現,賴之熟成百穀草木。火劫起時,七日都現,燒燃一切百穀草木、山河大地、須彌山王乃至初禪。二禪眾生見是火災,心生怖畏,彼中復有先生諸天,語後來天:『汝等莫怖!我往曾見如是火災,齊彼而止,不來至此。』如諸眾生增十年壽至八萬歲,減八萬壽還至十年,經爾所時,如是火災熱猶未息。是時便從中間禪處降注大雨,復經壽命一增一減,眾生業行因緣力故,為持此水,其下復出七重風雲。是時雨止,水上生膜,猶如乳肥。四天下中須彌山王漸漸生現,水中自然具有一切種種種子。是時二禪復有一人短命福盡,業力故墮生世間,壽無量歲,光明自照,獨處經久,心生愁惱而自念言:『我既獨處,若我有福,願更有人來生此間,與我為伴。』發是念已,是時二禪有諸眾生薄福命盡,業因緣故便來生此。是人見已,心生歡喜,即自念言:『如是人者,我所化生,即是我作,我於彼人有自在力。』彼人亦念:『我從彼生,彼化作我,彼於我身有自在力。』以是因緣,一切眾生生我見想。善男子!陰、界、入等,眾生世界,國土世界,皆是十業因緣而有。
「Thiện nam tử !tứ thiên hạ ngoại ,hữu Do-kiền-đà sơn ,trung hữu thất nhật ,chúng sanh phước đức nhân duyên lực cố ,duy nhất nhật hiện ,lại chi thục thành bách cốc thảo mộc 。hỏa kiếp khởi thời ,thất nhật đô hiện ,thiêu nhiên nhất thiết bách cốc thảo mộc 、sơn hà Đại địa 、Tu Di Sơn Vương nãi chí sơ Thiền 。nhị Thiền chúng sanh kiến thị hỏa tai ,tâm sanh bố úy ,bỉ trung phục hưũ tiên sanh chư Thiên ,ngữ hậu lai Thiên :『nhữ đẳng mạc bố/phố !ngã vãng tằng kiến như thị hỏa tai ,tề bỉ nhi chỉ ,bất lai chí thử 。』như chư chúng sanh tăng thập niên thọ chí bát vạn tuế ,giảm bát vạn thọ hoàn chí thập niên ,Kinh nhĩ sở thời ,như thị hỏa tai nhiệt do vị tức 。Thị thời tiện tùng trung gian Thiền xứ/xử hàng chú Đại vũ ,phục Kinh thọ mạng nhất tăng nhất giảm ,chúng sanh nghiệp hạnh/hành/hàng nhân duyên lực cố ,vi trì thử thủy ,kỳ hạ phục xuất thất trọng phong vân 。Thị thời vũ chỉ ,thủy thượng sanh mô ,do như nhũ phì 。tứ thiên hạ trung Tu Di Sơn Vương tiệm tiệm sanh hiện ,thủy trung tự nhiên cụ hữu nhất thiết chủng chủng chủng tử 。Thị thời nhị Thiền phục hưũ nhất nhân đoản mạng phước tận ,nghiệp lực cố đọa sanh thế gian ,thọ vô lượng tuế ,quang minh tự chiếu ,độc xứ/xử Kinh cửu ,tâm sanh sầu não nhi tự niệm ngôn :『ngã ký độc xứ/xử ,nhược/nhã ngã hữu phước ,nguyện cánh hữu nhân lai sanh thử gian ,dữ ngã vi bạn 。』phát thị niệm dĩ ,Thị thời nhị Thiền hữu chư chúng sanh bạc phước mạng tận ,nghiệp nhân duyên cố tiện lai sanh thử 。thị nhân kiến dĩ ,tâm sanh hoan hỉ ,tức tự niệm ngôn :『như thị nhân giả ,ngã sở hóa sanh ,tức thị ngã tác ,ngã ư bỉ nhân hữu tự tại lực 。』bỉ nhân diệc niệm :『ngã tòng bỉ sanh ,bỉ hóa tác ngã ,bỉ ư ngã thân hữu tự tại lực 。』dĩ thị nhân duyên ,nhất thiết chúng sanh sanh ngã kiến tưởng 。Thiện nam tử !uẩn 、giới 、nhập đẳng ,chúng sanh thế giới ,quốc độ thế giới ,giai thị thập nghiệp nhân duyên nhi hữu 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩能觀如是十業道者,是不為難;在家觀者,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏遶故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát năng quán như thị thập nghiệp đạo giả ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia quán giả ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經羼提波羅蜜品第二十五
Ưu Bà Tắc Giới Kinh Sạn-đề Ba-la-mật phẩm đệ nhị thập ngũ

善生言:「世尊!佛先已說檀波羅蜜、尸波羅蜜,菩薩云何而得修集忍波羅蜜?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Phật tiên dĩ thuyết đàn ba-la-mật 、thi Ba-la-mật ,Bồ Tát vân hà nhi đắc tu tập nhẫn Ba-la-mật ?」

佛言:「善男子!忍有二種:一者、世忍,二者、出世忍。能忍飢渴、寒熱、苦樂,是名世忍;能忍信、戒、施、聞、智慧,正見無謬,忍佛、法、僧,罵詈、撾打、惡口、惡事、貪、瞋、癡等悉能忍之,能忍難忍、難施、難作,名出世忍。善男子!菩薩若值他人打罵、輕賤、毀呰、惡口、罵詈,是時內心無加報想。菩薩雖作如是忍事,不為現在,但為後利。有善報之,惡則不反。
Phật ngôn :「Thiện nam tử !nhẫn hữu nhị chủng :nhất giả 、thế nhẫn ,nhị giả 、xuất thế nhẫn 。năng nhẫn cơ khát 、hàn nhiệt 、khổ lạc/nhạc ,thị danh thế nhẫn ;năng nhẫn tín 、giới 、thí 、văn 、trí tuệ ,chánh kiến vô mậu ,nhẫn Phật 、Pháp 、tăng ,mạ lị 、qua đả 、ác khẩu 、ác sự 、tham 、sân 、si đẳng tất năng nhẫn chi ,năng nhẫn nạn/nan nhẫn 、nạn/nan thí 、nạn/nan tác ,danh xuất thế nhẫn 。Thiện nam tử !Bồ Tát nhược/nhã trị tha nhân đả mạ 、khinh tiện 、hủy 呰、ác khẩu 、mạ lị ,Thị thời nội tâm vô gia báo tưởng 。Bồ Tát tuy tác như thị nhẫn sự ,bất vi hiện tại ,đãn vi hậu lợi 。hữu thiện báo chi ,ác tức bất phản 。

