Tại sao chúng ta phải hành thiền?

Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta mãi bận rộn chạy theo công việc tụng kinh, học hành, thi cử, làm những công tác được giao trong chùa v.v…nếu không chánh niệm tỉnh giác trong khi làm việc đó thì cuối cùng chúng ta sẽ đau khổ nhận ra rằng mình thật sự chưa hề xuất gia, dù rằng chúng ta có hình thức một tu sĩ!
Vì chúng ta vẫn còn bị đau khổ chi phối, vẫn buồn vui, khóc cười, sợ hãi theo những cảm giác, những tư tưởng lăng xăng trong đầu. Đâu rồi chí nguyện ban đầu của bậc Đại trượng phu?
Là Tăng, Ni sinh, bổn phận trước mắt là học hành, thi cử nhưng nên nhớ mình là Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, là người nối tiếp ánh sáng chánh pháp của Phật nên mục đích của đời mình là phải đạt được giải thoát, chứ không phải là chạy theo bằng cấp, học vị. Bằng cấp, học vị chỉ là phương tiện độ sanh, nhưng nếu chính mình chưa độ được mình thì tất cả chỉ là rỗng không. Trong bóng đêm làm sao chỉ đường cho ai?
Vì vậy, để thực hiện được hoài bão ban đầu, để đạt được mục đích đời mình, và để xứng danh là đệ tử Như Lai, chúng ta cần phải có an lạc, cần phải thăng hoa cuộc sống chúng ta lên một bình diện cao hơn, cần phải dừng lại để tìm hiểu chính mình, cần phải có chánh niệm tỉnh giác trong mọi lúc.
“Thăng hoa cuộc sống” có nghĩa là nâng cuộc sống lên một mức độ cao nhất, nghĩa là, vượt qua tất cả các khó khăn và dukkha, vượt qua tất cả những ẩn ý và mức độ có thể có của hai từ này. “Dukkha”, tạm dịch là đau khổ, bất mãn, xung đột, bất an- tất cả những gì làm xáo trộn cuộc sống. Dukkha là cái mà ta luôn rong ruỗi cùng với nó, gánh vác nó trên vai, là cái luôn ngăn cản không cho cuộc sống của chúng ta bình an và tự tại. Nó là những cái làm rối loạn đời sống tâm linh vốn là một sự toàn bích. Khi cuộc sống được phát triển vượt qua tất cả dukkha, thì nó mới có thể đạt đến bình diện thăng hoa cao nhất.
medium_dwp1406249854
Nhưng nhận ra mình đang bị dukkha chi phối là một điều không phải dễ. Mà vượt qua tất cả chúng lại càng khó hơn, nhiều khi biết chắc một sự kiện nào đó sẽ đưa chúng ta đến khổ đau, muốn từ bỏ tránh xa nó nhưng chúng ta vẫn bị lôi cuốn và rơi vào quyền lực của nó. Như trong kinh Đức Phật nói lên kinh nghiệm của mình khi chưa thành Phật, đối với năm dục trưởng dưỡng, nếu không có Thiền định thời không thể đoạn trừ chúng. Đoạn kinh viết như sau:
“Này Mahānāma, thưở xưa khi Ta còn là Bồ tát, chưa chứng được Bồ đề, chưa thành Chánh đẳng Chánh giác, Ta khéo thấy như thật với chánh kiến: “Các dục vui ít, khổ nhiều, não nhiều; sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Dầu Ta khéo thấy như thật với chánh kiến như vậy, nhưng Ta chưa chứng được hỷ lạc do ly dục, ly bất thiện pháp sanh hay một pháp nào khác cao thượng hơn. Và như vậy Ta biết rằng Ta chưa khỏi bị các dục chi phối. Và này Mahānāma, khi nào Ta khéo thấy như thật với chánh kiến “Các dục vui ít, khổ nhiều, não nhiều; sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn, và Ta chứng được hỷ lạc do ly dục, ly bất thiện pháp anh hay một pháp nào khác cao thượng hơn. Như vậy Ta biết rằng Ta khỏi bị các dục chi phối. (Tiểu khổ uẩn, Trung bộ I, trang 154, 1986).
Kinh nghiệm này nêu rõ, chỉ một mình như thật quán các dục là vui ít, khổ nhiều là chưa đủ, phải có hành Thiền, tức là chứng được hỷ lạc do ly dục phát sanh mới có thể nhiếp phục và đoạn trừ các dục.
Như vậy, để đoạn trừ các dục –nguồn gốc sinh ta dukkha, để không bị dukkha chi phối, để được sống an lạc với mình và mọi người, chúng ta không có chọn lựa nào khác hơn là hành Thiền, một cách dừng lại để tìm hiểu chính mình.
Vì Thiền định là một sự hòa hợp giữa nhân lực và sức mạnh thiên nhiên, một sự hòa hợp nhờ vị trí ngồi Thiền, thời gian ngồi Thiền, khung cảnh ngồi Thiền. Thiền định còn là một khả năng quyết trạch về thiện, hướng về thiện, và cứu cánh là thiện. Hơn nữa, Thiền có thể được xem là một giáo dục về cảm thọ, nuôi dưỡng các cảm thọ tốt đẹp như hỷ, lạc, xả, và từ bỏ các cảm thọ không tốt đẹp như khổ, ưu. Thiền định là một sự giáo dục tâm lý, đoạn tận các tâm lý không tốt đẹp như năm triền cái, tham, sân, si và thay thế bởi tâm lý tốt đẹp là 5 Thiền chi và không tham, không sân, không si.
Thiền giúp chúng ta đoạn trừ các dục, khiến cho ác ma không thấy đường đi, lối về; Thiền giúp chúng ta đoạn trừ các sợ hãi; Thiền đem đến cho chúng ta hỷ và lạc.
Nói như vậy không có nghĩa là ngoài thời Thiền ta cứ việc sống buông lung mà tự mình,chúng ta phải sống lành mạnh, trong sạch, giữ giới thì Thiền định mới có thể đưa cuộc sống chúng ta lên bình diện cao hơn và thoát khỏi dukkha. Nói cách khác, Thiền định là một giai đoạn tiếp theo giới và bước vào tuệ tức là Thiền quán.
HT. Thích Thanh Từ



  • Leave a Comment