「善男子!有是忍辱非波羅蜜,有波羅蜜非是忍辱,有是忍辱是波羅蜜,有非忍辱非波羅蜜。是忍辱非波羅蜜者,所謂世忍,聲聞、緣覺所行忍辱。是波羅蜜非忍辱者,所謂禪波羅蜜。亦是忍辱亦波羅蜜者,所謂若被割截頭目手足,乃至不生一念瞋心,檀波羅蜜、尸波羅蜜、般若波羅蜜。非忍辱非波羅蜜者,所謂聲聞、緣覺持戒布施。
「Thiện nam tử !hữu thị nhẫn nhục phi Ba-la-mật ,hữu Ba-la-mật phi thị nhẫn nhục ,hữu thị nhẫn nhục thị Ba-la-mật ,hữu phi nhẫn nhục phi Ba-la-mật 。thị nhẫn nhục phi Ba-la-mật giả ,sở vị thế nhẫn ,Thanh văn 、duyên giác sở hạnh nhẫn nhục 。thị Ba-la-mật phi nhẫn nhục giả ,sở vị Thiền Ba-la-mật 。diệc thị nhẫn nhục diệc Ba-la-mật giả ,sở vị nhược/nhã bị cát tiệt đầu mục thủ túc ,nãi chí bất sanh nhất niệm sân tâm ,đàn ba-la-mật 、thi Ba-la-mật 、Bát-nhã Ba-la-mật 。phi nhẫn nhục phi Ba-la-mật giả ,sở vị Thanh văn 、duyên giác trì giới bố thí 。

「善男子!若欲修忍,是人應當先破憍慢、瞋心、癡心,不觀我及我所相、種性常相;若人能作如是等觀,當知是人能修忍辱,如是修已,心得歡喜。有智之人,若遇惡罵,當作是念:『是罵詈字不一時生,初字出時後字未生,後字生已初字復滅,若不一時,云何是罵?直是風聲,我云何瞋?我今此身五陰和合,四陰不現,則不可罵,色陰十分和合而有,如是和合念念不停,若不停住,誰當受罵?然彼罵者,即是風氣。風亦二種:有內、有外。我於外風都不生瞋,云何於內而生瞋也?世間罵者,亦有二種:一者、實,二者、虛。若說實者,實何所瞋?若說虛者,虛自得罵,無豫我事,我何緣瞋?若我瞋者,我自作惡。何以故?因瞋恚故生三惡道。若我於彼三惡道中受苦惱者,則為自作自受苦報,是故說言一切善惡皆因我身。』
「Thiện nam tử !nhược/nhã dục tu nhẫn ,thị nhân ứng đương tiên phá kiêu mạn 、sân tâm 、si tâm ,bất quán ngã cập ngã sở tướng 、chủng tánh thường tướng ;nhược/nhã nhân năng tác như thị đẳng quán ,đương tri thị nhân năng tu nhẫn nhục ,như thị tu dĩ ,tâm đắc hoan hỉ 。hữu trí chi nhân ,nhược/nhã ngộ ác mạ ,đương tác thị niệm :『thị mạ lị tự bất nhất thời sanh ,sơ tự xuất thời hậu tự vị sanh ,hậu tự sanh dĩ sơ tự phục diệt ,nhược/nhã bất nhất thời ,vân hà thị mạ ?trực thị phong thanh ,ngã vân hà sân ?ngã kim thử thân ngũ uẩn hòa hợp ,tứ uẩn bất hiện ,tức bất khả mạ ,sắc uẩn thập phần hòa hợp nhi hữu ,như thị hòa hợp niệm niệm bất đình ,nhược/nhã bất đình trụ/trú ,thùy đương thọ/thụ mạ ?nhiên bỉ mạ giả ,tức thị phong khí 。phong diệc nhị chủng :hữu nội 、hữu ngoại 。ngã ư ngoại phong đô bất sanh sân ,vân hà ư nội nhi sanh sân dã ?thế gian mạ giả ,diệc hữu nhị chủng :nhất giả 、thật ,nhị giả 、hư 。nhược/nhã thuyết thật giả ,thật hà sở sân ?nhược/nhã thuyết hư giả ,hư tự đắc mạ ,vô dự ngã sự ,ngã hà duyên sân ?nhược/nhã ngã sân giả ,ngã tự tác ác 。hà dĩ cố ?nhân sân khuể cố sanh tam ác đạo 。nhược/nhã ngã ư bỉ tam ác đạo trung thọ khổ não giả ,tức vi tự tác tự thọ khổ báo ,thị cố thuyết ngôn nhất thiết thiện ác giai nhân ngã thân 。』

「善男子!生忍因緣有五事:一者、惡來不報,二者、觀無常想,三者、修於慈悲,四者、心不放逸,五者、斷除瞋恚。善男子!若人能成如是五事,當知是人能修忍辱。若人軟言,淨身、口業,和顏悅色,先意問訊,能觀一切苦樂因緣,當知是人能修忍辱。若能修空三昧,觀諸眾生悉是無常、受苦等想;彼罵辱時,能觀罵者如狂如癡,稚小無智,當知是人能修忍辱。智人當觀:『勝我者罵,我不應瞋。何以故?我若瞋者,或奪我命。若不如者,瞋亦不應報。何以故?非疇匹故,我若報者,辱我身、口。譬如有人授毒與他,人無責者,如其自服,人則嗤笑;我亦如是,若瞋彼者,當於未來受大苦惱,一切聖人悉當責我。以是因緣,我身若被截斫分離,不應生瞋,應當深觀往業因緣,當修慈悲憐愍一切。如是小事不能忍者,我當云何能調眾生?忍辱即是菩提正因,阿耨多羅三藐三菩提即是忍果,我若不種如是種子,云何獲得如是正果?』
「Thiện nam tử !sanh nhẫn nhân duyên hữu ngũ sự :nhất giả 、ác lai bất báo ,nhị giả 、quán vô thường tưởng ,tam giả 、tu ư từ bi ,tứ giả 、tâm bất phóng dật ,ngũ giả 、đoạn trừ sân khuể 。Thiện nam tử !nhược/nhã nhân năng thành như thị ngũ sự ,đương tri thị nhân năng tu nhẫn nhục 。nhược/nhã nhân nhuyễn ngôn ,tịnh thân 、khẩu nghiệp ,hòa nhan duyệt sắc ,tiên ý vấn tấn ,năng quán nhất thiết khổ lạc/nhạc nhân duyên ,đương tri thị nhân năng tu nhẫn nhục 。nhược/nhã năng tu không tam-muội ,quán chư chúng sanh tất thị vô thường 、thọ khổ đẳng tưởng ;bỉ mạ nhục thời ,năng quán mạ giả như cuồng như si ,trĩ tiểu vô trí ,đương tri thị nhân năng tu nhẫn nhục 。trí nhân đương quán :『thắng ngã giả mạ ,ngã bất ưng sân 。hà dĩ cố ?ngã nhược/nhã sân giả ,hoặc đoạt ngã mạng 。nhược/nhã bất như giả ,sân diệc bất ưng báo 。hà dĩ cố ?phi trù thất cố ,ngã nhược/nhã báo giả ,nhục ngã thân 、khẩu 。thí như hữu nhân thọ/thụ độc dữ tha ,nhân vô trách giả ,như kỳ tự phục ,nhân tức xuy tiếu ;ngã diệc như thị ,nhược/nhã sân bỉ giả ,đương ư vị lai thọ/thụ đại khổ não ,nhất thiết Thánh nhân tất đương trách ngã 。dĩ thị nhân duyên ,ngã thân nhược/nhã bị tiệt chước phần ly ,bất ưng sanh sân ,ứng đương thâm quán vãng nghiệp nhân duyên ,đương tu từ bi liên mẫn nhất thiết 。như thị tiểu sự bất năng nhẫn giả ,ngã đương vân hà năng điều chúng sanh ?nhẫn nhục tức thị Bồ-đề chánh nhân , A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề tức thị nhẫn quả ,ngã nhược/nhã bất chủng như thị chủng tử ,vân hà hoạch đắc như thị chánh quả ?』

「善男子!若有智人樂修忍辱,是人常得顏色和悅,好樂喜戲,人見歡喜,覩之無厭,於受化者,心不貪著。智人見怨以惡來加,當發善願:『願彼怨者,未來之世為我父母、兄弟、親戚,莫於我所生憎怨想。』復當觀察:『若人形殘,顏色醜惡,諸根不具,乏於財物,當知皆從瞋因緣得,我今云何不修忍辱?』以是因緣,智者應當深修忍德。
「Thiện nam tử !nhược/nhã hữu trí nhân lạc/nhạc tu nhẫn nhục ,thị nhân thường đắc nhan sắc hòa duyệt ,hảo lạc/nhạc hỉ hí ,nhân kiến hoan hỉ ,đổ chi vô yếm ,ư thọ/thụ hóa giả ,tâm bất tham trước 。trí nhân kiến oán dĩ ác lai gia ,đương phát thiện nguyện :『nguyện bỉ oán giả ,vị lai chi thế vi ngã phụ mẫu 、huynh đệ 、thân thích ,mạc ư ngã sở sanh tăng oán tưởng 。』phục đương quan sát :『nhược/nhã nhân hình tàn ,nhan sắc xú ác ,chư căn bất cụ ,phạp ư tài vật ,đương tri giai tùng sân nhân duyên đắc ,ngã kim vân hà bất tu nhẫn nhục ?』dĩ thị nhân duyên ,trí giả ứng đương thâm tu nhẫn đức 。

「善男子!菩薩摩訶薩修忍辱時,常樂觀察生死罪過,樂修法行,勤於精進,讀誦、書寫如來正典,供養師長、有德之人,能瞻病苦,修於慈悲,憐愍一切,見苦惱者,能令遠離。常樂出家,乃至盡壽持戒、精進,攝持六根,不令得起煩惱因緣,寧捨身命,終不毀戒。若他有事,樂為營理,常有慚愧,樂讚忍德。為調眾生堪忍眾苦,於怨尚能忍於惡事,況復親所?能忍二瞋:一、眾生瞋,二、非眾生瞋。捨己樂具,令眾得樂,不念多惡,不忘少善,遠離兩舌,前後默然不說彼短,說煩惱過令眾得離,他所不喜不為說之,淨身、口、意,了諸罪業。若客煩惱因緣作罪,作已慚愧,心生悔恨。
「Thiện nam tử !Bồ-Tát Ma-ha-tát tu nhẫn nhục thời ,thường lạc/nhạc quan sát sanh tử tội quá/qua ,lạc/nhạc tu pháp hạnh/hành/hàng ,cần ư tinh tấn ,độc tụng 、thư tả Như Lai chánh điển ,cúng dường sư trường/trưởng 、hữu đức chi nhân ,năng chiêm bệnh khổ ,tu ư từ bi ,liên mẫn nhất thiết ,kiến khổ não giả ,năng lệnh viễn ly 。thường lạc/nhạc xuất gia ,nãi chí tận thọ trì giới 、tinh tấn ,nhiếp trì lục căn ,bất lệnh đắc khởi phiền não nhân duyên ,ninh xả thân mạng ,chung bất hủy giới 。nhược/nhã tha hữu sự ,lạc/nhạc vi doanh lý ,thường hữu tàm quý ,lạc/nhạc tán nhẫn đức 。vi điều chúng sanh kham nhẫn chúng khổ ,ư oán thượng năng nhẫn ư ác sự ,huống phục thân sở ?năng nhẫn nhị sân :nhất 、chúng sanh sân ,nhị 、phi chúng sanh sân 。xả kỷ lạc/nhạc cụ ,lệnh chúng đắc lạc/nhạc ,bất niệm đa ác ,bất vong thiểu thiện ,viễn ly lưỡng thiệt ,tiền hậu mặc nhiên bất thuyết bỉ đoản ,thuyết phiền não quá/qua lệnh chúng đắc ly ,tha sở bất hỉ bất vi thuyết chi ,tịnh thân 、khẩu 、ý ,liễu chư tội nghiệp 。nhược/nhã khách phiền não nhân duyên tác tội ,tác dĩ tàm quý ,tâm sanh hối hận 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩修淨忍辱,是不為難;在家修忍,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏遶故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tu tịnh nhẫn nhục ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tu nhẫn ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經毘梨耶波羅蜜品第二十六
Ưu Bà Tắc Giới Kinh Tỳ-lê-da Ba-la-mật phẩm đệ nhị thập lục

善生言:「世尊!菩薩摩訶薩能修六波羅蜜,誰為正因?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Bồ-Tát Ma-ha-tát năng tu lục Ba la mật ,thùy vi chánh nhân ?」

「善男子!若善男子、善女人,已生惡法為欲壞之,未生惡法為遮不起,未生善法為令速生,已生善法為令增廣,勤修精進,是名精進,如是精進即是修行六波羅蜜之正因也!是勤精進,能脫一切諸煩惱界。
「Thiện nam tử !nhược/nhã Thiện nam tử 、thiện nữ nhân ,dĩ sanh ác pháp vi dục hoại chi ,vị sanh ác pháp vi già bất khởi ,vị sanh thiện Pháp vi lệnh tốc sanh ,dĩ sanh thiện Pháp vi lệnh tăng quảng ,cần tu tinh tấn ,thị danh tinh tấn ,như thị tinh tấn tức thị tu hành lục Ba la mật chi chánh nhân dã !thị cần tinh tấn ,năng thoát nhất thiết chư phiền não giới 。

「善男子!若能受於三惡道苦,當知是人真實能修毘梨耶波羅蜜,平等修集,不急不緩。精進二種:一、正,二、邪。菩薩遠離邪精進已,修正精進。修信、施、戒、聞慧、慈悲,名正精進;至心常作,三時無悔,於善法所不生知足,所學世法及出世法,一切皆名正精進也。菩薩雖復不惜身命,然為護法,應當愛惜,身四威儀常修如法,修善法時心無懈息,失身命時不捨如法。若能到於六事彼岸,悉是精進之因緣也。若自讀誦、書寫、思惟十二部經,名自為法勤行精進;若能以是轉化眾生令調伏者,名為他法勤行精進。若為菩提修菩提道,布施、持戒、多聞、智慧,修學世法,供養父母、師長、有德之人,修舍摩陀、毘婆舍那,讀誦、書寫十二部經,復能遠離貪、恚、癡等,名為菩提勤行精進:如是悉名為正精進,是名六波羅蜜之正因也。
「Thiện nam tử !nhược/nhã năng thọ ư tam ác đạo khổ ,đương tri thị nhân chân thật năng tu Tỳ-lê-da Ba-la-mật ,bình đẳng tu tập ,bất cấp bất hoãn 。tinh tấn nhị chủng :nhất 、chánh ,nhị 、tà 。Bồ Tát viễn ly tà tinh tấn dĩ ,tu chánh tinh tấn 。tu tín 、thí 、giới 、văn tuệ 、từ bi ,danh chánh tinh tấn ;chí tâm thường tác ,tam thời vô hối ,ư thiện Pháp sở bất sanh tri túc ,sở học thế Pháp cập xuất thế Pháp ,nhất thiết giai danh chánh tinh tấn dã 。Bồ Tát tuy phục bất tích thân mạng ,nhiên vi Hộ Pháp ,ứng đương ái tích ,thân tứ uy nghi thường tu như pháp ,tu thiện Pháp thời tâm vô giải tức ,thất thân mạng thời bất xả như pháp 。nhược/nhã năng đáo ư lục sự bỉ ngạn ,tất thị tinh tấn chi nhân duyên dã 。nhược/nhã tự độc tụng 、thư tả 、tư tánh thập nhị bộ Kinh ,danh tự vi Pháp cần hạnh/hành/hàng tinh tấn ;nhược/nhã năng dĩ thị chuyển hóa chúng sanh lệnh điều phục giả ,danh vi tha Pháp cần hạnh/hành/hàng tinh tấn 。nhược/nhã vi Bồ-đề tu Bồ-đề đạo ,bố thí 、trì giới 、đa văn 、trí tuệ ,tu học thế Pháp ,cúng dường phụ mẫu 、sư trường/trưởng 、hữu đức chi nhân ,tu Xá Ma đà 、Tỳ bà xá na ,độc tụng 、thư tả thập nhị bộ Kinh ,phục năng viễn ly tham 、nhuế/khuể 、si đẳng ,danh vi Bồ-đề cần hạnh/hành/hàng tinh tấn :như thị tất danh vi chánh tinh tấn ,thị danh lục Ba la mật chi chánh nhân dã 。

「善男子!懈怠之人,不能一時一切布施,不能持戒、勤行精進、攝心念定、忍於惡事、分別善惡,是故我言六波羅蜜因於精進。」
「Thiện nam tử !giải đãi chi nhân ,bất năng nhất thời nhất thiết bố thí ,bất năng trì giới 、cần hạnh/hành/hàng tinh tấn 、nhiếp tâm niệm định 、nhẫn ư ác sự 、phân biệt thiện ác ,thị cố ngã ngôn lục Ba la mật nhân ư tinh tấn 。」

「善男子!有勤精進非波羅蜜,有波羅蜜非勤精進,有亦精進亦波羅蜜,有非精進非波羅蜜。精進非波羅蜜者,如邪精進,善事精進,聲聞、緣覺所有精進。有波羅蜜非精進者,所謂般若波羅蜜。有亦精進亦波羅蜜者,所謂布施、持戒、忍辱、精進、禪等五波羅蜜。有非精進非波羅蜜者,一切凡夫、聲聞、緣覺布施、持戒、忍辱、禪定、智慧及餘善法。
「Thiện nam tử !hữu cần tinh tấn phi Ba-la-mật ,hữu Ba-la-mật phi cần tinh tấn ,hữu diệc tinh tấn diệc Ba-la-mật ,hữu phi tinh tấn phi Ba-la-mật 。tinh tấn phi Ba-la-mật giả ,như tà tinh tấn ,thiện sự tinh tấn ,Thanh văn 、duyên giác sở hữu tinh tấn 。hữu Ba-la-mật phi tinh tấn giả ,sở vị Bát-nhã Ba-la-mật 。hữu diệc tinh tấn diệc Ba-la-mật giả ,sở vị bố thí 、trì giới 、nhẫn nhục 、tinh tấn 、Thiền đẳng ngũ Ba-la-mật 。hữu phi tinh tấn phi Ba-la-mật giả ,nhất thiết phàm phu 、Thanh văn 、duyên giác bố thí 、trì giới 、nhẫn nhục 、Thiền định 、trí tuệ cập dư thiện Pháp 。

「善男子!菩薩有二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩修勤精進,是不為難;在家修進,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏遶故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tu cần tinh tấn ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tu tiến/tấn ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經禪波羅蜜品第二十七
Ưu Bà Tắc Giới Kinh Thiền Ba-la-mật phẩm đệ nhị thập thất

善生言:「世尊!菩薩摩訶薩修禪波羅蜜,云何禪定?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Bồ-Tát Ma-ha-tát tu Thiền Ba-la-mật ,vân hà Thiền định ?」

「善男子!禪定即戒、慈、悲、喜、捨,遠離諸結,修集善法,是名禪定。善男子!若離禪定,尚不能得一切世事,況出世事?是故應當至心修集。」
「Thiện nam tử !Thiền định tức giới 、từ 、bi 、hỉ 、xả ,viễn ly chư kết/kiết ,tu tập thiện Pháp ,thị danh Thiền định 。Thiện nam tử !nhược/nhã ly Thiền định ,thượng bất năng đắc nhất thiết thế sự ,huống xuất thế sự ?thị cố ứng đương chí tâm tu tập 。」

「菩薩欲得禪波羅蜜,先當親近真善知識,修集三昧方便之道,所謂戒戒、攝諸根戒,斷於邪命,如法而住。隨順師教,於善法所不生知足,修行善時心無休息。常樂寂靜,遠離五蓋,心樂思惟觀生死過,常修善法至心不廢,具足正念,斷諸放逸。省於言語,亦損眠、食,心淨、身淨。不親惡友,不與惡交,不樂世事。知時、知法,了知自身。觀心數法,若有喜相、愁相、瞋相、軟相、堅相,知已能除,猶如金師,善知冷熱,不令失所。樂甘露味,雖處世法,身心不動,猶如須彌,不為四風之所傾動。正念堅固,亦見知覺有為多過。若人樂修如是三昧不休不息,當知是人能具足得,譬如攢火,以不息故,火則易得。」
「Bồ Tát dục đắc Thiền Ba-la-mật ,tiên đương thân cận chân thiện tri thức ,tu tập tam muội phương tiện chi đạo ,sở vị giới giới 、nhiếp chư căn giới ,đoạn ư tà mạng ,như pháp nhi trụ/trú 。tùy thuận sư giáo ,ư thiện Pháp sở bất sanh tri túc ,tu hành thiện thời tâm vô hưu tức 。thường lạc/nhạc tịch tĩnh ,viễn ly ngũ cái ,tâm lạc/nhạc tư tánh quán sanh tử quá/qua ,thường tu thiện Pháp chí tâm bất phế ,cụ túc chánh niệm ,đoạn chư phóng dật 。tỉnh ư ngôn ngữ ,diệc tổn miên 、thực/tự ,tâm tịnh 、thân tịnh 。bất thân ác hữu ,bất dữ ác giao ,bất lạc/nhạc thế sự 。tri thời 、tri Pháp ,liễu tri tự thân 。quán tâm số Pháp ,nhược hữu hỉ tướng 、sầu tướng 、sân tướng 、nhuyễn tướng 、kiên tướng ,tri dĩ năng trừ ,do như kim sư ,thiện tri lãnh nhiệt ,bất lệnh thất sở 。lạc/nhạc cam lộ vị ,tuy xứ/xử thế Pháp ,thân tâm bất động ,do như Tu-Di ,bất vi tứ phong chi sở khuynh động 。chánh niệm kiên cố ,diệc kiến tri giác hữu vi đa quá/qua 。nhược/nhã nhân lạc/nhạc tu như thị tam muội bất hưu bất tức ,đương tri thị nhân năng cụ túc đắc ,thí như toàn hỏa ,dĩ bất tức cố ,hỏa tức dịch đắc 。」

「善男子!若離三昧欲得世法、出世菩提,無有是處。善男子!一切三昧,即是一切善法根本,以是因緣,應當攝心!如人執鏡,則見一切善惡之事,是故三昧名菩提道之莊嚴也。受身心樂,名為三昧;不增不減,名等三昧。從初骨觀乃至得阿耨多羅三藐三菩提,皆名三昧。是三昧有四緣:一者、從欲,二者、從精進,三者、從心,四者、從慧。是四緣故,得無量福,增一切善。復有三種:一者、從聞,二者、從思,三者、從修。從是三法,漸漸而生。復有三時:所謂生時、住時、增時。善男子!欲界之中,有三昧子,是子因緣,得三菩提。是三昧者,有退、住、增,若在四禪,性則堅固。從初乃至非想非非想處,上地勝下,次第如是。根本禪中則有喜樂,非中間禪。六通亦爾、在於根本,不在餘處。是三昧名菩提莊嚴,因是三昧,能得學道及無學道,四無量心、三解脫門,自利利他,無量神足,知他心智,能調眾生,無量智慧,五根三昧,轉鈍為利,斷於一切生老病死,能得成就一切種智,見諸法性,如羅縠視。
「Thiện nam tử !nhược/nhã ly tam muội dục đắc thế Pháp 、xuất thế Bồ-đề ,vô hữu thị xứ 。Thiện nam tử !nhất thiết tam muội ,tức thị nhất thiết thiện pháp căn bản ,dĩ thị nhân duyên ,ứng đương nhiếp tâm !như nhân chấp kính ,tức kiến nhất thiết thiện ác chi sự ,thị cố tam muội danh Bồ-đề đạo chi trang nghiêm dã 。thọ/thụ thân tâm lạc/nhạc ,danh vi tam muội ;bất tăng bất giảm ,danh đẳng tam muội 。tòng sơ cốt quán nãi chí đắc A-nậu-đa-la tam-miệu-tam Bồ-đề ,giai danh tam muội 。thị tam muội hữu tứ duyên :nhất giả 、tùng dục ,nhị giả 、tùng tinh tấn ,tam giả 、tùng tâm ,tứ giả 、tùng tuệ 。thị tứ duyên cố ,đắc vô lượng phước ,tăng nhất thiết thiện 。phục hưũ tam chủng :nhất giả 、tùng văn ,nhị giả 、tùng tư ,tam giả 、tùng tu 。tùng thị tam Pháp ,tiệm tiệm nhi sanh 。phục hưũ tam thời :sở vị sanh thời 、trụ thời 、tăng thời 。Thiện nam tử !dục giới chi trung ,hữu tam muội tử ,thị tử nhân duyên ,đắc tam-Bồ-đề 。thị tam muội giả ,hữu thoái 、trụ/trú 、tăng ,nhược/nhã tại tứ Thiền ,tánh tức kiên cố 。tòng sơ nãi chí phi tưởng phi phi tưởng xử ,thượng địa thắng hạ ,thứ đệ như thị 。căn bản Thiền trung tức hữu thiện lạc ,phi trung gian Thiền 。lục thông diệc nhĩ 、tại ư căn bản ,bất tại dư xứ 。thị tam muội danh Bồ-đề trang nghiêm ,nhân thị tam muội ,năng đắc học đạo cập vô học đạo ,tứ vô lượng tâm 、tam giải thoát môn ,tự lợi lợi tha ,vô lượng thần túc ,tri tha tâm trí ,năng điều chúng sanh ,vô lượng trí tuệ ,ngũ căn tam muội ,chuyển độn vi lợi ,đoạn ư nhất thiết sanh lão bệnh tử ,năng đắc thành tựu nhất thiết chủng trí ,kiến chư pháp tánh ,như la hộc thị 。

「善男子!智者應當作如是觀:一切煩惱是我大怨。何以故?因是煩惱能破自他,以是因緣,我當修集慈悲之心,為欲利益諸眾生故,為得無量純善法故。若有說言離於慈悲得善法者,無有是處。如是慈悲能斷不善,能令眾生離苦受樂,能壞欲界。是慈若能緣於欲界,名欲界慈。
「Thiện nam tử !trí giả ứng đương tác như thị quán :nhất thiết phiền não thị ngã Đại oán 。hà dĩ cố ?nhân thị phiền não năng phá tự tha ,dĩ thị nhân duyên ,ngã đương tu tập từ bi chi tâm ,vi dục lợi ích chư chúng sanh cố ,vi đắc vô lượng thuần thiện Pháp cố 。nhược hữu thuyết ngôn ly ư từ bi đắc thiện Pháp giả ,vô hữu thị xứ 。như thị từ bi năng đoạn bất thiện ,năng lệnh chúng sanh ly khổ thọ/thụ lạc/nhạc ,năng hoại dục giới 。thị từ nhược/nhã năng duyên ư dục giới ,danh dục giới từ 。

「善男子!眾生若能修集慈心,是人當得無量功德。修慈心時,若能先於怨中施安,是名修慈。善男子!一切眾生凡有三聚:一者、怨,二者、親,三者、中。如是三聚,名為慈緣。修慈之人,先從親起,欲令受樂;此觀既成,都及怨家。善男子!起慈心時,有因戒起,有因施起;若能觀怨作子想者,是名得慈。善男子!慈唯能緣,不能救苦;悲則不爾,亦緣亦救。善男子!若能觀怨一毫之善,不見其惡,當知是人名為習慈。若彼怨家設遇病苦,能往問訊,瞻療所患,給其所須,當知是人能善修慈。善男子!若能修忍,當知即是修慈因緣。如是慈心,即是一切安樂因緣。若能修慈,當知是人能破一切憍慢因緣,能行施、戒、忍辱、精進、禪定、智慧,如法修行。若人修定,當知是人修梵福德——得梵身故,名梵福德。若人能觀生死過罪、涅槃功德,是人足下所履糞土,應當頂戴。是人難忍能忍,難施能施,難作能作,是人能修四禪、四空及八解脫。復作是念:『一切眾生身、口、意惡,未來若受苦惱報者,悉令我受;若我所有善果報者,悉令眾生同我受之。』如是慈悲,緣廣故廣,緣少故少。慈悲三種:謂下、中、上。復有三種:一者、緣親,二者、緣怨,三者、緣中。復有三種:一者、緣貪,二者、緣眾生,三者、緣非眾生。如是緣者,悉名三昧。悲、喜、捨心,亦復如是。
「Thiện nam tử !chúng sanh nhược/nhã năng tu tập từ tâm ,thị nhân đương đắc vô lượng công đức 。tu từ tâm thời ,nhược/nhã năng tiên ư oán trung thí an ,thị danh tu từ 。Thiện nam tử !nhất thiết chúng sanh phàm hữu tam tụ :nhất giả 、oán ,nhị giả 、thân ,tam giả 、trung 。như thị tam tụ ,danh vi từ duyên 。tu từ chi nhân ,tiên tùng thân khởi ,dục lệnh thọ/thụ lạc/nhạc ;thử quán ký thành ,đô cập oan gia 。Thiện nam tử !khởi từ tâm thời ,hữu nhân giới khởi ,hữu nhân thí khởi ;nhược/nhã năng quán oán tác tử tưởng giả ,thị danh đắc từ 。Thiện nam tử !từ duy năng duyên ,bất năng cứu khổ ;bi tức bất nhĩ ,diệc duyên diệc cứu 。Thiện nam tử !nhược/nhã năng quán oán nhất hào chi thiện ,bất kiến kỳ ác ,đương tri thị nhân danh vi tập từ 。nhược/nhã bỉ oan gia thiết ngộ bệnh khổ ,năng vãng vấn tấn ,chiêm liệu sở hoạn ,cấp kỳ sở tu ,đương tri thị nhân năng thiện tu từ 。Thiện nam tử !nhược/nhã năng tu nhẫn ,đương tri tức thị tu từ nhân duyên 。như thị từ tâm ,tức thị nhất thiết an lạc nhân duyên 。nhược/nhã năng tu từ ,đương tri thị nhân năng phá nhất thiết kiêu mạn nhân duyên ,năng hạnh/hành/hàng thí 、giới 、nhẫn nhục 、tinh tấn 、Thiền định 、trí tuệ ,như pháp tu hành 。nhược/nhã nhân tu định ,đương tri thị nhân tu phạm phước đức ——đắc phạm thân cố ,danh phạm phước đức 。nhược/nhã nhân năng quán sanh tử quá tội 、Niết-Bàn công đức ,thị nhân túc hạ sở lý phẩn độ ,ứng đương đảnh đái 。thị nhân nạn/nan nhẫn năng nhẫn ,nạn/nan thí năng thí ,nạn/nan tác năng tác ,thị nhân năng tu tứ Thiền 、tứ không cập bát giải thoát 。phục tác thị niệm :『nhất thiết chúng sanh thân 、khẩu 、ý ác ,vị lai nhược/nhã thọ khổ não báo giả ,tất lệnh ngã thọ/thụ ;nhược/nhã ngã sở hữu thiện quả báo giả ,tất lệnh chúng sanh đồng ngã thọ/thụ chi 。』như thị từ bi ,duyên quảng cố quảng ,duyên thiểu cố thiểu 。từ bi tam chủng :vị hạ 、trung 、thượng 。phục hưũ tam chủng :nhất giả 、duyên thân ,nhị giả 、duyên oán ,tam giả 、duyên trung 。phục hưũ tam chủng :nhất giả 、duyên tham ,nhị giả 、duyên chúng sanh ,tam giả 、duyên phi chúng sanh 。như thị duyên giả ,tất danh tam muội 。bi 、hỉ 、xả tâm ,diệc phục như thị 。

「善男子!有禪非波羅蜜,有波羅蜜非禪,有亦是禪亦波羅蜜,有非禪非波羅蜜。是禪非波羅蜜者,謂世俗禪,聲聞、緣覺所有禪定。是波羅蜜非禪定者,所謂施、戒、忍辱、精進。亦是禪亦波羅蜜者,謂金剛三昧。非禪非波羅蜜者,謂一切眾生、聲聞、緣覺從聞思惟所生善法。
「Thiện nam tử !hữu Thiền phi Ba-la-mật ,hữu Ba-la-mật phi Thiền ,hữu diệc thị Thiền diệc Ba-la-mật ,hữu phi Thiền phi Ba-la-mật 。thị Thiền phi Ba-la-mật giả ,vị thế tục Thiền ,Thanh văn 、duyên giác sở hữu Thiền định 。thị Ba-la-mật phi Thiền định giả ,sở vị thí 、giới 、nhẫn nhục 、tinh tấn 。diệc thị Thiền diệc Ba-la-mật giả ,vị Kim Cương tam muội 。phi Thiền phi Ba-la-mật giả ,vị nhất thiết chúng sanh 、Thanh văn 、duyên giác tùng văn tư duy sở sanh thiện Pháp 。

「善男子!菩薩有二種;一者、在家,二者、出家。出家菩薩修於淨禪,是不為難;在家修淨,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏遶故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát hữu nhị chủng ;nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tu ư tịnh Thiền ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tu tịnh ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

優婆塞戒經般若波羅蜜品第二十八
Ưu Bà Tắc Giới Kinh Bát-nhã Ba-la-mật phẩm đệ nhị thập bát

善生言:「世尊!菩薩云何修淨般若波羅蜜?」
thiện sanh ngôn :「Thế Tôn !Bồ Tát vân hà tu tịnh Bát-nhã Ba-la-mật ?」

「善男子!若有菩薩持戒精進,多聞正命,修於忍辱,憐愍眾生,心多慚愧,遠離嫉妬,真實了知諸善方便;為眾受苦,不生悔退,樂行惠施,能調眾生,善知所犯輕重之相,勤勸眾生施作福業;知字知義,心無憍慢,親近善友,能自利益及利益他;恭敬三寶、諸師、和上、長老有德,於身菩提不生輕想,能觀菩提深妙功德;知善惡相,知世、出世一切聲論,知因知果,知初方便及以根本,當知是人能得智慧。如是智慧有三種:一、從聞生,二、從思生,三、從修生。從字得義,名從聞生;思惟得義,名從思生;從修得義,名從修生。能讀如來十二部經,能除疑網,能讀一切世論世事,能善分別邪正之道,是名智慧。能善分別十二部經,陰、界、入等因果字義,毘婆舍那、舍摩他相,上、中、下相,善、惡、無記及四顛倒,見道、修道:能善分別如是等事,是名智慧。
「Thiện nam tử !nhược hữu Bồ Tát trì giới tinh tấn ,đa văn chánh mạng ,tu ư nhẫn nhục ,liên mẫn chúng sanh ,tâm đa tàm quý ,viễn ly tật đố ,chân thật liễu tri chư thiện phương tiện ;vi chúng thọ khổ ,bất sanh hối thoái ,lạc/nhạc hạnh/hành/hàng huệ thí ,năng điều chúng sanh ,thiện tri sở phạm khinh trọng chi tướng ,cần khuyến chúng sanh thí tác phước nghiệp ;tri tự tri nghĩa ,tâm vô kiêu mạn ,thân cận thiện hữu ,năng tự lợi ích cập lợi ích tha ;cung kính Tam Bảo 、chư sư 、hòa thượng 、Trưởng-lão hữu đức ,ư thân Bồ-đề bất sanh khinh tưởng ,năng quán Bồ-đề thâm diệu công đức ;tri thiện ác tướng ,tri thế 、xuất thế nhất thiết thanh luận ,tri nhân tri quả ,tri sơ phương tiện cập dĩ căn bản ,đương tri thị nhân năng đắc trí tuệ 。như thị trí tuệ hữu tam chủng :nhất 、tùng văn sanh ,nhị 、tùng tư sanh ,tam 、tùng tu sanh 。tùng tự đắc nghĩa ,danh tùng văn sanh ;tư tánh đắc nghĩa ,danh tùng tư sanh ;tùng tu đắc nghĩa ,danh tùng tu sanh 。năng độc Như Lai thập nhị bộ Kinh ,năng trừ nghi võng ,năng độc nhất thiết thế luận thế sự ,năng thiện phân biệt tà chánh chi đạo ,thị danh trí tuệ 。năng thiện phân biệt thập nhị bộ Kinh ,uẩn 、giới 、nhập đẳng nhân quả tự nghĩa ,Tỳ bà xá na 、xá-ma-tha tướng ,thượng 、trung 、hạ tướng ,thiện 、ác 、vô kí cập tứ điên đảo ,kiến đạo 、tu đạo :năng thiện phân biệt như thị đẳng sự ,thị danh trí tuệ 。

「善男子!有智之人,求於十力、四無所畏、大悲、三念處,常親近佛及佛弟子。世無佛法,樂在外道出家修學,雖處邪道,樂求正要,常修慈、悲、喜、捨之心及五通道。得五通已,觀不淨想及無常想,能說有為多諸過罪。為正語故,教諸眾生令學聲論,能令眾生離身心病,樂以世事教於他人,所作事業無能勝者,所謂呪方、種種醫藥。能善求財,得已能護,用以道理,如法惠施。雖知一切,不生憍慢,得大功德,不生知足,能教眾生信、施、持戒、多聞、智慧。知善、不善、無記方便,善知學行因緣次第,知菩提道及道莊嚴,知諸眾生上、中、下根,知外聲論心不存著,知眾生時隨宜調伏,知眾生世及國土世,知從具足六波羅蜜。
「Thiện nam tử !hữu trí chi nhân ,cầu ư thập lực 、tứ vô sở úy 、đại bi 、tam niệm xứ ,thường thân cận Phật cập Phật đệ tử 。thế vô Phật Pháp ,lạc/nhạc tại ngoại đạo xuất gia tu học ,tuy xứ/xử tà đạo ,lạc/nhạc cầu chánh yếu ,thường tu từ 、bi 、hỉ 、xả chi tâm cập ngũ thông đạo 。đắc ngũ thông dĩ ,quán bất tịnh tưởng cập vô thường tưởng ,năng thuyết hữu vi đa chư quá tội 。vi chánh ngữ cố ,giáo chư chúng sanh lệnh học thanh luận ,năng lệnh chúng sanh ly thân tâm bệnh ,lạc/nhạc dĩ thế sự giáo ư tha nhân ,sở tác sự nghiệp Vô năng thắng giả ,sở vị chú phương 、chủng chủng y dược 。năng thiện cầu tài ,đắc dĩ năng hộ ,dụng dĩ đạo lý ,như pháp huệ thí 。tuy tri nhất thiết ,bất sanh kiêu mạn ,đắc Đại công đức ,bất sanh tri túc ,năng giáo chúng sanh tín 、thí 、trì giới 、đa văn 、trí tuệ 。tri thiện 、bất thiện 、vô kí phương tiện ,thiện tri học hạnh/hành/hàng nhân duyên thứ đệ ,tri Bồ-đề đạo cập đạo trang nghiêm ,tri chư chúng sanh thượng 、trung 、hạ căn ,tri ngoại thanh luận tâm bất tồn trước/trứ ,tri chúng sanh thời tùy nghi điều phục ,tri chúng sanh thế cập quốc độ thế ,tri tùng cụ túc lục Ba la mật 。

「善男子!有是智慧非波羅蜜,有波羅蜜非是智慧,有是智慧是波羅蜜,有非智慧非波羅蜜。是智慧非波羅蜜者,所謂一切世間智慧,聲聞、緣覺所行智慧。是波羅蜜非智慧者,無有是義。是智慧是波羅蜜者,所謂一切六波羅蜜。非智慧非波羅蜜者,所謂一切聲聞、緣覺施、戒、精進。
「Thiện nam tử !hữu thị trí tuệ phi Ba-la-mật ,hữu Ba-la-mật phi thị trí tuệ ,hữu thị trí tuệ thị Ba-la-mật ,hữu phi trí tuệ phi Ba-la-mật 。thị trí tuệ phi Ba-la-mật giả ,sở vị nhất thiết thế gian trí tuệ ,Thanh văn 、duyên giác sở hạnh trí tuệ 。thị Ba-la-mật phi trí tuệ giả ,vô hữu thị nghĩa 。thị trí tuệ thị Ba-la-mật giả ,sở vị nhất thiết lục Ba la mật 。phi trí tuệ phi Ba-la-mật giả ,sở vị nhất thiết Thanh văn 、duyên giác thí 、giới 、tinh tấn 。

「善男子!若人有能勤修如是六波羅蜜,是人名為供養六方,能增財、命。
「Thiện nam tử !nhược/nhã nhân hữu năng cần tu như thị lục Ba la mật ,thị nhân danh vi cúng dường lục phương ,năng tăng tài 、mạng 。

「善男子!菩薩二種:一者、在家,二者、出家。出家菩薩修淨智慧,是不為難;在家修淨,是乃為難。何以故?在家之人多惡因緣所纏遶故。」
「Thiện nam tử !Bồ Tát nhị chủng :nhất giả 、tại gia ,nhị giả 、xuất gia 。xuất gia Bồ-tát tu tịnh trí tuệ ,thị bất vi nạn/nan ;tại gia tu tịnh ,thị nãi vi nạn/nan 。hà dĩ cố ?tại gia chi nhân đa ác nhân duyên sở triền nhiễu cố 。」

說是法時,善生長者子等千優婆塞發阿耨多羅三藐三菩提心。既發心已,即從坐起,禮佛而退,辭還所止。
thuyết thị pháp thời ,thiện sanh Trưởng-giả tử đẳng thiên ưu-bà-tắc phát a nậu đa la tam miệu tam Bồ-Đề tâm 。ký phát tâm dĩ ,tức tùng tọa khởi ,lễ Phật nhi thoái ,từ hoàn sở chỉ 。

優婆塞戒經卷第七
Ưu Bà Tắc Giới Kinh quyển đệ thất

* * *
* * *

============================================================
TUỆ QUANG 慧光 FOUNDATION http://www.vnbaolut.com/daitangvietnam
Nguyên Tánh Trần Tiễn Khanh & Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến
Phiên Âm Mon Oct 22 09:16:36 2018
============================================================

BÀI CÙNG CHUYÊN MỤC

About Đoàn, Thoại MD

Chúng sanh có 8 vạn 4 ngàn phiền não, thì Đức Phật cũng chỉ bày 8 vạn bốn ngàn pháp môn đối trị. Hãy chọn ít nhất một Pháp môn và luôn tự lỗ lực bản thân, không một ai có thể giúp bạn rũ bỏ những điều bất tịnh. Ngay cả chư Phật và Bồ tát cũng không thể giúp bạn được. Các Ngài chỉ giống như tấm bảng chỉ đường và hướng dẫn bạn mà thôi.

Leave a comment

Your email address will not be published.


*